သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေမရိကန္ ၀ယ္လိုအား က်ဆင္းမႈေၾကာင့္ အာရွစေတာ့ခ္ေစ်း ထိုးက်


အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတ၀ွမ္း ထုတ္ကုန္ လက္လီေရာင္း၀ယ္မႈေတြ က်ဆင္းခဲ့ၿပီး
ေနာက္ပိုင္း အာရွ စေတာ့ခ္ရွယ္ယာေစ်းေတြလည္း ထိုးက်ခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္
ျပည္ေထာင္စုအတြင္း ကုန္ပစၥည္းေတြ အေရာင္းထိုင္းၿပီဆုိရင္ အာရွစီးပြားေရးလုပ္ငန္း
ရွင္ေတြ အထူးသျဖင့္ အထိနာေလ့ရွိပါတယ္။ ကမၻာ့စီးပြားေရးဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံအေပၚမွာ
ေရာ ႐ိုက္ခတ္မႈ ရွိႏုိင္ပါသလား။ ဗီြအိုေအသတင္းေထာက္ ဒန္နီယယ္ ရွာ့ဖ္ (Daniel
Schearf) ရဲ႕ ေဘဂ်င္းက သတင္းေပးပို႔ခ်က္နဲ႔အတူ ကိုသိန္းထိုက္ဦးက စုစည္းတင္ျပ
ေပးထားပါတယ္။

တုိက်ဳိ စေတာ့ခ္ေစ်းကြက္ နစ္ေကး (Nikei) ၫႊန္းကိန္းဟာ ဒီေန႔ ၁၁% အထိ ထိုးက်ခဲ့
တာပါ။ ၂၁ ႏွစ္အတြင္း အနိမ့္ဆုံးေစ်းကို ထိုးက်ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုရီးယားရဲ႕ အဓိက
စေတာ့ခ္ရွယ္ယာ အၫႊန္းေတြလည္း ၉% ေလာက္အထိ ထိုးက်ခဲ့ပါတယ္။

ေတာင္ကိုရီးယားေငြေၾကး ၀မ္ဟာ အေမရိကန္
တေဒၚလာနဲ႔ ေငြလဲႏႈန္း ၁၀% အထိ ထိုးက်ခဲ့ၿပီး
တဲ့ေနာက္ ဘဏ္ေတြရဲ႕ အေျခအေနေတြေပၚမွာ
အေသးစိတ္ စိစစ္တာေတြ လုပ္ေနပါတယ္။
ေဟာင္ေကာင္ရွယ္ယာေတြကေတာ့ ေစ်းစဖြင့္
ခ်ိန္မွာ ၉% အထိ ထိုးက်ခဲ့ေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ
၄.၈% အထိ ျပန္ရခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို အာရွစေတာ့ခ္ေစ်းေတြ အ႐ႈံးေပၚေနတဲ့အခ်ိန္
ဥေရာပ ေငြေၾကးေစ်းကြက္မွာလည္း လန္ဒန္၊
ဖရန္႔ခ္ဖို႔ဒ္၊ ျပင္သစ္ အားလုံး ရွယ္ယာေစ်း စဖြင့္ၿပီ
ဆုိတာနဲ႔ ၅% ေလာက္ က်ဆင္းခဲ့ပါတယ္။

ေဟာင္ေကာင္အေျခစုိက္ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ စီးပြားေရး
ဆုိင္ရာ ရင္ဆုိင္ရမယ့္ အႏၱရာယ္ေတြကို စစ္တမ္းေကာက္ခံတဲ့ အႀကံေပးအဖဲြ႕ စီမံ
ၫႊန္ၾကားေရးမႉး Bob Broadfoot ကေတာ့ လက္ရွိစီးပြားေရး အေျခအေနကို အခုလို
ျမင္ပါတယ္။

"အခု ေငြေၾကးအက်ပ္အတည္းက မၿပီးေသးပါဘူး။ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြမွာ ေငြေၾကး
ေစ်းကြက္ ယုံၾကည္မႈျပန္ရေအာင္ ေျခလွမ္းသစ္ေတြ စလွမ္းေနတာ ေတြ႕ေနရပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈေတြ ေရွ႕ႏွစ္အထိ ဆက္ၿပီး ရွိေနပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္ၿပီး
အာရွတြင္းက ေစ်းကြက္ေတြ၊ အထူးသျဖင့္ တ႐ုတ္လုိႏုိင္ငံေတြက ဒီအက်ပ္အတည္း
ေၾကာင့္ ေစ်းကြက္အားလုံး ဆုတ္ယုတ္မယ္ဆိုတာ စၿပီး သေဘာေပါက္လာၾကပါတယ္။"

ဒီလို ကမၻာ့ေငြေၾကး အက်ပ္အတည္းေတြၾကားမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးကို ခ်က္ခ်င္း
ထိခုိက္တာမ်ဳိးေတာ့ မရွိႏုိင္ဘူးဆိုၿပီး စီးပြားေရးပညာရွင္တခ်ဳိ႕ သုံးသပ္ပါတယ္။
ဒါေပမယ့္လည္း ေရရွည္မွာ လုံး၀ကြင္းလုံးကၽြတ္ လြတ္ေျမာက္တာမ်ဳိးေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္
ဘူးလို႔ စီးပြားေရးပညာရွင္ ဦးစိန္ေဌးက သုံးသပ္ပါတယ္။

"ေရရွည္မွာထိမွာေပါ့။ ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ တုိက္႐ုိက္ Relationship မရွိဘူး၊
ကမၻာ့ေစ်းကြက္နဲ႔ ေငြေၾကးအရ ဆက္စပ္မႈမရိွေတာ့ တုိက္႐ုိက္ႀကီးေတာ့ အတက္အက်
ရွိမွာမဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေရရွည္မွာေတာ့ အဲဒီရဲ႕ စီးပြားေရး႐ုိက္ခတ္မႈဒဏ္က
သူလည္း ခံရမွာပဲ။ သြယ္၀ုိက္ေသာအားျဖင့္ လာမယ္၊ သို႔ေသာ္ ေႏွးမယ္။ ေနာက္တခု
က ျမန္မာျပည္က ကမၻာႀကီးနဲ႔ Isolated လုပ္ထားတယ္။ သူနဲ႔အဆင္ေျပတဲ့ အိမ္နီးနား
ခ်င္းႏုိင္ငံေလာက္နဲ႔ပဲ သြားေနတာကုိး။ Border Trade နဲ႔ပဲ အဓိကထိန္းထားတာ။
Local Market က Local Consumption ကိုထိန္းထားတဲ့အခါက်ေတာ့ အျပည္ျပည္
ဆုိင္ရာ စီးပြားေရး႐ုိက္ခတ္မႈကို တုိက္႐ုိက္မခံစားရဘူး။

"၁၉၉၇ ခုႏွစ္က အာရွစီးပြားေရးကပ္ကို ၾကည့္လုိက္၊ ထုိင္းတို႔ ဘာတို႔က တုိက္႐ိုက္ထိ
တာ။ ျမန္မာျပည္က ေနာက္မွ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းထိတာ။ ေရရွည္က်ေတာ့ Recover ရဖို႔
လည္းခက္တယ္၊ သိပ္လည္း တက္စရာမရွိဘူး၊ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆုိေတာ့ ပိတ္ဆို႔ထားလုိ႔။
ျမန္မာျပည္က ႏုိင္ငံျခားနဲ႔ စီးပြားေရးဆက္ႏြယ္မႈမွာ Border Trade ကုိပဲ အမ်ားဆုံး
ထားတာ။ ကမၻာႀကီးရဲ႕ ႐ုိက္ခတ္မႈဒဏ္ကို တုိက္႐ုိက္မခံရဘူး။ ဒါေပမယ့္ သြယ္၀ုိက္ေသာ
အားျဖင့္ေတာ့ ေရရွည္မွာထိမွာပဲ။"

ဦးစိန္ေဌး ေျပာသြားတာပါ။

အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြနဲ႔ နယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရးကို အေျခခံတဲ့ စီးပြားေရးျဖစ္သလို
စစ္အစိုးရခ်ေပးတဲ့ သြင္းကုန္ထုတ္ကုန္ ပါမစ္ေတြကို အေျခခံတဲ့ စီးပြားေရးျဖစ္တဲ့
အတြက္ ျမန္မာႏုိင္ငံကို ခ်က္ခ်င္းမထိဘူးဆုိရင္ေတာင္ စီးပြားေရးဆုတ္ယုတ္မႈ အက်ဳိး
ဆက္ကိုေတာ့ ေရွာင္လုိ႔ရႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ရန္ကုန္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္
တေယာက္ကလည္း သုံးသပ္ပါတယ္။

"က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရးကေတာ့ တကယ္ ထုတ္ကုန္လုပ္ငန္းေတြ ဘာေတြ
နဲ႔ စက္မႈဖြံ႕ၿဖဳိးမႈကို အေျခခံထားတာ မဟုတ္ဘူးေလ။ ျမန္မာျပည္ကလုပ္ေနတဲ့
အရင္းရွင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အစုိးရနဲ႔ပူးေပါင္းၿပီး ေဆာက္လုပ္ေရးတုိ႔၊ တုိင္းျပည္
ကထြက္တဲ့ သယံဇာတပစၥည္းေတြေပၚမွာ သူတုိ႔ရဲ႕ နီးစပ္ရာကို ပါမစ္ယူၿပီးေတာ့
လက္ေ၀ခံၿပီး လုပ္ကိုင္စားၾကတဲ့ လုပ္ငန္းရွင္ေတြပဲ မ်ားတာ။ တကယ္တမ္း တုိင္းျပည္
က ကမၻာ့စီးပြားေရးႀကီးေတြလို တုိင္းျပည္တခုမွာ ထုတ္ကုန္ေတြ ဘယ္ေလာက္ထုတ္
တယ္၊ တုိးတက္လာေအာင္ ဘယ္ေလာက္တီထြင္တယ္ဆုိတဲ့အဆင့္က က်ေနာ္တုိ႔
ႏုိင္ငံမွာ ဘာမွမရွိဘူး။ ျပည္တြင္းက စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္သမားေတြဆုိတာ အာရွ
ေလာက္ေတာင္ ထုိးေဖာက္ႏုိင္တဲ့အဆင့္ တေယာက္မွမရွိဘူး။ က်ေနာ္တုိ႔
ျမင္သေလာက္ကေတာ့။”

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ခံ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္တေယာက္ ေျပာသြားတာပါ။

ဒီလို ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းေတြ သိပ္ၿပီး မထိခိုက္ဘူး ဆုိေပမယ့္လည္း နယ္စပ္ကုန္သြယ္
ေရးမွာေတာ့ က်ဆင္းမႈေတြ ရွိေနတယ္လို႔ တ႐ုတ္-ျမန္မာနယ္စပ္ လိုင္ဇာအေျခစုိက္
နယ္စပ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေနတဲ့ ကခ်င္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးကြန္ယက္
ဥကၠ႒ ဦးေအာင္၀ါက သုံးသပ္ပါတယ္။ ဒီလို စီးပြားေရးရပ္တန္႔မႈေတြက ကမၻာ့ေစ်းကြက္
ရဲ႕ ႐ိုက္ခတ္မႈလား၊ ပိတ္ပင္ကန္႔သတ္မႈေတြေၾကာင့္လား ဆုိတာေတာ့ မေသခ်ာဘူးလို႔
ေျပာပါတယ္။

"ေက်ာက္စိမ္းအေရာင္းအ၀ယ္ေတြလည္း ခါတုိင္းလုိမဟုတ္ေတာ့ဘူး။ သစ္
လုပ္ငန္းေတြလည္း ခါတုိင္းလို သြားလာတာ မေတြ႕ေတာ့ဘူး။ ပိတ္တာလား၊ စီးပြားေရး၊
ကမၻာ့ေငြေရးေၾကးေရးေၾကာင့္ တဖက္က ထိခုိက္တယ္လို႔ပဲ ျမင္တယ္။ ဒီဟာက
ျပည္တြင္းမွာလည္း Effect ျဖစ္တာကိုး။ ဒါေၾကာင့္ နယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရးေရာ တဆက္
တည္းပဲ အဲဒီဟာေၾကာင့္ အထိုက္အေလ်ာက္ ထိခုိက္ႏုိင္တယ္လို႔ပဲ သုံးသပ္မိပါတယ္။
သစ္လုပ္ငန္း၊ တျခား ကုန္သြယ္ေရးလုပ္ငန္းေတြေရာ သိသိသာသာ က်လာတဲ့သေဘာ
မ်ဳိး ျဖစ္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေငြေရးေၾကးေရး အရင္းအႏွီးေတြကို အေနာက္
ႏုိင္ငံက တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကတဆင့္ သြားလာစီးဆင္းေနတယ္လုိ႔ ျမင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္
သူ႔ဟာနဲ႔သူေတာ့ ထိခိုက္ေနတာပဲ။"

ကခ်င္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးကြန္ယက္ ဥကၠ႒ ဦးေအာင္၀ါ ေျပာသြားတာပါ။

ကမၻာ့စီးပြားေရး အက်ပ္အတည္းက ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းကုိ ခ်က္ခ်င္း သက္ေရာက္မႈ
မရွိေသးဘူးဆုိရင္ေတာင္ အာရွစေတာ့ခ္ေစ်းကြက္ ထိုးက်မႈေတြက နာဂစ္မုန္တုိင္းဒဏ္
ခံရၿပီး အေျခယိုင္ေနတဲ့ ျမန္မာ့စီးပြားေရးကို ေနာက္ထပ္ ဘယ္အတုိင္းအတာအထိ
ထိုးႏွက္ဦးမလဲဆိုတာ စီးပြားေရးအသိုင္းအ၀ိုင္းၾကား စိုးရိမ္မႈေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒီလို
စိုးရိမ္မႈေတြ ရွိေနေပမယ့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ စီးပြားေရးဆုတ္ယုတ္မႈေတြ ရွိလာခဲ့မယ္ဆုိရင္
အျခားႏုိင္ငံေတြမွာလုိ အေရးေပၚ ေငြေၾကးကယ္ဆယ္ေရး အစီအစဥ္ေတြ၊ စီးပြားေရး
ဆုိင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေပၚလာမွာပါဆုိတဲ့ ယုံၾကည္မႈနဲ႔ ရဲရဲ
တင္းတင္း အာမခံႏုိင္တာမ်ဳိးေတြ မေတြ႕ရေသးပါဘူး။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG