သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

Dr. Stiglitz ရဲ ႔ စီးပြားေရးအႀကံျပဳခ်က္အေပၚ


မၾကာေသးခင္က ျမန္မာႏုိ္င္ငံကုိ ကမာၻေက်ာ္ စီးပြားေရး ေဘာဂေဗဒပညာရွင္ ႏုိဘယ္စီးပြားေရးဆုရွင္ႀကီး Dr. Joseph Stiglitz က ျမန္မာႏိုင္ငံကုိ သြားေရာက္ခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံစီးပြားေရးဆုိင္ရာမ်ား (ျမန္မာျပည္ကုိ အာရွစပါးက်ီ ျပန္ျဖစ္ေအာင္) ကုိ အႀကံျပဳေျပာဆုိ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ ျမန္မာစစ္အစိုးရကို အႀကံေပးေျပာဆုိတဲ့ သေဘာလုိ႔ ဆုိႏုိင္ပါ တယ္။ ဒီေနရာမွာ ႏုိဘယ္ဆုရွင္ စီးပြားေရးေဘာဂေဗဒ ပါေမာကၡႀကီး Stiglitz ရဲ ႔ အဓိက အႀကံေပးခ်က္ေတြက ဘာေတြ ဆုိတာကို ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း ေနထုိင္ေနၾကတဲ့ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ေဘာဂေဗဒပညာရွင္ ဦးေစာျမင့္ေမာင္ နဲ႔ စီးပြားေရး သမား တဦးျဖစ္တဲ့ ဦးစိန္၀င္း တုိ႔ကုိ ဦးေက်ာ္ဇံသာ က ဆက္သြယ္ေမးျမန္း ေဆြးေႏြးသုံးသပ္ တင္ျပထားပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ပါေမာကၡ Stiglitz ရဲ ႔ စစ္အစုိးရကုိ အဓိကအႀကံေပး ေျပာဆုိခ်က္ေတြက ဘာလဲ။

ဦးေစာျမင့္ေမာင္ ။ ။ ပါေမာကၡ Stiglitz လာတဲ့ကိစၥမွာ သက္ဆုိင္ရာဝန္ႀကီးဌာနက ပုဂၢိဳလ္ေတြနဲ႔သာ ေတြ႔ဆုံေဆြးေႏြးတာ က်ေနာ္တုိ႔တဆင့္ၾကားရတာ။ အဓိက သူေျပာသြားတာက လယ္ယာစီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္မႈအတြက္ကုိ ဘာေတြမ်ား လုပ္ေပးသင့္တယ္ဆုိတာကုိ အႀကံေပးသြားတဲ့ သေဘာပါ။ ဦးတည္ၿပီး ေျပာသြားတာကေတာ့ နာဂစ္ ဒဏ္ေၾကာင့္ ထိခိုက္ပ်က္စီးသြားတဲ့ ဧရာဝတီတိုင္းကုိ ဦးတည္ေျပာသြားတာရွိတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဘာေတြလုပ္ရမလဲလို႔ ေျပာသြားသလဲ။

ဦးေစာျမင့္ေမာင္ ။ ။ အရင္ဆုံး သူက ဘာကစေျပာသြားသလဲဆုိေတာ့ အရင္းအႏွီးေပါ့။ ေငြေခ်းဖို႔ကုိ စေျပာတယ္။ ဒီ credit လယ္ယာလုပ္ငန္းေတြကို ပံ့ပိုးတဲ့ေနရာမွာ ထိထိေရာက္ေရာက္နဲ႔ ပံ့ပိုးႏုိင္ဖို႔။ ေနာက္တခုက ေျမယာေဖာ္ထုတ္ဖို႔ ေျမယာထိန္းသိမ္းဖုိ႔ (Land Reform) ကိစၥလည္း ေျပာဆုိသြားတယ္။ ေျပာသြားတဲ့ေနရာမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ ႔ လယ္ယာလုပ္ငန္းေတြက အဓိကအားျဖင့္ small scale farmer ေခၚ လယ္ လုပ္ကြက္ ခပ္က်ဥ္းက်ဥ္းနဲ႔ လုပ္ႏုိင္တဲ့ လယ္သမားေတြဟာ အက်ဳိးအျမတ္ အမ်ားဆုံးျဖစ္တယ္ဆုိတာ ေထာက္ျပ ေျပာဆုိ တယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ သူတုိ႔အတြက္ input လို႔ ေခၚတဲ့ သြင္းအားစု ေခၚ မ်ဳိးေစ့တို႔၊ ဓါတ္ေျမၾသဇာတုိ႔ စတဲ့ဟာေတြ အတြက္လည္း ပုိင္ရွင္လယ္သမားဟာ လက္လွမ္းမီွတာျဖစ္တယ္။ ေနာက္တခု လုပ္အားအေနနဲ႔လည္း ႏုိင္ႏုိ္င္နင္းနင္း လုပ္ႏုိင္တာ ရွိတယ္။ ကုန္က်စရိတ္လည္း သက္သက္သာသာနဲ႔ လုပ္ႏုိ္င္တဲ့သေဘာရွိတယ္ ဆုိတာေတြကုိ အေသးစိတ္ ေထာက္ျပသြားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ေနာက္တခုက ဒါက အခုနေျပာတဲ့ ေျမယာကိစၥ။ ေနာက္တခုကေတာ့ ထြက္လာတဲ့သီးႏွံေတြ ေရာင္းဝယ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေျပာသြားတာကို သိရွိရတယ္။ အဲဒါကေတာ့ အဓိကအားျဖင့္ ဆန္စပါးေစ်းႏႈန္း။ ေရာင္းတဲ့ အခါမွာ ဆန္စပါးေစ်းႏႈန္း သိပ္ျမင့္ေနရင္ စားသုံးသူေတြအေပၚမွာ သြားၿပီးေတာ့ ထိခုိက္ႏုိင္တယ္။ တဘက္က ေစ်းႏႈန္းက နိမ့္ေနရင္ လယ္သမားေတြကုိ ထိခုိက္ႏုိ္င္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ေစ်းႏႈန္းကုိ သိပ္မျမင့္ သိပ္မနိိမ့္ မျဖစ္ေအာင္ ထိန္းသိမ္း ေပးဖို႔လုိတယ္ဆုိတာေလးေတြ ေျပာသြားခဲ့တယ္။



ေျမယာေဖာ္ထုတ္ဖို႔ စီးပြားေရးျပန္လည္ ထူေထာင္ေရးတခုတည္းေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ့။ နာဂစ္က ဧရာဝတီတတုိင္းလုံးကို ထိတာကုိ။ ဧရာဝတီတုိင္းဆုိတာ တကယ္တမ္းေတာ့ စုိက္ပ်ဳိးေရးမွာ ဗမာႏုိင္ငံရဲ ႔ အခ်က္အျခာၾကတဲ့ ေနရာျဖစ္တယ္။ ဆုိေတာ့ ဗမာႏုိင္ငံေရး စုိက္ပ်ဳိးေရး၊ လယ္ယာစီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ဖုိ႔အတြက္ကုိ ဘာေတြမ်ား လုပ္သင့္သလဲဆုိတဲ့ဟာကုိ ပါေမာကၡ Stiglitz က အႀကံေပးသြားတဲ့ သေဘာပါ။ သူက ဦးတည္ၿပီးေတာ့ ေျပာသြားတာကေတာ့ နာဂစ္ဒဏ္ေၾကာင့္ ထိခိုက္ပ်က္စီးသြားတဲ့ ဧရာဝတီတုိင္းကုိ ဦးတည္ေျပာသြားတဲ့ သေဘာရွိတာေပါ့။ ဧရာဝတီတုိင္းကုိ ေျပာတယ္ဆုိေတာ့ အခ်က္အခ်ာက်တဲ့ လယ္ယာစီးပြားေရးကုိ အဓိကထားေျပာတဲ့ အဓိပၸါယ္ပါပဲ။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဟုတ္ကဲ့ ဘာေတြ အဓိက လုပ္ရမလဲလုိ႔ သူ ေျပာသလဲ။

ဦးေစာျမင့္ေမာင္ ။ ။ သူကေတာ့ အၾကမ္းဖ်င္းေပါ့ (က်ေနာ္ၾကားသေလာက္ ေျပာရမယ္ဆုိရင္)။ လယ္ယာစီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳး တုိးတက္ဖုိ႔အတြက္ဆုိရင္ လုပ္သင့္လုပ္ထုိက္တဲ့အရာေတြ။ အရင္ဆုံးေျပာတာက အရင္းအႏွီး - ေငြေခ်းငွားဖို႔ (credit) ကုိ စေျပာတယ္။ လယ္ယာလုပ္ငန္းေတြအတြက္ ေခ်းေငြေတြကို ပံ့ပိုးတဲ့ေနရာမွာ ထိထိေရာက္ေရာက္နဲ႔ ပံ့ပိုးႏုိင္ဖို႔ေတြပါ ထည့္ ေျပာသြားတယ္။ ေနာက္တခ်က္က ေျမယာေဖာ္ထုတ္ဖို႔ ေျမယာထိန္းသိမ္းဖုိ႔ (Land Reform) ကိစၥလည္း ေျပာဆုိသြား တယ္။ ေျပာသြားတဲ့ေနရာမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ ႔ လယ္ယာလုပ္ငန္းေတြက အဓိကအားျဖင့္ small scale farmer ေခၚ လယ္ လုပ္ကြက္ ခပ္က်ဥ္းက်ဥ္းနဲ႔ လုပ္ႏုိင္တဲ့ လယ္သမားေတြဟာ အက်ဳိးအျမတ္ အမ်ားဆုံးျဖစ္တယ္ဆုိတာ ေထာက္ျပ ေျပာဆုိ တယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ သူတုိ႔အတြက္ input လို႔ ေခၚတဲ့ သြင္းအားစု ေခၚ မ်ဳိးေစ့တို႔၊ ဓါတ္ေျမၾသဇာတုိ႔ စတာေတြ အတြက္လည္း ပုိင္ရွင္လယ္သမားဟာ လက္လွမ္းမီတာျဖစ္တယ္။ ေနာက္ၿပီး လုပ္အားအေနနဲ႔လည္း ႏုိင္ႏုိ္င္နင္းနင္း လုပ္ႏုိင္တာ ရွိတယ္။ ကုန္က်စရိတ္လည္း သက္သက္သာသာနဲ႔ လုပ္ႏုိ္င္တဲ့သေဘာရွိတယ္ ဆုိတာေတြကုိ အေသးစိတ္ ေထာက္ျပသြားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒါက အခုနေျပာတဲ့ ေျမယာကိစၥ။ ေနာက္တခုကေတာ့ ထြက္လာတဲ့သီးႏွံေတြ ေရာင္းဝယ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေျပာသြားတာကို သိရွိရတယ္။ အဲဒါကေတာ့ အဓိကအားျဖင့္ ဆန္စပါးေစ်းႏႈန္း။ ေရာင္းတဲ့ အခါမွာ ဆန္စပါးေစ်းႏႈန္း သိပ္ျမင့္ေနရင္ စားသုံးသူေတြအေပၚမွာ သြားၿပီးေတာ့ ထိခုိက္ႏုိင္တယ္။ တဘက္က ေစ်းႏႈန္းက နိမ့္ေနရင္ လယ္သမားေတြကုိ ထိခုိက္ႏုိ္င္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ေစ်းႏႈန္းကုိ သိပ္မျမင့္ သိပ္မနိိမ့္ မျဖစ္ေအာင္ ထိန္းသိမ္း ေပးဖို႔လုိတယ္ဆုိတာေလးေတြ ေျပာသြားခဲ့ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဟုတ္ကဲ့ ဆရာအျမင္က ပါေမာကၡ Stiglitz ရဲ ႔ အႀကံေပးခ်က္ေတြဟာ ျမန္မာႏုိ္င္ငံမွာ လယ္ယာစီးပြားေရး ဦးေမာ့လာဖို႔အတြက္ တကယ္လုိအပ္တဲ့ အႀကံျပဳခ်က္ေတြလို႔ ယူဆပါသလား။

ဦးေစာျမင့္ေမာင္ ။ ။ မွန္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ ႏုိင္ငံက လယ္ယာစီးပြားေရးကို အေျချပဳႏုိင္ငံျဖစ္တာေၾကာင့္ လယ္ယာက႑ မွာက ပါေမာကၡ Stiglitz ေျပာသြားတဲ့ဟာေလးေတြကုိ ေသေသခ်ာခ်ာ အသုံးခ်ႏုိင္မယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ လယ္ယာက႑က တုိးတက္လာမွာ ေသခ်ာသလုိ။ လယ္ယာက႑တုိးတက္လာတာနဲ႔ တျခားစီးပြားေရးေတြလည္း တုိးတက္လာႏုိ္င္တယ္။ တဆက္တည္း ဆက္စပ္ေနေတာ့ ျဖစ္လာႏုိ္္င္တယ္လုိ႔ ယုံၾကည္ပါတယ္။ ဒါကလည္း စီးပြားေရးသေဘာတရားအရေတာ့ ျဖစ္ႏုိင္တဲ့အရာေတြပါပဲ။ ေနာက္ ဒီအထဲမွာ သူေျပာသြားတာကေတာ့ ေနာက္တခ်က္သတိေပးသြားတာက Exchange Rate ေငြလွဲလွယ္ႏႈန္းက မညီမမွ်ျဖစ္ေနရင္ ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားတဲ့ေနရာေတြမွာ inflation ဘက္ကုိ သြားႏုိ္္င္တယ္။ ဒါေတြကုိ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ၿပီး ေငြလွဲလွယ္ႏႈန္းကလည္း တသမတ္တည္းျဖစ္ဖို႔ လုိအပ္တယ္လုိ႔ ထည့္သြင္း ေျပာဆုိသြား တယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဆရာဦးစိန္ဝင္း အေနနဲ႔ ပါေမာကၡ Stiglitz ေပးတဲ့အႀကံျပဳခ်က္ေတြအတုိင္း လုိက္နာႏုိ္င္ရင္ တုိင္းျပည္ အတြက္ ေကာင္းတယ္၊ လယ္ယာစီးပြားေရး ဦးေမာ့လာမယ္လို႔လည္း ဆရာဦးေစာျမင့္ေမာင္ က သုံးသပ္ပါတယ္။ အခု သူေျပာတဲ့အခ်က္ေတြနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ ႔ လက္ရွိ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အေျခအေနက ဘယ္ေလာက္ကြာဟ ေနပါသလဲ။

ဦးစိန္ဝင္း ။ ။ ပါေမာကၡ Stiglitz ေျပာသြားတဲ့အထဲမွာ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာက တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ လယ္သမားက လုပ္ရင္းကုိင္ရင္းနဲ႔ လယ္ေပ်ာက္ ျဖစ္ေနတာ။ ယာျပဳတ္လယ္ျပဳတ္နဲ႔ အဲဒီလုိဘဝက အမွန္ပါပဲ။ အဲဒါကုိ ေခ်းေငြနဲ႔ က်ားကန္ဖုိ႔ဆုိတာကုိ သူကေျပာတာ။ ေနာက္တမ်ဳိးက ဆက္စပ္သီးႏွံက က်ေနာ္တုိ႔ဆီမွာ ဆန္စပါးတင္မဟုတ္ဘူး။ ဥပမာ ပဲမ်ဳိးစံု၊ ငရုတ္မ်ဳီးစံု၊ ၾကက္သြန္နီ၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ ႀကံ စတဲ့ သီးႏွံေတြအားလုံးရဲ ႔ ေပၚလစီကုိလည္း တညီတညႊတ္တည္း လုပ္ထားဖို႔ သူက ေျပာတာ။ ဥပမာ သူေျပာတဲ့ထဲမွာ ပါသလုိပဲ တခ်ဳိ ႔ဟာေတြက ဖြင့္ထားလုိ႔ရွိရင္ ဆန္စပါးကုိ ႏုိ္င္ငံျခားကုိ ေတာက္ေလွ်ာက္ပုိ႔ခြင့္ေပးထားလုိ႔ရွိရင္ သိပ္ျမင့္တဲ့အခါၾကရင္ စားသုံးသူ ထိခုိက္ႏုိ္င္တယ္။ အဲဒီအခါက်ရင္ နည္းနည္း ထိန္းဖို႔။ ဒါေပမဲ့ အၿမဲ ဒီေပၚလစီကုိ ဖြင့္ထားရမယ္။ လုိအပ္တဲ့အခ်ိန္မွာ နည္းနည္း control လုပ္ဆုိၿပီး သြားခုိင္းတာ အႀကံ ေပးခ်က္တခုပါ။ ဒီအႀကံေပးခ်က္ကေတာ့ ဗမာျပည္မွာေတာ့ ဆည္ေျမာင္းကန္ေခ်ာင္းေတြ dam ေတြေဆာက္ၿပီးေတာ့ ေရေတြရေအာင္ ျမန္မာေျမနဲ႔ ေရထိရင္ စိုက္ပ်ဳိးေရးထြက္ရမယ္ဆုိတဲ့ ႏုိင္ငံေတာ္အပိုင္းက လုပ္ေပးထားတာေတြကေတာ့ ဂုဏ္ယူေလာက္ေအာင္အပိုင္းေပါ့။ ဆန္းစပါးေတြ အထြက္တုိးလာမယ္။ ဒါေတြက အမွန္ပဲ ဒါေပမဲ့ ပုဂၢလိကအပိုင္းမွာ ဒီအမွားအယြင္းေတြက အမ်ားႀကီး ရွိေနတာ။ ဥပမာေလးတခုေျပာမယ္ ဆက္စပ္သီးႏွံဆုိတဲ့ေနရာမွာ ၾကက္သြန္နီ ၁၉၈၈ က ဖြင့္ထားခဲ့တဲ့ ၾကက္သြန္နီကုိ ၂၀၀၁ ေရာက္ေတာ့ ပိတ္လိုက္တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကေန ပိတ္လိုက္တာ ေတာက္ေလွ်ာက္လုပ္လာတာ အခုဆို ၾကက္သြန္နီကုိ ဝယ္တင္သြင္းရတယ္။ အဲဒီလို ေတာက္ေလွ်ာက္ပိတ္ထားတာ မမွန္ဘူး။ အကုန္လုံး ဒီလုိဘဲ ႀကံ၊ သိၾကား အၿမဲတမ္း ပိတ္ထားတာ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကမွ ဘယ္မွမေရာင္းရမွ ဖြင့္ေပးတာ။ ဒါမ်ဳိးက မျဖစ္သင့္ဘူး။ အၿမဲတမ္း နိင္ငံတကာ ေစ်းကြက္ကို ဖြင့္ထားရမယ္။ ေနာက္တခုက ျပည္သူလူထု ထိခိုက္ႏုိင္တဲ့ အေျခအေနမွာ နည္းနည္းထိန္းထားရမယ္။ ဒီေပၚလစီကုိ က်ေနာ္တုိ႔ က်င့္သုံးသင့္တာ ၾကာၿပီ။ ေနာက္တခုက ဒီလူႀကီးေတြက ေကာင္းတယ္။ မွန္တယ္ လူႀကီးေတြ ေခါင္းေဆာင္ေတြ သူတုိ႔လုပ္တာေတြက ဝန္ႀကီးနားကပ္ၿပီး တခါတရံ တလႊဲ ကိုယ္ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ကိုယ္ တလႊဲအႀကံေပးတာ။ က်ေနာ္ကလည္း အဲဒီလုိျမင္တယ္။ အခု ဆိုၾကပါစုိ႔ဗ်ာ ဆန္စပါးတင္ပို႔ခြင့္ ေထာက္ခံခ်က္ေတြ အမ်ဳိးမ်ဳိးေတာင္းေနတာ။ ဘယ္ၿမိဳ ႔နယ္မွာ ႀကိတ္ခဲ့သလဲ ဆန္ကုန္သည္ႀကီးမ်ား ေထာက္ခံခ်က္၊ ဆန္စက္မ်ားအသင္းရဲ ႔ ေထာက္ခံခ်က္၊ သယ္ယူပို႔ေဆာင္တဲ့ ကားအသင္းမ်ားရဲ ႔ ေထာက္ခံခ်က္။ အဲဒါေတြက ဘာတုန္းဆုိေတာ့ ဘာမွမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ၾကားထဲက ဆန္စက္ခ်င္း စည္းေတြပ်က္ေအာင္ လုပ္သလိုပဲ ျဖစ္ေနတာ။ တခါတရံ ေငြမ်ားမ်ားရင္းတဲ့ေကာင္ေတြက ဒီေကာင္ေတြ မပို႔ႏုိင္ဘူးကြာ မပို႔ႏုိင္ရင္ ဆန္ေစ်းက်၊ ဆန္ေစ်းက်မွ ငါ ဝယ္မလားဆိုတဲ့ စိတ္ကူးမ်ား ရွိေနသလား။ ဒါနည္းနည္း ႏုိင္ငံေတာ္မွာ ရွိေနတဲ့ တာဝန္ရွိသူေတြ သေဘာေပါက္ဖို႔ လိုတယ္။ က်ေနာ္ဆိုခ်င္တာက ကုန္ပစၥည္းရဲ ႔ အခုနေျပာတဲ့ free flow ေပါ့။ အဲဒါက ရွင္းရွင္းေျပာရင္ သူ႔ သီအုိရီနဲ႔ သူ ေစ်းႏႈန္းႏွိမ့္ရာကေန ျမင့္ရာကုိ သူ႔အလိုလို သြားေနတာ။ ကိုယ္ကသြားၿပီး ဝယ္လုိ႔မရဘူး။ ဝင္တာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္တည္း ကိုးရိုးကားယားေတြ ျဖစ္ကုန္တာ။ ဒီေခ်းေငြေတြအတြက္လည္း က်ေနာ္တုိ႔ သိထားသေလာက္ဆုိရင္ ကုမၼဏီေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားကုိ ေခ်းေငြေတြ ေတာင္သူလယ္သမားေတြကို ထုတ္ေပးဖို႔၊ သင့္ေတာ္တဲ့အတိုးနဲ႔ ထုတ္ေပးဖို႔ သူတို႔ ဆပ္ႏုိင္တဲ့အခါမွ ျပန္ဆပ္ဖို႔ စသျဖင့္ အစိုးရက ပံ့ပုိးေပးရုံတင္မကဘူး အခြန္ဘ႑ာဝန္ႀကီးဌာနကဆုိရင္ ဒီလုိမ်ား ေက်းလက္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးအတြက္လုပ္မယ္ဆိုရင္ ခင္မ်ားတို႔လုပ္ငန္းရွင္ေတြ က်ေနာ္တုိ႔ ရွိတဲ့ဟာေတြ အေပါင္းထားၿပီးေခ်းမယ္။ တက္ႏုိင္သမွ် အတိုးႏႈန္း ခ်ဳိခ်ဳိသာသာနဲ႔ ေခ်းေပးမယ္ဆုိတာေတြ ကမ္းလွမ္းတာေတြ ရွိတယ္။ ႏုိင္ငံေတာ္အပိုင္းကေတာ့ မက်န္ဘူး။ အခုနေျပာတဲ့အတိုင္းပဲ လုပ္တဲ့အပိုင္း ေပၚလစီက အခုေပးတဲ့ ေပၚလစီကုိ ဂရုတစုိက္ အေကာင္းအထည္ေဖာ္ဖို႔ လုိတယ္လို႔ စုိက္ပ်ဳိးေရးမွာေတာ့ အဲဒီလုိထင္တယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ အထက္ပိုင္းက နုိင္ငံေတာ္ပုိင္းကေတာ့ မူဝါဒအားျဖင့္ ကူညီဖုိ႔ ကမ္းလွမ္းထားတာရွိတယ္။ လက္ေတြ႔မွာ ျဖစ္မလားဘူးဆုိေတာ့ အဲဒါဘာေၾကာင့္လဲ။

ဦးစိန္ဝင္း ။ ။ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈရဲ ႔ တညီတၫြတ္တည္း မျဖစ္တာေပါ့။ ဥပမာအားျဖင့္ ဆန္စပါး ေတာင္သူလယ္သမားကိုေတာ့ ပို႔ဖို႔ မေပးဘူးဗ်ာ။ ကုမၼဏီကစိုက္ရင္း ပို႔ခြင့္ေပးမယ္။ ဥပမာ ၾကက္သြန္နီ ကုမၼဏီကစုိက္ရင္း ပို႔ခြင့္ေပးမယ္။ ေတာင္သူလယ္သမားစုိက္တဲ့ ၾကက္သြန္နီၾကေတာ့ ပို႔ခြင့္မေပးဘူး။ ဘယ္လုိလုပ္မလဲ ေတာင္သူလယ္သမား ေတာင္သူလယ္သမားခ်င္းဘဲ လယ္သမားကစုိက္လည္း လယ္သမားက ေတာင္သူလယ္သမား။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ လယ္သမားက တိုက္ရုိက္တင္ပုိ႔ႏုိင္သလား။

ဦးစိန္ဝင္း ။ ။ လယ္သမားသီးႏွံကို ကုမၼဏီက ဝယ္ပုိ႔မယ္ဆုိရင္ေတာင္ မရဘူး။ ကုိယ္ကုိတုိင္ အစိုက္ျပထားတဲ့ ကုမၼဏီက ဘယ္ေလာက္ထြက္တယ္ဆုိမွဘဲရမယ္။ ဒီလုိ

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ဒါရွင္းေနတာဘဲ။ ကုမၼဏီေတြကို လုပ္ပိုင္ခြင့္ေပးထားတာ။ ကုမၼဏီက ဘယ္လုိလူေတြလဲ။ လူတိုင္းကုမၼဏီ လုပ္လုိ႔ရသလား။

ဦးစိန္ဝင္း ။ ။ ကုမၼဏီကေတာ့ ဘယ္သူလုပ္ခ်င္ လုပ္လို႔ရတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ ဆုိခ်င္တာက တခ်ဳိ ႔ ကိစၥေတြၾကေတာ့ management က mis-management ျဖစ္ေနတာ။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ေနာက္တခုက အခုအႀကံေပးတဲ့အထဲမွာ အစုိးရက လုိက္နာလို႔ မျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အႀကံေပးခ်က္ေတြမ်ား ပါေနသလား။ တနည္းအားျဖင့္ ႏုိင္ငံေရးအားျဖင့္ သူတုိ႔ရဲ ႔ လုပ္ရွားမႈကို ကန္႔သတ္ထားတဲ့ အကန္႔အသတ္ေတြမ်ား အဲဒီအႀကံေပးခ်က္ထဲမွာ ေတြ႔ရပါသလား။

ဦးစိန္ဝင္း ။ ။ အဟန္႔အတားျဖစ္ႏုိင္စရာဆုိတာေတာ့ သူေျပာထားတဲ့အထဲမွာ technology ေတြ ျမင့္မားေအာင္လုပ္ဖို႔၊ က်န္းမာေရး အသုံးစရိတ္ေတြ တုိးေပးဖို႔။ အဲဒါေတြပဲ ပါတယ္လို႔ က်ေနာ္ၾကားရတယ္။ ပညာေရးေတြလည္း ျမင့္မားေအာင္လုပ္ဖို႔ အဲဒါေတြလည္း တြဲၿပီးေတာ့ပါတယ္။ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ တိုးတက္တဲ့ေနရာမွာ ဥပမာ သူတုိ႔ရဲ ႔ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ၊ ပညာေရးအေျခအေနတုိ႔ မတိုးတက္ဘူးဆုိရင္ ဒါေတြ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးဆုိေတာ့ ဒါကုိ တြဲအႀကံေပးတာ။ ေနာက္တခုက အေပၚကေန banking system တုိ႔ infrastructure တို႔ကုိလည္း ျပင္ေပးဖို႔။ ႏုိင္ငံျခားကေငြ ဒီကုိပို႔တာ ဒီကေငြ ႏုိင္ငံျခားပုိ႔တာေတြဆုိတာကလည္း အလြယ္တကူ မျဖစ္ေသးတာ ပါေသးတာေပါ့။ ဒါေတြကေတာ့ ခ်က္ခ်င္း ႏုိင္ငံေတာ္ ေပၚလစီမွာ ဘာေတြအခက္အခဲရွိသလဲ မသိဘူး ဒါေတြေတာ့ ခ်က္ခ်င္းက်ေသးမွာ မဟုတ္ဘူးထင္တယ္။ ရေတာ့ရမွာပါ သိပ္မၾကာေတာ့ဘူး ထင္တယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ရေတာ့ရမွာပါဆုိတာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒ ဘာညာဆုိတဲ့ အထဲမွာ စီးပြားေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပဌာန္းခ်က္ေတြကို ဆရာတုိ႔ ေလ့လာမိေကာင္း ေလ့လာမိၿပီး ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္ဆုိေတာ့ ဒီအေျခအေနၾကရင္ ႏုိင္ငံတကာ ပညာရွင္ေတြေပးတဲ့ အႀကံေပးခ်က္အတုိင္း အေကာင္းအထည္ေဖာ္လာႏုိင္တဲ့အလားအလာ ပိုမ်ားတယ္လို႔ ယူဆႏုိင္ပါသလား။

ဦးစိန္ဝင္း ။ ။ ယူဆႏုိင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လည္းဆုိေတာ့ ေတာင္သူလယ္သမား အခြင့္အေရးတို႔၊ အလုပ္သမား အခြင့္အေရးတို႔ အကုန္လုံး အကာအကြယ္ေပးထားတာ။ ဥပမာ အခုနဟာမ်ဳိး ေတာင္သူလယ္သမား လယ္သမားခ်င္း မတူတာမ်ဳိး။ ဒါမ်ဳိးဆုိရင္ တဦးဦးကေန အမ်ားျပည္သူ လုပ္မျဖစ္ေအာင္၊ အမ်ားစီးပြားေရးသမားေတြ လုပ္မျဖစ္ေအာင္ တဦးတေယာက္တည္းကုိ ကြက္ၿပီးေတာ့မွ ေပးထားၿပီးေတာ့ အဲဒါကို ေစ်းကစားျခင္း၊ အျမတ္ေတြ အားယူျခင္းကုိ ႏုိင္ငံေတာ္ က ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သြားမယ္လို႔ အျပည့္အဝကုိ ေရးထားတာ။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ အဲဒါကေတာ့ စာရြက္ေပၚမွာေပါ့။ လက္ေတြ႔ အခုေလာေလာဆယ္ အေျခအေနမွာ အဲဒီလို တန္တူအခြင့္အေရး မရခဲ့ရင္ complain မလုပ္ႏုိင္ဘူးလား။ ဘယ္သူမွ ဥပေဒအေပၚမွာ မရွိရဘူး ဘာညာေျပာေနတာ။

ဦးစိန္ဝင္း ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ စီးပြားေရးေလာကႀကီးက ဒီလုိ တန္တူအခြင့္အေရး စီးပြားေရး၊ ကုန္သြယ္ေရးမွာ ေပးထားတာေတြေတာ့ တန္တူလုပ္လုိ႔ ရပါတယ္။ လုပ္ခက္ေအာင္လုပ္ထားေတာ့ ေငြအရင္းနည္းတဲ့လူက လုပ္ခက္တာေပါ့။ ေငြအရင္းမ်ားတဲ့လူကေတာ့ ကိစၥမရွိဘူး လုပ္ခက္လည္း လုပ္တာေပါ့။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ က်ေနာ္ေနာက္တခု ေမးခ်င္တာက အရင္တုန္းကလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ေဘာဂေဗဒပညာရွင္ေတြ အႀကံေပးတာ။ အဲဒီတုန္းက နဝတ အစိုးရတက္လာကတည္းက ၈၈ ေနာက္ပိုင္းကတည္းက ေစ်းကြက္စီးပြားေရး က်င့္သုံးမယ္ဆုိကတည္းက ကမာၻ႔ဘဏ္က အႀကီးအကဲလုပ္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာအမ်ဳိးသား ေဘာဂေဗဒ ပညာရွင္ေတြ အပါအဝင္ အႀကံေပးဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကတယ္။ လွဲလွယ္ေရးႏႈန္း exchange rate အပါအဝင္ အႀကံေပးခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ လက္မခံခဲ့ဘူးဆုိတာ က်ေနာ္တို႔ ၾကားသိခဲ့ရတယ္။ အခု ပါေမာကၡ Stiglitz လုိ႔ ပုဂၢိဳလ္မ်ဳိး ေျပာတာကို တကယ္လက္ေတြ႔ ျဖစ္လာႏုိင္မလား။ သူတုိ႔ ဘာေၾကာင့္ ပယ္ခ်ခဲ့သလဲ။

ဦးစိန္ဝင္း ။ ။ ၈၈ ျဖစ္ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပုိင္းမွာ ႏွစ္ပုိင္းျဖစ္ေနတယ္လို႔ ထင္တယ္။ တပုိင္းက တကယ္ဘဲ အဲဒီတုန္းက ေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္ကုိ သြားခ်င္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႔ကတစု xxx.

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG