သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ရခိုင္အႀကံေပးေကာ္မရွင္ကို လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြ ႀကိဳဆုိ


(Credit: Kofi Annan Foundation)

ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ အေရးကိစၥေတြကို ေျဖရွင္းဖို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ေဟာင္း ႏိုဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ ကိုဖီအာနန္ ဦးေဆာင္တဲ့ - ရခိုင္ျပည္နယ္ဆုိင္ရာ အႀကံေပးေကာ္မရွင္ ဖြဲ႔စည္းလိုက္တဲ့အေပၚ ႏုိင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြက ႀကိဳဆို လိုက္ၾကပါတယ္။

ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ လက္ေတြ႔အေျခအေနေတြကို ေလ့လာၿပီးတဲ့ေနာက္ အစိုးရက အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မယ့္ အႀကံျပဳခ်က္မ်ိဳး ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ေပးႏုိင္လိမ့္မယ္ လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေၾကာင္းလည္း ေျပာဆုိခဲ့ၾကတာပါ။ အေသးစိတ္ကိုေတာ့ မနႏၵာခ်မ္း က တင္ျပထား ပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္က လူ ၁၀၀ ေက်ာ္ေသဆံုးခဲ့ရၿပီး၊ လူ ၁ သိန္းေက်ာ္ဟာလည္း IDP ဒုကၡသည္ေတြအျဖစ္ စခန္းေတြမွာ ေနထိုင္ေနရဆဲ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ရခိုင္လူမ်ိဳးေတြနဲ႔ မူဆလင္အၾကား လူမ်ိဳးေရးပဋိပကၡေတြ ေျဖရွင္းဖို႔ အပါအ၀င္ ေဒသဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး ေတြအတြက္ - ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ေဟာင္းလည္းျဖစ္၊ ႏိုဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္လည္းျဖစ္တဲ့ ကိုဖီအာနန္ ဦးေဆာင္ၿပီး - ရခိုင္ျပည္နယ္ အႀကံေပးေကာ္မရွင္ကို ႏုိင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံ႐ံုး ၀န္ႀကီးဌာနက ဖြဲ႔စည္းလိုက္တဲ့အေပၚ ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ႀကိဳဆို ေထာက္ခံခဲ့ၾကတာပါ။

ထုိင္းအေျခစိုက္ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႔တခုျဖစ္တဲ့ Fortify Rights ကေတာ့ ၾသဂုတ္လ ၂၄ ရက္ေန႔ ရက္စြဲနဲ႔ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္အေရး ေျဖရွင္းဖို႔ မစၥတာ ကိုဖီအာနန္ ဦးေဆာင္တဲ့ ၉ ဦးပါ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းခဲ့တဲ့အေပၚ ႀကိဳဆိုေၾကာင္းနဲ႔ ဒီေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္းမွာ ဆက္ျဖစ္ေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ အဆံုးသတ္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းသင့္တယ္လို႔ ေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။ Fortify Rights ရဲ႕ အႀကံေပးဘုတ္အဖြဲ႔ ၀င္လည္းျဖစ္ - ယခင္က ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္လည္း ျဖစ္ခဲ့ဖူးသူ Thomas Ojea Quintana ကလည္း ဒါဟာ အမ်ားက ေမွ်ာ္လင့္ေစာင့္စားေနတဲ့ မွန္ကန္တဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အျဖစ္ ေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။

“အစုိးရရဲ႕ ဒီဆုံးျဖတ္ခ်က္ဟာ အင္မတန္မွ သင့္ေတာ္တဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ျဖစ္သလုိ၊ အေမွ်ာ္အျမင္ရွိတဲ့ လုပ္ရပ္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ေဟာင္း ကုိဖီအာနန္ လုိ ထင္ရွားတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ၊ ႐ႈပ္ေထြးတဲ့ အေျခအေနေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ ရခုိင္ျပည္နယ္ အေရးကုိ ၀ုိင္း၀န္းေျဖရွင္းရာမွာ သင့္ေတာ္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္မ်ဳိးလုိ႔လည္း က်ေနာ္ယုံၾကည္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း အေျခခံအားျဖင့္ကေတာ့ NLD အစုိးရရဲ႕ ဒီဆုံးျဖတ္ခ်က္ကုိ က်ေနာ္ ႀကိဳဆုိပါတယ္။ ဒါဟာ သက္ဆုိင္သူေတြ အားလုံးကုိ ေစာင့္စားေနၾကတဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။”

အခု ဖြဲ႔စည္းလုိက္တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္အႀကံေပးေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ကိုဖီအာနန္ေဖာင္ေဒးရွင္းနဲ႔ လက္တြဲလုပ္ေဆာင္သြားမွာျဖစ္ၿပီး - ဘက္လိုက္မႈမရွိဘဲ တကယ္လက္ေတြ႔ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို အစီရင္ခံ အႀကံေပးသြားမွာျဖစ္တဲ့အျပင္ - ရခိုင္ေဒသက အေျခအေနေတြကို ႏုိင္ငံတကာ ကပါ လက္ခံလာေအာင္လို႔ မစၥတာ ကိုဖီအာနန္လို အေတြ႔အႀကံဳ ရင့္က်က္သူတဦးကို ဦးေဆာင္ေစတာျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း ေကာ္မရွင္ တာ၀န္ရွိသူ တဦးက ဆိုပါတယ္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၁၄ ခုႏွစ္အထိ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္စဥ္ ကိုယ္တုိင္ လည္း ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ေရာက္ခဲ့ဖူးသူ မစၥတာ ကင္တားနားကေတာ့ - ရခိုင္အေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ထံ အစီရင္ခံစာ တင္ခဲ့ဖူးသူတေယာက္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ သူ႔အေနနဲ႔ ေကာ္မရွင္ကို ဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္ေစခ်င္တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အခုလို အႀကံျပဳခဲ့ ပါတယ္။

“က်ေနာ္ကုိယ္တုိင္လည္း အႀကိမ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား၊ ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကုိ ေရာက္ခဲ့ဖူးတဲ့ ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ - လူ႔အခြင့္အေရး ကုိယ္စားလွယ္ေဟာင္း တဦးအေနနဲ႔ ျမင္ေတြ႔လုိတာကေတာ့ လူမႈအသုိင္းအ၀ုိင္းၾကားမွာ ခဲြျခားထားတဲ့ မူ၀ါဒေတြကုိ ေက်ာ္လႊားဖုိ႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူမႈအသုိင္းအ၀ုိင္းေတြကုိ ခဲြျခားထားတဲ့အတြက္ အဓိက နစ္နာရတာကေတာ့ ႐ုိဟင္ဂ်ာ အသုိင္းအ၀ုိင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြကုိ ရခုိင္ေကာ္မရွင္နဲ႔ ကုိဖီအာနန္ တုိ႔က ဦးစားေပး ေျဖရွင္းေစခ်င္ပါတယ္။”

အလားတူ အေမရိကန္အေျခစိုက္ Human Rights Watch လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔က အာရွေရးရာတာ၀န္ခံ Brad Adams ကလည္း ကိုဖီအာနန္ ဦးေဆာင္တဲ့ အႀကံေပးေကာ္မရွင္ ဖြဲ႔စည္းခဲ့တဲ့အေပၚ ႀကိဳဆိုေၾကာင္း အခုလို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“ကုိဖီအာနန္ ဦးေဆာင္တဲ့ ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္က ျပႆနာေတြရဲ႕ တစိတ္္တပုိင္းျဖစ္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ျပႆနာကုိ ေျဖရွင္းႏုိင္မယ့္ လက္ေတြ႔က်တဲ့ အႀကံျပဳ တုိက္တြန္းခ်က္ေတြ ေပးႏုိင္လိမ့္မယ္လုိ႔ က်ေနာ္ယုံၾကည္ပါတယ္။ ေကာ္မရွင္ဟာလည္း ခုိင္မာအားေကာင္းၿပီး၊ အေျခအေန တခုလုံးကုိ ၿခံဳငုံသုံးသပ္ႏုိင္စြမ္းလည္း ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ေကာ္မရွင္က အစီရင္ခံတဲ့အခါမွာ လက္ေတြ႔ အခ်က္အလက္ေတြကုိ အေျခခံၿပီး၊ အစုိးရအေနနဲ႔ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏုိင္မယ့္ အႀကံျပဳခ်က္ေတြ ျဖစ္လိမ့္မယ္လုိ႔လည္း က်ေနာ္တုိ႔က ေမွ်ာ္လင့္ထားပါတယ္။”

ဒါ့အျပင္ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔တခုျဖစ္တဲ့ Amnesty International ရဲ႕ အေရွ႕ေတာင္အာရွနဲ႔ ပစိဖိတ္ေရးရာ ညႊန္ၾကားေရးမႉး (Rafendi Djamin) ကလည္း - ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ ေကာ္မရွင္ဖြဲ႔စည္းေၾကာင္း ေၾကညာခ်က္ဟာ - ရခိုင္အေရးကို ျမန္မာတာ၀န္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ အေလးထား ကိုင္တြယ္ ေနတာကို ျပသတဲ့ လကၡဏာတရပ္ျဖစ္ၿပီး - ဒါဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္းက လူေတြအားလံုး လူ႔အခြင့္အေရး ခံစားရေစဖို႔အတြက္ လမ္းစျဖစ္ေစ မယ္ဆိုရင္ တန္ဖိုးရွိတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ ျဖစ္လိမ့္မယ္လို႔လည္း ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံသား ၆ ဦးနဲ႔ ႏုိင္ငံျခားသား ၃ ဦး ပါ၀င္တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ အႀကံေပးေကာ္မရွင္ထဲမွာေတာ့ အဖြဲ႔၀င္ေတြအျဖစ္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အမ်ိဳးသား လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ ဥကၠဌ ဦး၀င္းျမ၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ ၾကက္ေျခနီအသင္း နာယက ေဒါက္တာ သာလွေရႊ၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ ဆရာ၀န္မ်ားအသင္းက ေဒါက္တာျမသီတာ၊ ရခိုင္စာေပနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈအသင္း (ရန္ကုန္) ဥကၠဌ ေဒၚေစာခင္တင့္၊ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ေဟာင္း ကိုဖီအာနန္၊ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ရဲ႕ အထူးအႀကံေပး ပုဂၢိဳလ္ေဟာင္း ဂါဆန္ ဆလမ္၊ ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံဆုိင္ရာ နယ္သာလန္သံအမတ္ႀကီးေဟာင္း လက္တီတီရာ ဗန္ဒန္ အာဆမ္ တို႔ ပါ၀င္ၾကပါတယ္။ ဒီေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ စက္တင္ဘာလ ၅ ရက္ေန႔က်ရင္ ရန္ကုန္မွာ ပထမဆံုး ေတြ႔ဆံုၾကမွာ ျဖစ္ၿပီး၊ အေျခအေနေတြကို ေလ့လာၿပီးေနာက္ - တႏွစ္အၾကာမွာ ျမန္မာအစိုးရကို အႀကံျပဳ အစီရင္ခံစာ တင္သြင္းသြားမွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္ရွင္။

XS
SM
MD
LG