သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

၂၀၁၀ လူ႔အခြင့္အေရး အစီရင္ခံစာ


၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ကမာၻ႔လူ႔အခြင့္အေရး လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အစီရင္ခံစာကုိ နယူးေရာက္ အေျခစိုက္လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ Human Rights Watch က လြန္ခဲ့တဲ့ ဇန္နဝါရီလ (၂၀) ရက္ ေန႔ကထုတ္ျပန္ပါတယ္။ စာမ်က္ႏွာ (၆၀၀) ေက်ာ္ရွိတဲ့ အစီရင္ခံစာျဖစ္ၿပီး ျမန္မာ့လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနကို (၈) မ်က္ႏွာေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အစိုးရေတြက ထင္သလုိ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္တာကို ကမာၻသိေအာင္ေၾကညာတဲ့ အစီရင္ခံစာပါ။ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြဟာ ဆိုးဝါးတဲ့အေျခအေနကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေပမယ့္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူကိုေတာ့ အေရးမယူႏိုင္ပါဘူး။

တရားဥပေဒကို ဂရုမစိုက္ဘဲ ထင္သလိုလုပ္တဲ့ အမႈေတြကို စစ္ေဆးအျပစ္ေပးဖို႔ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္က ICC - International Criminal Court (ICC) ေခၚ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ရာဇဝတ္ခံုရံုးဖြဲ႔စည္းၿပီး ၂၀၀၂ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လမွာ စတင္က်င့္သုံးပါတယ္။ အရပ္သားအေပၚ က်ဴးလြန္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈကို အေရးယူဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အရပ္သားေတြကို အစုိလိုက္ အၿပံဳလိုက္သတ္ျဖတ္မႈနဲ႔ အလြန္အမင္း ဆင္းရဲဒုကၡေရာက္ေအာင္ လုပ္မႈေတြကို အေရးယူႏိုင္တယ္လို႔ ICC အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ရာဇဝတ္ဥပေဒက ဆုိပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လအထိ ICC တရာရုံးကို လက္ခံတဲ့ ႏုိင္ငံေပါင္း (၁၁၀) ရွိပါတယ္။ လက္မခံတဲ့ ႏုိင္ငံေတြကို ICC တရာရံုးက အေရးမယူႏုိင္ပါဘူး။ အာဆီယံ (၁၀) ႏုိင္ငံထဲမွာ ကေမာၻဒီးယား တႏိုင္ငံတည္းကသာ ICC တရားရံုးကို လက္ခံပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကုလသမဂၢ လုံၿခံဳေရးေကာင္စီ က အေရးယူဖို႔ ၫႊန္ၾကားလာရင္ေတာ့ ICC ရာဇဝတ္ခုံရံုးက အေရးယူရပါတယ္။ ဆူဒန္ႏိုင္ငံဟာ ICC တရားရံုးကုိ လက္မခံေပမယ့္ ဆူဒန္ရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးဖ်က္မႈေတြကို စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ မတ္လမွာ ကုလသမဂၢ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီက တာဝန္ေပးတဲ့အတြက္ အေရးယူရပါတယ္။ ထိုင္းနဲ႔ ဖိလစ္ပိုင္ဟာ ICC ေရာမစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထိုးၿပီးေပမယ့္ အတည္မျပဳရေသးပါဘူး။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ျမန္မာ့လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနဆိုးဝါးပါတယ္။ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲ နီးလာေပမယ့္ လြတ္လပ္စြာေျပာဆိုခြင့္နဲ႔ စုေဝးခြင့္မရွိတာေၾကာင့္ အက်ဥ္းက်ခံ ေနရသူေပါင္း (၂၀၀၀) ေက်ာ္ရွိပါတယ္။

အထင္ရွားဆံုး ျဖစ္ရပ္ကေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ဂြ်န္ယက္ေထာ (John Yattaw) လက္ခံမႈနဲ႔ ရံုးတင္စစ္ေဆးၿပီး အက်ယ္ခ်ဳပ္ သက္တမ္းတိုးလိုက္တာပါ။ ဒီကိစၥကို အေမရိကန္-ဥေရာပအဖြဲ႔နဲ႔ အာဆီယံက ေဝဖန္ရႈတ္ခ်ၿပီး မတရားလုပ္တဲ့ အမႈျဖစ္ေၾကာင္း ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး ကိုယ္စားလွယ္ (၅) ဦးက ပူးတြဲ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ပါတယ္။ ၂၀၀၉ ေဖေဖၚဝါရီလမွာ အက်ဥ္းသား (၆၀၀၀) ေက်ာ္ စက္တင္ဘာလမွာ (၇၀၀၀) ေက်ာ္ စုစုေပါင္း (၁၃၀၀၀) ေက်ာ္ လႊတ္ေပးတဲ့အထဲမွာ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား (၁၆၀) သာ ပါဝင္ပါတယ္။ လႊတ္ေပးတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသာဦးေရကနည္းၿပီး အဖမ္းခံရသူက ပိုမ်ားပါတယ္။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ တႏွစ္လံုး NLD ပါတီဝင္ေတြ အဖမ္းခံရပါတယ္။ ၂၀၀၇ လူထုဆႏၵျပပြဲကို ဦးေဆာင္မႈနဲ႔ အဖမ္းခံရတဲ့ သံဃာေတာ္အပါး (၂၀၀) ေက်ာ္ အက်ဥ္းကခံေနတုန္း ျဖစ္ပါတယ္။

ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ ေသာမတ္စ္ အိုေဟး ကင္တားနား (Thomas Quintana) ေဖေဖၚဝါရီလမွာ ျမန္မာျပည္ကိုသြားၿပီး အေထြေထြအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္း ဇူလုိင္လမွာ သြားေရာက္စဥ္က ယံုၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ အဖမ္းခံေနရတဲ့ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားအားလံုးကို လႊတ္ေပးဖို႔ ေတာင္းဆိုခဲ့ေပမယ့္ ဗမာစစ္အစိုးရက ဂရုစိုက္ပံုမရပါဘူး။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္အတြင္း ျမန္မာျပည္ကိုသြားဖို႔ ကင္တားနား က (၃) ႀကိမ္ ႀကိဳးစားေပမယ့္ (၁) ႀကိမ္သာ သြားခြင့္ရပါတယ္။ အေမရိကန္အစိုးရနဲ႔ ဗမာစစ္အစိုးရ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးႏုိင္ေရးအတြက္ ဆီးနိတ္လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဂ်င္မ္ဝက္ (Jim Webb) နဲ႔ လက္ေထာက္ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ကတ္ကမ္ဘဲလ္ (Kurt Campbell) တို႔ ျမန္မာျပည္ကုိ သြားေရာက္ၿပီး ဗမာႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ဦးဥာဏ္ဝင္းကုိ ဝါရွင္တန္ၿမိဳ ႔ေတာ္ကို အလည္လာခြင့္ ေပးခဲ့ေပမယ့္ ဆက္ဆံေရးအေျခအေန အေၾကာင္းမထူးဘဲ ျဖစ္ေနပါတယ္။

ျမန္မာျပည္ အေရွ ႔ပိုင္းနဲ႔ ေျမာက္ပိုင္းမွာ အစိုးရတပ္က တိုင္းရင္းသားအရပ္သားေတြကို တိုက္ခိုက္ေနတဲ့အတြက္ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ေနရသူေတြ ေထာင္ေသာင္းခ်ီရွိေနပါတယ္။ ကိုးကန္႔တရုတ္ ေလးေသာင္းေလာက္ ယူနန္ျပည္နယ္မွာ ဝင္ေရာက္ခိုလႈံၾကရပါတယ္။ အတင္းအဓမၼခိုင္းေစမႈ၊ ေျမယာသိမ္းပိုက္မႈ၊ ရုိက္ႏွက္မႈ၊ သတ္ျဖတ္မႈ၊ မုဒိမ္းမႈ စတဲ့ ျပစ္မႈေတြကို အစိုးရတပ္က အၿမဲတမ္း က်ဴးလြန္ေနတာဟာ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လူမႈေရး ဥပေဒကို ခ်ဳိးေဖာက္ေနတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အရြယ္မေရာက္ေသးတဲ့ ကေလးေတြကို နည္းမ်ဳိးစံုသံုးၿပီး စစ္တပ္ထဲ သြင္းေနတဲ့ လုပ္ရပ္ဟာလည္း ဆက္လက္တည္ရွိဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အစိုးရတပ္က အရပ္သားေတြကို ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ ပိုမိုမ်ားျပားလာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဗမာစစ္အစိုးရကို လက္နက္ပစၥည္း မေရာင္းဖို႔ ကုလသမဂၢ က ဒဏ္ခတ္အေရးယူလာေအာင္ ႀကိဳးစားတဲ့ အစိုးရမရွိေသးပါဘူး။ ကုလသမဂၢ က ပိတ္ပင္ႏုိင္ျခင္းမရွိတဲ့အတြက္ တရုတ္၊ အိႏိၵယ၊ ရုရွား နဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယား က ဗမာစစ္အစိုးရကို လက္နက္ခဲယမ္း ေရာင္းခ်ေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ဗမာစစ္အစိုးရ က်ဴးလြန္ေနတဲ့ ျပစ္မႈေတြဟာ ICC အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ရာဇဝတ္ခုံရံုးက အေရးယူႏိုင္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ICC ရာဇဝတ္ဥပေဒကို ဗမာစစ္အစိုးရက လက္မခံတဲ့အတြက္ ေစာေစာက ေျပာခဲ့သလို ကုလသမဂၢ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီက ၫႊန္ၾကားမွာသာ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ရာဇဝတ္ခံုရံုးက အေရးယူႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။



ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG