သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား


ကေလးလုပ္သား ပေပ်ာက္ေရးဟာ ေကာင္းမြန္တဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္ေပမယ့္ လက္ေတြ႔အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ ခက္ပါတယ္။ မိသားစု ဆင္းရဲလို႔ အလုပ္လုပ္တာကို ဖြံ႔ၿဖိဳးစႏိုင္ငံေတြမွာ လက္ခံထားရပါတယ္။ လက္ေတြ႔လုပ္ႏိုင္တာကေတာ့ ရွိေနတဲ့ ကေလးအလုပ္သမားေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ၿပီး သူတုိ႔ဘဝ ပိုမိုေကာင္းမြန္လာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကိစၥကို ILO အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားေရးရာအဖြဲ႔နဲ႔ ျပည္တြင္းအလုပ္သမားအဖြဲ႔ေတြက ေဆာင္ရြက္ေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အစိုးရစာရင္းအရ ကေလးလုပ္သားတသန္းခြဲေလာက္ရွိတဲ့အထဲမွာ လဘက္ရည္ဆိုင္က ကေလးေတြကို လူသိမ်ားပါတယ္။

လဘက္ရည္ဆိုင္က ကေလးလုပ္သားေတြအတြက္ ဖြင့္ထားတဲ့ Mobile Education Project ေရြ ႔လ်ားပညာေရးကို လူသိမ်ားပါတယ္။ ကေလးလုပ္သားေတြဆီကို၊ ေရြ ႔လ်ားေက်ာင္း Bus ကားနဲ႔သြားၿပီး ပညာသင္ေပးႏိုင္ေအာင္ Tim Aye-Hardy ဆိုသူ လူငယ္တဦးက တီထြင္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၄ က စတာျဖစ္ၿပီး ကေလး (၁၀၀၀) ေလာက္ကို သင္ၾကားေပးႏုိင္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဝန္ေဆာင္လုပ္ငန္းမွာ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ ကေလးဦးေရ သိန္းခ်ီၿပီး ရွိေနပါတယ္။ အိမ္တြင္းအလုပ္သမား မိန္းကေလးေတြကိုေတာ့ ျမင္ႏုိင္တာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ သူတုိ႔အေျခအေနကို သိႏုိင္ဖုိ႔ ခက္ခဲပါတယ္။

အိမ္တြင္းအလုပ္သမားဘဝကို ေရာက္ေနတဲ့ ကေလးဦးေရကို ေၾကညာတာမ်ဳိး မရွိေသးပါဘူး။ အိမ္တြင္းအလုပ္သမားဘဝမွာ ကေလးကေန လူႀကီးျဖစ္လာသူေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ မိန္းကေလးေတြကို အိမ္တြင္းအလုပ္သမားအျဖစ္ အသံုးျပဳတဲ့ဓေလ့ကို ျမန္မာျပည္မွာ လက္ခံထားတာ ၾကာပါၿပီ။ ကေလးလုပ္ခကို ကေလးရဲ ႔မိဘ (သို႔မဟုတ္) အုပ္ထိန္းသူက လက္ခံရယူတဲ့စနစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အရြယ္ေရာက္လာသူကေတာ့ ႏိုင္ငံျခားမွာ အိမ္တြင္းအလုပ္သမားအျဖစ္ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ျပဳပါတယ္။ ထိုင္း၊ မေလးရွား၊ စကၤာပူနဲ႔ ေဟာင္ေကာင္မွာ ေရာက္ေနတဲ့ ျမန္မာျပည္သား အိမ္တြင္းအလုပ္သမားကို အကာအကြယ္ေပးႏိုင္ေအာင္ အစိုးရက စီစဥ္ေနေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ျမန္မာအိမ္တြင္း အလုပ္သမားသံုးေသာင္းရွိၿပီး စကၤာပူမွာ ေလးေသာင္းေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ ႏိွပ္စက္ညွဥ္းပမ္းခံရသူေတြ ရွိပါတယ္။

ILO အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားအဖြဲ႔ကေတာ့ ျပည္တြင္းအလုပ္သမားေတြကို လက္လွမ္းမိသေလာက္ ေလ့လာေနပံု ရပါတယ္။ လိႈင္သာယာစက္မႈဇုန္က ကေလးအလုပ္သမားအေၾကာင္း Rapid Assessment of Child Labour in Hlaing Thar Yar Industrial Zone ဆိုတဲ့ စာတမ္းကို မႏွစ္က ထုတ္ေဝထားပါတယ္။ ကေလးေတြကို တိုက္ရိုက္ေမးျမန္းတဲ့အျပင္ မိဘ၊ ဆရာဆရာမနဲ႔ အလုပ္ရွင္ကိုလည္း ေမးျမန္းတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ လိႈင္သာယာ ကေလးအလုပ္သမား တဝက္ဟာ (၁၃) ႏွစ္ေအာက္ေတြ ျဖစ္ၾကၿပီး၊ ရွစ္ႏွစ္သားအရြယ္အထိ ပါဝင္တယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ ကေလးကို တေန႔ (၄) နာရီသာ ခုိင္းရမယ္လို႔ ဥပေဒက သတ္မွတ္ထားေပမယ့္ တေန႔ (၈) နာရီ လုပ္ေနၾကပါတယ္။ အသက္ငယ္လို႔ ေတာက္တိုမယ္ရ အလုပ္ကိုလုပ္တဲ့ ကေလးဟာ ပံုမွန္အလုပ္ကို လုပ္တဲ့ကေလးေလာက္ လုပ္ခမရဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။

စားေသာက္ကုန္နဲ႔ အထည္ခ်ဳပ္စက္ရံုတခ်ဳိ ႔မွာ (၁၃) ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြကို ေတြ႔ရတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ကေလးအလုပ္သမား ေပၚေပါက္လာေအာင္ ဖန္တီးတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြထဲမွာ မိဘဆင္းရဲမႈနဲ႔ အလုပ္ရွင္က လက္ခံလိုမႈဟာ အဓိက အေၾကာင္းရင္းလို႔ ဆုိပါတယ္။ မိဘေတြရဲ ႔ ေမတၱာရပ္ခံမႈေၾကာင့္ ကူညီတဲ့အေနနဲ႔ ကေလးအလုပ္သမားကို လက္ခံရတာလုိ႔ အလုပ္ရွင္ဘက္က ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကေလးအလုပ္သမားဟာ လူႀကီးထက္ပိုၿပီး က်ဳိးႏြံတဲ့အတြက္ ပိုၿပီးခိုင္းေကာင္းတယ္လို႔ အလုပ္ရွင္ဘက္က ျမင္ပါတယ္။ စက္ရံုအလုပ္ရံုမွာ ကၽြမ္းက်င္မႈကိုလိုက္ၿပီး လုပ္ခရတာမို႔ ကေလးလုပ္သားေတြ အလုပ္လုပ္ရင္း အတတ္ပညာသင္ယူရမယ္လို႔ အလုပ္ရွင္ကေရာ ကေလးလုပ္သားကေရာ ယူဆၾကပါတယ္။ အလုပ္လုပ္ရင္း အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းပညာ သင္ယူသင့္တာကို သေဘာေပါက္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။

လိႈင္သာယာစက္မႈဇုန္က ကေလးလုပ္သား (၇၅) ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ မိသားစုကို ကူညီတဲ့အေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ေနၾကတာလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဆရာဆရာမ၊ ရပ္ကြက္လူႀကီး၊ ဘုရားလူႀကီး စတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြကလည္း မိဘကို ကူညီဖုိ႔ ကေလးမွာ တာဝန္ရွိတယ္လို႔ ျမင္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လုပ္ငန္းခြင္မွာ ကေလးပညာ သင္ႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ အလုပ္ရွင္ကေရာ မိဘကေရာ သေဘာတူဖို႔ လိုတယ္လို႔ ILO အဖြဲ႔က ဆုိပါတယ္။ လုပ္ငန္းကၽြမ္းက်င္ေအာင္ သင္တန္းေပးတာကို အေကာင္းဆံုးနည္းလမ္းအျဖစ္ ေဖာ္ျပပါတယ္။ ကေလးလုပ္သားေတြ သင္တန္းတက္ႏုိင္ေအာင္ အလုပ္မပင္ပန္းဖို႔နဲ႔ ေလ့လာခ်ိန္ရဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

သင္တန္းတက္ႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ေပးလို႔ ဝင္ေငြေလ်ာ့သြားႏိုင္တာကို ကေလးမိဘက လက္ခံဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကေလးလုပ္သား အလုပ္ခြင္သင္တန္း ေအာင္ျမင္ေရးဟာ အလုပ္ရွင္နဲ႔ မိဘအေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။ လိႈင္သာယာမွာ အလုပ္သမားေတြ လုပ္ခေကာင္းေကာင္းမရတဲ့ ျပႆနာ ရွိပါတယ္။ မိခင္ဖခင္ေတြ အလုပ္လုပ္ႏိုင္ရင္ ကေလးလုပ္သား ေလ်ာ့နည္းသြားႏိုင္တာကိုလည္း ILO က ညႊန္ျပထားပါတယ္။ ကေလးအလုပ္မလုပ္ရလို႔ ဥပေဒက ဆိုေပမယ့္ လူမႈေရးအရ ကေလးလုပ္သားကို လက္ခံၾကပါတယ္။ လိႈင္သာယာ ကေလးလုပ္သား ျပႆနာေျဖရွင္းဖို႔အတြက္ ဆက္ၿပီး သုေတသနလုပ္ဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ ILO အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားေရးရာအဖြဲ႔ရဲ ႔ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG