သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေမရိကန္တဝွမ္း ျမန္မာေတြ မဲေပး


Democratic ပါတီသမၼတေလာင္း Hillary Clinton နဲ႔ Republican ပါတီတို႔ၾကား ဘယ္သူ႔ကို သမၼတအျဖစ္ေ႐ြးခ်ယ္မလဲဆိုတာကို အေမရိကန္ျပည္သူေတြ မဲေပးေ႐ြးခ်ယ္ေနၾကပါၿပီ။ ဒီတေခါက္ သမၼတေ႐ြးေကာက္ပဲြအတြက္ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးခဲ့ၾကတဲ့ေနရာမွာ သမၼတေလာင္း ၂ ေယာက္ၾကား ခ်ျပခဲ့တဲ့ မူဝါဒေတြ၊ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကတိေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ကြဲျပားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သမၼတေ႐ြးေကာက္ပဲြအတြက္ မဲေပးခဲ့ၾကတဲ့ ျမန္မာႏြယ္ဘြား အေမရိကန္ႏိုင္ငံသားေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြကို အေျခခံစဥ္းစားၿပီး သမၼတျဖစ္မယ့္သူကို ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့ၾကသလဲဆိုတာကို မစုျမတ္မြန္က စံုစမ္းတင္ျပထားပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ၄၅ ေယာက္ေျမာက္ သမၼတအျဖစ္ ဒီမိုကရက္ Hillary Clinton ကိုေ႐ြးခ်ယ္မွာလား Republican Donald Trump ကိုေ႐ြးခ်ယ္မလားဆိုတာ အဆံုးအျဖတ္ေပးမယ့္ ေ႐ြးေကာက္ပဲြအတြက္ အခုအသံလႊင့္ေနခ်ိန္အထိ အေနာက္ဖက္ျခမ္းျပည္နယ္ေတြမွာ မဲေပးေနၾကဆဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတေခါက္ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ထူးျခားခဲ့တာက သမၼတေလာင္း ၂ ေယာက္ၾကားခ်ျပခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးစတဲ့ မူဝါဒေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ကို ကဲြျပားခဲ့ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ မူဝါဒ၊ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးဆိုင္ရာ မူဝါဒေတြမွာ ဆန္႔က်င္ဘက္သေဘာထားေတြ ႐ွိေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီေတာ့ အေမရိကန္ႏို္င္ငံသားေတြအေနနဲ႔ သမၼတကိုမဲေပးတဲ့ေနရာမွာ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြကို အေျခခံ ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့ၾကသလဲဆိုတာကုိသိရဖုိ႔ မဲေပးခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏြယ္ဘြား အေမရိကန္ႏိုင္ငံသားတခ်ဳိ႕ကိုဆက္သြယ္ ေမးၾကည့္ထားပါတယ္။ သမၼတေလာင္း ၂ ေယာက္လံုး မဲေပးခဲ့ၾကၿပီး ၂ ေယာက္လံုးကလည္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲေအာင္ပြဲခံၾကဖုိ႔ ျပင္ဆင္ထားရာ New York ျပည္နယ္ New York ၿမိဳ႕က ကိုေက်ာ္ေဇကို ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးတဲ့ အေတ႔ြအႀကံဳကေန ပထမဆံုး စၿပီးေမးထားပါတယ္။

" က်ေနာ္ မနက္ကေတာ့ Queens မွာသြားၿပီး ေမးေပးခဲ့ပါတယ္။ မဲေပးတဲ့သူမ်ားတယ္။ မဲေပးတဲ့သူ မ်ားတယ္။ က်ေနာ္တို႔ေနတဲ့ေနရာက Immigrants ေတြမ်ားေတာ့ mix ေပါ့ေနာ္ အျဖဴေရာ အမည္းေရာ အထူးသျဖင့္ အာရွက လူေတြ မ်ားတာေပါ့ေနာ္။ ေတြ႔တာေတာ့ လူငယ္ပိုင္း၊ လူလတ္ပိုင္း၊ လူႀကီးပိုင္း အကုန္အစံုလာၾကပါတယ္။

ေမး။ ။ အခု ဒီတေခါက္ ဘယ္သူ႔ကို သမၼတအျဖစ္ ေရြးမယ္ဆိုတာ ကိုယ့္အတြက္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လြယ္လြယ္ကူကူ ခ်လို႔ရလား။ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြကို အေျခခံၿပီး သမၼတေလာင္းကိုေတာ့ မဲထည့္တယ္ဆိုတာ ေျပာျပပါရွင့္။

ဒီတေခါက္ကေတာ့ ေရြးရတာလြယ္တယ္။ အစဥ္အလာအရဆိုရင္ က်ေနာ္က ရီပတ္ပလင္ကန္ကို ေထာက္ခံခဲ့တဲ့သူ၊ ဒါေပမဲ့ ဒီရီပတ္ပလင္ကန္က ဝင္ၿပိဳင္တဲ့ Candidate ေပါ့ေနာ္။ သူ႔ကိုေထာက္ခံဖုိ႔အတြက္ဆိုတာ ဘယ္လိုမွမျဖစ္နုိင္ဘူး ဒါေၾကာင့္ ဒီမုိကရက္က Candidate ျဖစ္တဲ့ ဟီလာရီကိုပဲ က်ေနာ္ မဲေပးခဲ့တယ္။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္က ဘယ္လိုေပၚ မူတည္သလဲဆိုရင္ ဟီလာရီရဲ႕ အေတြ႔အၾကံဳ၊ အျပစ္ကင္းတဲ့ႏုိင္ငံေရးသမားေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ တုိင္းျပည္အတြက္ ပိုၿပီးလမ္းေၾကာင္းမွန္တဲ့ေနရာကို သြားမယ့္သူဆိုလို႔သူပဲရွိလို႔။"

New York ၿမိဳ႕က ကိုေက်ာ္ေဇလုိပဲ Hillary Clinton ရဲ႕ မူဝါဒေတြကို သေဘာက်လို႔ မဲေပးခဲ့သူေနာက္တေယာက္ကေတာ့ California ျပည္နယ္ San Mateo ၿမိဳ႕က မစႏၵာေ႐ႊပါ။

"ေရာက္သြားတဲ့အခ်ိန္ကေတာ့ ၉နာရီေလာက္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူအမ်ားႀကီးေတာ့ မရွိဘူး။ ဒါေပမဲ့ ခဏေတာ့ေစာင့္ရတယ္။ လိုင္းစီ ေစာင့္ရတယ္ဆိုေတာ့ အသက္ႀကီးတဲ့သူေတြက Electric System နဲ႔ေပးတာကို မကၽြမ္းဝင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ မဲေပးဖို႔ကို ခဏေလးေစာင့္ရတာေတာ့ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ တျခားေတာ့ အခက္အခဲမရွိပါဘူး။ "

ေမး။ ။ ဒီေန႔ေရြးခ်ယ္ရတဲ့သမၼတေလာင္းကို ေရြးခ်ယ္ရမွာ သူ႔ကို ခက္ခက္ခဲခဲ ေရြးခ်ယ္ရသလား။ ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုမ်ိဳးအခ်က္ေတြကို ၾကည့္ၿပီး သူ႔ကိုေရြးခ်ယ္သလဲဆိုတာ သိပါရေစ။

"သမၼတေလာင္းကို ေရြးခ်ယ္ရာမွာ သိပ္ေတာ့ ခက္ခက္ခဲခဲေတာ့ မရွိပါဘူး။ က်မကေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္ကို မဲေပးတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူ႔ရဲ႕ေပၚလစီေတြက က်မတို႔ Immigrants ေတြအတြက္ ပိုၿပီးေတာ့ အဆင္ေျပလိုက္မယ္။ ၿပီးေတာ့ သူ႔ရဲ႕ေပၚလစီေတြကို ၾကိဳက္တဲ့အတြက္ကို ဟီလာရီကလင္တန္ကိုပဲ သမၼတအျဖစ္ မဲေပးခဲ့တာပဲ။ အဓိက ကေတာ့ သူ႔ရဲ႕ၿပိဳင္ဖက္ျဖစ္တဲ့ ေဒါနယ္လ္ထရမ့္ရဲ႕ ေပၚလစီေတြက နည္းနည္းေလး အစြန္းေရာက္တဲ့ဟာေတြရွိေနတယ္လို႔ ျမင္မိတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ၿပီးတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီႏုိင္ငံျခားေရးမူဝါဒေတြကလည္း တခါတေလက်ေတာ့ သူေျပာသေလာက္မလြယ္ဘူးေပါ့ေနာ္ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ အလုပ္ေတြကို ဒီမွာ ျပန္ယူတဲ့အခါက်ေတာ့ လြယ္ကူတဲ့ကိစၥေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတခုကို ယူၿပီးေတာ့ လုပ္ရမယ့္ကိစၥျဖစ္တယ္ေပါ့ေနာ္။

ဟီလာရီကလင္တန္မွာလည္း အလုပ္သမားေရးရာပိုင္းေပါ့ေနာ္ ၿပီးေတာ့ အလုပ္ေတြ ဒီႏုိင္ငံမွာ ျပန္ၿပီးျဖစ္ႏိုင္ရန္အတြက္ လုပ္ေဆာင္တဲ့အပိုင္းမွာ သူ႔အေနနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ေပၚလစီေတြနဲ႔ လုပ္ႏုိင္တယ္လို႔ ယူဆတဲ့အတြက္ ဟီလာရီကလင္တန္ကို Vote ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္လို႔ ဒါ့အျပင္ အျဖဴ၊ အမည္း အေရွ႕အေနာက္ မခြဲျခားပဲနဲ႔ တန္းတူဆက္ဆံတဲ့ေနရာမွာလည္း ဟီလာရီကလင္တန္က ပိုၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္လိမ့္မယ္လို႔ ထင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဟီလာရီကလင္တန္ကို မဲေပးခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။"

အေမရိကန္ဟာ အလုပ္ႀကိဳးစားသူတိုင္း အက်ဳိးခံစားခြင့္႐ွိတဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္ရမယ္လို႔ Hillary Clinton ကသူ႔ရဲ႕မဲဆြယ္ပြဲေတြမွာ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ Donald Trump ကေတာ့ သူသာသမၼတျဖစ္လာခဲ့ရင္ ဒုကၡသည္ေတြကို လက္ခံမွာမဟုတ္ဘူး။ အေမရိကန္နဲ႔ မက္ဆီကုိနယ္စပ္မွာ တရားမဝင္လူေတြ ဝင္မလာႏိုင္ေအာင္ တံတိုင္းေဆာက္မယ္လို႔ ေျပာခဲ့တာပါ။

ဒီလိုလူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရး ဆိုင္ရာပိုင္းမွာ ေတာ္ေတာ္ကို မူကြဲခဲ့တဲ့အခ်က္က အေမရိကန္မွာ လာေရာက္အေျခခ် ေနထုိင္ၾကသူ မဲဆႏၵ႐ွင္ေတြရဲ႕ဆံုးျဖတ္ခ်က္အေပၚမွာ သက္ေရာက္မႈ႐ွိခ့ဲပါတယ္။ Illinois ျပည္နယ္ Chicago ၿမိဳ႕မွာ ၄ နာရီေလာက္ၾကာေအာင္ တန္းစီေစာင့္ၿပီး မဲေပးခဲ့တဲ့ ကိုေအာင္ျမတ္မ်ဳိးအတြက္က ဒီအခ်က္က အဓိကျဖစ္တယ္လို႔ ခုလိုေျပာပါတယ္။

" က်ေနာ္က ျမန္မာျပည္ေရာက္လာကတည္းက ပထမဆံုးအၾကိမ္မဲေပးခြင့္ရခဲ့တာပါ။ က်ေနာ္ကေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္ကို ေရြးခ်ယ္ၿပီး မဲေပးခဲ့ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ တျခားႏုိင္ငံက လာၿပီး အေျခခ်တဲ့လူတေယာက္အေနနဲ႔ အလုပ္ရဖို႔တို႔ ပညာသင္ခြင့္ရဖို႔တို႔ အကုန္လံုး ဒီတုိင္းျပည္ရဲ႕ ဥပေဒ၊ တျခားႏုိင္ငံသားေတြ၊ တျခားလူေတြအတြက္ ဥပေဒ ေတြေကာင္းလို႔ က်ေနာ္ ဒီေနရာကို ေရာက္ခဲ့တာေလ။ အဲ့ဒီ့ဥပေဒေတြကို ေကာင္းေအာင္ လုပ္ေပးမယ္လို႔ ကတိေပးထားတဲ့ ဟီလာရီကလင္တန္ကိုပဲ မဲေပးခဲ့ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေနာက္လာမယ့္ တျခားႏုိင္ငံက လာမယ့္ Immigrants ေတြလည္း ဒီလိုမ်ိဳးဥပေဒေတြေၾကာင့္ပဲ ပိုၿပီးေတာ့ ေကာင္းေစမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။"

လက္႐ွိသမၼတ Barack Obama တက္လာခ်ိန္ 2008 ခုႏွစ္ဟာ အေမရိကန္မွာ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရခ်ိန္ျဖစ္ပါတယ္။ အခုလက္႐ွိအေျခအေနမွာေတာ့ စီးပြားေရးဟာ ျပန္လည္ တုိးတက္ေကာင္းမြန္လာတဲ့ အေျခအေနကိုေရာက္ေနပါၿပီ။ Republican သမၼတေလာင္း Donald Trump ကသူသာ သမၼတျဖစ္လာခဲ့ရင္ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈဒဏ္ခံေနရသူေတြအတြက္ အလုပ္အကိုင္ေတြဖန္တီးေပးမယ္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံလို အလုပ္သမားခသက္သာတဲ့ႏိုင္ငံေတြကိုေရာက္ေနတ့ဲ အေမရိကန္စီးပြားေရးေတြ ႏိုင္ငံထဲ ျပန္ေရာက္ေအာင္ လုပ္ေပးမယ္လို႔ ကတိျပဳထားပါတယ္။ ဒီကတိအျပင္ IS စစ္ေသြးႂကြေတြကို အျမတ္ျပတ္ေအာင္ ႐ွင္းမယ္လို႔ Trump ရဲ႕ေျပာၾကားခ်က္ကို သေဘာက်တဲ့အတြက္ Trump ကိုေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့သူေတြထဲက တေယာက္ကေတာ့ Nevada ျပည္နယ္ Las Vegas ၿမိဳ႕မွာ ေနထိုင္တဲ့ ဦးဆန္းထြန္းနီျဖစ္ပါတယ္။

" မဲေပးဖို႔ စဥ္းစားတဲ့အခါက်ေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္ကိုေရာ ေဒါနယ္ထရမ့္ကိုေရာ ႏွစ္ေယာက္စလံုးကို က်ေနာ္က ဟိုးအရင္တုန္းက မဲေပးခဲ့ရသလို စံခ်ိန္မွီလို႔ က်ေနာ္ မတြက္ပါဘူး ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္အေနနဲ႔ကလည္း နည္းနည္းေလး ခပ္ေပ်ာ့ေပ်ာ့ေလး လြန္ခဲ့တဲ့ ၈ႏွစ္ကတည္းက ေလ့လာၾကည့္ရသေလာက္ေတာ့ သူက ျပတ္ျပတ္သားသား သိပ္မရွိပါဘူး။ နည္းနည္းေပ်ာ့တယ္။ ေဒၚနယ္ထရမ့္က်ေတာ့ သူဟာေလးနဲ႔သူ တက္လာတယ္။ သူကေတာ့ အရင္ကေတာ့ ေမာ္ဒယ္လ္ေလးေတြနဲ႔ ဘာေလးေတြနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ကိုယ္ေရးကိုယ္တာကိစၥေလးေတြေတာ့ ရွိတာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္တြက္ၾကည့္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီမိုကရက္ ၈ႏွစ္ၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာ အေျပာင္းအလဲေလးကို လည္း တကယ္လည္း လိုခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္တခုက IS ကို အျပတ္ႏွိမ္ႏွင္းမယ္ဆိုတဲ့ကိစၥရယ္၊ ေနာက္ၿပီး တုိင္းျပည္ကို ျပန္ၿပီး ခ်မ္းသာေအာင္ လုပ္မယ္ဆုိတဲ့ကိစၥရယ္ အဓိက ႏွစ္ခ်က္နဲ႔ က်ေနာ္က ျပန္ၿပီးေတာ့ ေရြးလိုက္တဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္ ေဒါနယ္လ္ထရမ့္ကိုပဲ က်ေနာ္မဲေပးခဲ့ပါတယ္။"

ကမာၻမွာ ၾသဇာအ႐ွိန္အဝါအႀကီးဆံုး ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒဟာ သိပ္ကိုအေရးႀကီးပါတယ္။ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးမႈေတြအတြင္း ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးေဟာင္း တေယာက္ျဖစ္တဲ့ Hillary Clinton ဖက္က သူက်င့္သံုးႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒအေၾကာင္း ႐ွင္းျပတာမ်ဳိး ႐ွိခဲ့ေပမဲ့ Donald Trump အေနနဲ႔ကေတာ့ ျပတ္ျပတ္သားသား ေျပာထားတာမ်ဳိးမ႐ွိပါဘူး။ California ျပည္နယ္ Orange County ကေန မဲေပးခဲ့တဲ့ ကိုညီညီက သူသမၼတေ႐ြးခ်ယ္တဲ့ေနရာမွာ ဒီကိစၥကို အဓိက စဥ္းစားခဲ့တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

" Candidate ကေတာ့ က်ေနာ္ကေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္ကိုပဲ ေရြးလိုက္ပါတယ္။ အဓိက ကေတာ့ သူ႔ကို အရမ္းႀကိဳက္လြန္းလို႔ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေဒါနယ္လ္ထရမ့္ထက္စာရင္ေတာ့ သူက ပိုၿပီးေတာ့ အသိညဏ္ရွိမယ္လို႔ေတာ့ ထင္တာပဲေလ။ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပိီးေတာ့ ဝါရင့္တယ္ဆိုေတာ့ အမွားလုပ္ဖို႔ နည္းတယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ၿပီးေတာ့ ေပးတာပါ။

ေမး။ ။ တျခား ႏုိင္ငံေရးအျပင္ တျခားကိုယ္နဲ႔ တုိက္ရိုက္ပတ္သက္ႏုိင္တဲ့ ကိစၥမ်ိဳးေတြမွာေရာ ဘယ္လိုစဥ္းစားလဲ။

" တျခားစဥ္းစားတဲ့အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ ေဒါနယ္ထရမ့္တက္လို႔ရွိရင္ တျခားတုိင္းျပည္ေတြနဲ႔ မေျပလည္မွာ စိုးရိမ္တခုပဲ အဲ့တာကေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္နဲ႔ဆို ပိုၿပီးေတာ့ အဆင္ေျပမွာေပါ့ေနာ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူက ဒီ့ျပင္တုိင္းျပည္ေတြနဲ႔လည္း နဂိုကတည္းက ဆက္သြယ္ရွိထားဖူးတဲ့သူဆိုေတာ့ တိုင္းျပည္အတြက္ ျပသနာ ျဖစ္စရာ မရွိပါဘူး အဲ့တာေၾကာင့္ပါ။"

အခုၾကားခဲ့တာေတြကေတာ့ အေမရိကန္သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးခဲ့ၾကတဲ့ ျမန္မာႏြယ္ဘြားတခ်ဳိ႕ရဲ႕ သေဘာထားေတြျဖစ္ပါတယ္။ မၾကာခင္နာရီပိုင္းအတြင္းမွာပဲ ဘယ္သူကသမၼတအျဖစ္ အႏိုင္ရတယ္ဆိုတဲ့ အေျဖထြက္လာေတာ့မွာျဖစ္တဲ့အတြက္ သမိုင္းဝင္ ပထမဆံုး အမ်ဳိးသမီးသမၼတျဖစ္လာမလား၊ ႏိုင္ငံေရးေနာက္ခံမ႐ွိတဲ့ စီးပြားေရးသမားႀကီးက သမၼတျဖစ္လာမလားဆိုတာ သိရေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG