သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အိႏိၵယအရပ္ဖက္ ႏ်ဴကလီးယားစက္ရံုေတြကို IAEA မွ ၾကပ္မတ္ စစ္ေဆးသြားမည္


အိႏၵိယက ႏ်ဴကလီးယားစက္ရံုေတြကို စစ္ေဆးသြားဖို႔ အစီအစဥ္တရပ္ကို IAEA အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အႏ်ဴျမဴစြမ္းအင္ ေအဂ်င္စီ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖဲြ႔ကေန ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္။ အိႏိၵယနဲ႔ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုအၾကား ႏ်ဴကလီးယား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး သေဘာတူညီခ်က္တရပ္ မခ်မွတ္ႏိုင္ခင္မွာ လိုအပ္တဲ့ အေရးႀကီးတဲ့ ေျခလွမ္းတရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အေၾကာင္းစံုကို ကိုသားၫြန္႔ဦးက တင္ျပထားပါတယ္။

အိႏိၵယႏိုင္ငံကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႕အျခားႏိုင္ငံေတြကေန ႏ်ဴကလီးယားေလာင္စာေတြ တင္ပို႔ခြင့္ ရဖို႔ဆိုရင္ေတာ့ ကုလသမဂၢရဲ႕ အိုင္ေအအီးေအ (IAEA) အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ႏ်ဴကလီးယားေအဂ်င္စီက သတ္မွတ္သေဘာတူထားတဲ့ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္ အေျခအေနေတြ ရိွရပါမယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း အိႏိၵယအေနနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ အရပ္ဖက္သံုး ႏ်ဴကလီယားစက္ရံုေတြ ႏ်ဴကလီးယားဆိုင္ရာ အေဆာက္အဦေတြကို ႏိုင္ငံတကာ စံုစမ္းေရးမႉးေတြ လာေရာက္ စစ္ေဆးႏိုင္ေအာင္ တံခါးဖြင့္ေပးရမွာျဖစ္တယ္လို႕ လန္ဒန္ကေနၿပီးေတာ့ Tendai Maphosa က သတင္းေပးပို႔ခဲ့ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ေတာ့ အိုင္ေအအီးေအ ရဲ႕ ၫႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ Mohamed ElBaradei ဟာ ဗီယက္နာမွာျပဳလုပ္တဲ့ အစည္းအေ၀းအတြင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖဲြ႔ကို အခုလို ေျပာခဲ့ပါတယ္။

“၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာလုပ္မယ့္ အေဆာက္အဦသစ္ေတြမွာ ဒီသေဘာတူညီခ်က္ကို စၿပီး အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏိုင္မယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားပါတယ္။ ဒါကို အိႏိၵယကေန ေအဂ်င္စီကို အသိေပးမွာပါ။ ဒီကေန ဒီအေဆာက္အဦေတြ လံုၿခံဳစိတ္ခ်မႈအေျခအေန တင္ျပလာရင္ အတြင္းေရးမႉးအဖဲြ႔ကေန ျပန္ၿပီး အစီရင္ခံပါ့မယ္။ ေအဂ်င္စီနဲ႔ အဖဲြ႔၀င္ႏိုင္ငံေတြ အၾကားက အျခားလံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ေတြလိုပါပဲ - သေဘာတူညီမႈေတြက အခ်ိန္ကာလ အကန္႔အသတ္ မရိွပါဘူး။”

ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ စမ္းသပ္ထားတဲ့ အိႏိၵယႏိုင္ငံဟာဆိုရင္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ မျပန္႔ပြားေရးစာခ်ဳပ္ လက္မွတ္မထိုးရေသးတဲ့ ႏ်ဴကလီးယား အင္အားႀကီး သံုးႏိုင္ငံထဲက တႏုိင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ႏိုင္ငံေတြကေတာ့ အစၥေရးနဲ႕ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။ အစၥေရးမွာ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ အေတာ္မ်ားမ်ား ရိွတယ္လို႔ ယံုၾကည္ရသလို၊ အိႏိၵယရဲ႕ ၿပိဳင္ဖက္ ပါကစၥတန္ဟာဆိုလည္း ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ထားပါတယ္။

လန္ဒန္အေျခစိုက္ သုေတသနဌာနတခုျဖစ္တဲ့ Chatham House က Malcolm Grimston ကေတာ့ အိႏိၵယအေနနဲ႔က အိုင္ေအအီးေအ နဲ႔ သေဘာတူညီခ်က္လုပ္မယ္ဆိုရင္ သူ႔ၿပိဳင္ဖက္ အိမ္နီးခ်င္း ပါကစၥတန္နဲ႔ ယွဥ္ရင္ ထိခိုက္အား နည္းႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆထားတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

“အခုလုပ္တဲ့ သေဘာတူညီခ်က္ကေတာ့ အိႏၵိယအေနနဲ႔ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ မျပန္႔ပြားေရးစာခ်ဳပ္မွာ လက္မွတ္ထိုးႏိုင္ဖို႔ ပိုၿပီး နီးစပ္လာေအာင္ အေမရိကန္ရဲ႕ ႀကိဳးပမ္းမႈလို႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အိႏိၵယႏိုင္ငံသား အေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ပါကစၥတန္ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယား ၿခိမ္းေျခာက္မႈအေပၚ ျပန္လည္ တုံ႔ျပန္ႏိုင္စြမ္းေတြ အားက်သြားမယ္လို႔ ခံစားေနၾကပါတယ္။ အျခားတဖက္မွာလည္း ျဖစ္ႏိုင္သမွ် ကမၻာႀကီးမွာ ႏ်ဴကလီးယား လံုၿခံဳစိတ္ခ်ေရး အကာအကြယ္ ရခ်င္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအတိုင္းဆိုရင္ေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားလုပ္ငန္းစဥ္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ အကန္႔အသတ္အခ်ိဳ႕ကိုေတာ့ လက္ခံပါလိမ့္မယ္။”

အစည္းအေ၀းအၿပီးမွာေတာ့ အို္င္ေအအီးေအ အႀကီးအကဲ မစၥတာ အယ္ ဖာရာေဒးက အခု သေဘာတူညီခ်က္ဟာ အိႏိၵယႏိုင္ငံအတြက္ေရာ ကမၻာႀကီးအတြက္ပါ ေကာင္းေစဖို႔ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အိႏိၵယအေနနဲ႔ အရပ္ဖက္ ႏ်ဴကလီးယားဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ လမ္းဖြင့္လိုက္တာနဲ႔ လက္နက္မျပန္႔ပြားေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္လာတာဟာ အေရးႀကီးတဲ့ ေျခလွမ္းတရပ္ျဖစ္တယ္လို႔လည္း အိုင္ေအအီးေအဆိုင္ရာ အေမရိကန္သံအမတ္ႀကီး Greg Schulte က ေျပာပါတယ္။

ႏ်ဴကလီယားစြမ္းအင္ကို အရပ္ဖက္အတြက္ အသံုးျပဳေရးမွာ အိႏိၵယအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တာဟာ မွတ္တိုင္တရပ္ ျဖစ္တယ္လို႔ အိႏၵိယ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Manmohan Sign က ခ်ီးက်ဴးလိုက္ပါတယ္။

အခု သေဘာတူညီခ်က္ကို လုပ္ေဆာင္ဖို႔ကေတာ့ အိႏၵိယအေနနဲ႔ အိုင္ေအအီးေအနဲ႔ ႏ်ဴကလီးယားပစၥည္း ေထာက္ပံ့တဲ့ ႏုိင္ငံမ်ားအဖဲြ႔ေတြနဲ႔ သီးျခား သေဘာတူညီခ်က္ေတြ လုပ္ရဖို႔ရိွပါတယ္။ ဒါၿပီးရင္ေတာ့ အေမရိကန္နဲ႔ သေဘာတူညီခ်က္ အတြက္ အေမရိကန္ကြန္ဂရက္မွာ အတည္ျပဳခ်က္ယူရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG