သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ကခ်င္ေဒသ ေက်ာက္စိမ္းထုတ္လုပ္မႈကို ဟန္႔တားႏိုင္ဖို႔



ဒီတပတ္ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးရာ ေဆြးေႏြးခန္းအစီအစဥ္မွာ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ စစ္ပြဲေတြဟာ ကခ်င္ေဒသမွာ ထြက္ေနတဲ့ေက်ာက္စိမ္းနဲ႔ တျခားသယံဇာတ ထုတ္ယူသံုးစြဲေရးကိစၥနဲ႔ ဆက္စပ္ေနၿပီး၊ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ခြင့္ကို တရားဝင္ခြင့္ျပဳထားေပမယ့္ ေက်ာက္တူးေဖာ္ေရးကုမၸဏီေတြဟာ ေမွာင္ခုိလမ္းေၾကာင္းကတဆင့္ တရုတ္နယ္စပ္ဘက္မွာ ေရာင္းဝယ္မႈေတြ လုပ္ေနတယ္လို႔ ေဒသအတြင္း သယံဇာတ ထုတ္ယူသံုးစြဲမႈကို ေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ KTNG ကခ်င္လူမႈဖြံ႔ၿဖိဳးေရးကြန္ရက္က ကိုဆာဂ်ီ ေျပာပါတယ္။ ကခ်င္ေဒသက သယံဇာတကို အလြန္အကၽြံထုတ္ယူေနေပမယ့္ ေဒသခံေတြ အက်ဳိးခံစားခြင့္ မရွိဘူးလို႔လည္း သူကဆိုပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း ရင္းႏီွးျမဳပ္ႏံွမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျပန္လည္သံုးသပ္ႏိုင္ဖို႔ အေမရိကန္အစိုးရတာဝန္ရွိသူေတြနဲ႔ လာေရာက္ေတြ႔ဆံုတဲ့ ဝါရွင္တန္ဒီစီ ခရီးစဥ္အတြင္း ကိုဆာဂ်ီ က ေျပာဆိုလုိက္တာပါ။ ကိုဆာဂ်ီ ကို VOA ရံုးခ်ဳပ္မွာ ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ က သီးသန္႔ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းထားပါတယ္။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ အခုလိုမ်ဳိး VOA ကို လာေရာက္လည္ပတ္ၿပီး သီးသန္႔အင္တာဗ်ဴး ခြင့္ျပဳတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ကိုဆာဂ်ီ အခုတေခါက္ အေမရိကန္ လာေရာက္တဲ့ခရီးစဥ္အတြင္းမွာ ကခ်င္ျပည္နယ္ တိုင္းရင္းသားေဒသက သယံဇာတနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေရးကိစၥေတြကို လာေရာက္တင္ျပတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ဘယ္သူေတြနဲ႔ ေတြ႔ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ဘယ္လို အေၾကာင္းအရာေတြကို ေျပာျဖစ္လဲ။

ကိုဆာဂ်ီ ။ ။ က်ေနာ္တို႔ ဒီတေခါက္ လာရတာကေတာ့ အေမရိကန္အစိုးရ US State Department နဲ႔ ေတြ႔တယ္။ Security Council တုိ႔၊ ဒီအဖြဲ႔အစည္းတခ်ဳိ ႔ ႏုိင္ငံေရးေပၚလစီ၊ စီးပြားေရးေပၚလစီေတြ ခ်မွတ္တဲ့ အႀကံျပဳတဲ့ Congress ထဲက Senator ေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုၿပီး လက္ရွိ ျဖစ္ေနတဲ့ သဘာဝသယံဇာတ အရင္းအျမစ္ေတြနဲ႔ ပဋိပကၡ ဆက္ႏႊယ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းကို က်ေနာ္တို႔ သြားေျပာျခင္းျဖစ္တယ္။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ ၿပီးခဲ့တဲ့ လပိုင္းေတြကမွ ျမန္မာႏုိင္ငံကို အထူးသျဖင့္ စစ္ေခါင္းေဆာင္အေဟာင္းေတြ အပါအဝင္ တခ်ဳိ ႔ေခါင္းေဆာင္ေတြကို စီးပြားေရးျပစ္ဒဏ္ခတ္ ပိတ္ဆို႔မႈေတြ ျပန္လည္ရုတ္သိမ္းလိုက္တာ ရွိပါတယ္။ ဒီဟာေတြနဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္က သယံဇာတ ထုတ္ယူသံုးစြဲခြင့္ကိစၥေတြနဲ႔က ဆက္စပ္မႈ ရွိေနသလား။ ဘယ္လိုမ်ဳိးေၾကာင့္ အခုလိုမ်ဳိး တင္ျပျဖစ္တာလဲ။

ကိုဆာဂ်ီ ။ ။ အမ်ားႀကီး ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ အခုအခ်ိန္အခါမွာ အေမရိကန္ရဲ ႔ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈ ျမန္မာႏုိင္ငံအေပၚ ရုတ္သိမ္းလိုက္တဲ့အခါမွာ သူတုိ႔ရဲ ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏီွးျမဳပ္ႏံွမႈက တခါတည္းတၿပိဳင္တည္း ဆက္စပ္သြားတယ္။ အထူးသျဖင့္ အခုအခ်ိန္မွာ ရင္းႏီွးျမဳပ္ႏံွတဲ့အခါ ႏုိင္ငံအေတာ္မ်ားမွားမွာ အေမရိကန္အပါအဝင္ တျခား စက္မႈကုန္ထုတ္လုပ္ဖို႔ဟာ ရင္းႏီွးျမဳပ္ႏံွဖို႔ အေျခအေန မရွိဘူး။ ပထမဦးဆံုး Extractive Industry ဆိုတဲ့အခါ တြင္းေဖာ္ သဘာဝသယံဇာတကို ထုတ္ယူတဲ့ အပုိင္းမွာ ေဇာင္းေပးမယ့္ အေျခအေနေတြရွိမယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ အခုအခ်ိန္က တကယ္ကို အေမရိကန္အစိုးရရဲ ႔ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွဖို႔ဟာ ဒီဟာ သယံဇာတ ထုတ္ယူသံုးစြဲမႈ အေျခအေနကို အရင္အားေပးသင့္တယ္။ လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို အရင္ဦးစားေပး လုပ္သင့္သလား။ ေနာက္ၿပီ ႏုိင္ငံေရးျပႆနာကို အရင္ေျဖရွင္းၾကမလားဆိုတဲ့ဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံအေပၚမွာ သူတို႔ရဲ ႔ မူဝါဒ ခ်မွတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ သူတို႔ရဲ ႔ မူဝါဒကို ဘယ္လို လမ္းစဥ္လုပ္မလဲဆိုတဲ့ဟာကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားႏုိင္ဖုိ႔ကို အေထာက္အကူျပဳဖို႔အတြက္ က်ေနာ္တုိ႔က လာေရာက္တိုက္တြန္းတာေပါ့။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ၿပီးခဲ့တဲ့တေလာတုန္းက အထူးသျဖင့္ ကခ်င္ေဒသမွာ သယံဇာတ တူးေဖာ္တဲ့လုပ္ငန္းတခ်ဳိ ႔ကို ယာယီရပ္ဆုိင္းထားတဲ့ဟာေတြကို က်ေနာ္တုိ႔ ၾကားရပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ အခုအခ်ိန္အထိ သယံဇာတ တူးေဖာ္မႈေတြက ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္းမွာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လြန္လြန္က်ဴးက်ဴးကို လုပ္ေနတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိး ရွိေနတုန္းပဲလား။

ကိုဆာဂ်ီ ။ ။ ေတာ္ေတာ္ကို လြန္လြန္က်ဴးက်ဴး လုပ္ေနတဲ့အပိုင္းေတြ ရွိတယ္။ ဒါဟာ က်ေနာ္တို႔က ထဲထဲဝင္ဝင္ တကယ္ ့ဘဝေလ့လာေစာင့္ၾကည္တဲ့အဖြဲ႔ဆုိေတာ့ အမ်ားႀကီး သိရတာေပါ့။ တခ်ဳိ ႔ဆိုရင္ ကုမၸဏီသက္တမ္း ကုန္တဲ့ဟာကို သက္တမ္းဆက္မတိုးဘဲနဲ႔ ဒီအတိုင္းထားတဲ့အပိုင္း ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီကုမၸဏီ သက္တမ္းကုန္တဲ့ဟာ ေျပာတဲ့အပိုင္းမွာ သက္တမ္းမကုန္တဲ့ ကုမၸဏီနဲ႔ ပူးေပါင္းမွ စက္ယႏၱရားေတြလည္း ပူးေပါင္းတယ္။ သူတုိ႔ေနရာေတြမွာ လိုင္စင္သက္တမ္းမကုန္တဲ့ဟာေတြ ဆက္တူးေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အင္အားေတာင္ ပိုႀကီးသြားတဲ့ စက္ယႏၱရား ပူးေပါင္းလိုက္တယ္။ လုပ္ကြက္ေတြကို ပူးေပါင္းလိုက္တယ္။ ကုမၸဏီနာမည္ မကုန္တဲ့ဟာနဲ႔ ပူးေပါင္းလိုက္ေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ အင္အားႀကီးတဲ့ စက္နဲ႔ တူးေဖာ္တာ ဒါက သယံဇာတထုတ္ၿပီး သံုးစြဲတဲ့ဟာ ယာယီရပ္ဆိုင္းေရးမွာ ထိေရာက္မႈ မရွိဘူး။ လက္ေတြ႔မက်ဘူး။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ အဲဒီ တူးလုိ႔ရတဲ့ သယံဇာတေတြက အဓိက ဘယ္လမ္းေၾကာင္းကေန ဘယ္ႏုိင္ငံကို ေရာက္သြားတာမ်ဳိးလဲ။

ကိုဆာဂ်ီ ။ ။ ဒီကိစၥက အရမ္းေကာင္းတဲ့ ေမးခြန္းပါ။ က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက အင္မတန္မွ သဘာဝသယံဇာတ ထုတ္ၿပီးသံုးစြဲဖို႔ အေျခအေန ရႈပ္ေထြးတဲ့ဟာေတြ ရွိတယ္။ က်ေနာ္လည္း ဒီဟာကို ေျပာျပခ်င္တယ္။ တရားဝင္၊ တရားမဝင္ဆိုတာ ႏိုင္ငံတကာမွာ အစိုးရခြင့္မျပဳ Permit မေပးလို႔ရွီိရင္ တရားမဝင္လို႔ ဆိုလို႔ရတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တရားဝင္ကုမၸဏီေတြလည္း သူတို႔က Emporium မွာ သြားတင္တဲ့ဟာ မဟုတ္ဘူး။ တရုတ္ျပည္နယ္စပ္မွာ တရားဝင္ကုမၸဏီေတြလည္း အႀကီးအကဲေတြနဲ႔ အေပးအယူလုပ္ ယူတဲ့အခါ တဘက္မွာ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒနဲ႔ အမ်ားႀကီးဆက္စပ္သြားတာ ျပည္နယ္မွာရွိတဲ့ သာမန္လူေတြပဲ ပိုင္ဆိုင္ခြင့္ကို မရွိတာ၊ စီမံခန္႔ခြဲခြင့္၊ ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားပိုင္ခြင့္ကို လက္ဝယ္ထားရိွမႈကို ဥပေဒနဲ႔ အေရးယူလို႔ရတယ္။ တကယ့္ကို ဗဟိုက လႊတ္လိုက္တဲ့၊ Permit ေပးလိုက္တဲ့လူေတြက အခ်ိန္ျပည့္တရားဝင္ လုပ္လို႔ရတယ္။ တရားဝင္ဆိုေပမယ့္ အားလံုးက တရားဝင္ Emporium မွာျပမွ တုိင္းျပည္အတြက္ အက်ဳိးအတြက္ အခြန္ဘ႑ာကို ထည့္ယူသံုးစြဲတဲ့ဟာ မဟုတ္ဘူး။ သူတုိ႔လည္း အဲဒီလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ပဲ နားလည္မႈနဲ႔ တရုတ္ျပည္ဘက္ကို ေရာင္းမွ အစိုးရကို အခြန္မေပးဘဲနဲ႔ ေရာင္းတဲ့ဟာ ဝင္ေငြပိုေကာင္းတာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ ဘယ္သူအတြက္မွ အက်ဳိးမရွိတဲ့ အေျခအေနမွာ ျဖစ္သြားတာေပါ့။ အင္မတန္မွ ရႈပ္ေထြးတဲ့ တရားဝင္နဲ႔ တရားမဝင္ဆုိတဲ့ဟာ ေက်ာက္စိမ္းကိစၥေတြ နဲ႔ တျခားကိစၥေတြ သစ္ကိစၥေတြ အားလံုးက အေပးအယူ ဌာနဆုိင္ရာကအစ စစ္တပ္၊ အဖြဲ႔အစည္း အားလံုး ပါဝင္မွ သဘာဝသယံဇာတ ထုတ္ယူမႈက ေတာ္ေတာ့ကို ရႈပ္ေထြးတဲ့ အေျခအေနပါ။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ ဒီေဒသခံ တာဝန္ရွိတဲ့ အာဏာပိုင္ေတြ၊ ကုမၸဏီပိုင္းေတြက ေပါင္းၿပီးေတာ့ တခ်ဳိ ႔ကိစၥေတြမွာ တရားမဝင္ လုပ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ သတင္းေတြလည္း ထြက္ေပၚေနတာ ရွိပါတယ္။ ဥပမာ ေနာက္တခုက လက္နက္ကိုင္ တုိင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္တခ်ဳိ ႔ကလည္း ဒီလုပ္ငန္းမွာ ပါဝင္ပတ္သက္ေနတယ္ဆိုတာလည္း ၾကားသိရတယ္။ ဘယ္လိုမ်ဳိး ဒီဟာေတြက ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္မႈ ရွိပါလဲ။

ကိုဆာဂ်ီ ။ ။ အဓိက အခုနေျပာတဲ့ ျပႆနာေတြက အႀကီးဆံုး အိမ္ရွင္လုပ္တဲ့ဟာကေတာ့ ဗဟိုက ခြင့္ျပဳခ်က္လုပ္ထားတဲ့ ကုမၸဏီႀကီးေတြက အႀကီးဆံုး။ ဘယ္အဖြဲ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ လက္နက္ကိုင္ျဖစ္ျဖစ္၊ လက္နက္မကိုင္ျဖစ္ျဖစ္ အဓိက ကုမၸဏီပါမစ္ ေပးထားတာက Power အျမင့္ဆံုးေပါ့။ ဥပမာ အတိအက်ေျပာမယ္ဆိုရင္ ျမတ္ယမံုကုမၸဏီတုိ႔၊ လင္းလက္ဝင္းတို႔ ေရမေဆးရွာတဲ့လူကို ပစ္သတ္တဲ့ လံုၿခံဳေရး တာဝန္ယူတဲ့ စစ္တပ္က ပစ္သတ္တဲ့ဟာမ်ဳိး ကုမၸဏီေတြက အင္မတန္မွ Power ရွိတဲ့ ကုမၸဏီေတြ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီထဲမွာ ရႈပ္ေထြးတဲ့ဟာေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ အခု ေျပာသြားတဲ့အထဲမွာပါတဲ့ ကုမၸဏီ အခုန ကုိဆာဂ်ီ ေျပာသြားတဲ့ ကုမၸဏီေတြက သူတုိ႔ရဲ ႔ ေနာက္ကြယ္မွာ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ စစ္တပ္ရဲ ႔ အႀကီးအကဲေတြနဲ႔ ပတ္သက္ဆက္ႏႊယ္မႈေတြ ရွိေနလား။

ကိုဆာဂ်ီ ။ ။ က်ေနာ္တို႔ Myanmar Holding Companies ဆိုတဲ့ အက်ဳိးတူဦးပိုင္ကုမၸဏီေတြက အမ်ားဆံုးက အရင္တုန္းက စစ္တပ္အစိုးရေခတ္မွာ ထူေထာင္ထားတာ သူတုိ႔က ရာခိုင္ႏႈန္းအမ်ားဆံုးက သူတုိ႔ရဲ ႔ ဦးပိုင္လီမိတက္ေတြ ျဖစ္ေနတယ္။ ေနာက္ၿပီး တခ်ဳိ ႔က်န္တဲ့ဟာလည္း သူတုိ႔နဲ႔ ဆက္စပ္ပတ္သက္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ကုမၸဏီေတြ၊ အႀကီးစား သတၱဳတြင္းကုမၸဏီေတြ။ အမ်ားႀကီး သူတုိ႔နဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ဟာ ရွိတာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒီဟာ ကာကြယ္ဖုိ႔က အေရးႀကီးတယ္။ ဖားကန္႔မွာ ခဏခဏ စစ္တပ္နဲ႔ ရဲနဲ႔ လံုၿခံဳေရးယူတဲ့ဟာနဲ႔ သာမန္ေရဆင္းေကာက္တဲ့ဟာေတြ ပစ္သတ္ၿပီး ေသဆံုးတာတို႔၊ က်င္းၿပိဳၿပီး ေသဆံုးတာတို႔ ခဏခဏျဖစ္တဲ့ဟာေတြက အမ်ားႀကီး ဆက္စပ္တာေပါ့။ ဒီအပိုင္းက။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ အခုလို သယံဇာတ ထုတ္ယူသံုးစြဲမႈေတြေၾကာင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ရာသီဥတုကအစ ဘယ္လုိမ်ဳိး ဆိုးက်ဳိးေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္ရတာ ရွိလဲ။ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ။

ကိုဆာဂ်ီ ။ ။ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သဘာဝ သယံဇာတကို စည္းမဲ့ကမ္းမဲ့ စည္းစနစ္မက် ထုတ္ယူသံုးစြဲတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ သဘာဝသယံဇာတက ဥပမာ ေက်ာက္စိမ္း အခ်ိန္တိုအတြင္း ခပ္ျမန္ျမန္နဲ႔ ကုန္သြားတယ္။ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာဆိုရင္ အင္မတန္မွ ျမင့္တဲ့ေတာင္ေတြက ေလးလငါးလ ေလာက္ဆိုရင္ ေခ်ာင့္ဝွမ္းေတြ ျဖစ္ကုန္တယ္။ ေနာက္ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္းအိုင္ ဥရုေခ်ာင္းကိုၾကည့္လိုက္ လက္ဘက္ရည္ေဖ်ာ္ထားသလုိ ေတာ္ေတာ့ကို အေျခအေနဆိုးတဲ့ ေရထုညစ္ညမ္းမႈေတြ၊ ခဏခဏ မုိးတြင္းမွာဆိုရင္ ေရႀကီးတယ္။ ဖားကန္႔ၿမိဳ ႔ကို ေရလႊမ္းမိုးတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ က်င္းၿပိဳတဲ့အခါ မုိးတြင္းမွာဆို ခဏခဏ သတင္းထဲမွာ က်င္းၿပိဳေျမၿပိဳၿပီး လူေတြ ေသတယ့္ဟာေတြ ျဖစ္တယ္။ အႀကီးမားဆံုး သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ဖ်က္ဆီိးမႈေတြ ျဖစ္တယ္။ တၿပိဳင္နက္ထဲ လူမႈေရးျပႆနာေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္ေပၚေနတယ္။ မူးယစ္ေဆးဝါးကအစ ေလာင္ကစား၊ လိင္မႈဆိုင္ရာေတြ က်ဴးလြန္မႈေတြ ခဏခဏ တကယ့္ကို ျပစ္မႈနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ အေျခအေနဆိုးတဲ့ အေျခအေနျဖစ္တယ္။ တၿပိဳင္တည္း ျပႆနာပဋိပကၡဆိုတဲ့ ကုမၸဏီအက်ဳိးအျမတ္ကို ေက်ာက္စိမ္းရဲ ႔ သဘာဝသယံဇာတ အက်ဳိးအျမတ္က အႀကီးအကဲေတြဟာ အားလံုးအႀကီးအကဲနဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ဟာၾကေတာ့ ဒီဟာေတြ ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ ခဏခဏ ျပည္တြင္းစစ္ေတြ အမ်ားႀကီး ဆက္စပ္တာ၊ ပဋိပကၡ ျဖစ္ေပၚေစတာေတြ ေက်ာက္မ်က္ထုတ္ယူဖုိ႔အတြက္ ေတာ္ေတာ့ကို ဆက္စပ္ေနတယ္။ ျပႆနာ ေတာ္ေတာ္မ်ားတယ္ဆိုတာကို တင္ျပခ်င္တယ္။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ ျပည္တြင္းစစ္နဲ႔ ဆက္စပ္တယ္လို႔ ေျပာသြားေတာ့ က်ေနာ္ တခုေမးခ်င္တာက ဒီ သယံဇာတ ထုတ္ယူသံုးစြဲမႈနဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ စစ္ပြဲေတြဟာ ဘယ္လို ဆက္စပ္မႈ ရွိေနတာမုိ႔လဲ။

ကိုဆာဂ်ီ ။ ။ ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ အမ်ားႀကီး ဆက္စပ္တယ္ဆိုတဲ့အထဲမွာ တျခားျပႆနာ ျဖစ္လာရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းက၊ တိုက္ပြဲျဖစ္လာရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းက အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ ဒါကတခု။ တကယ့္ကို အႀကီးမားဆံုး အေၾကာင္းျပခ်က္။ ေျပာမယ္ဆိုရင္ ဒါလဲ တခုအပါအဝင္ ျဖစ္တယ္။ ေက်ာက္စိမ္းကိစၥ သဘာဝသယံဇာတ ထုတ္ယူမႈ၊ သံုးစြဲမႈက ဒါက အဓိကအားျဖင့္ က်ေနာ္တုိ႔ ျပည္ေထာင္စုဆိုတဲ့ နာမည္ခံပဲ ျဖစ္ေနတယ္။ ဖယ္ဒရယ္ စီမံခန္႔ခြဲေရး သဘာဝသယံဇာတကို ပိုင္ဆို္င္ခြင့္နဲ႔ စီမံခန္႔ခြဲပိုင္ခြင့္၊ အခြန္ဘ႑ာခြဲေဝသံုးစြဲခြင့္ေတြက ဘာမွမရွိဘူး။ ဗဟိုထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာပဲျဖစ္တဲ့အခါေၾကာင့္မို႔ အမ်ားႀကီးကို ျပႆနာကို ျဖစ္ေပၚေစတဲ့အပိုင္းကို အုပ္ခ်ဳပ္မႈ အေျခခံဥပေဒနဲ႔ စီမံခန္႔ခြဲမႈမွာ ျပည္ေထာင္စုအေပၚ အေျခမခံဘဲနဲ႔ အားလံုးက ဗဟိုကလုပ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ ပဋိပကၡကို ဖန္တီးရာေရာက္တာေပါ့။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ ဒီသယံဇာတ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ထုတ္ယူသံုးစြဲမႈက ကခ်င္ေဒသခံေတြက အက်ဳိးခံစားခြင့္ မရဘူးလား။ အခုေလာေလာဆယ္မွာ။

ကိုဆာဂ်ီ ။ ။ ၿခံဳၿပီးေျပာမယ္ဆိုိရင္ ေတာ္ေတာ့ကို အက်ဳိးနည္းတယ္လို႔ ေျပာရမယ္။ ကခ်င္ေဒသသာမကဘူး ဗမာျပည္ တျပည္လံုးက အက်ဳိးခံစားခြင့္ သိပ္မရွိတဲ့အပိုင္းမွာ ရွိတယ္။ ေရေဆးေကာက္တာတုိ႔၊ အငယ္စား ေက်ာက္စိမ္းလုပ္တဲ့ဟာေတြ ပြဲစားလုပ္ၿပီးမွ နည္းနည္းက်န္ရင္က်န္မယ္။ တကယ့္ အက်ဳိးခံစားခြင့္ကို လံုးဝမရွိဘူး။ ေက်ာက္စိမ္းမွာ အဆင့္ Grade A, B, C, D အထိ သတ္မွတ္ထားတာေတြ ရွိတယ္။ A နဲ႔ B အရည္အေသြးရွိတဲ့ ေက်ာက္စိမ္းက ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ခြင့္၊ ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားပိုင္ခြင့္ မရွိဘူး။ အခ်ိန္ျပည့္ ဖမ္းလို႔ရတယ္။ ျပည္နယ္ထဲမွာရွိတဲ့ လူက ေက်ာက္စိမ္းထြက္တဲ့ေနရာမွာ ရွိတဲ့လူေတြက တကယ့္ကို တရားမဝင္တဲ့ဟာ automatic ျဖစ္သြားတယ္။ ဗဟိုက ခြင့္ျပဳလိုက္တဲ့ဟာပဲ အားလံုးက သယ္ယူပို႔ေဆာင္ခြင့္ရွိတယ္။ ေနျပည္ေတာ္ Emporium မွာပဲ လုပ္ခြင့္ရွိတယ္။ ဒီဟာေတြက တရားဝင္ တကယ့္အက်ဳိးမရွိေအာင္လို႔ထားတဲ့အပိုင္း ဒါက တကယ့္ကို လက္ရွိ အေျခခံဥပေဒအရ။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဘယ္လုိမ်ဳိး ကိုဆာဂ်ီအေနနဲ႔ အႀကံေပးခ်င္ပါလဲ။

ကိုဆာဂ်ီ ။ ။ က်ေနာ္ ဒီအပိုင္းနဲ႔ သဘာဝသယံဇာတ ပတ္သက္ၿပီး အခုက အင္မတန္မွ အေရးႀကီးတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးတဲ့အခ်ိန္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကလည္း ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးဖို႔အတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ျပဳလုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ သဘာဝသယံဇာတကို စည္းနဲ႔ကမ္းနဲ႔ ျပႆနာကို ပိုမိုႀကီးထြားေစတဲ့ဟာေတြကို ယာယီရပ္ဆုိင္းထားက အေကာင္းဆံုးပဲလုိ႔ က်ေနာ္ ေျပာၾကားခ်င္တယ္။ ေနာက္ၿပီးမွ ဒီသဘာဝသယံဇာတ အရင္းအျမစ္ထုတ္ယူ သံုးစြဲမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျပည္ေထာင္စု ဖယ္ဒရယ္ကို အေျခခံၿပီးမွ ဖယ္ဒရယ္ စီမံခန္႔ခြဲပိုင္ခြင့္၊ အခြန္ဘ႑ာ ခြဲေဝသံုးစြဲပိုင္ခြင့္ေတြ၊ အခြန္ဘ႑ာကို ကိုယ့္ျပည္နယ္ကိုယ့္ေနရာမွာ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးအတြက္ အဆင့္ျမင့္ေအာင္ ဘယ္လုိထုတ္ယူသံုးစြဲမလဲ ဆိုတဲ့အပိုင္းေတြကို အမ်ားႀကီး စဥ္းစားၿပီး ေရရွည္တည္တန္႔ခုိင္ၿမဲတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ေရရွည္တည္တန္႔ခိုင္ၿမဲမယ့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးကို အမ်ားႀကီး လုပ္ယူႏိုင္တဲ့ ေပၚလစီအပိုင္းကို အမ်ားႀကီးစဥ္းစားေစခ်င္တယ္။

ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္ ။ ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG