သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါနဲ႔ စီးပြားေရးဂယက္


ေမ ၄၊ ၂၀၀၉ - အခုလက္ရွိျဖစ္ပြားေနတဲ့ ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါေၾကာင့္ စီးပြားေရးေတြ
ကိုလည္း ထိခိုက္လာေနပါၿပီ။ အထိခိုက္ဆံုးက ေရာဂါျမစ္ဖ်ားခံခဲ့တဲ့ မကၠဆီကိုႏုိင္ငံလို႔
ဆိုႏုိင္ေပမယ့္ က်န္တဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာလည္း ဆံုး႐ံႈးမႈဒဏ္ ခံၾကရတာပါပဲ။ ဒီေန႔ေခတ္လို
တကမာၻလံုး ကူးသန္းသြားလာၿပီး ဆက္ဆံလုပ္ေဆာင္ေနၾကတဲ့အခ်ိန္မွာ လူကေန
လူကို ကူးစက္တယ္ဆိုတဲ့ ေရာဂါပိုးမ်ဳိးဟာ ကူးသန္းသြားလာတာေတြကို အနည္းအနဲ႔
အမ်ားေတာ့ ထိခိုက္ေစမယ္ဆိုတာ သံသယျဖစ္စရာမရွိပါဘူး။ ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါပိုး
က လူကိုသာမက စီးပြားေရးကိုပါ ဘယ္လို ဒုကၡေပးေနတယ္ဆိုတာကို ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႕
စီးပြားေရးက႑မွာ စုစည္းတင္ဆက္ထားပါတယ္။

အခုတႀကိမ္ ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါပိုး သေႏၶစတည္ခဲ့တယ္လို႔ဆိုရမယ့္ မကၠဆီကိုႏိုင္ငံဟာ ေျမာက္အေမရိကတိုက္မွာ လူဦးေရ သန္း ၁၀၀ ေက်ာ္ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံႀကီးတခုပါ။ စီးပြားေရးအရ အရမ္း အညံ့စားႏိုင္ငံစာရင္းထဲမွာ မပါေပမယ့္ ဆင္းရဲတဲ့လူဦးေရအခ်ဳိးအစား အေတာ္ေလးမ်ားတဲ့ႏုိင္ငံပါ။ ဒီႏုိင္ငံမ်ဳိးမွာ ကပ္ေရာဂါ က်ေရာက္တဲ့အတြက္ ကမာၻ လွည့္ခရီးသြားလုပ္ငန္းနဲ႔ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ ကုန္သြယ္ေရးေတြ ထိခိုက္မွာကို စိုးရိမ္ေနၾကရပါၿပီ။

အေမရိကန္နဲ႔ မကၠဆီကိုနယ္စပ္မွာ ေထာင္ေသာင္းခ်ီတဲ့လူေတြဟာ ေန႔စဥ္ ေျခက်င္တမ်ဳိး၊ ကားနဲ႔တဖံု ဟိုဘက္ ဒီဘက္ ဥဒဟုိ ကူးသန္းသြားလာေနၾကသလို ေဒၚလာသန္းေပါင္းမ်ားစြာ တန္ေၾကးရွိတဲ့ ကုန္ပစၥည္းေတြဟာလည္း ထရပ္ကားႀကီးေတြနဲ႔ ၀င္ထြက္ေနၾကစျမဲျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့တႏွစ္ထဲမွာတင္ အေမရိကန္နဲ႔ မကၠဆီကိုႏုိင္ငံၾကား နယ္စပ္ကုန္သြယ္မႈဟာ ေဒၚလာ သန္းေပါင္း ႏွစ္သိန္းကိုးေသာင္းသံုးေထာင္ရွိခဲ့ပါတယ္။ နယ္စပ္ျဖတ္ ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္တာေတြ လံုး၀ ရပ္ဆုိင္းသြားတာမ်ဳိး မဆို ထားနဲ႔၊ နည္းနည္းေလးတုန္႔ေႏွးသြားတာမ်ဳိးေတာင္မွ ႏွစ္ႏုိင္ငံစလံုးကို အႀကီးအက်ယ္ ထိခိုက္ႏုိင္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ေနာက္ထပ္ ထိခိုက္ရတာကေတာ့ ခရီးသြားလုပ္ငန္းနဲ႔ ဒီလုပ္ငန္းနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ တျခားစီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြပါ။ ၀က္တုပ္ေကြးျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ အေပ်ာ္စီးသေဘၤာေတြ မကၠဆီကိုဆိပ္ကမ္းေတြမွာ မရပ္ေတာ့ပါဘူး။ က်ဴးဘားနဲ႔ အာဂ်င္တီးနား တို႔အပါအ၀င္ ႏိုင္ငံတခ်ဳိ႕ကေလယာဥ္ေတြ မကၠဆီကိုႏိုင္ငံဆီပံ်သန္းတာ ရပ္ဆိုင္းထားသလို အခုလိုသာယာတဲ့ ရာသီဥတုမ်ဳိးမွာ မကၠဆီကိုပင္လယ္ကမ္းေျခေတြမွာ အပန္းေျဖၾကတဲ့ အေမရိကန္ေတြကလည္း ခရီးစဥ္ေတြ ဖ်က္ပစ္ေနၾကပါတယ္။

တကမာၻလံုးမွာ စီးပြားေရးက်ဆင္းတာ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးနဲ႔ဆက္စပ္တဲ့ အၾကမ္းဖက္တာေတြေၾကာင့္ နဂိုထဲက ထိခုိက္ေနရတဲ့ မကၠဆီကိုစီးပြားေရးဟာ ၀က္တုပ္ေကြးေၾကာင့္ မိေအးႏွစ္ခါနာျဖစ္ေနရတယ္လို႔ အေမရိကန္နဲ႔မကၠဆီကိုနယ္စပ္ El Paso ၿမိဳ႕ ေလးက ေကာင္စစ္၀န္ Roberto Rodriguez Hernandez ကေျပာပါတယ္။ Rodiguez Act:

"ခရီးသြားလုပ္ငန္းကေန ၀င္ေငြနည္းသြားတာေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ အထိနာရဖို႔ရွိပါတယ္။ တခ်ိန္ထဲမွာပဲ ေက်ာင္းေတြလည္း ပိတ္၊ စားေသာက္ဆုိင္ေတြလည္း မဖြင့္၊ ဘားေတြ၊ ႐ုပ္ရွင္႐ံုေတြ၊ ႏိုက္ကလပ္ေတြ အားလံုးပိတ္ထားရေတာ့ ျပည္တြင္းစီးပြားေရးကိုက ထိေနပါၿပီ။"

၀က္တုပ္ေကြးက အခ်ိန္ကိုက္ၿပီးလာေလသလားလို႔ ေတြးရေလာက္ေအာင္ပါပဲ။ အိမ္ေျမေစ်းကြက္ ကေမာက္ကမျဖစ္၊ ဘ႑ာ ေငြေၾကးေစ်းကြက္ ၀႐ုန္းသုန္းကားနဲ႔ၿပိဳက်၊ အစုရွယ္ယာေစ်းေတြ ေဇာက္ထိုးမိုးေမွ်ာ္ ထိုးက်တဲ့ထိ ျဖစ္ခဲ့ရတဲ့ စီးပြားေရး အက်ပ္ အတည္းရဲ႕ ထုႏွက္မႈကေန ကမၻာႀကီးက ခုခ်ိန္ထိ နာလန္မထူႏုိင္ေသးပါဘူး။

အခုတခါ Swine Flu လို႔ေခၚေနၾကတဲ့ ၀က္တုပ္ေကြးျဖစ္လာျပန္ေတာ့ ေရာဂါမျပန္႔ေအာင္ဆိုၿပီး ေရာဂါျဖစ္ေနၿပီလို႔ ေၾကညာထား တဲ့ေနရာေတြဆီမသြားၾကဖို႔ ကမာၻတ၀န္းအစိုးရေတြက သူတို႔ႏိုင္ငံသားေတြကို တိုက္တြန္းထားပါတယ္။ ဒီလိုသတိေပးတာေတြ ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာမွာ ခရီးသြားလာသူေတြ နည္းသြားလိမ့္မယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားၾကပါတယ္။

တကမာၻလံုးစီးပြားေရးက်ဆင္းတာကေန ဒီႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းမွာ အာရွေဒသတြင္း ခရီးသြားလုပ္ငန္း ျပန္ၿပီး နာလန္ထူလာေတာ့မယ္ လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကရာကေန အခုေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ေမွးမွိန္ကုန္ၿပီလို႔ ေျပာလာသူက အာရွ-ပစိဖိတ္ ခရီးသြားအသင္းရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ John Koldowoski ပါ။ Koldowski Act:

"အခုအေျခအေနကေတာ့ဗ်ာ၊ ေရာဂါကို ဘယ္ေလာက္ျမန္ျမန္ ႏွိမ္နင္းႏိုင္မလဲ၊ အားလံုး ကင္းရွင္းသြားၿပီလို႔ ဘယ္ေလာက္ ျမန္ျမန္ ေၾကညာႏုိင္မလဲ၊ စားသုံးသူေတြရဲ႕ယံုၾကည္မႈကို ဘယ္ေလာက္ျမန္ျမန္ ျပန္ရႏိုင္မလဲ ဆိုတာေတြပါပဲ။ အေကာင္းဆံုးအေျခအေန ဆိုရင္ ႏွစ္လ သံုးလေလာက္နဲ႔ ျပန္ေကာင္းလာမယ္၊ အဆိုးဆံုးအေျခအေနဆိုရင္ေတာ့ ေျခာက္လထက္ပိုၿပီးေတာ့ေတာင္မွ ၾကာသြားႏုိင္ပါတယ္။"

စီးပြားေရးက်ဆင္းတာေၾကာင့္ မတ္လမွာ ခရီးသြားလာတာေတြ ၁၁ ရာခိုင္ႏႈန္း က်ဆင္းခဲ့တယ္လို႔ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ေလေၾကာင္းသယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးအသင္း IATA က ဒီသီတင္းပတ္မွာပဲ ေျပာပါတယ္။ အာရွပစိဖိတ္ေဒသေတြဆီ ခရီးသြားလာ တာ ၁၄ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ က်ဆင္းခဲ့ၿပီး ေျမာက္အေမရိကတိုက္ဆီ သြားလာတာေတြ ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ က်ဆင္းခဲ့ပါတယ္။

တကမာၻလံုးခရီးသြားလာတာ ဒီႏွစ္မွာ ႏွစ္ရာခုိင္ႏႈန္းက်ဆင္းၿပီး ၂၀၁၀ ခုႏွစ္မွာ ျပန္ေကာင္းလာမယ္လို႔ IATA က အေစာပိုင္းမွာ ခန္႔မွန္းထားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုေတာ့ ဒီခန္႔မွန္းခ်က္ကို ျပန္ျပင္ရေတာ့မွာပါ။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္က ေလေၾကာင္းခရီးသြားလုပ္ငန္းမွာ ေဒၚလာသန္းေပါင္း ၈၅၀၀ ဆံုး႐ံႈးခဲ့ရပါတယ္။ ဒီႏွစ္မွာေတာ့ သန္းေပါင္း ၅၀၀၀ ေလာက္ပဲ ဆံုး႐ံႈးလိမ့္မယ္လို႔ IATA က ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အခု ၀က္တုပ္ေကြးအေျခအေနနဲ႔ဆိုရင္ေတာ့ ဒီခန္႔မွန္းခ်က္ မွန္ပါဦးမလားဆိုတာ အမ်ားႀကီးသံသယျဖစ္စရာရွိေနပါတယ္။

တကယ္ကေတာ့ အာရွတိုက္ဟာ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ကလည္း ေရာဂါဆုိးတခုက်ေရာက္ၿပီး စီးပြားေရးက်တဲ့ဒဏ္ကို ခံခဲ့ရပါေသးတယ္။ အဲဒီတုန္းကျဖစ္တဲ့ေရာဂါကေတာ့ SARS လို႔ေခၚၾကတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္လည္း အခုတႀကိမ္ ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါကို စီးပြားေရးပညာရွင္ေတြ၊ စီးပြားလုပ္ငန္းရွင္ေတြ အနီးကပ္ ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကပါတယ္။ အာရွတိုက္ကိုသာ ဒီေရာဂါကူးစက္လာမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ဆားစ္ေရာဂါဒဏ္ခံခဲ့ရတာထက္ စီးပြားေရးမွာ ပိုၿပီး အထိနာေလမလားလို႔ စိုးရိမ္ေနၾကပါတယ္။

၂၀၀၃ ခုႏွစ္အေစာပိုင္း သီတင္းပတ္ေတြအတြင္းမွာပဲ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၊ ဂြမ္ေဒါင္းျပည္နယ္ကေန ကမာၻတ၀န္း ၃၇ ႏိုင္ငံနီးပါးမွာ ျပန္႔ႏွံ႔ ခဲ့တဲ့ ဆားစ္ေရာဂါေၾကာင့္ လူေပါင္း ၈၀၀ နီးပါးေသဆံုးခဲ့ရၿပီး အဲဒီထဲက ၂၉၉ ေယာက္ဟာ ေဟာင္ေကာင္တေနရာထဲမွာ ေသဆံုး ခဲ့ရတာပါ။ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုုး ဆက္ၿပီးျပန္႔မသြားေအာင္ က်န္းမာေရးလုပ္သားေတြ အျပင္းအထန္ ႀကိဳးစားခဲ့ရတာနဲ႔အမွ် ေဟာင္ေကာင္ ရဲ႕စီးပြားေရးဟာလည္း လံုး၀ ရပ္ဆုိင္းလုနီးပါးျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။

အခုျဖစ္ေနတဲ့ ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါ ျပန္႔ႏွံ႔ပံုေၾကာင့္ ဆားစ္ေရာဂါထက္ ပိုၿပီးစိုးရိမ္မိတယ္လို႔ ေျပာလာသူက ေဟာင္ေကာင္အေျခ စိုက္ စီးပြားေရးသုေတသနေလ့လာသံုးသပ္ေရးဌာနက စီးပြားေရးပညာရွင္ခ်ဳပ္ Connie Bolland ပါ။ Bolland Act:

"SARS ေရာဂါက ေဟာင္ေကာင္ရဲ႕စီးပြားေရးအေပၚ အနည္းအက်ဥ္းပဲ သက္ေရာက္မႈရွိခဲ့ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့ လူေတြက ခရီးသိပ္မသြားၾကဘဲ အိမ္မွာပဲ အခ်ိန္ကုန္ၾကတာမ်ားတယ္။ အခုျဖစ္တဲ့ေရာဂါက လူအခ်င္းခ်င္း ကူးတာဆိုေတာ့ မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္ ပိုၿပီး ေဘးမ်ားႏိုင္ပါတယ္။ အရမ္းကို စိုးရိမ္ဖို႔ေကာင္းတဲ့အဆင့္သာ ေရာက္သြားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ စီးပြားေရးအားလံုးအေပၚ သက္ေရာက္မွာပါပဲ။ အဲဒီအခ်ိန္က်ရင္ ခရီးသြားလာတာကို ပိတ္ပင္ကန္႔သတ္တာေတြ ရွိလာမယ္၊ ေစ်း၀ယ္တာ ကုန္သြယ္တာေတြ အမ်ားႀကီးရပ္ကုန္မယ္၊ နယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရးေတြ ယုတ္ေလ်ာ့သြားမယ္။ SARS ထက္ကို ပိုဆိုး သြားမွာပါပဲရွင္။"

ခုခ်ိန္ထိေတာ့ ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါက အာရွ-ပစိဖိတ္ေဒသဘက္ကို ဆိုးဆိုးရြားရြား ကူးစက္တာ မေတြ႔ရေသးပါဘူး။ ႏုိင္ငံေတြက ေတာ့ သတိႀကီးႀကီးထားၿပီး လိုအပ္တဲ့ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈေတြ လုပ္ေဆာင္ေနၾကတဲ့သတင္းေတြ ၾကားေနရပါတယ္။ မည္သို႔ပင္ ျဖစ္ေစ ဂလိုဘယ္ေရာဂါအတြက္ ဂလိုဘယ္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ၊ ဂလိုဘယ္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈေတြ လိုအပ္ပါတယ္။ တဘက္ က ျပည္သူလူထု အထိတ္တလန္႔မျဖစ္ေအာင္ အာမခံခ်က္ေပးဖို႔လိုသလို တဘက္ကလည္း အသိေပးသင့္တာ၊ သတိေပးသင့္တာ မွန္သမွ် မႁခြင္းမခ်န္ အခ်ိန္နဲ႔တေျပးညီ အသိေပး သတိေပးေနသင့္ပါတယ္။ ဒီလို ကမာၻနဲ႔ခ်ီတဲ့ကပ္ေရာဂါမ်ဳိးေတြကို ရင္ဆိုင္တဲ့ ေနရာမွာ ကမာၻ႔စံခ်ိန္မီ လုပ္နည္းကိုင္နည္း ခ်ဥ္းကပ္နည္းေတြနဲ႔ လုပ္ေဆာင္သင့္ပါေၾကာင္းတင္ျပရင္း ဒီသီတင္းပတ္အစီအစဥ္ကို နိဂံုးခ်ဳပ္လိုက္ပါတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG