သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ကေမာၻဒီးယားေရြးေကာက္ပြဲ အေျခအေန ယခင္ထက္ ပိုမို ၿငိမ္းခ်မ္းဘြယ္ရွိ


ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံမွာ မၾကာခင္ က်င္းပဖုိ႔ရွိတဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြေတြကုိ အနီးကပ္ ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာေနသူေတြက အရင္ က်င္းပခဲ့ဖူးတဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြေတြနဲ႔စာရင္ အခုတႀကိမ္ အႀကိဳေရြးေကာက္ပဲြေတြဟာ ပုိၿပီးၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ အသြင္ ေဆာင္တယ္လုိ႔ ဆုိေနၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူေတြနဲ႔၊ အတုိက္အခံ ႏုိင္ငံေရး ပါတီေတြကေတာ့ အစုိးရဟာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ၊ မသမာမႈေတြနဲ႔ အႏုိင္ရေအာင္ ႄကိဳးပမ္းမႈေတြ လုပ္ေနတယ္လုိ႔ စြပ္စဲြေနပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာ အစုိးရကေတာ့ ဒါကုိ ျငင္းဆုိေနပါတယ္။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ဗြီအုိေအ သတင္းေထာက္ Rory Byrne ဖႏြမ္းပင္ၿမိဳ႕ကေန သတင္းေပးပုိ႔ထားတာကုိ ကုိေအာင္လြင္ဦး က တင္ျပထားပါတယ္။

ကုလသမဂၢကေန ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ ဒီမုိကေရစီ အစပ်ဳိးဖုိ႔ ႁကိဳးပမ္းခဲ့စဥ္ကစလုိ႔ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံမွာ က်င္းပမယ့္ အခု ေရြးေကာက္ပဲြေတြဟာ စတုတၳအႀကိမ္ ေျမာက္ပါ။ ႏုိင္ငံေရးပါတီေပါင္း ၁၀ ပါတီက ေရြးေကာက္ပဲြ၀င္ဖုိ႔ ျပင္ဆင္ထား ေပမယ့္လည္း လက္ရွိအာဏာရ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဟြန္ဆန္ ဦးေဆာင္တဲ့ ကေမာၻဒီးယား ျပည္သူ႔ပါတီ (CPP) က အလြယ္တကူ အႏုိင္ရသြားလိမ့္မယ္လုိ႔ အကဲခတ္ အမ်ားစုက ခန္႔မွန္းထားၾကတာပါ။ အရင္တုန္းက ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံမွာ အစုိးရဖဲြ႔ဖုိ႔အတြက္ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ၃ ပုံ ၂ ပုံ ေနရာရဖုိ႔ လုိေပမယ့္ မၾကာေသးခင္တုန္းက ေရြးေကာက္ပဲြဆုိင္ရာ ဥပေဒမွာ အေျပာင္းအလဲ ေတြ လုပ္ခဲ့တာေၾကာင့္ အခုဆုိရင္ တ၀က္ေက်ာ္ ရရင္ပဲ အစုိးရဖဲြ႔ႏုိင္ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔လည္း လက္ရွိ ဟြန္ဆန္ အစုိးရအေနနဲ႔ ပထမဆုံး အႀကိမ္အျဖစ္နဲ႔ တျခားပါတီငယ္ေတြရဲ႕ အကူအညီမပါပဲ အစုိးရ ဖဲြ႔ႏုိင္ေတာ့မယ့္ အေနအထားျဖစ္ပါတယ္။

အရင္ေရြးေကာက္ပဲြေတြတုန္းကနဲ႔စာရင္ ပုိၿပီးၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ အသြင္ ေဆာင္ေနတယ္ ဆုိေပမဲ့လည္း ႏုိင္ငံေရးအရ သတ္ျဖတ္မႈေတြနဲ႔ တျခား လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ျဖစ္တဲ့ မဲ၀ယ္တာေတြ၊ ေႏွာက္ယွက္ဟန္႔တားမႈေတြကလည္း ရွိေနတာပါ။ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံက လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔ တခုျဖစ္တဲ့ လီခါဒုိ (Lichadho) ရဲ႕ အႀကီးအကဲျဖစ္တဲ့ ခက္ခ္ ကလာဘ႐ူး (Kek Galabru) ကေတာ့ မဲေပးမယ့္ သူေတြကုိ အာဏာရပါတီက တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြဖက္က ၿခိမ္းေျခာက္တာေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

"ေနရာတုိင္းလုိလုိမွာကုိ အေႏွာက္အယွက္ေတြ ရွိေနတာကုိ က်မတုိ႔ ဆက္ေတြ႔ေနရတုန္းပါ။ သူတုိ႔ ေျပာသလုိပါပဲ၊ ရွင္တုိ႔ မွတ္ပုံတင္ေတြ လုိတယ္လုိ႔ ေျပာတယ္ ဘာအတြက္လည္းဆုိတာလည္း မသိရဘူး၊ ဆုိေတာ့ လူေတြက ေၾကာက္ၾကတာေပါ့။ ဘာေၾကာင့္ ငါ့မွတ္ပုံတင္ကုိ ေတာင္းရတာလဲ၊ တခါတေလၾကေတာ့လည္း ေျပာၾကတယ္၊ သူတုိ႔နဲ႔ ေပါင္းရင္ အခြင့္အလမ္းေကာင္းေတြ ရမယ္ဆုိတာမ်ဳိးေတြ၊ မေပါင္းဘူးဆုိရင္ေတာ့ သတိသာထားေပေတာ့၊ ေျမသိမ္းတဲ့ ကိစၥမ်ဳိးလုိ စသျဖင့္ေပါ့ေလ။"

အတုိက္အခံ ဆမ္ ရိန္ဆီ (Sam Rainsy) ရဲ႕ပါတီ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္တဦးျဖစ္တဲ့ ဆြန္ေခ် (Son Chhay) ကေတာ့ အာဏာရ ကေမာၻဒီးယားျပည္သူ႔ပါတီ (CPP) က ေရြးေကာက္ပဲြမွာ မသမာမႈေတြနဲ႔ အႏုိင္ရဖုိ႔ ၾကိဳးပမ္းေနတယ္လုိ႔ ဆုိလုိက္ပါတယ္။

"မဲ၀ယ္တာေတြ၊ ေႏွာက္ယွက္တာေတြ၊ မသမာမႈေတြ မရွိပဲနဲ႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ မွ်မွ်တတသာ ေရြးေကာက္ပဲြ လုပ္မယ္ဆုိရင္ CPP ပါတီ အေနနဲ႔ မဲအရည္အတြက္ရဲ႕ ၃၀ % ေတာင္ ရပါ့မလားဆုိတာ က်ေနာ္ေတာ့ သံသယ ျဖစ္မိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔လည္း ဒီမွာ ျပႆနာ အႀကီးအက်ယ္ ျဖစ္ေနရတာပါ။ က်ေနာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြ ဘယ္လုိမွ မျဖစ္ႏုိင္ပါဘူး။ ခင္ဗ်ားတုိ႔ ဇင္ဘာေဘြနဲ႔ ကေမာၻဒီးယားကုိ ယွဥ္ၾကည့္လုိ႔ ရပါတယ္။ အဲဒီထက္ ဆုိးမယ္မဆုိးဘူး ဆုိတာကုိ။"

အစုိးရကေတာ့ ေရြးေကာက္ပဲြ အႀကိဳကာလအတြင္း ႏုိင္ငံေရးအရ သတ္ျဖတ္မႈေတြ ေလွ်ာ့က်လာတာကုိ ေထာက္ျပရင္း
ေရြးေကာက္ပဲြဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျဖစ္ေနတယ္ဆုိတာကုိ ျငင္းပယ္ထားပါတယ္။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ အာဏာရ (CPP) ပါတီ မဲဆြယ္လႈပ္ရွားမႈ လက္ေထာက္တာ၀န္ခံ ေခ ဘြန္ ခီရန္ (Ke Bun Khieng) က ေျပာတာကေတာ့ -

"လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ စတုတၳအႀကိမ္ သက္တမ္းအတြက္ ပါတီကုိယ္စားလွယ္ေတြကုိ ေရြးခ်ယ္တဲ့ လႈံ႔ေဆာ္မႈေတြဟာ ေခ်ာေခ်ာ ေမာေမာနဲ႔ အဆုံးသတ္ခဲ့တယ္လုိ႔ သူယူဆပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရးအရ သုတ္သင္သတ္ျဖတ္မႈေတြဟာလည္း အေတာ့္ကုိ နည္းသြားၿပီးေတာ့၊ ေနာက္ဆုံးအႀကိမ္ ေရြးေကာက္ပဲြေတြ လုပ္ခဲ့တုန္းက အေျခအေနနဲ႔စာရင္ ေရြးေကာက္ပဲြေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာမႈေတြဟာလည္း အႀကီးအက်ယ္ကုိ တုိးတက္မႈေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။" - ဆုိၿပီးေတာ့ သူက ေျပာသြားတာပါ။

ဒီတႀကိမ္ ေရြးေကာက္ပဲြအေျခအေနေတြဟာ တုိးတက္မႈေတြ ရွိတယ္ဆုိၿပီး ႏုိင္ငံတကာ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြက ေျပာဆုိေနတာေတြ ရွိေနတဲ့ တၿပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံမွာ အစုိးရက ႐ုပ္ျမင္သံၾကား ထုတ္လႊင့္မႈေတြကုိ လက္၀ါးႀကီး အုပ္ထားတဲ့ ကိစၥမ်ဳိးလုိ႔ အေရးႀကီးတဲ့ ျပႆနာေတြကေတာ့ ရွိေနတုန္း ျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း ဆုိၾကပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပဲြ အႀကိဳကာလ အေျခအေနေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ မၾကာေသးခင္ကပဲ အစီရင္ခံစာတေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ National Democratic Institute က ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ တြမ္ အင္ဒ႐ူး (Tom Andrews) ေျပာတာကေတာ့ -

"ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံအေနနဲ႔ တုိးတက္မႈတခ်ဳိ႕ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါကုိလည္း ခင္ဗ်ားတုိ႔ အသိအမွတ္ ျပဳရလိမ့္မယ္လုိ႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တုန္းက က်ေနာ္ ဒီမွာ ရွိေနပါတယ္၊ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပဲြေတြ တုန္းကလည္း ရွိပါတယ္။ တုိးတက္မႈေတြ သိသိသာရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လုိ႔ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံက ေရြးေကာက္ပဲြေတြမွာ မဲေပးမယ့္ သူေတြ အေနနဲ႔ ဖက္ေပါင္းစုံက အသံေတြကုိ ၾကားရသလားဆုိရင္ေတာ့၊ မၾကားရပါဘူး။ အာဏာရပါတီက သူ႔အေနအထားကုိ ခ်ဲ႕ထြင္ဖုိ႔ လက္ရွိအစုိးရကုိ အသုံးခ်ေနသလားဆုိရင္ေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္။"

မဲေပးၾကဖုိ႔ တရက္သာ က်န္ေတာ့တဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့၊ မဲဆြယ္ပဲြလႈပ္ရွားမႈေတြလည္း အဆုံးသတ္ခဲ့ပါၿပီ။ တနဂၤေႏြေန႔ အေစာပုိင္းမွာ စတင္ေတာ့မယ့္ ေရြးေကာက္ပဲြေတြမတုိင္မီ ၂၄ နာရီ အရက္ေသစာ ေသာက္စားမႈတားျမစ္တဲ့ ဥပေဒ တခုကုိလည္း အစုိးရက ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပဲြရလဒ္ေတြ သိရဖုိ႔ အတြက္ကေတာ့ ရက္အေတာ္ၾကာတဲ့အထိ ေစာင့္ဆုိင္းရလိမ့္ဦးမယ္လုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG