သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာႏိုင္ငံ တရား႐ံုး စီရင္ပိုင္ခြင့္အာဏာ ေစ်းႏႈန္းမ်ား အဆမတန္ ျမင့္မား


ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေလာင္စာဆီ ေစ်းႏႈန္းေတြ၊ ဆက္သြယ္ေရး ၿဂိဳဟ္တုစေလာင္း လုိင္စင္ေၾကးေတြကုိ အစုိးရက အဆမတန္ ျမွင့္တင္လုိက္တာ မကဘဲနဲ႕ တရားစီရင္ေရးဆုိင္ရာမွာလည္း ေစ်းေတြ အဆမတန္ ျမႇင့္တင္လုိက္တာေၾကာင့္ အမႈကိစၥေတြမွာ အခက္အခဲ အသစ္ေတြကုိ ႀကံဳေနရတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ဒီျပႆနာေတြကုိ ေလ့လာစုံစမ္းၿပီး ႏုိင္ငံတကာ တရားရုံးသုိ႔ တင္ျပေနတာကေတာ့ AHRCလုိ႔ ေခၚတဲ့ ေဟာင္ေကာင္အေျခစုိက္ အာရွလူ႕အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အာရွလူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔က ေရွ႕ေနဦးမင္းလြင္ကုိ ဦးေက်ာ္ေအာင္လြင္က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္မွာ တရားစီရင္ပုိင္ခြင့္ အာဏာ ေစ်းႏႈန္းေတြကုိ ၿပီးခဲ့တဲ့ စက္တင္ဘာလ ကစၿပီး ျမႇင့္တင္လုိက္တယ္လုိ႔ ၾကားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ဒီလုိျမႇင့္တင္မႈဟာ တရား၀င္ ေၾကျငာခ်က္ၿပီး ျမႇင့္တင္တာ မဟုတ္ဘဲ ႏႈတ္မိန္႔နဲ႔ ထုတ္ၿပီးေတာ့ ျမႇင့္တင္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္ခင္ဗ်၊ ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး AHRC အဖြဲ႔က စုံစမ္းေလ့လာေနတယ္ဆုိေတာ့ ဒီကိစၥေတြရွင္းျပေပးပါခင္ဗ်။

“ ဓါတ္ဆီေစ်းႏႈန္းေတြတက္လုိ႕ ျပည္သူျပည္သားေတြ လမ္းေလွ်ာက္ဆႏၵျပတဲ့အခ်ိန္ကစၿပီး တရားရုံးေတြမွာ ျပစ္မႈဆုိင္ရာအမႈေတြ၊ တရားမမႈေတြ စစ္ေဆးတာကုိ ရပ္ဆုိင္းထားတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ ဘာေၾကာင့္ ရပ္ဆုိင္းထားတယ္ဆုိတာကုိ စုံစမ္းေလ့လာမႈေတြလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲလုိလုပ္တဲ့အခါမွာ တရားရုံးက လုံၿခံဲေရး အေျခအေနေၾကာင့္ ရုံးမထုတ္ႏုိင္တဲ့ ျပစ္မႈဆုိင္ရာ အမႈေတြေတြ႔ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တရားမ မႈမွာေတာ့ ၿမိဳ႕နယ္ တရားရုံးရဲ႕ စီရင္ပုိင္ခြင့္ အာဏာ အရင္က (၅)သိန္းအထိ သတ္မွတ္ထားတယ္၊ ေနာက္ပုိင္းမွာ က်ေနာ္တုိ႔ သိရွိသေလာက္ သိန္း(၃၀)အထိ တုိးျမႇင့္ေပးလုိက္တယ္လုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ သိရွိရတယ္။ ခရုိင္တရားရုံးမွာဆုိရင္လည္း သိန္း(၃၀)က သိန္း(၁၀၀)အထိ စီရင္ပုိင္ခြင့္ အာဏာကုိ တုိျမႇင့္ထားတယ္၊ တုိင္းတရားရုံးမွာ ဆုိရင္လည္း သိန္း(၁၀၀)နဲ႔အထက္ တရားမ မႈေတြကုိ စီရင္ခ်မွတ္ခြင့္ ရွိတယ္လုိ႔ သတ္မွတ္ထားတယ္။ အမိန္႔ ေၾကာ္ျငာစာလည္း မရွိဘူး။ ဌါနတြင္း ညႊန္ၾကားခ်က္လည္း မရွိဘဲနဲ႔ ႏႈတ္မိန္႔အရ ဒါေတြ လုပ္ေဆာင္ေနတယ္ ဆုိတာကုိ က်ေနာ္တုိ႕ေတြ႕ရွိရပါတယ္၊ ”

ေစ်းႏႈန္းေတြကုိ ေပးရတယ္ဆုိတာက ဘယ္သူက အကုန္က်ခံရတာလည္းခင္ဗ်၊

“ဟုတ္ကဲ့၊ တရားမ မႈေတြမွာဆုိရင္ေတာ့ တရားစြဲတဲ့ တရားလုိက ရုံးခြန္ေတာ္ တံဆိပ္ေခါင္း ဆုိၿပီးေတာ့ ထမ္းေဆာင္ရမွာျဖစ္တယ္။ အဲေတာ့ ရုံးခြန္ေတာ္ တံဆိပ္ေခါင္း ထမ္းေဆာင္ရတာက က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံ ျပည္တြင္း အခြန္မ်ားအရ ဆုိလုိ႔ရွိရင္ ဒီလုိမ်ိဳးႏႈတ္မိန္႔နဲ႔လုပ္ပုိင္ခြင့္မရွိပါဘူး၊ ဒီလုိမ်ိဳးကိစၥေတြလုပ္မယ္ဆုိလုိ႕ရွိရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ျပန္တမ္းမွာ အတိအက် စီမံျပဌါန္းၿပီး စီမံေဆာင္ရြက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ ”

ဟုတ္ကဲ့၊ အခုလုိတရားရုံးရဲ႕ ေစ်းေတြက အဆမတန္ ျမင့္တက္သြားတဲ့အတြက္ အမႈကိစၥေတြမွာ ၊ စစ္ေဆးေရးကိစၥေတြမွာ ဘယ္လုိအခက္အခဲေတြေတြ႕ရပါသလဲခင္ဗ်၊

“ ဒီသတ္မွတ္ထားတဲ့ ႏႈန္းထားအရ သက္ဆုိင္ရာ တရားရုံး အဆင့္ဆင့္မွာ စြဲဆုိထားတဲ့ အမႈေတြက ဥပမာဆုိပါေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အရင္က ၿမိဳ႕နယ္က(၅)သိန္းျဖစ္တယ္၊ ခရုိင္က သိန္း(၂၀)ျဖစ္တယ္၊ အခု သတ္မွတ္ ျပဌါန္းလုိက္တဲ့ ဥပေဒအရ တုိင္းတရားရုံးကေနၿပီး ခရုိင္တရားရုံးကုိ လႊဲတယ္။ ခရုိင္ကေန တဆင့္ ၿမိဳ႕နယ္ကုိ ျပန္လႊဲတယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္း ဆုိေတာ့ ၿမိဳ႕နယ္တရားရုံးရဲ႕ စီရင္ပုိင္ခြင့္ သိန္း(၃၀)ျဖစ္ေနတယ္။က်ေနာ္တုိ႔ တရားစီရင္ေရး ဥပေဒအရ ျပဌါန္းထားတဲ့ဟာမွာ သိန္း(၂၀)အထက္ အမႈေတြကုိ တရားရုံးခ်ဳပ္ကုိ အယူခံခြင့္၊ ျပင္ဆင္ခြင့္၊ တင္သြင္းခြင့္ရွိတယ္၊ ဒီအခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ေၾကျငာ ျပဌါန္းထားျခင္း မရွိတာကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ေတြ႔ေနရပါတယ္၊ ”

ဆုိေတာ့ အမႈေတြက ေအာက္ေျခမွာ နည္းသြားၿပီးေတာ့ တုိင္းအဆင့္မွာ မ်ားေနတာလား၊ တုိင္းအဆင့္မွာ နည္းသြားၿပီးေတာ့ ေအာက္ေျခမွာမ်ားေနတာလားခင္ဗ်၊

“ ၿမိဳ႕နယ္နဲ႔ ခရုိင္တရားရုံးေတြမွာ အမႈေတြပုံလာၿပီးေတာ့ တုိင္းတရားရုံးနဲ႕ တရားရုံးခ်ဳပ္ေတြမွာ အမႈေတြ နည္းသြားတာ ေတြ႕ရွိရမွာ ျဖစ္ပါတယ္၊”

ဟုတ္ကဲ့၊ အမႈဆုိင္တဲ့ လူေတြကေကာ ဒီအမႈေတြကုိ တုိးေပးၿပီးလုပ္လာသလား၊ မတတ္ႏုိင္တဲ့ လူေတြကေကာ ဘယ္လုိလုပ္မွာလည္းခင္ဗ်၊

ဒီလုိပါ၊ က်ေနာ္တုိ႕ (၅)သိန္း ကုန္က်မယ့္ ဥစၥာ သိန္း(၃၀)ေပးရမွာေတာ့မဟုတ္ဘူး၊ တခ်ိဳ႕ ဥစၥာေတြက်ေတာ့ အခု ဘယ္လုိ ရင္ဆုိင္ႀကံဳေတြ႕ ရသလဲဆုိလုိ႔ရွိရင္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေအာက္ေျခ စံႏႈန္းမညီတဲ့ အခါမွာ သူတုိ႕တရားရုံးက ဘယ္လုိ ျပင္ဆင္လုိက္လည္းဆုိေတာ့ သူတုိ႔ တြက္ခ်က္တာ မွားတယ္။ ေပါင္းတာ မွားတယ္ဆုိၿပီးေတာ့ ယခင္က ေသာင္းဂဏန္းေလာက္ ရွိတဲ့အမႈကုိ အခုကုိ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္း၊ တစ္သိန္းေလးေသာင္း၊ အဲဒီစီရင္ပုိင္ခြင့္အာဏာေတြထဲေရာက္ေအာင္ တရားရုံးက ျပင္ဆင္ၿပီးေတာ့ ရုံးေတြမွာ တင္သြင္းေနတာကုိလည္း က်ေနာ္တုိ႕ေတြ႕ရွိရတယ္၊ နအဖ စစ္အစုိးရ တက္လာတဲ့အခါမွာ မႈခင္းမ်ားကုိ ျမန္ျမန္နဲ႕ မွန္မွန္စစ္ေဆးစီရင္ရမယ္။ သူတုိ႔ ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြ ေပးေနတာရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ အခု ဒီလုိ လုပ္လုိက္တဲ့အတြက္ တခ်ိဳ႕ အမႈေတြမွာ ဆုိလုိ႔ရွိရင္ အခုခ်ိန္ထိကုိ တရားလုိကုိ စစ္ေဆးစီရင္ႏုိင္ျခင္းမရွိဆုိတာကုိ က်ေနာ္တုိ႔ေတြ႕ရတယ္။ မႈခင္းေတြ ႀကန္႔ၾကာေနတယ္။

ဟုတ္ကဲ့၊ ဒီမႈခင္းေတြ ၾကန္႔ၾကာေနတဲ့အတြက္ ဘယ္လုိ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြ ရွိလာပါလဲခင္ဗ်၊

“အခါအားေလွ်ာ္စြာ တႏွစ္မွာ တႀကိမ္၊ ႏွစ္ႀကိမ္ တရားရုံးေတြကုိ အာဏာပုိင္ေတြကေန ညႊန္ၾကားတဲ့ မိန္႕ခြန္းေတြရွိပါတယ္။ အဲေတာ့ မႈခင္းမ်ားကုိ ျမန္ျမန္ စစ္ေဆး စီရင္ရမယ္ဆုိတဲ့ခါမွာ တရားရုံးက လက္ခံ စစ္ေဆးေနတဲ့ တရားသူႀကီးမ်ားကလည္း ေငြေပးတဲ့သူ၊ ေငြေပးႏုိင္တဲ့ လူေတြဘက္ကေန လာဘ္စားၿပီးေတာ့ အမႈကုိ ျမန္ျမန္ၿပီးေအာင္ စစ္ေဆးစီရင္ေနၾကတယ္။

ဒီရႈပ္ေထြးမႈေတြ၊ အေျပာင္းအလဲေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဦးမင္းလြင္တုိ႕ AHRC အဖြဲ႕က ႏုိင္ငံတကာမွာ ဘာေတြမ်ား လုပ္ေဆာင္ေနပါလဲခင္ဗ်၊

“က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံထဲမွာ လက္ရွိျဖစ္ပ်က္တဲ့ တရားစီရင္ေရးစနစ္ေတြက လြတ္လပ္တဲ့ တရားစီရင္မႈရွိဘူး၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တရား စီရင္ေရးက႑ အသီးသီးမွာ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ ေနၾကတဲ့ တရားသူႀကီးေတြ၊ ေရွ႕ေနေတြရဲ႕လြတ္လပ္ခြင့္မရွိဘူး၊ ထုိနည္းတူစြာပဲ ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ အျမင့္ဆုံးျဖစ္တဲ့ တရားရုံးခ်ဳပ္က တရားသူႀကီးေတြ ကုိယ္တုိင္ကိုက မိမိတုိ႕ရဲ႕ လြတ္လပ္စြာ စီမံဆုံးျဖတ္ပုိင္ခြင့္ မရွိဘူးဆုိတာကုိ ကုလသမဂၢ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႕အစည္း၊ ေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္း အသီးသီးရွိပါတယ္။ ဒီအဖြဲ႕အစည္း အသီးသီးကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံထဲမွာ လက္ရွိ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ တရားစီရင္ေရး စနစ္ေတြကုိ တင္ျပသြားႏုိင္ဖုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ စီစဥ္ ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။”

အခုလုိ တရားေရးဆုိင္ရာ မူမမွန္တဲ့အေျပာင္းအလဲေတြနဲ႕ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ AHRC က ႏုိင္ငံတကာမွာ ေဆာင္ရြက္ေနတာဘယ္ေလာက္ထိ ထိေရာက္မယ္လုိ႕တြက္ထားပါလဲ၊

က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းမွာ အခု ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒ အခုမရွိေသးတဲ့ ကာလထဲမွာလည္း ဒီလုိ ကေမာက္ကမေတြျဖစ္ေနတယ္။ ဖြဲ႔စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒကုိ သူတုိ႔ ေရးထားတဲ့ အေျခခံမူေတြအတုိင္း အတည္ျပဳလုိက္မယ္ ဆုိလုိ႕ရွိရင္ ဒီထက္မကဆုုိးတဲ့ တရားစီရင္ေရး စနစ္ေပၚေပါက္လာမယ္ ဆုိတာကုိ ႏုိင္ငံတကာက ေစာင္ၾကည့္ ေလ့လာေနတဲ့ အဖြဲ႔ေတြကုိ တင္ျပမွာျဖစ္တယ္။ အဲဒီလုိ တင္ျပ လုိက္ျခင္းအားျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ တရားစီရင္ေရး စနစ္မွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖုိ႔လုိအပ္တဲ့ ကိစၥရပ္ေတြကုိ ႏုိင္ငံတကာကေနၿပီးေတာ့ ႏုိင္ငံတကာစံႏႈန္းနဲ႔ အညီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖုိ႕ ဖိအားေပးလာမယ္လုိ႔ က်ေနာတုိ႕ထင္ျမင္ယူဆတယ္၊ ဒါေၾကာင့္လည္း က်ေနာ္တုိ႔ ဒီကိစၥကုိ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ေနတာ ျဖစ္တယ္။

အာရွလူ႕အခြင့္ေရးေကာ္မရွင္က ေရွ႕ေန ဦးမင္းလြင္ဦးေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG