သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေရွ႕တီေမာသမၼတ အတုိက္အခုိက္ခံရ၊ ၾသစေၾတးလ်မွာ ေဆးကုသမႈခံယူေန


အေရွ႕တီေမာသမၼတ ဂ်ဳိေဆး ရာမုိ႔စ္ ေဟာ္တာ
(Jose Ramos-Horta) ဟာ ၿမိဳ႕ေတာ္ဒီလီက သူ႔ရဲ႕
ေနအိမ္မွာ သူပုန္ေတြက ေသနတ္နဲ႔ပစ္ခတ္
တုိက္ခုိက္တာ ခံခဲ့ရတဲ့အတြက္ ဒဏ္ရာရသြား
တယ္လုိ႔ စစ္တပ္ေျပာခြင့္ရပုဂၢဳိလ္က ဆုိပါတယ္။ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးတာ မၾကာေသးတဲ့ အေရွ႕
တီေမာႏုိင္ငံထဲမွာ မၾကာေသးခင္ကာလအတြင္း မၿငိမ္သက္မႈေတြျဖစ္ပြားေအာင္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့
တပ္ေျပးစစ္သားလည္း သမၼတအိမ္ကုိ ၀င္စီးတဲ့
အခ်ိန္မွာ ေသသြားခဲ့ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ဗီြအုိေအသတင္းေထာက္ Phil Mercer ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕
ကေန သတင္းေပးပုိ႔ထားတာကို ကိုေဇာ္၀င္းလႈိင္
က တင္ျပေပးထားပါတယ္။

အေရွ႕တီေမာၿမိဳ႕ေတာ္ ဒီလီ (Dili) ကလာတဲ့
သတင္းေတြအရေတာ့ သမၼတ ဂ်ဳိေဆး ရာမုိ႔စ္
ေဟာ္တာဟာ ႏွစ္ဖက္ အျပန္အလွန္ တုိက္ခုိက္မႈေတြ ျဖစ္ပြားေနတုန္း ဗုိက္ကုိ ေသနတ္မွန္သြားခဲ့တာလုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ သမၼတ ဂ်ဳိေဆး
ရာမုိ႔စ္ ေဟာ္တာဟာ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ ဒါ၀င္ၿမိဳ႕မွာ အေရးေပၚ ေဆးကုသမႈခံယူေနရ
တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

အေရွ႕တီေမာ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားသတင္းဌာနရဲ႕ သတင္းေပးပုိ႔ခ်က္အရေတာ့ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္
ေဇနားနား ဂုစ္မားအုိး (Xanana Gusmao) လည္း ေသနတ္နဲ႔ အပစ္ခံခဲ့ရေပမယ့္
တေယာက္မွ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရခဲ့ျခင္းမရွိဘူးလုိ႔ ေျပာပါတယ္။

သမၼတရာမုိ႔စ္ကုိ တုိက္ခုိက္မႈကေတာ့ ေဒသစံေတာ္ခ်ိန္ တနလၤာေန႔မနက္ ၇ နာရီ
ေလာက္ သူ႔အိမ္ေရွ႕ကျဖတ္သြားတဲ့ ကားေပၚက လူေတြက အိမ္ထဲမွာရွိတဲ့လူေတြကုိ
ေသနတ္နဲ႔ စတင္ပစ္ခတ္ရာက ျဖစ္ပြားခဲ့တာပါ။ သမၼတ ရာမုိ႔စ္ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံမွာ ေဆးကုသမႈခံယူေနတုန္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဂုစ္မားအုိးက တုိင္းျပည္ကုိ ယာယီထိန္းသိမ္း
ထားမယ္လုိ႔ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဇာကားရီးယပ္စ္ ဒါ ေကာ့စ္တာ (Zacarias da
Costa) က စီအဲန္အဲန္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကား သတင္းဌာနကုိ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ျပည္ေျပးသူပုန္ေခါင္းေဆာင္ အယ္လ္ဖေရးဒုိး ေရနားဒုိး (Alfredo Reinado) ကေတာ့ ေသဆုံးသြားခဲ့ပါတယ္။ အရင္က တပ္ထိန္းခ်ဳပ္ျဖစ္ခဲ့တဲ့ မစၥတာေရနားဒုိးဟာ ၿပီးခဲ့တဲ့
၂၀၀၆ ခုႏွစ္အတြင္း အစုိးရတပ္ဖဲြ႔နဲ႔ သူပုန္ေတြအၾကား တုိက္ပြဲေတြျဖစ္ပြားေအာင္
လုပ္ေဆာင္ခဲ့မႈ၊ လူသတ္မႈ စတာေတြနဲ႔ တရားစြဲဆုိခံရၿပီး ေထာင္ခ်ခံခဲ့ရသူတဦး
ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီတုိက္ခုိက္မႈေတြေၾကာင့္ လူ ၃၀ ေလာက္ ေသဆုံးခဲ့ရၿပီး ေထာင္
ေသာင္းခ်ီတဲ့ ျပည္သူေတြ အုိးအိမ္စြန္႔ခြာ ထြက္ေျပးခဲ့ၾကရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း
ၾသစေၾတးလ်၊ နယူးဇီလန္၊ ေပၚတူဂီနဲ႔ မေလးရွားႏုိင္ငံတုိ႔က တပ္ဖြဲ႔ေတြနဲ႔ စုေပါင္း
ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ ႏုိင္ငံတကာ ထိန္းသိမ္းေရးတပ္ဖြဲ႔လုိ႔ေခၚတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတပ္ဖြဲ႔ေတြ အေရွ႕တီေမာႏုိင္ငံမွာ ၾကား၀င္ေဆာင္ရြက္ေပးရတဲ့ အေျခအေနကုိ ေရာက္ခဲ့တာပါ။

သမၼတကုိ လုပ္ႀကံတယ္လုိ႔ ယူဆရတဲ့ ဒီတုိက္ခုိက္မႈဟာ ႐ုတ္တရက္ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ
ျဖစ္ေပၚခဲ့တာလုိ႔ ဒီလီၿမိဳ႕က စီးပြားေရးသမားတဦးျဖစ္တဲ့ အယ္လ္ခ်ီးႏိုး ဒါ ေဆးလ္ဗား
(Alchino da Silva) က ေျပာပါတယ္။
“ဒါဟာ အံအားသင့္စရာျဖစ္ရပ္ပါပဲ။ ကုလသမဂၢက ရဲတပ္ဖြဲ႔ေတြနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာ ထိန္းသိမ္းေရးတပ္ဖြဲ႔ေတြ ရွိေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီလီၿမိဳ႕မွာ ဒီလုိတုိက္ခုိက္မႈမ်ဳိး
ျဖစ္ပြားလိမ့္မယ္လုိ႔ ဘယ္သူမွ မေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ၾကဘူး”

အရင္က ေပၚတူဂီကုိလုိနီျဖစ္ခဲ့တဲ့ အေရွ႕တီေမာႏုိင္ငံဟာ အၾကမ္းဖက္ ဆူပူမႈေတြၾကား
ကပဲ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံကခဲြထြက္ဖုိ႔ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္မွာ မဲေပးဆုံးျဖတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ကုလ
သမဂၢရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ ေခတၱေနခဲ့ၿပီး ေနာက္ပုိင္း ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွာ လြတ္လပ္တဲ့
ႏုိင္ငံတခု ျဖစ္လာခဲ့ေပမယ့္ ကမၻာမွာ အဆင္းရဲဆုံးႏုိင္ငံတခု ျဖစ္ေနဆဲပါ။

ေပၚတူဂီႏုိင္ငံက ၁၉၇၅ ခုႏွစ္မွာ အေရွ႕တီေမာရဲ႕ ကုိလုိနီႏုိင္ငံအျဖစ္က ထြက္ခြာသြားၿပီး
ေနာက္ပုိင္း အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္က လြတ္ေျမာက္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားမႈေတြမွာ
ဂ်ဳိေဆး ရာမုိ႔စ္ ေဟာ္တာက အဓိက အေရးပါတဲ့အခန္းက႑က ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါ
တယ္။ ေနာက္ထပ္ ဆယ္စုႏွစ္တခုေလာက္ အၾကာမွာေတာ့ သူဟာ ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္း
ေရးဆုကုိ ခ်ီးျမႇင့္ျခင္းခံခဲ့ရပါတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG