သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

လီမန္ဘရားသားစ္ ေဒ၀ါလီခံၿပီး အာရွေငြေၾကးေစ်းကြက္ အထိနာ


အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ လီမန္
ဘရားသားစ္ (Lehman Brothers) ရင္းႏွီး
ျမႇဳပ္ႏွံမႈ ကုမၸဏီႀကီး ေဒ၀ါလီခံမယ့္သတင္း
ထြက္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ အာရွေဒသတ၀ွမ္း
မွာရွိတဲ့ အစုရွယ္ယာေစ်းကြက္ေတြလည္း
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ဥေရာပ အစု
ရွယ္ယာေတြေနာက္လိုက္ၿပီး ရွယ္ယာေစ်း
ေတြ ထိုးက်သြားပါတယ္။ တိုက်ဳိ၊
ေဟာင္ေကာင္နဲ႔ ဆိုးလ္ၿမိဳ႕ေတြမွာ မေန႔က
တနလၤာေန႔ ႐ုံးပိတ္ရက္ ျဖစ္ပါတယ္။
အခုေတာ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြက ရွယ္ယာေတြကို ထုတ္ေရာင္းေနၾကပါတယ္။ ဗြီအုိေအ
သတင္းေထာက္ ကိတ္ ေဖာင္း ေဒၚဆင္ (Kate Pound Dawson) ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕ကေန
သတင္းေပးပို႔ထားခ်က္ေတြနဲ႔အတူ ကိုသိန္းထုိက္ဦးက စုစည္းတင္ျပထားပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ဥေရာပႏုိင္ငံေတြက စေတာ့ရွယ္ယာေစ်းကြက္ေတြ ထုိးက်
သြားၿပီးတဲ့ေနာက္ အာရွတလႊားမွာရွိတဲ့ ဗဟုိဘဏ္ေတြက သူတုိ႔မွာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း
ဆက္ၿပီးလည္ပတ္ဖို႔ ေငြေၾကးအလုံအေလာက္ ရွိတယ္ဆုိတာကို ေငြေၾကးအပ္ႏွံတဲ့သူ
ေတြ ယုံၾကည္လာေအာင္ ျပသဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနၾကပါတယ္။ အာရွရဲ႕ ေငြေၾကးလုပ္ငန္း
လုပ္ကိုင္တဲ့ အမ်ဳိးသားလုပ္ငန္းႀကီးေတြအေနနဲ႔ သူတုိ႔စီးပြားေရး ခုိင္မာေနတယ္ဆုိတာ
ကို ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြကို လက္ခံေအာင္ ျပသဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လည္း ဒီလိုျပသေနတဲ့ၾကားကပဲ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံတဲ့သူေတြ အစုရွယ္ယာေတြ
ထုတ္ၿပီးေရာင္းေနၾကပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ စတုတၳအႀကီးဆုံး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ကုမၸဏီႀကီးျဖစ္တဲ့ လီမန္
ဘရားသားစ္ ကုမၸဏီႀကီးက မေန႔က တနလၤာေန႔မွာပဲ ေဒ၀ါလီခံမယ္ဆုိတာကို ေၾကညာ
လိုက္တာပါ။ ၿပီးခဲ့တဲ့ရက္ပိုင္းအတြင္းကပဲ ကမာၻေပၚမွာ အႀကီးဆုံး အိုးအိမ္၀ယ္ယူသူေတြ
ကို ေငြထုတ္ေခ်းတဲ့ မားေရးလ္ လင့္ခ်္ (Merrill Lynch) ေခၚ ေမာ့တ္ေဂ့ခ်္ (Mortgage)
ကုမၸဏီႀကီးကလည္း ဆုံးရႈံးတဲ့ပမာဏာ သိပ္မ်ားတဲ့အတြက္ မျဖစ္မေန ကုမၸဏီကို
ထုိးေရာင္းရတဲ့ဘ၀ ေရာက္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒီလို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက စီးပြားေရး
ကုမၸဏီႀကီးေတြ ေငြေၾကးအရ နာလန္ျပန္မထူႏုိင္ေအာင္ အထိနာခဲ့ၿပီးေနာက္မွာ အစု
ရွယ္ယာ ေစ်းကြက္ေတြလည္း ယိမ္းယိုင္ခဲ့ရပါတယ္။ ရွယ္ယာေစ်းေတြ မႀကဳံစဘူး
ထုိးက်ခဲ့ရပါတယ္။

ေဟာင္ေကာင္မွာရွိတဲ့ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ေစ်းကြက္ဆုိင္ရာ သုံးသပ္ေလ့လာသူ
စီးပြားေရးပညာရွင္တဦးျဖစ္တဲ့ ဗန္ ဒါ ကမ့္ပ္ (Van Der Kamp) ကေတာ့ ဒီလို ေငြေၾကး
ေစ်းကြက္ ကေမာက္ကမျဖစ္တာမ်ဳိး ကမာၻေပၚမွာ မႀကဳံခဲ့ဘူးတာ ၾကာၿပီလို႔ ေျပာပါ
တယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အာရွႏုိင္ငံေတြဟာ ေငြေၾကးေစ်းကြက္ အထိနာၿပီးရင္ အျခား
ႏုိင္ငံေတြမွာထက္ေတာ့ အခ်ိန္တိုတိုအတြင္းမွာ နာလန္ထူေအာင္ လုပ္ႏုိင္ခဲ့တဲ့ အစဥ္
အလာေတြ ရွိတယ္လို႔လည္း သုံးသပ္ပါတယ္။

ဒီလို အစဥ္အလာေတြ ရွိတဲ့အျပင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာလို အထိနာခဲ့တဲ့ အိုးအိမ္
၀ယ္မယ့္သူေတြထဲက ေငြေၾကး သိပ္ၿပီးမတတ္ႏုိင္တဲ့သူေတြကို အတိုးႏႈံးသက္သာတဲ့
အခ်ိန္ကာလတခုထားၿပီး ထုတ္ေခ်းတဲ့စနစ္က အာရွမွာ သိပ္ၿပီးမႀကီးမားဘူးလို႔ ဆုိပါ
တယ္။ အာရွရဲ႕ ေငြေခ်းလုပ္ငန္းဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုလို အထိနာစရာ
အေၾကာင္းမရွိဘူးလို႔ သူက သုံးသပ္ပါတယ္။

"အာရွႏုိင္ငံေတြအတြင္းမွာ သိသာျမင္သာထဲ့ စီးပြားေရးထိခုိက္မႈေတြကို အာရွမွာရွိတဲ့
ဗဟုိဘဏ္ေတြမွာပဲ ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။ ဒီဘဏ္ႀကီးေတြက သိသိသာသာ ျမင္ရတာက
တ႐ုတ္၊ ဂ်ပန္ စတဲ့ႏုိင္ငံေတြမွာ အႀကီးအက်ယ္ ေငြေၾကး ရင္းႏွီး အပ္ႏွံထားၾကတာပါ။
က်န္တာေတြကေတာ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းပမာဏကိုလုိက္ၿပီး အေမရိကန္ေဒၚလာနဲ႔
အႀကီးအက်ယ္ ရင္းႏွီးအပ္ႏွံတာေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အာရွ အိမ္ယာေရာင္း၀ယ္
ေရး ေငြေခ်းတဲ့လုပ္ငန္းေတြကို တုိက္႐ိုက္ အႀကီးအက်ယ္ ထိခိုက္ႏုိင္တဲ့ အေျခအေန
မ်ဳိးေတာ့ မေတြ႕ရပါဘူး။"

အာရွရဲ႕ ေငြေခ်းလုပ္ငန္းဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ဥေရာပႏုိင္ငံေတြလို အထိနာ
စရာ အေၾကာင္းမရွိဘူး ဆုိရင္ေတာင္ ကြင္းလုံးကြ်တ္ ေျပးလြတ္မယ့္ အေနအထားမ်ဳိး
ေတာ့ မဟုတ္ဘူးလို႔ စီးပြားေရးပညာရွင္ေတြက ခန္႔မွန္းပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းက စီးပြားေရးပညာရွင္တဦးျဖစ္တဲ့ ဦးေမာ္သန္းကေတာ့ ေငြေၾကး
အဖဲြ႕အစည္းေတြအေနနဲ႔ ေငြထုတ္ေခ်းတဲ့အခါ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြ မတင္း
က်ပ္ဘဲ လြယ္လြယ္ထုတ္ေခ်းခဲ့တာေတြေၾကာင့္ တႏြယ္ငင္ တစင္ပါ ကမၻာ့ေငြေၾကး
ေစ်းကြက္တခုလုံး ထိခိုက္ခဲ့ရတာလို႔ သုံးသပ္ပါတယ္။

"ကမၻာရဲ႕ ေငြေရးေၾကးေရးစနစ္အေနနဲ႔ ကမၻာေပၚမွာရွိတဲ့ ဘဏ္တုိင္းဘဏ္တုိင္းက
အေမရိကားလိုပဲ ေငြထုတ္ေခ်းတဲ့ေနရာမွာ စည္းကမ္းကို တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ မထား
ဘဲနဲ႔ လြယ္လြယ္နဲ႔ ေငြထုတ္ေခ်းလုိ႔ေပါ့ဗ်ာ။ လြယ္လြယ္နဲ႔ ေငြထုတ္ေခ်းတာ အေမရိကန္
မွာတင္မကဘဲ ဥေရာပမွာေရာ၊ အာရွမွာေရာ။ ဒါေပမယ့္ အာရွကေတာ့ ေတာ္ေတာ္
ေလး သက္သာပါတယ္။ ေဒၚလာသန္း ေထာင္ေပါင္း ၅,၄၀၀ ေက်ာ္မွာ အာရွက
ရာေက်ာ္ေလာက္ပဲပါတယ္။

"အာရွအထိနာတာ နည္းမယ္ဆုိတဲ့အထဲမွာ အာရွရဲ႕ စီးပြားေရးကလည္း ကမၻာရဲ႕
စီးပြားေရးနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတယ္။ ဆက္စပ္ေနတယ္ဆုိေတာ့ ေလွ်ာ္ရတဲ့ေႂကြးမွာ
ေတာ္ေတာ္ေလး သက္သာေသာ္လည္း တဖက္မွာ အာရွမွာရွိတဲ့ဘဏ္ေတြရဲ႕ ေငြေရး
ေၾကးေရးစနစ္လည္း ထိခုိက္တယ္ဆုိေတာ့ အာရွလည္း သိပ္ေတာ့ သက္သာမွာမဟုတ္
ပါဘူး။"

ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းက စီးပြားေရးပညာရွင္တဦးျဖစ္တဲ့ ဦးေမာ္သန္းရဲ႕ သုံးသပ္ခ်က္
ျဖစ္ပါတယ္။

အခု ကမာၻတ၀ွမ္းႀကဳံရတဲ့ ေငြေၾကးေစ်းကြက္ ကေမာက္ကမျဖစ္မႈေတြကို ျပန္ၿပီး
အဖတ္ဆယ္ႏုိင္ဖုိ႔ လနဲ႔ခ်ီၾကာႏုိင္တယ္လုိ႔လည္း သူက သုံးသပ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အဓိက စေတာ့ရွယ္ယာေစ်းကြက္ျဖစ္တဲ့ ေ၀ါလ္ စထရိ
(Wall Street) မွာ မေန႔က ေဒါင္ ဂ်ဳံးစ္ (Dow Jones) ရွယ္ယာအၫႊန္းပြိဳင့္ ၅၀၀ အထိ
ထိုးက်ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အၾကမ္းဖက္
တုိက္ခုိက္ခံရၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ပထမဆုံးအႀကိမ္ တရက္အတြင္း စေတာ့ေစ်းထုိးက်ခဲ့
တဲ့ ပမာဏ အမ်ားဆုံးကို ႀကဳံရတာျဖစ္ပါတယ္။

ဂ်ပန္ စေတာ့ခ္ ႏုိင္းကုိင္း (Nikkei) ၫႊန္းကိန္းကေတာ့ ၃ ႏွစ္အတြင္း အနည္းဆုံး ၅%
ထုိးက်ၿပီး ေဟာင္ေကာင္ ဆန္း (Seng) စေတာ့ခ္ၫႊန္းကိန္း ၅% ေက်ာ္၊ ဆုိးလ္
ေကာ့စ္ပီ (Kospi) ရွယ္ယာအၫႊန္းကေတာ့ ၆% ထိုးက်ခဲ့ပါတယ္။

ဒုတိယကမၻာစစ္မတုိင္ခင္ ၁၉၂၉ ခုႏွစ္က ကမာၻ႔သမိုင္းမွာ စက္မႈအင္အားႀကီးႏုိင္ငံေတြ
ကို အထိခုိက္ခဲ့ဆုံး Great Depression ေခၚ စီးပြားေရးအနိမ့္က်ဆုံးလို႔ မွတ္တမ္းတင္ခဲ့
တဲ့အခ်ိန္ေတြ ႀကဳံခဲ့ရဘူးပါတယ္။ အဲဒီကာလၿပီးရင္ ဒီေန႔ႀကဳံရတဲ့ ထိခုိက္မႈေတြဟာ
ကမာၻ႔ေငြေၾကးေစ်းကြက္ကို အလႈပ္ခတ္ဆုံး၊ အထိအနာဆုံး ထိုးႏွက္ခ်က္ေတြျဖစ္တယ္
လို႔ စီးပြားေရးပညာရွင္ေတြက သတ္မွတ္ေနၾကပါတယ္။

အခုလို ကမၻာ့ေငြေၾကးေစ်းကြက္ ထိခိုက္ေတာ့မယ္ဆုိတာကို ေစာေစာပိုင္းကတည္းက
ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းခဲ့ၾကတာေတြ၊ သတိေပးခဲ့တာေတြလည္း ေပၚထြက္ခဲ့ပါတယ္။
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၈ လေလာက္ကတည္းက ယာယီကာလ
အတုိးႏႈံးသက္သက္သာသာနဲ႔ ေငြေခ်းၿပီး အိုးအိမ္၀ယ္ယူသူေတြ သူတုိ႔ေခ်းေငြေတြကို
ျပန္ဆပ္ဖို႔ အခက္အခဲေတြ ႀကဳံခဲ့ၾကရတာပါ။

ဒီလုိ အိမ္၀ယ္ဖုိ႔ ေငြေခ်းတဲ့သူေတြ ေငြျပန္ဆပ္ဖို႔ အခက္အခဲေတြ ႀကံဳရတာေၾကာင့္
ေငြထုတ္ေခ်းတဲ့ ေငြေၾကးအသင္းအဖြဲ႕ ကုမၸဏီႀကီးေတြ အခက္အခဲေတြ ႀကဳံခဲ့ရသလို
ဆုံး႐ႈံးနစ္နာခဲ့ရပါတယ္။ ဒီေငြေၾကးကုမၸဏီေတြကလည္း ေဒၚလာသန္းေထာင္ခ်ီၿပီး
အာမခံကုမၸဏီႀကီးေတြ၊ ကမၻာ့ဘဏ္ႀကီးေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး လည္ပတ္ေနရေတာ့ တခု
အၿပိဳ တခုလိုက္ၿပီး ယိုင္လာတဲ့ မီးခုိးႂကြက္ေလွ်ာက္ ကြင္းဆက္ေတြ ႀကဳံခဲ့ရတာျဖစ္ပါ
တယ္။

အခုဆုိရင္ ေငြေၾကးေစ်းကြက္ ကေမာက္ကမျဖစ္တာေတြ ရင္ဆုိင္ရတာနဲ႔ တခ်ိန္တည္း
မွာ တျခားေစ်းကြက္ေတြလည္း လႈပ္ခတ္လာပါတယ္။ ကမၻာ့စီးပြားေရး ဆုတ္ယုတ္မႈ
ေတြ ႀကဳံလာရမွာ စိုးရိမ္ေနၾကရတဲ့ တခ်ိန္တည္းမွာ ေရနံတေပပါကို ၃ ေဒၚလာေလာက္
အထိ ေစ်းထိုးက်သြားပါတယ္။ တေပပါကို ၉၂ ေဒၚလာေလာက္အထိ က်ဆင္းသြားတာ
ျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေဖေဖာ္၀ါရီလေနာက္ပိုင္းမွာ ေရနံေစ်း အနိမ့္ဆုံးထိုးက်သြားတာ
ျဖစ္ပါတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG