သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

သတင္းစာဆရာႀကီး ေၾကးမုံဦးေသာင္း ကြယ္လြန္


ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ရွားရွားပါးပါး သမၻာရင့္ စာနယ္ဇင္းသမား၊ သတင္းစာဆရာႀကီး တဦးျဖစ္တဲ့ ေၾကးမုံဦးေသာင္းဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ဖေလာ္ရီဒါ ျပည္နယ္၊ ဖုိ႔ေလာ္ရာေဒး ၿမိဳ႕မွာ မေန႔ည ၁၀ နာရီက ကြယ္လြန္သြားခဲ့ပါတယ္။ ကြယ္လြန္ခ်ိန္အထိ ဆရာႀကီးဟာ ေခတ္ၿပိဳင္ဂ်ာနယ္ရဲ႕ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္နဲ႔ ျမန္မာ့သတင္းသမဂၢရဲ႕ နာယကအျဖစ္လည္း ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ ဆရာႀကီး ကြယ္လြန္ခဲ့တဲ့သတင္းကုိ ဦးတင္ေမာင္သန္းက တင္ျပထားပါတယ္။

ကြယ္လြန္တဲ့အခ်ိန္မွာ ဆရာဦးေသာင္းက အသက္ ၈၂ ႏွစ္ရွိပါၿပီ။ ဖေလာ္ရီဒါ အေမရိကန္ စင္တာ ေဆးရုံႀကီးမွာ နမုိးနီးယား၊ အဆုတ္ေရာင္ ေရာဂါနဲ႔ မတ္လ ၁၀ ရက္ေန႔ကတည္းက တက္ေရာက္ ကုသေနခဲ့တာ၊ ဒါေပမယ့္ ကုသမႈ မေအာင္ျမင္ခဲ့ဘဲ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ရတာပါ။ ဆရာ ကြယ္လြန္ခဲ့တဲ့ သတင္းကုိ ၾကားရတဲ့အခါ ဆရာ ဒဂုန္တာရာက အခုလုိ ၀မ္းနည္းေၾကကြဲစကား ေျပာခဲ့ပါတယ္။

“ကုိေသာင္း ဆုံးသြားတယ္ၾကားလုိ႔ က်ေနာ္ စိတ္မေကာင္းဘူးဗ်ာ၊ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သူ တုိင္းျပည္ႀကီးကုိ ျပည္သူေတြရဲ႕ အက်ိဳးကုိ၊ ျပည္သူေတြရဲ႕ အက်ိဳးကုိ ေဆာင္ရြက္တဲ့ သူတေယာက္အျဖစ္နဲ႔ က်ေနာ္ကေတာ့ သူ႔ကုိ ခင္မင္မိပါတယ္။ စြဲလမ္းခ်စ္ခင္ မိပါတယ္ဗ်ာ။ ကုိေသာင္းက က်ေနာ့္ထက္ေတာင္ ငယ္တယ္ဗ်။ ၉ ႏွစ္ ငယ္တယ္ဗ်။ က်ေနာ္ မွတ္မိသေလာက္ေတာ့ ကုိေသာင္း ဆုံးသြားတဲ့ အတြက္ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီမုိကေရစီ အေရးေတာ္ပုံပဲ ေျပာၾကပါစို႔မွာ တကယ္ စြမ္းစြမ္းတမံနဲ႔ ထိထိေရာက္ေရာက္ လူတေယာက္ ဆုံးပါးသြားရေလျခင္း ဆုိၿပီးေတာ့ က်ေနာ္ကေတာ့ ႏွေျမာတသ မိပါတယ္။”

ေအာင္ဗလ နာမည္ခံ၊ ဆရာ ဦးေသာင္းကုိ ေညာင္ဦးၿမိဳ႕မွာ ၁၉၂၆ ခုႏွစ္က ေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္။ အသက္ ၂၁ ႏွစ္အရြယ္မွာ ဗမာ့ေခတ္သတင္းစာရဲ႕ သတင္းေထာက္အျဖစ္ လုပ္ကုိင္ခဲ့ၿပီး၊ အသက္ ၂၅ ႏွစ္ေရာက္ေတာ့ ဆရာက အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ျဖစ္ခဲ့ပါၿပီ။ အသက္ ၃၁ ႏွစ္အရြယ္မွာ ေၾကးမုံ သတင္းစာကုိ ကုိယ္ပုိင္ ထုတ္လုိက္တဲ့အခါ ေရာင္းရအေကာင္းဆုံး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဗြီအုိေအ ျမန္မာပုိင္း အစီအစဥ္ရဲ႕ အႏုပညာ မုိးေကာင္းကင္က႑မွာ စာနယ္ဇင္းနဲ႔ စာေပဘ၀ကုိ ဆရာက အခုလုိ ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

“က်ေနာ္က စာေပေလာကကုိ ၀င္စတုန္းက ရသစာေပေတြကုိ ေရးၿပီး ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလဆန္းက ဂ်ာနယ္ေက်ာ္မွာ “ဆီးသီးေႁကြခ်ိန္” ဆုိတဲ့ ၀တၳဳဟာဆိုရင္ က်ေနာ္ ပထမဆုံး ပုံႏွိပ္ခံရတဲ့ ၀တၳဳပါ။”

၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ေနာက္ပုိင္း ျမန္မာႏုိင္ငံက စာနယ္ဇင္းသမားေတြဟာ ေရွးက ျပန္ခဲ့တဲ့ လက္ရာေတြကုိ ၾကည့္ၿပီး အျမင္သင္ သင္ခဲ့ၾကရတာပါ။ ဒီလုိ သင္ခဲ့ရတဲ့အထဲမွာ လွ်ပ္တျပက္ ဂ်ာနယ္ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ျမတ္ခုိင္လည္း တစ္ေယာက္အပါအ၀င္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးျမတ္ခုိင္က -

“စိတ္မေကာင္းဘူးေပါ့ဗ်ာ၊ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ဗမာ့ေခတ္ ကတည္းက ေပါ့ေနာ္၊ သူ႔လက္သူ႔ေျခ ေလ့လာခဲ့ရတယ္။ သူ႔ကုိ ေအာင္ဗလ အေနနဲ႔ သူ႔ကုိ ေလးစားပါတယ္။ ေနာက္ ေၾကးမုံ ဦးေသာင္းအေနနဲ႔ သူ႔ကုိ ေလးစားပါတယ္။ အဲလုိ အရည္အခ်င္း ရွိတဲ့သူတစ္ေယာက္အတြက္ က်ေနာ္တုိ႔က ႏွေျမာစရာေပါ့၊ သူ႔စာေတြကို က်ေနာ္တုိ႔က ရွာဖတ္ေနရတုန္းပါပဲ။”

၁၉၆၂ ခုႏွစ္ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္း တက္လာတဲ့ အခါမွာေတာ့ ဆရာ့ သတင္းစာဟာ ျပည္သူပုိင္ အသိမ္းခံခဲ့ရၿပီး ၁၉၆၃ မွာေတာ့ တရားစစ္ေဆးျခင္း မရွိဘဲ ေထာင္သြင္း အက်ဥ္းခ် ခံခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ ဆရာနဲ႔ ေထာင္ထဲမွာ ဆုံခဲ့ရသူကေတာ့ ကဗ်ာဆရာႀကီး ဒဂုန္တာရာပါပဲ၊ ဆရာ ဒဂုန္တာရာက အခုလုိ ေထာင္တြင္းက အေတြ႔အႀကံဳကုိ ျပန္ေျပာျပပါတယ္။

“၁၉၆၃ မွာ က်ေနာ္တုိ႔ အဖမ္းခံရတယ္။ လူ ၁,၀၀၀ ေလာက္ အဖမ္းခံရတယ္ ထင္တယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲ ပ်က္သြားေတာ့။ အဲဒီမွာ ကုိေသာင္းနဲ႔ ေထာင္ထဲမွာ ေတြ႔ရတယ္။ ေတြ႔တုန္းကေတာ့ တစ္ခန္းစီေပါ့၊ က်ေနာ္ကေတာ့ အေဆာင္ (၄)၊ သူက ေအာက္ထပ္။ က်ေနာ့္ကုိ သူ ေပးတယ္ဗ်၊ သူ ပါလာတဲ့ မုန္႔ေလးေတြ ေပးတယ္။ ပုိရင္းႏွီးသြားတယ္ အဲဒီမွာ စၿပီးေတာ့၊ ခင္မင္မႈကလည္း ပုိၿပီးေတာ့ ခုိင္မာသြားတယ္လို႔ ေျပာရမွာေပါ့။ ေထာင္က လြတ္လာေတာ့ ၁၉၆၇၊ ေဖေဖာ္၀ါရီ လထဲမွာ လြတ္လာေတာ့ ကာတစ္စီးတည္းဗ်။ က်ေနာ္ကလည္း လြတ္မွန္းလည္း မသိဘူး။ သူက ေထာင္မွဴးက ေခၚလုိက္တာေပါ့ဗ်ာ။ လာေခၚေတာ့ အဲဒီမွာ ကုိေသာင္း သြားေတြ႔တယ္။ က်ေနာ္တို႔ကို လိုက္ပို႔တာေပါ့။ အဲဒီမွာ ကုိေသာင္းပါတယ္၊ အိမ္ အတူတူသြားၾကတာ။ သူ႔ အိမ္က တံခါး ပိတ္ထားတယ္ဗ်။ က်ေနာ္မွတ္မိသေလာက္။ က်ေနာ္ စိတ္မေကာင္း ျဖစ္သြားတယ္။ ဆုိေတာ့ သူ႔ကုိ ထားခဲ့ရတယ္ေပါ့။ က်ေနာ္တုိ႔က သူ႔ အရင္ အပုိ႔ရတာကုိး၊ က်ေနာ္ မွတ္မိတယ္ သူ႔ရုပ္ပုံလႊာေလးက။ အဲဒီ ဆြဲအိတ္ေပၚမွာ ထုိင္ၿပီး က်န္ရစ္ခဲ့တယ္။ တံခါးပိတ္ထားေတာ့ “ေအာ္ - သူတုိ႔အိမ္သားေတြ အျပင္ကုိ ထြက္သြားတာနဲ႔ တူတယ္” လို႔ ေျပာၿပီး က်ေနာ္တို႔ ထြက္သြားတာေပါ့။ က်ေနာ္ စိတ္မေကာင္းျဖစ္သြားတာက တေယာက္တည္း ထုိင္က်န္ရစ္ခဲ့လုိ႔၊ အိမ္က တံခါးပိတ္ထားတာကုိး။”

ေထာင္က လြတ္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ ဆရာ့ကုိ ျပန္ၾကားေရး ၀န္ႀကီးဌာနမွာ ဆရာ့ကုိ အရာရွိအျဖစ္ ခန္႔ထားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆရာ့ ေရးသားခ်က္ေတြေၾကာင့္ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္ ထုတ္မေပးခဲ့တာ ၁၀ ႏွစ္ ၾကာခဲ့ပါတယ္။ ျပည္ပထြက္ခြင့္ရတဲ့အခါ ဆရာက ရီဒါးဒုိင္ဂ်က္ မဂၢဇင္းမွာ သူ႔ရဲ႕ ေထာင္ ၃ ႏွစ္ အေတြ႔အႀကံဳ ေရးခဲ့တာေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္ ျပန္ခြင့္မရေတာ့ဘဲ ျပည္ပမွာပဲ စာနယ္ဇင္း အလုပ္ေတြကုိ ကြယ္လြန္တဲ့တုိင္ ဆက္လုပ္ခဲ့ရတာပါ။ ကြယ္လြန္ခ်ိန္မွာ ဆရာက ျမန္မာ့သတင္း သမဂၢရဲ႕ နာယက အေနနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့သတင္း သမဂၢ ဥကၠဌ ဦးေမာင္ေမာင္ျမင့္က ဆရာ ကြယ္လြန္သြားတဲ့အတြက္ ျမန္မာ့ စာနယ္ဇင္းေလာက ဆုံးရႈံးရပုံကုိ အခုလုိ ေျပာျပပါတယ္။

“ဆရာႀကီး ေၾကးမုံဦးေသာင္းဟာ က်ေနာ္တုိ႔ သတင္းသမဂၢရဲ႕ ဥကၠဌလည္း တခ်ိန္က ျဖစ္ခဲ့တယ္၊ ေနာက္ အခုခ်ိန္ထိလည္း နာယကအေနနဲ႔ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ပုဂၢိဳလ္တဦးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာသတင္းသမဂၢ အေနနဲ႔ ဆရာႀကီး ေၾကးမုံဦးေသာင္း ကြယ္လြန္သြားတဲ့ ကိစၥအေပၚမွာ အင္မတန္မွ ၀မ္းနည္းမိပါတယ္။ အင္မတန္မွ ေၾကကြဲမိပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာသတင္းစာ ေလာကအတြက္ ၾကည့္မယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ ဆရာႀကီး ေၾကးမုံဦးေသာင္းဟာ မၾကာေသးခင္ကမွ ဒီ စာေရးသက္၊ သတင္းစာသက္ ၆၀ ျပည့္သြားတဲ့ အင္မတန္မွ သမၻာရင့္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္တဦး ျဖစ္သလုိ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္ကတည္းက စာေရးခဲ့တယ္၊ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ကတည္းက စၿပီးေတာ့ သတင္းစာအလုပ္ကုိ သူလုပ္ခဲ့တယ္။ အဂၤလိပ္ေခတ္ ပါလီမန္ ဒီမုိကေရစီေခတ္၊ အခု စစ္အစုိးရေခတ္ထိ ျဖတ္သန္းခဲ့ရတဲ့ သတင္းစာဆရာႀကီးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အင္မတန္မွ သမၻာရင့္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္တဦးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ သတင္းေရးတဲ့ သ႑ာန္၊ သတင္းေတြမွာ ေျပာတယ္ ဆုိတဲ့ဟန္ေတြဟာ အင္မတန္မွ စူးရွထက္ေျမာက္သေလာက္ ဆရာႀကီး ေၾကးမုံဦးေသာင္းဟာ လူပုဂၢိဳလ္အားျဖင့္ အင္မတန္မွ ႏွလုံးသား ႏူးညံ့တဲ့ပုဂၢိလ္ တဦးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဒီသတင္းသမား မွန္သမွ် ႀကီးသည္ ငယ္သည္မေစ ခင္ဗ်ားနဲ႔ က်ေနာ္နဲ႔ ေျပာသြားခဲ့တဲ့ပုဂၢိဳလ္ပါ။ ေျပာမယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ေတာ့ သူ႔ရဲ႕ သတင္းစာလုပ္ငန္း အေပၚမွာလည္း အင္မတန္ တန္ဖုိးထားတဲ့ ပုဂၢိဳလ္တဦး ျဖစ္သလုိ သတင္းသမားေတြ အေပၚမွာလည္းပဲ၊ အင္မတန္မွ တန္ဖုိးထားတဲ့သူ၊ သစၥာရွိတဲ့ ပုဂိၢဳလ္ႀကီး တဦးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူ႔ရဲ႕ ကြယ္လြန္မႈအတြက္ကုိ က်ေနာ္တုိ႔ အတြက္ေရာ၊ တိုင္းျပည္အတြက္ေရာ ၊ သတင္းစာေလာက တခုလုံးအတြက္ပါ ဆုံးရႈံးမႈ တခုအေနနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ ျမင္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။”

ဆရာရဲ႕ စာနယ္ဇင္းအလုပ္ေတြနဲ႔ ဒီမုိကေရစီအေရး လႈပ္ရွားမႈေတြအတြက္ International Press Institute က ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ေမလမွာ World Press Freedom Hero အျဖစ္ ခ်ီးက်ဳးဂုဏ္ျပဳခဲ့ပါတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG