သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေရွ႕ပိုင္းနယ္စပ္ေဒသ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မ်ားအေပၚ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လစ္ဟင္း


ျမန္မာႏိုင္ငံ အေရွ႕ဘက္ျခမ္း တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈ
ေတြ၊ စစ္ပဲြေတြ၊ အၾကမ္းဖက္မႈေတြအျပင္ အဲဒီေဒသတြင္း က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ
အလြန္အမင္းအားနည္းတာေၾကာင့္ အမ်ဳိးသမီးေတြ အထူးသျဖင့္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္
မိခင္ေလာင္းေတြဟာ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ခံယူခြင့္မရတာေၾကာင့္ အစာ
အာဟာရအားနည္းတာ၊ ေသြးအားနည္းတာေတြအျပင္ ငွက္ဖ်ား၊ တီဘီ အစရိွတဲ့
ေရာဂါေတြပါ ကူးစက္ခံေနရၿပီး ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ထိခိုက္မႈ၊ သားေသမႈႏႈန္း
ေတြ အဲဒီေဒသမွာ ျမင့္မားေနတယ္လို႕ က်န္းမာေရးအစီရင္ခံစာတေစာင္က ေဖာ္ျပခဲ့ပါ
တယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ဂၽြန္ ေဟာ့ပ္ကင္းစ္ (John Hopkins) တကၠသိုလ္
ဘလူးဘတ္ လူထုက်န္းမာေရးဌာနရဲ႕ နည္းပညာဆိုင္ရာ အကူအညီေတြနဲ႕ ေဒသခံ
က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြေပါင္းၿပီး ဒီအေျခအေနကို စစ္တမ္းယူ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့တာ
ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာအတြက္ ကိုယ္တိုင္ ကြင္းဆင္းစစ္တမ္းေကာက္ခံသူတဦး
ျဖစ္တဲ့ ကရင္အမ်ဳိးသားက်န္းမာေရးဌာနက အက္ ကလူ ေရႊဦးကို ဒီအစီရင္ခံစာ
အတြက္ ဘယ္လိုမ်ား စစ္တမ္းေတြ ေကာက္ယူႏိုင္ခဲ့ပါသလဲဆုိတာ ကုိသားၫြန္႔ဦးက
ဆက္သြယ္ေမးျမန္းၿပီး တင္ျပေပးထားပါတယ္။

“က်ေနာ္တုိ႔ ကရင္က်န္းမာေရးဌာနရယ္၊ Burma Medical Association ရယ္၊ မယ္ေတာ္
ေဆးခန္းရယ္၊ ၿပီးေတာ့ တျခား ျမန္မာျပည္အေရွ႕ဘက္ျခမ္းက တုိင္းရင္းသားအဖြဲ႕ေတြ
ရယ္ စုေပါင္းၿပီး Common Project တခု Mobile Obstetric Maternal Hard Worker
Project လို႔ေခၚတယ္၊ က်ေနာ္တုိ႔ အဲဒီပေရာဂ်က္ကိုလုပ္ေတာ့ ပ႐ုိဂရမ္အစမွာ ဆာေဗး
ေကာက္ပါတယ္။ ပ႐ုိဂရမ္မစခင္မွာ မိခင္နဲ႔ ကေလးေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးအဆင့္အတန္း
ဘယ္လုိရွိလဲဆုိတာကုိ Base Line ဆာေဗးကေန အခ်က္အလက္ရပါတယ္။

“ၿပီးေတာ့ သုံးႏွစ္ျပည့္ေတာ့မွ ဆာေဗးထပ္ေကာက္တဲ့အခါ ပ႐ိုဂရမ္အဆုံးမွာ မိခင္နဲ႔
ကေလး က်န္းမာေရးအေျခအေန ဘယ္လိုရွိလဲဆုိတာ က်ေနာ္တုိ႔ ထပ္ေကာက္တယ္။
၂၀၀၃ ႏွစ္၀က္ေလာက္မွာ Base Line ဆာေဗးေကာက္တဲ့အခါမွာ အဲဒီအေျဖကို
က်ေနာ္တုိ႔ ထုတ္ျပန္လုိ႔ရခဲ့ပါတယ္။ ပ႐ိုဂရမ္အၿပီးၾကေတာ့ ဆာေဗးေကာက္လို႔ရတဲ့
အခ်က္အလက္ေတြကို Analysis, Data Entry ေတြ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာမႈေတြ လုပ္ေနဆဲပဲ။”

ျမန္မာႏုိင္ငံ အတြင္းပုိင္းထဲမွာ ေကာက္ခံတဲ့ပုံစံၾကေတာ့ ဘယ္လိုမ်ား ေကာက္ခံခဲ့ပါ
သလဲ။ အဲဒီမွာလည္း တုိက္ပြဲေတြျဖစ္ေနေတာ့။

“နယ္စပ္တေလွ်ာက္ရယ္၊ အတြင္းပုိင္း အေတာ္အတန္ နက္တဲ့ေနရာရယ္ အဲဒီမွာ
မိုဘုိင္းေဆးခန္းေတြရွိတယ္။ အဲဒီမုိဘုိင္းေဆးခန္းေတြမွာ နအဖစစ္တပ္ေတြရဲ႕
၀င္ေရာက္ေႏွာင့္ယွက္မႈေတြ၊ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြရွိတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာ
တည္ၿငိမ္မႈ မရွိဘဲ အၿမဲတမ္း ေျပာင္းေရႊ႕ရတာေပါ့။ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီပေရာဂ်က္ပုံစံမ်ဳိး
မလုပ္ဘူးဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ Internally Displaced People အတြက္က ဘယ္လုိမွ
က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ အခြင့္အေရးက ရမွာမဟုတ္ဘူး၊ ဆုံး႐ႈံးမွာျဖစ္တယ္။”

IDP ေတြရွိေနတဲ့ ေဒသေတြနဲ႔ အတြင္းပုိင္းေဒသေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အဓိက
က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးႏုိင္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြၾကေတာ့ေရာ ဆရာတုိ႔ပဲလား၊
ျမန္မာႏုိင္ငံ အစိုးရဘက္က က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြေရာ လာႏုိင္တာ ရွိလား။

“အထူးသျဖင့္ က်ေနာ္က ကရင္မွာ တာ၀န္က်တာကိုး။ ကရင္ေဒသထဲမွာ မုိဘုိင္း
ေဆးခန္းက ၃၂ လုံးေလာက္ရွိတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ Bag Health Help Worker Team
ဆုိရင္ ၄၈ လုံးရွိတယ္။ အဲဒီမွာ က်န္းမာေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အစီအစဥ္မ်ဳိးစုံရွိပါတယ္။
ကရင္အမ်ဳိးသား က်န္းမာေရးနဲ႔ ကယ္ဆယ္ေရးဌာနက အေကာင္အထည္ေဖာ္
လုပ္ေဆာင္သလုိ က်ေနာ္တို႔ BMA ေတြနဲ႔ လက္တြဲၿပီးေတာ့ လုပ္တာလည္းရွိတယ္။
မယ္ေတာ္ေဆးခန္းနဲ႔ လက္တြဲၿပီးလုပ္တာလည္း ရွိတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ထုိင္းဘက္က
ေနၿပီးေတာ့ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ ကူညီေထာက္ပံ့ေပးတာရွိတယ္။

“အတြင္းထဲမွာေတာ့ အရင္တုန္းက ICRC ကလုပ္တဲ့ အစီအစဥ္ေတြရွိတယ္။ ေျခတု
လက္တုလုပ္တဲ့ အလုပ္႐ုံေတြရွိတယ္။ ယူနီဆက္ဖ္ကေနၿပီး တခ်ဳိ႕နယ္စပ္နားထိကပ္ၿပီး
လုပ္တဲ့ အစီအစဥ္ေတြလည္းရွိတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔သိတာေတာ့ အန္ဂ်ီအုိအဖြဲ႕ပဲ၊
ယူနီဆက္ဖ္တုိ႔ ဘာတုိ႔။ အရင္တုန္းက MSF ဆုိရင္ ေကာ့ကရိတ္ၿမိဳ႕နားမွာ Malaria
Program ေတြ လုပ္ခဲ့တာရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ပုိင္း ျပန္ၿပီး ႐ုပ္သိမ္းသြားၾက
တယ္။ အဲဒါေတြကိုေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အၿမဲတမ္းနားစြင့္ၿပီး ဘယ္လိုပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ
လုပ္ရမလဲ၊ ဘယ္လုိ ျပည္သူေတြအတြက္ လုပ္ရမွာလဲဆုိတာကို အၿမဲတမ္း တံခါးဖြင့္
ထားပါတယ္။”

အခု ဆရာတုိ႔ေရးတဲ့ အစီရင္ခံစာထဲမွာၾကည့္ေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြ မီးဖြားမႈ အေျခ
အေနနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ကေလးေမြးဖြားမႈ ၅% ေလာက္ပဲ ကၽြမ္းက်င္တဲ့ သူနာျပဳနဲ႔
ေမြးဖြားႏုိင္တယ္။ အမ်ဳိးသမီး ၉၀% နီးပါးေလာက္က သူတုိ႔ေနအိမ္ေတြ၊ သူတို႔ေနရာ
ေတြမွာပဲ မီးဖြားရတယ္။ ေဆး႐ုံေဆးခန္း မရွိဘူးဆုိတဲ့သေဘာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အဲေတာ့
ဒီအခ်က္ေတြ၊ ကိန္းဂဏန္းေတြက ဘယ္ေလာက္အထိ ခုိင္လုံမႈရွိမယ္၊ ဘယ္ေလာက္
ျပည့္စုံမႈရွိမယ္လုိ႔ ေျပာႏုိင္ပါလဲ။

“ဒီဥစၥာ ဘယ္ေလာက္ခုိင္လုံသလဲဆုိရင္ ခုိင္လုံတယ္လုိ႔ ေျပာႏုိင္ပါတယ္။ ဆာေဗးကုိ
စနစ္တက် ေကာက္မယ္ဆိုတာကို နည္းပညာအေထာက္အပ့ံကို ဂၽြန္ေဟာ့ပ္ကင္းစ္
တကၠသိုလ္က အကူအညီယူတယ္။ အဲဒီက နည္းပညာအေထာက္အပံ့နဲ႔ ဒီက လုပ္သား
အင္အားေတြနဲ႔ စုစည္းၿပီးေတာ့ ဒီဆာေဗးေကာက္တဲ့ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ပါတယ္။”

ကရင္အမ်ဳိးသားက်န္းမာေရးဌာနက အက္ ကလူ ေရႊဦး ေျပာျပသြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အခု အစီရင္ခံစာကို ဒီဇင္ဘာလထုတ္ PUBLIC LIBRARY OF SCIENCE ႏိုင္ငံတကာ
ေဆးပညာဂ်ာနယ္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာမွာေတာ့ အခုလို ျမန္မာႏိုင္ငံ
အေရွ႕ဘက္ျခမ္းက က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈစနစ္ေတြ အားေကာင္းလာဖို႕ဆိုရင္
ႏိုင္ငံေရးအရေရာ၊ ေငြေၾကးအရေရာ၊ လူသားအရင္းအျမစ္အရပါ အကူအညီ
အေထာက္အပံ့ေတြ လိုအပ္ေနတယ္လို႕ ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေရွ႕ဘက္
ျခမ္း တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို အစိုးရစစ္တပ္က
က်ဴးလြန္မႈေတြရိွတာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ ျပစ္တင္႐ႈတ္ခ်မႈေတြ ခံေနရပါတယ္။
အခုလို အၾကမ္းဖက္မႈေတြေၾကာင့္လည္း ေနာက္ဆက္တဲြအားျဖင့္ ေဒသခံေတြရဲ႕
က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ လူမႈေရး၊ အစစအရာရာ နိမ့္က်လာရတယ္လို႕ လူ႕အခြင့္အေရး
အဖဲြ႕ေတြ၊ ကူညီေရးအဖဲြ႕ေတြက ေထာက္ျပေနၾကပါတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG