သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

တ႐ုတ္-အေမရိကန္ စီးပြားေရး ဆက္ဆံမႈ


ကမာၻေပၚက စီးပြားေရး အင္အားႀကီး ႏုိင္ငံေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံတုိ႔က ထိပ္တန္းအစုိးရ တာ၀န္ရွိသူေတြ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ စီးပြားေရးနဲ႔ လုံၿခံဳေရးအတြက္ ၂ ရက္ၾကာ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။

ကမာၻေပၚက စီးပြားေရး အင္အားႀကီး ႏုိင္ငံေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံတုိ႔က ထိပ္တန္းအစုိးရ တာ၀န္ရွိသူေတြ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ စီးပြားေရးနဲ႔ လုံၿခံဳေရးအတြက္ ၂ ရက္ၾကာ ေဆြးေႏြးမႈေတြမွာ ေအာင္ျမင္မႈေတြ ရခဲ့ေၾကာင္း ေျပာဆုိခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အေခ်အတင္ ျဖစ္ေနရတဲ့ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံရဲ႔ ေငြေၾကးလဲလွယ္ႏႈန္းလုိ ကိစၥအပါအ၀င္ ကုန္သြယ္မႈ ကိစၥေတြမွာေတာ့ သိသိသာသာ သေဘာတူညီခ်က္ေတြေတာ့ မရခဲ့ၾကပါဘူး။ ဒီအေၾကာင္း ေဆြးေႏြးပဲြေတြ က်င္းပရာ ေဘဂ်င္းၿမိဳ႔ေတာ္ကေန ဗြီအုိေအ သတင္းေထာက္ William Ide ရဲ႔ သတင္းေပးပုိ႔ခ်က္နဲ႔အတူ အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္ ၂ ႏုိင္ငံၾကား စီးပြားေရးအရ ဆက္ဆံမႈေတြအေၾကာင္းကုိ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦး က တင္ျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံတုိ႔ၾကား စီးပြားေရး ဆက္ဆံမႈေတြကုိ တုိးျမႇင့္သြားႏုိင္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္ၿပီး က်င္းပခဲ့တဲ့ မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ ေဆြးေႏြးပဲြမွာ ၂ ဖက္အၾကား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြအတြက္ တုိးတက္မႈေတြ ရွိတဲ့အေၾကာင္း ေျပာဆိုလုိက္ၾကပါတယ္။ ကဲြလဲြမႈေတြ ရွိေနဆဲ ျဖစ္ေပမဲ့လုိ႔ အေခ်အတင္ျဖစ္စရာ ကိစၥရပ္ေတြမွာပဲ ေရွ႔ကုိ ဆက္ႏုိင္မယ့္ ေျခလွမ္းေတြကုိ လွမ္းႏုိင္ခဲ့ၾကတဲ့အေၾကာင္း ၂ ႏုိင္ငံ ထိပ္တန္း ေခါင္းေဆာင္ေတြက ေျပာဆုိလုိက္ၾကတာပါ။

အေမရိကန္နဲ႔ တျခားႏုိင္ငံတကာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြၾကား စုိးရိမ္မကင္း ျဖစ္ေနရတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ၊ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံရဲ႔ စီးပြားေရး ဆုိင္ရာ မူ၀ါဒေတြကုိ ေဘဂ်င္းၿမိဳ႔က ၂ ရက္ၾကာ ေဆြးေႏြးပဲြေတြ အတြင္းမွာ အေမရိကန္ အစုိးရတာ၀န္ရွိသူေတြက ဦးစားေပး ေျပာဆုိခဲ့ၾကတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံရဲ႔ စီးပြားေရးမူ၀ါဒ အသစ္ေၾကာင့္ တ႐ုတ္အစုိးရပုိင္ လုပ္ငန္းေတြကုိ ကန္ထ႐ုိက္ရဖုိ႔အတြက္ ျပည္ပ ကုမၸဏီေတြက တ႐ုတ္ကုမၸဏီေတြနဲ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ဖုိ႔ အခက္ႀကံဳေနရတဲ့ အေျခအေနကုိ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းက အႀကီးအကဲေတြက ေစာဒကတက္ေနၾကတာပါ။

ကဲြလဲြမႈေတြ ရွိေနဆဲ ျဖစ္ေပမယ္လုိ႔ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာညီတဲ့ စီးပြားဖက္ေတြ ျဖစ္လာေစေအာင္ သေဘာတူညီခ်က္ေတြ ရခဲ့တဲ့အေၾကာင္း အေမရိကန္ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီး တင္မုိသီ ဂုိသ္နာ က ဆုိပါတယ္။
“က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႔ ဘုံအက်ဳိးစီးပြားေတြဟာ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာညီတဲ့ အက်ဳိးခံစားခြင့္ေတြ၊ တာ၀န္ယူမႈေတြနဲ႔အတူ ႏုိင္ငံေတြအေနနဲ႔ ညီတူညီမွ် ယွဥ္ၿပိဳင္သြားႏုိင္မယ့္ ကမာၻနဲ႔အ၀န္း လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္မႈေတြ ပုိမုိလုပ္ေဆာင္သြားႏုိင္ေရးအတြက္ ပ့ံပုိးမႈေတြအေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ ၂ ႏုိင္ငံစလုံး အေနနဲ႔လည္း လြတ္လပ္တဲ့ ကုန္သြယ္မႈနဲ႔ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြကေန အက်ဳိးေက်းဇူးေတြ အႀကီးအက်ယ္ ခံစားခဲ့ၾကရတာျဖစ္ၿပီး၊ ဒီကေန႔အခ်ိန္အခါမွာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက ပုိၿပီးလြတ္လပ္မႈရွိလာတာကုိလည္း က်ေနာ္တုိ႔က ႀကိဳဆုိပါတယ္။”

မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ ဒုတိယအႀကိမ္ ေဆြးေႏြးပဲြအတြင္း အေမရိကန္ အစုိးရနဲ႔ ေဆြးေႏြးမႈေတြဟာ ေအာင္ျမင္မႈတရပ္ ျဖစ္တယ္၊ ေလးနက္တဲ့ ေဆြးေႏြးမႈေတြ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ခဲ့သလုိ၊ သေဘာတူညီခ်က္ အမ်ားအျပားလည္း ရခဲ့တယ္လုိ႔ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ဘက္ကလည္း ေျပာဆုိခဲ့တာပါ။ အေမရိကန္ အစုိးရ ထိပ္တန္း အရာရွိေတြ အပါအ၀င္ ကုိယ္စားလွယ္ေပါင္း ၂၀၀ ေလာက္နဲ႔ ေတြ႔ဆုံမႈေတြ အတြင္းမွာေတာ့ စီးပြားေရးအရ ဆက္ဆံမႈေတြကုိ အေမရိကန္ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီး ဂုိသ္နာ က ဦးေဆာင္ ေဆြးေႏြး ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ဘဏ္လုပ္ငန္းနဲ႔ ဘ႑ာေရးေစ်းကြက္ေတြက လုပ္ထုံးလုပ္နည္းေတြ၊ သမား႐ုိးက်မဟုတ္တဲ့ စြမ္းအင္ ရွာေဖြ ထုတ္လုပ္မႈေတြ စတဲ့ က႑ေတြမွာ သေဘာတူညီမႈေတြ ရခဲ့ၾကတာပါ။

ကမာၻ႔အႀကီးမားဆုံး ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံႀကီးတခုျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံနဲ႔ အႀကီးမားဆုံး ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီး ႏုိင္ငံႀကီး တခုျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုတုိ႔ၾကား စီးပြားေရးအရ အျပန္အလွန္ ဆက္ဆံမႈေတြဟာ တကမာၻလုံးမွာ သက္ေရာက္မႈေတြ ရွိေနပါတယ္လုိ႔လည္း တ႐ုတ္ ဒုတိယ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Wang Qishan က ေျပာဆုိခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံၾကား အျပန္အလွန္ ေတာင္းဆုိခ်က္ေတြ အားလုံးကုိ သေဘာတူႏုိင္ခဲ့ၾကတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက နည္းပညာ တင္ပုိ႔မႈေတြ အေပၚအေမရိကန္က ကန္႔သတ္မႈေတြကုိ အဆုံးသတ္ဖုိ႔၊ တ႐ုတ္ကုမၸဏီေတြ နစ္နာမႈေတြ ရွိေနတယ္ဆုိတဲ့ အေမရိကန္ရဲ႔ ျပည္ပ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈဆုိင္ရာ စည္းမ်ဥ္းေတြကုိ ဖယ္ရွားဖုိ႔ စတာေတြကုိလည္း တ႐ုတ္ႏုိင္ငံဘက္က ေတာင္းဆုိေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္တုိ႔ ဘက္ကေတာ့ အထူးသျဖင့္ တ႐ုတ္ယြန္ေငြတန္ဘုိး ျမႇင့္ဖုိ႔ လုိလားေနတာပါ။ ျပည္ပပုိ႔ကုန္ေတြကုိ ကမာၻ႔ေစ်းကြက္ထဲ ေစ်းခ်ဳိခ်ဳိနဲ႔ ေရာင္းႏုိင္ေအာင္ ရွိသင့္တာထက္ တန္ဘုိးခ်ထားတယ္လုိ႔ စြပ္စဲြထားၿပီး အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကလည္း တ႐ုတ္ႏုိင္ငံအေပၚ ဒီကိစၥအတြက္ ဖိဖိစီးစီး ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ သမၼတ ဘရက္ခ္ အုိဘားမား အစုိးရကုိ တုိက္တြန္းေနတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဘ႑ာေရး ၀န္ႀကီးဌာနကေန တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကုိ ေငြေၾကးကစားတဲ့ တုိင္းျပည္အျဖစ္ တရား၀င္ သတ္မွတ္ဖုိ႔အထိေတာင္ တုိက္တြန္းမႈေတြလည္း ရွိခဲ့လုိ႔ တ႐ုတ္တုိ႔ဘက္က အမ်က္ေဒါသ ထြက္စရာေတြလည္း ျဖစ္ခဲ့ရတာပါ။ ဒီလုိ အေခ်အတင္ ျဖစ္စရာေတြ ႀကံဳေနရတဲ့ ယြန္ေငြ တန္ဘုိး သတ္မွတ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံဘက္က ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမယ္လုိ႔ ဆုိေပမဲ့လည္း ခ်က္ျခင္းလက္ငင္းေတာ့ ျဖစ္လာမယ့္ ပုံေတာ့ မေပၚေသးဘူးဆုိတာကေတာ့ တ႐ုတ္သမၼတ ဟူဂ်င္ေတာင္း ရဲ႔ ေျပာဆုိခ်က္မွာ ေတြ႔ခဲ့ရတာပါ။
“ျပည္တြင္းက ၀ယ္လုိအားေတြ တုိးလာေအာင္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံအေနနဲ႔ ေရွ႔တုိးေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္ၿပီး ျပည္ပ ကုန္သြယ္မႈေတြ မွ်မွ်တတနဲ႔ ခုိင္ခုိင္မာမာ ရွိေစဖုိ႔နဲ႔ ကုန္သြယ္မႈေတြကုိ အကာအကြယ္ေပးေရး မူ၀ါဒပုံစံ အမ်ဳိးမ်ဳိးကုိ ဆန္႔က်င္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။”

တ႐ုတ္ေငြေၾကးနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖုိ႔ ရွိေပမဲ့လည္း သူ႔ကုိယ္ပုိင္ႏႈန္းအတုိင္းသာ ေဆာင္ရြက္ သြားမယ္လုိ႔လည္း သမၼတ ဟူဂ်င္ေတာင္းက ဆုိခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဘဂ်င္းၿမိဳ႔က ေဆြးေႏြးပဲြေတြ မတုိင္မီ တ႐ုတ္အစုိးရ အရာရွိေတြနဲ႔ ႏုိင္ငံပုိင္ သတင္းမီဒီယာေတြမွာေတာ့ ယြန္ေငြ တန္ဘုိးျမႇင့္တာဟာ အေမရိကန္ စီးပြားေရးအတြက္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစမွာ မဟုတ္ဘူးလုိ႔ ခုခံေျပာဆုိခဲ့ၾကတာပါ။

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကုိ ဖိအားေပးမႈေတြက ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးအတြက္ အခ်ိန္ေႏွာင့္ေႏွးမႈေတြသာ ျဖစ္ေစလိမ့္မယ္ ဆုိၿပီးေတာ့လည္း သတိေပးခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ကမာၻနဲ႔အ၀န္း စီးပြားေရး က်ဆင္းမႈေတြက တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ အားထားေနတဲ့ ျပည္ပတင္ပုိ႔မႈေတြ အေပၚ သက္ေရာက္မႈေတြ ရွိေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကုိယ္တုိင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္ရမယ့္ အေျခအေနမွာ ေရာက္ေနၿပီလုိ႔လည္း ၀ါရွင္တန္ အေျခစုိက္ Heritage Foundation အဖဲြ႔ အာရွေလ့လာေရးဌာနက Dean Cheng လုိ အကဲခတ္ေတြက ဆုိေနၾကတာပါ။
“ျပည္ပပုိ႔ကုန္ေတြက က်ဆင္းလာေနတာမုိ႔၊ ျပည္တြင္းမွာ မတည္မၿငိမ္ ျဖစ္လာႏုိင္တဲ့ အ႐ုပ္ဆုိး အက်ည္းတန္ အေျခအေနေတြကုိ လမ္းဖြင့္ေပးသလုိ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း တ႐ုတ္အစုိးရက သူတုိ႔ ၾသဇာကုိ ထိန္းထားႏုိင္ေရး အေထာက္အကူလည္း ျဖစ္ေစမယ့္၊ အေမရိကန္က ေတာင္းဆုိေနတာေတြကုိ ေက်နပ္မႈရေအာင္ စီးပြားေရးမူ၀ါဒေတြကုိ ထိန္းညႇိဖုိ႔ ႀကိဳးပမ္းေနတာပါ။”

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံနဲ႔ ကုန္သြယ္မႈေတြမွာေတာ့ အေမရိကန္ဘက္က ႏွစ္စဥ္လုိလုိ လုိေငြျပေနတာပါ။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ အတြင္းမွာပဲ ၂၂၆ ဒႆမ ၈ ဘီလီယံ ေဒၚလာ ရွိခဲ့တာပါ။ ဒါဟာဆုိရင္ ဒီအရင္တႏွစ္က ၂၆၆ ဒႆမ ၃ ရာခုိင္ႏႈန္း ရွိေနတာထက္ တုိးတက္မႈ ရွိခဲ့တာ ျဖစ္ေပမဲ့ ကုန္သြယ္မႈေတြ တဖက္ေစာင္းနင္း ျဖစ္ေနရလုိ႔ အေမရိကန္တုိ႔ဘက္က စုိးရိမ္မကင္း ျဖစ္မႈေတြလည္း ရွိေနတာပါ။

ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္အတြင္း တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက အေမရိကန္ကုိ တင္ပုိ႔ကုန္ တန္ဘုိးဟာဆုိရင္ ၂၉၆ ဘီလီယံေက်ာ္ ရွိခဲ့တာ ျဖစ္ေပမဲ့ အေမရိကန္က တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကုိ တင္ပုိ႔မႈကေတာ့ ၆၉ ဘီလီယံေက်ာ္သာ ရွိခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုိ စီးပြားကုန္သြယ္မႈေတြမွာ ကြာဟခ်က္ေတြ ႀကီးႀကီးမားမား ရွိေနတာျဖစ္သလုိ၊ ႏုိင္ငံေရးအရ အေခ်အတင္ ျဖစ္စရာေတြကလည္း ရွိေနဆဲ ျဖစ္တာမုိ႔ အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္တုိ႔ၾကား နီးစပ္မႈေတြ ရွိလာဖုိ႔ အတြက္ကေတာ့ ကာလတခုအတြင္း အေတာ့္ကုိ ႀကိဳးပမ္းသြားရလိမ့္မယ္လုိ႔ ဆုိရမွာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီတပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑ကုိ ရပ္နားပါရေစ။

XS
SM
MD
LG