သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အာဆီယံ ပဋိညာဥ္စာတမ္းနဲ႔ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား


အာဆီယံ (ASEAN) ဟာ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႕အစည္းတခု ျဖစ္ရမည္ဆုိတဲ့ အခ်က္ ထည့္သြင္းထားတဲ့ ပဋိညာဥ္စာတမ္း (ASEAN Charter) ကုိ အဖြဲ႕ဝင္ေခါင္းေဆာင္ေတြ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ၾကစဥ္တုန္းက ဒီလုိဆုံးျဖတ္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ဟာ အာဆီယံသမုိင္းမွာ စာမ်က္သစ္ ဖြင့္လွစ္ႏုိင္လုိက္တာလုိ႔ အာဆီယံအဖြဲ႔ႀကီး လက္ရွိ အေထြေထြအတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ဆူရင္ ပစ္ဆူ၀န္ (Surin Pitsuwan) က ေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီစာတမ္းကုိ သက္ဆုိင္ရာႏုိင္ငံေတြ အတည္ျပဳၿပီး လူထုကုိ အေျချပဳေသာ အာဆီယံ ျဖစ္တယ္ဆုိတဲ့ မူ (policy) ကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖုိ႔ လုပ္လာတဲ့ အခါမွာေတာ့ အခက္အခဲမ်ားကုိ ရင္ဆုိင္ေနရပါတယ္။

ထိုင္းႏုိင္ငံ ဟြာဟင္ (Hua Hin) ကမ္းေျခမွာ ေအာက္တုိဘာလ ၂၃-၂၅ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပျပဳလုပ္မယ့္ ၁၅ ႀကိမ္ေျမာက္ အာဆီယံထိပ္သီး (15th ASEAN Summit) အစည္းအေဝးမွာ လူထုကုိယ္စားျပဳ ကုိယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ အာဆီယံ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ေတြ႕မယ့္ အစီအစဥ္အတြက္ လူထုကုိယ္စားလွယ္ ေရြးခ်ယ္ဖုိ႔ ခက္ခဲေနပါတယ္။ လက္ရွိ အာဆီယံ ထိပ္သီးအစည္းအေဝး က်င္းပမယ့္ ဟြာဟင္ကမ္းေျခၿမိဳ႕ကုိ ေရာက္ရွိေနတဲ့ ျမန္မာ့အေရး ေလ့လာသုံးသပ္ေနသူ ကုိေက်ာ္လင္းဦးနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ပညာေပးဌာန (ျမန္မာႏုိင္ငံ) က ၫႊန္ၾကားေရးမႉး ကုိေအာင္မ်ဳိးမင္း တို႔ကုိ အာဆီယံအဖြဲ႔ႀကီးရဲ႕ ASEAN Charter နဲ႔ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ရပုိင္ခြင့္၊ ပါဝင္ခြင့္ အေျခအေနမ်ားကုိ သိရွိႏုိင္ဖုိ႔ ဦးေက်ာ္ဇံသာက ဆက္သြယ္ေမးျမန္း ေဆြးေႏြးတင္ျပထားပါတယ္။

ကုိေက်ာ္လင္းဦး ။ ။ အေျခအေနကေတာ့ ဒီေန႔လုပ္တဲ့ ASEAN People Forum မွာ ျမန္မာ၊ ကေမၻာဒီးယား၊ ဗီယက္နမ္တုိ႔ အဓိကအားျဖင့္ NGO ေတြမွာ ႏွစ္ဖြဲ႔ျဖစ္ေနတယ္။ ႏွစ္ဖြဲ႕မွာ ျပည္သူကုိ ကုိယ္စားျပဳတဲ့ အဖြဲ႕လုိ႔ ေျပာရမလား၊ ျပည္သူနဲ႔ နီးစပ္တဲ့အဖြဲ႕နဲ႔ အစုိးရဘက္က လႊတ္တဲ့အဖြဲ႕၊ အစုိးရနဲ႔ နီးစပ္တဲ့အဖြဲ႕ စတဲ့ အဖြဲ႕ႏွစ္ဖြဲ႕ ႏုိင္ငံေတြမွာ ျဖစ္ေနတယ္။ ျဖစ္ေနတဲ့အခါၾကေတာ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေဖေဖာ္ဝါရီမွာ လုပ္ခဲ့တဲ့ အာဆီယံ ထိပ္သီးစည္းေဝးပြဲမွာ အာဆီယံ ၁၀ ႏုိင္ငံ ေခါင္းေဆာင္ ေတြကေန NGO ကုိယ္စားလွယ္ ၁၀ ေယာက္၊ တႏုိင္ငံ တေယာက္အေနနဲ႔ ကုိယ္စားျပဳၿပီးေတာ့ ေတြ႕မယ္လုိ႔ စီစဥ္တယ္။ ဒီတခါ အလားတူ စီစဥ္တဲ့အခါ ျမန္မာအပါအဝင္ တခ်ဳိ႕ႏုိင္ငံေတြက သူတုိ႔ေတြ႕ခ်င္တဲ့ NGO ကုိယ္စားလွယ္ေတြကုိ သူတုိ႔ဘာသာသူတုိ႔ ေရြးၿပီးသား ျဖစ္ေနတယ္။ ေရြးၿပီးသား ျဖစ္ေနေတာ့ ဒီဘက္ကေနၿပီး တကယ့္ civil society ကေန ကုိယ္စားလွယ္ လႊတ္မယ့္အခါက်ေတာ့ အဲဒီမွာ ႏွစ္ဘက္ အေခ်အတင္ ျဖစ္သြားတဲ့ဟာမ်ဳိးေတြ ရွိခဲ့တယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ကုိေအာင္မ်ဳိးမင္း၊ NGO ကုိ ဘယ္လုိ အဓိပၸာယ္ဖြင့္မလဲ။ အခုအတိုင္းဆုိရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အပါအဝင္ ေစာေစာက ကုိေက်ာ္လင္းဦးေျပာတဲ့ ကေမၻာဒီးယား၊ ဗီယက္နမ္တုိ႔မွာလည္း အစုိးရလႊတ္တဲ့လူေတြ ပါဝင္တယ္ဆုိေတာ့ အစုိးရလႊတ္တဲ့ လူေတြဟာ NGO ျဖစ္ႏုိင္ပါသလား။ NGO အစစ္အမွန္ဆုိတာ ဘယ္လုိ definition ဘယ္လုိအဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆုိ ႏုိင္သလဲ။

ကုိေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ ဟုတ္ကဲ့ NGO ဆုိတာ အဂၤလိပ္လုိ non-governmental organization (NGO) ပါ။ သူ႔ရဲ႕ နာမည္ ကုိယ္တုိင္က အစုိးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႕အစည္းလုိ႔ ေျပာႏုိင္ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ေဒသေတြမွာ ဒါကုိေတာ့ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႕အစည္း civil society organization လုိ႔လည္း ေခၚပါတယ္။ ဘယ္လုိပဲ အဓိပၸာယ္သတ္မွတ္၊ သတ္မွတ္ခ်က္ကေတာ့ ဒီအဖြဲ႕ဟာ အစုိးရရဲ႕ အခ်ဳပ္အေႏွာင္မႈ ကင္းရမယ္၊ အစုိးရရဲ႕ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈ ကင္းၿပီးေတာ့ အစုိးရရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ ေတြကုိ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း တင္ျပႏုိင္ၿပီးေတာ့ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အမွန္တကယ္ လုိအပ္ခ်က္ကုိ တင္ျပႏုိင္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းမ်ဳိး ျဖစ္ရမယ္ဆုိတဲ့ အဓိပၸာယ္ ျဖစ္ပါတယ္။

က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ အေျခအေနကုိ ေျပာမယ္ဆုိရင္ NGO ေတြက အစုိးရရဲ႕ ေပၚလစီေပၚမွာ အမ်ားႀကီး မူတည္ေန တာကုိ ေတြ႕ရတယ္။ အစုိးရတရပ္က ဒီ NGO ေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈကုိ အားေပးမယ္ဆုိရင္ အဖြဲ႕အစည္းက အားေကာင္း လာတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ဘဲ အစုိးရက NGO ေတြကုိ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ လုပ္ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ ပုံစံအတုိင္း မူဝါဒကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ဝါဒျဖန္႔တဲ့ေနရာမွာ အသုံးခ်တဲ့ government NGO ဆုိတဲ့ ပုံစံျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးေနပါတယ္။ ဒီလုိမ်ဳိး က NGO လုိ႔ မေခၚဘဲ GONGO (government-organized NGO) လို႔ေခၚတဲ့ ကိစၥမ်ဳိးကုိ ေတြ႕ရတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ အပါအဝင္ တပါတီစနစ္ေတြ က်င့္သုံးေနတဲ့ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမ်ဳိး၊ စင္ကာပူႏုိင္ငံမ်ဳိးမွာ အဲဒီလုိ အဖြဲ႕အစည္းေတြကုိ ေတြ႕ရတယ္။ ၾကည့္လုိက္လုိ႔ရွိရင္ အစုိးရမဟုတ္တဲ့လူေတြ ျဖစ္ေပမဲ့ အစုိးရေပၚလစီကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့ ပုံစံမ်ဳိး ေတြ ျဖစ္ေနတာကုိ ေတြ႕ရပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ကုိေက်ာ္လင္းဦး အေနနဲ႔ အခုေတြ႕ရတာ စင္ကာပူေတာ့ မပါဘူး။ ကုိေက်ာ္လင္းဦး ေျပာတဲ့အထဲမွာ ျမန္မာရယ္၊ ဗီယက္နမ္ရယ္၊ ကေမၻာဒီးယားလား။

ကုိေက်ာ္လင္းဦး ။ ။ အခု က်ေနာ္တုိ႔ ေတြ႕ရတာက ကေမၻာဒီးယား၊ ျမန္မာနဲ႔ ဗီယက္နမ္တုိ႔က အဓိကေပါ့။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ႏွစ္ဖြဲ႕လာတဲ့အခါက်ေတာ့။ စင္ကာပူ ကုိယ္စားလွယ္ကလည္း လာပါတယ္။ စင္ကာပူ ကုိယ္စားလွယ္က စင္ကာပူ အစုိးရနဲ႔ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္တဲ့ NGO ဘက္က မလာတဲ့အတြက္ စင္ကာပူက ႀကီးႀကီးမားမား ျပႆနာမရွိတဲ့ သေဘာရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အာဆီယံ ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ civil society ကုိယ္စားလွယ္ေတြ ေတြ႕တဲ့အခါမွာေတာ့ အစုိးရဘက္က ေရြးခ်ယ္ ထားတဲ့ အထဲမွာ စင္ကာပူႏုိင္ငံလည္း ပါတယ္။ သူတုိ႔ကလည္း သူ႔လူ သူပဲ ေရြးၿပီးေတာ့ အဆုိျပဳထားတာ ရွိတယ္။ က်ေနာ္ သိသေလာက္ အာဆီယံ ၁၀ ႏုိင္ငံထဲမွာ အနည္းဆုံး ၇ ႏုိင္ငံေလာက္က အဲဒီလုိ လုပ္ထားတယ္။ ဆုိေတာ့ တကယ့္ civil society အစစ္အမွန္ တက္တာဆုိလုိ႔ ထုိင္း၊ အင္ဒုိနီးရွားနဲ႔ ဖိလစ္ပုိင္တုိ႔ပဲ ရွိတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ကုိေအာင္မ်ဳိးမင္း၊ အာဆီယံ ပဋိညာဥ္စာတမ္းရဲ႕ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္က ဘာလဲ။ အဲဒီလုိ အစုိးရက ဦးေဆာင္တဲ့ အစုိးရရဲ႕ ၾသဇာရိပ္ေအာက္က မကင္းလြတ္တဲ့ NGO ေတြနဲ႔ပဲ ေက်နပ္မယ္ဆုိတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိသလား။ ဒီဟာထက္ ပုိၿပီးေတာ့ ဘယ္ေလာက္ထိ လူထုကုိ တိုက္႐ုိက္ထိေတြ႕ ဆက္ဆံဖုိ႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိပါသလဲ။

ကုိေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ အာဆီယံရဲ႕ Charter ထဲမွာ အတိအက် ေဖာ္ျပထားတာ တခုကေတာ့ အစုိးရမဟုတ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္း civil society အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အေတြးအျမင္၊ အယူအဆေတြကုိ ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမယ္။ သူတုိ႔နဲ႔ တတ္ႏုိင္သေရြ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၿပီး လုပ္ေဆာင္မႈေတြ ရွိရမယ္ဆုိတာ အတိအလင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အာဆီယံရဲ႕ အခုလက္ရွိ အေထြေထြ အတြင္းေရးမႉးျဖစ္တဲ့ မစၥတာ ဆူရင္ ပစ္ဆူ၀န္ဆုိရင္ အာဆီယံက community ေတြရဲ႕ center ျဖစ္တယ္၊ လူထုအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ center ျဖစ္တယ္၊ လူထုအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ တန္ဖုိးကုိ ေလးစားရမယ္လုိ႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ အခါခါ ေျပာထားပါတယ္။

အဲဒီေတာ့ ဒီ လူထုဖြဲ႕စည္းမႈ အေျချပဳတဲ့ အဖြဲ႕ဆုိတာက အစုိးရရဲ႕ ေပၚလစီကုိ ယူနီေဖာင္းေျပာင္းၿပီး လာေျပာတဲ့ အဖြဲ႕မ်ဳိးကုိ ဆုိလုိတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ျပည္သူလူထုၾကားထဲမွာ ေနၿပီး ျပည္သူလူထုေတြရဲ႕ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြကုိ တကယ္တမ္း ကုိယ္တုိင္ခံစား၊ ေလ့လာၿပီးေတာ့မွ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသံကုိ ယူေဆာင္ၿပီး ေျပာတဲ့ NGO မ်ဳိးကုိ ဆုိလုိတာပါ။ civil society ဆုိတာက တကယ့္ကုိ လူထုအဖြဲ႕အစည္း ၾကားထဲမွာ အေျခခံတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းမ်ဳိးကုိ ဆုိလုိတာပါ။

အာဆီယံအေနနဲ႔ သူ႕ရဲ႕ မူဝါဒအတုိင္း လူထုအဖြဲ႕အစည္းေတြကုိ လက္ခံေတြ႕ဆုံမယ္လို႔ ေျပာေပမဲ့ လူထုအဖြဲ႕အစည္းေတြက တကယ္ကုိ ကုိယ္စားျပဳတဲ့ လူထုအဖြဲ႕ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ အစုိးရရဲ႕ အာေဘာ္ေတြကုိ လာေရာက္ၿပီး ေျပာဆုိတဲ့ပုံစံမ်ဳိး ျဖစ္ရင္ေတာ့ သူတုိ႔ေျပာထားတဲ့ ASEAN Charter မွာပါတဲ့ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ ဆႏၵကုိ ခံယူ တန္ဖုိးထားရမယ္ဆုိတဲ့ အခ်က္နဲ႔ လုံးဝ ဖီလာဆန္႔က်င္ ျဖစ္ေနတာ ေတြ႕ရမွာပါ။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ကိုေက်ာ္လင္းဦးေရာ ဘယ္လုိျမင္လဲ၊ ASEAN Charter ဟာ အာဆီယံရဲ႕ လက္ရွိ အေျခအေနထက္ ေရွ႕ကို ေရာက္ေနတယ္။ ASEAN Charter မွာ ေရးထားတဲ့အတုိင္း အာဆီယံရဲ႕ လက္ရွိအေျခအေနက မလုိက္ႏုိင္တဲ့ သေဘာမ်ဳိး ျဖစ္မေနဘူးလား။

ကိုေက်ာ္လင္းဦး ။ ။ က်ေနာ္ျမင္တာကေတာ့ အခု ASEAN People Forum လုပ္တဲ့တႀကိမ္မွာ ၿပီးခဲ့တဲ့ အႀကိမ္ကထက္စာရင္ ေနာက္ကိုဆုတ္သြားတဲ့ သေဘာလို႔ေတာင္ ျမင္ရတယ္ခင္ဗ်။ ဘာလို႔လဲဆုိရင္ ၿပီးခဲ့တဲ့အႀကိမ္မွာ ထုိင္းအစိုးရဘက္က ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ကဆစ္ ပီရြမ္ (Kasit Piromya) တို႔၊ အာဆီယံ အေထြေထြ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ဆူရင္ ပစ္ဆူ၀န္တုိ႔က လာၿပီး အဖြင့္အမွာစကား ေျပာတာေတြ ရွိတယ္။ အခု ဒီတေခါက္ၾကေတာ့ ထုိင္းအစုိးရဘက္က လႊတ္လိုက္တဲ့ ဘယ္ ကုိယ္စားလွယ္မွ မလာဘူး။ ပြဲလုပ္မယ့္ အစီအစဥ္ထဲမွာ သူတုိ႔နာမည္ေတြ ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ တခါတည္းပဲ အဲဒါကို အစီအစဥ္ဖ်က္တယ္လို႔ ျပန္ေျပာတဲ့ အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္ထင္တယ္၊ ဒီဘက္ civil society ဘက္က လုပ္ေနတဲ့ဟာကို အာဆီယံ အစိုးရေတြဘက္က ေနာက္ဆုတ္သြားတဲ့ သေဘာမ်ဳိးလုိ႔ ျမင္ေနတယ္။ အလားအလာ သိပ္မေကာင္းတဲ့ သေဘာ ေတာ့ ရွိေနတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆုိေတာ့ အာဆီယံ ပဋိညာဥ္စာတမ္း၊ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း ကြန္ယက္ ျဖစ္ရမယ္ ဘာညာဆုိတာ အာဆီယံ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ျဖစ္ေနတဲ့ ထုိင္းႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးေဟာင္း ဆူရင္ ပစ္ဆူ၀န္က အဓိက စတင္ၿပီး လုပ္လုိက္တယ္လုိ႔ က်ေနာ္ နားလည္ပါတယ္။ ဆူရင္ ပစ္ဆူ၀န္ကုိယ္တုိင္ သူလုပ္ထားတဲ့အတုိင္း သူ အေကာင္အထည္ မေဖာ္ႏုိင္ဘဲနဲ႔ လက္ေျမႇာက္ရမယ့္သေဘာ ျဖစ္ေနပါသလား၊ ကိုေအာင္မ်ဳိးမင္း ဘယ္လုိသေဘာရပါသလဲ။

ကိုေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ ခုန ကိုေက်ာ္လင္းဦး ေျပာသလုိပါပဲ။ အေျခအေနက နည္းနည္း ေနာက္ျပန္ဆုတ္တဲ့ပုံစံ ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိ အေထြေထြ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္က စၿပီးေတာ့ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္း က်င္းပေနတဲ့ အာဆီယံ လူထုအေျချပဳ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြ ေတြ႕ဆုံမႈကို သူက စတင္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာ။ ၿပီးခဲ့တဲ့တေခါက္ ေဖေဖာ္၀ါရီလတုန္းက လုပ္ေဆာင္ ခဲ့တုန္းက ေတာ္ေတာ္အားေကာင္းခဲ့တယ္။ တကယ့္ကို ဒီကိစၥႀကီးကို ႏွစ္ေထာင္းအားရ ျဖစ္မိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုေနာက္ပုိင္း သူတုိ႔ကိုယ္တုိင္ကလည္း ပါ၀င္မႈေတြ အားနည္းလာတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ အာဆီယံမွာ အဓိက ထိပ္သီး တာ၀န္ ယူေနတဲ့ သူေတြက လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆုံဖို႔ လုံး၀ အဆင္သင့္မျဖစ္တာ ေတြ႕ရတယ္။

ဘယ္ေလာက္အထိ ၾကားရလဲဆုိရင္ ဒီဟာမ်ဳိး မက်င္းပခင္မွာ လာအုိႏုိင္ငံ ကိုယ္စားလွယ္က အခုလိုမ်ဳိး ေတြ႕ဆုံမႈေတြကို သူတို႔ အားမေပးဘူး၊ ေနာက္တခါ ေတြ႕ဆုံမယ္ဆုိရင္ေတာ့ သာမန္ ထမင္းစားပြဲေလာက္ေခၚၿပီး ေတြ႕တ့ဲပုံစံျဖစ္ေအာင္ လုပ္ပါလို႔ ေျပာၾကားတဲ့ ပုံစံမ်ဳိးလည္း ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ႏွစ္ အာဆီယံ summit က်င္းပမယ့္ ဗီယက္နမ္ အစိုးရကလည္း အခုလိုမ်ဳိးဟာေတြ ခြင့္ျပဳႏုိင္မွာ မဟုတ္ဘူးဆုိတဲ့ ေလသံထိုး ေျပာဆုိမႈေတြ က်ေနာ္တုိ႔ ႀကဳံေတြ႕ရတဲ့အတြက္ အခုထက္ပုိၿပီး ေနာက္ေရာက္သြားတဲ့သေဘာ ျဖစ္တယ္။

အဲဒီေတာ့ ASEAN Charter မွာ ရွိေနဦးေတာ့၊ လက္ရွိ အလွည့္က် အိမ္ရွင္တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္တဲ့ ႏုိင္ငံေတြရဲ႕ တာ၀န္ ယူမႈေတြ၊ သူတုိ႔ရဲ႕ စိတ္ဆႏၵေတြက လူထုရဲ႕ ပူးေပါင္းပါ၀င္မႈကို အဟန္႔အတားျဖစ္ေစတယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ ပိုမုိအားေပ်ာ့ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔လည္း က်ေနာ္ တြက္ဆခ်င္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ လူထုအဖြဲ႕အစည္းကို ကုိယ္စားျပဳမယ္ဆိုတဲ့ ASEAN Charter ရဲ႕ အလားအလာကေရာ ေကာင္းလာႏုိင္ပါ့ မလား။ အခု စိန္ေခၚခံေနရတဲ့ သေဘာမ်ဳိး ျဖစ္မေနဘူးလား ကိုေက်ာ္လင္းဦးခင္ဗ်။

ကိုေက်ာ္လင္းဦး ။ ။ က်ေနာ္ထင္တာကေတာ့ သူတို႔ စာရြက္ေပၚမွာ ေရးထားတဲ့ ASEAN Charter က ဘယ္ေလာက္ပဲ ေကာင္းေကာင္း အာဆီယံ အစုိးရေတြက ဒါကို လက္ေတြ႕ လိုက္ၿပီး မလုပ္ႏုိင္ဘူး၊ တကယ္ကို အားေပးအားေျမႇာက္ မလုပ္ဘူး ဆိုရင္ သူတုိ႔ရည္မွန္းထားတဲ့ လူထုအေျချပဳတဲ့၊ လူထုကပါ ပါတဲ့ အာဆီယံ ဆုိတာမ်ဳိးႀကီး ျဖစ္လာမယ္လုိ႔ က်ေနာ္ မထင္ပါဘူး။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ အာဆီယံက တည္ေထာင္လာတာ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀၊ ၅၀ ေလာက္ရွိေနၿပီ၊ ဒါေပမဲ့ ASEAN Charter က အခုမွပဲ ေရးႏုိင္တယ္။ အခုေရးႏုိင္တဲ့ ASEAN Charter မွာေတာင္ အစိုးရ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ဒါကို မ်က္ႏွာလႊဲ ခဲပစ္ လုပ္ေနေတာ့ က်ေနာ္ထင္တယ္၊ EU လုိျဖစ္မယ့္ အာဆီယံရဲ႕ အလားအလာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး ေ၀းေနေသးတဲ့ အေနအထားေတာ့ ရွိပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ EU ဥေရာပသမဂၢကေတာ့ အဖြဲ႕၀င္ႏုိင္ငံ အားလုံးက ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံျဖစ္မွ လက္ခံတာဆုိေတာ့ သူတုိ႔မွာ ဒီမုိကေရစီစံေတြ ရွိၿပီးသားျဖစ္တဲ့အတြက္ လုပ္လုိ႔ရတယ္။ အာဆီယံမွာ အဲဒီလို ျဖစ္လာဖုိ႔ဆိုရင္ ႏုိင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ဒီမုိကေရစီထြန္းကားဖို႔ ပထမ လုပ္ရမလုိ ျဖစ္မေနဘူးလား ကိုေအာင္မ်ဳိးမင္းခင္ဗ်။

ကိုေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ ဟုတ္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆုိေတာ့ အစိုးရရဲ႕ စနစ္ေတြက ႏုိင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ ဥပေဒ ထဲမွာ ထင္ဟပ္ေနပါတယ္။ အာဆီယံမွာ ခုနေျပာသလုိ အဖြဲ႕၀င္ႏုိင္ငံက ဒီမုိကေရစီ က်င့္သုံးတဲ့ႏုိင္ငံ ျဖစ္ရမယ္ဆုိတဲ့ စည္းကမ္းခ်က္ မရွိဘူး၊ ေနာက္တခါ ဒီမုိကေရစီ ထြန္းကားေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးရမယ့္ တာ၀န္ေပးမႈေတြလည္း မရွိဘူး။ အဲေတာ့ အာဆီယံမွာ ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ EU လို အေျခအေနျဖစ္ဖို႔ အမ်ားႀကီး လိုအပ္ေသးတယ္။

ေနာက္တခါ ASEAN Charter မွာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ပါ၀င္မႈကို ခြင့္ျပဳတဲ့အပုိဒ္က ဒီတပုိဒ္ပဲရွိတယ္။ ဒီတပုိဒ္ကုိ အခုလို အေျခအေနမ်ဳိးေတာင္ ခြင့္ျပဳမႈ မရွိဘူးဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ အရင္တုန္းက ေမွ်ာ္မွန္းထားတဲ့ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြက ေတာ္ေတာ္ အားနည္းသြားတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ ထူးျခားခ်က္တခုက အဲလုိမ်ဳိး ျပည္သူလူထုရဲ႕ ပါ၀င္မႈ၊ civil society ေတြ ပါ၀င္မႈကို ခြင့္ျပဳတာကို ၀ုိင္း၀န္း ကန္႔ကြက္ေနေပမဲ့ ASEAN Charter တျခားအခ်က္မွာ ပါေနတဲ့ တျခားတုိင္းျပည္ရဲ႕ ျပည္တြင္းေရး ၀င္ေရာက္မစြက္ဖက္ရဘူးဆုိတဲ့ အပုိဒ္ကုိေတာ့ ႏုိင္ငံတုိင္း အားလုံးက တကယ့္ကို အေလးထားၿပီး ဒါကိုပဲ ကုိင္စြဲၿပီး ႏုိင္ငံ တႏုိင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥကုိ ၀င္ေရာက္ မစြက္ဖက္ဖုိ႔ အဲဒီေနရာမွာ သြားၿပီး ညီေနတာ ေတြ႕ရတယ္။ အာဆီယံရဲ႕ တကယ့္ကို ရွက္ဖုိ႔ေကာင္းတဲ့ အလုပ္တခုပါပဲ။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဒီလုိဆုိရင္ ASEAN Charter ထဲမွာပါတဲ့ အခ်က္ေတြထဲက ကိုယ့္အက်ဳိးစီးပြားကို ကာကြယ္ဖို႔ လိုအပ္တာ ေလာက္ကိုပဲ လက္ခံၿပီး မႀကိဳက္တဲ့အခ်က္ေတြကို မလုိက္နာဘဲ ေနၾကမယ္ ဆုိရင္ေတာ့ အစတုန္းက ဘာေၾကာင့္ လက္မွတ္ ေရးထုိးခဲ့ၾကသလဲ၊ ဘာေၾကာင့္ အတည္ျပဳခဲ့ၾကပါသလဲလို႔ပဲ ေမးရမလုိ ျဖစ္ေနပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အာဆီယံအေနနဲ႔ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႕အစည္းတရပ္ျဖစ္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းတယ္ဆုိတာဟာ မျဖစ္ႏုိင္ေသးတဲ့ အရာတခုကို စိတ္ကူးယဥ္ ႀကိဳးပမ္းျခင္း သာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆုိရင္ မွားမယ္မဟုတ္ပါဘူး။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG