သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

သတင္း မီဒီယာ လြတ္လပ္ေရး


သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္မႈအတိုင္းအတာကို ဒီတပတ္မွာ မီးေမာင္းထိုးျပၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ သတင္းဆိုတာဟာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ဆိုတဲ့ အေျခခံ လူ႔အခြင့္အေရးကို လက္ေတြ႔က်င့္သံုးတာ ျဖစ္ေနလို႔ပါ။ ႏိုင္ငံေပါင္း (၁၉၅) ႏိုင္ငံရဲ ႔ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္မႈ အေျခအေနကို အေမရိကန္ဝါရွင္တန္ၿမိဳ ႔ေတာ္အေျခစိုက္ Freedom House အဖြဲ႔က ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ပံုႏွိပ္မီဒီယာ အသံလႊင္မီဒီယာ နဲ႔ အင္တာနက္မီဒီယာေတြ ဘယ္ေလာက္လြတ္လပ္သလဲဆိုတာကို သံုးသပ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအထဲက အဆိုးဝါးဆံုး (၁၀) ႏိုင္ငံထဲမွာ အာရွႏိုင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ ျမန္မာ-ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ အီရန္ႏိုင္ငံလည္း ပါဝင္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္အေၾကာင္း (၄) မ်က္ႏွာေရးထားၿပီး လြတ္လပ္မႈ ဆိတ္သုဥ္းတဲ့ႏိုင္ငံအျဖစ္ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ေစာင္ေရသန္းခ်ီထုတ္ေဝတဲ့ Times အပတ္စဥ္မဂၢဇင္းကေတာ့ ၾသဇာအရွိန္အဝါ အရွိဆံုး ပုဂၢိဳလ္ (၁၀၀) အေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီပုဂိၢဳလ္ေတြ စြမ္းစြမ္းတမံ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တာေၾကာင့္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ ႀကီးမားပံုကို ေဖာ္ျပတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ထူးျခားတဲ့ပုဂိၢဳလ္ (၁၀၀) ထဲမွာ ေနဘုန္းလတ္ ဆိုတဲ့ ျမန္မာလူငယ္လည္း ပါဝင္ပါတယ္။ ေနဘုန္းလတ္ အေၾကာင္း နာမည္ေက်ာ္ ဝတၳဳေရးဆရာႀကီး Salman Rushdie က ေရးသားပါတယ္။ သံဃာမ်ားဦးေဆာင္တဲ့ ၂၀၀၇ ျပည္သူ႔ဆႏၵျပပြဲကို ကမာၻသိေအာင္ ေနဘုန္းလတ္ က သတင္းျဖန္႔တာကဟာ ဇရာေထာင္းေနတဲ့ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို လူငယ့္အားမာန္နဲ႔ ဖီဆန္လိုက္တာျဖစ္ေၾကာင္း Salman Rushdie က မွတ္တမ္းတင္လုိက္ပါတယ္။

၁၅ ရာစုမွာ ပံုႏွိပ္စက္ တီထြင္အသံုးျပဳႏိုင္တဲ့အတြက္ သတင္းျဖန္႔ခ်ီေရးကို လက္ဝါးႀကီးအုပ္ထားတဲ့ ခရစ္ယာန္ဘာသာဂိုဏ္း ၾသဇာအရွိန္အဝါ က်ဆင္းလာသလို အင္တာနက္ သတင္းမီဒီယာေၾကာင့္ သတင္းလြတ္လပ္မႈကို ပိတ္ပင္ထားတဲ့ ေခတ္သစ္ အာဏာရွင္ေတြလည္း က်ဆံုးရမယ္လို႔ ယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ ကြန္ျပဴတာဆက္သြယ္မႈကို ပိတ္ပင္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ေနတဲ့ၾကားက စစ္အစိုးရကို သေရာ္ေရးဆြဲေနတဲ့ ကာတြန္းဆရာဟန္ေလးရဲ ႔ လက္ရာေတြ ျမန္မာျပည္မွာ လူႀကိဳက္မ်ားေနရာတာ အင္တာနက္မီဒီယာရဲ ႔ ထိေရာက္မႈကို ျပသတာျဖစ္ပါတယ္။ ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်ေနတဲ့ၾကားက စြန္႔စားၿပီး သတင္းေပးပို႔ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္ေရးအတြက္ တိုက္ပြဲဝင္သူေတြကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့အေနနဲ႔ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ကစၿပီး ေမလ (၃) ရက္ေန႔ကို သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္ေရးေန႔လို႔ ကုလသမဂၢ က သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္မႈကို ကာကြယ္ဖို႔ ကုလသမဂၢ ယူနက္စကိုအဖြဲ႔မွာ တာဝန္ရွိပါတယ္။ သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္ေရးေန႔မွာ ထုတ္ေဝတဲ့ ပဲရစ္အေျခစိုက္ RSF ေခၚ နယ္စည္းမျခား သတင္းေထာက္မ်ားအသင္းက ထုတ္ေဝတဲ့ အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို ရန္သူလို သေဘာထားၿပီး တိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေနသူ (၄၀) ထဲမွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႈးႀကီး သန္းေရႊ နဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအီး တို႔လည္း ပါဝင္ေနၾကပါတယ္။ သူတုိ႔ႏွစ္ဦးစလံုးဟာ လွ်ဳိ ႔ဝွက္ႀကံစည္းလုပ္ကိုင္တတ္ၾကတဲ့ ကမာၻ႔အပယ္ခံေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ လြတ္လပ္တဲ့ သတင္းမီဒီယာကုိ သူတို႔အေၾကာက္ဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ သတင္းစာတေစာင္ဟာ လွံစြပ္တေထာင္ထက္ ေၾကာက္ဖုိ႔ေကာင္းတယ္လို႔ ျပင္သစ္စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး နပုိလီယံက (၁၉) ရာစုကာလမွာ မ်က္ခ်က္ခ်ခဲ့တာကုိ အၿမဲတမ္း သတိရေနၾကပံု ရပါတယ္။

မတရားလုပ္သူတိုင္း အမွန္တရားကုိ ေၾကာက္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ စစ္အာဏာသိမ္းစဥ္ကတည္းကစၿပီး ျမန္မာျပည္မွာ သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္မႈကို ပိတ္ပင္ထားခဲ့ပါတယ္။ သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္မႈဆိုတာဟာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခြင့္ကို လက္ေတြ႔က်င့္သံုးတာပါ။ စစ္အစိုးရဟာ ေရြးေကာက္ပြဲကို မေၾကာက္ပဲ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုေရးသားခြင့္ကို အထူးေၾကာက္ရြြြံေနတာကို ၾကည့္ရင္ လြတ္လပ္တဲ့ သတင္းမီဒီယာရဲ ႔ စြမ္းအားကို သိႏိုင္ပါတယ္။ လြတ္လပ္တဲ့ သတင္းမီဒီယာက မတရားမႈ၊ လာဘ္စားမႈ နဲ႔ အသိဥာဏ္ပညာ ေခါင္းပါးမႈေတြကို ေထာက္ျပႏိုင္ပါတယ္။

လြတ္လပ္တဲ့ သတင္းမီဒီယာရွိမွသာ တုိင္းသူျပည္သားေတြ အမွားအမွန္ ေဝဖန္ပိုင္ျခားႏုိင္စြမ္း ရွိလာႏိုင္ပါတယ္။ လြတ္လပ္မႈ မရွိတဲ့ ဆႏၵေရြးေကာက္ပြဲ နဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ အခမ္းအနားေတြသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမုိကေရစီ အေျခခံအုတ္ျမစ္ကို ခိုင္မာေအာင္မလုပ္ဘဲ အေျခခံဥပေဒနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲကိုသာ အဓိကထားေနတဲ့အတြက္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံေရး မၿငိမ္မသက္ ျဖစ္ေနတာလို႔ သံုးသပ္ၾကပါတယ္။

လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုေရးသားခြင့္နဲ႔ သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္ခြင့္မရွိရင္ ျပည္သူလူထုရဲ ႔က႑ဟာ ေရြးေကာက္ပြဲမွာတင္ နိဂုံးခ်ဳပ္သြားပါလိမ့္မယ္။ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲကို တရားမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲလုိ႔ သတ္မွတ္ၾကေပမယ့္ တိုင္းျပည္မွာ လြတ္လပ္မႈမရွိတဲ့အတြက္ ျပည္သူ႔အခန္းက႑ဟာ ေရြးေကာက္ပြဲမွာတင္ နိဂံုးခ်ဳပ္သြားခဲ့ပါတယ္။ ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္တဲ့ ျပည္သူ႔ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို မတရားေထာင္ခ်ထားတာကို ျပည္သူေတြ ဘာမွမတတ္ႏိုင္ၾကပါဘူး။

ျပည္သူျပည္သားေတြကို လုပ္ပုိင္ခြင့္ေပးတာဟာ ဒီမုိကေရစီျဖစ္ပါတယ္။ တဖက္သတ္ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ၿပီး ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပေပမယ့္အစား လြတ္လပ္မႈေပးတာကသာ ဒီမုိကေရစီကုိ ျမွင့္တင္ရာ ေရာက္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုမွာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ စုေဝးခြင့္ အရပ္သားအဖြဲ႔အစည္းမ်ား တည္ေထာင္ခြင့္ စတာေတြရွိမွသာ အနာဂတ္ႏိုင္ငံေရးစနစ္ကို အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြးႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ လြတ္လပ္မႈကင္းမဲ့ေနတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ မဆလေခတ္ကုိ ျပန္သြားေနသလို ျဖစ္ေနပါတယ္။

XS
SM
MD
LG