သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္ ကခ်င္ျပည္နယ္ခရီးစဥ္ ကန္႔သတ္ခံရမႈ HRW ေ၀ဖန္


Yanghee lee kachin trip (MOI)

Yanghee lee kachin trip (MOI)

ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးအထူး ကိုယ္စားလွယ္ Yanghee Lee ရဲ႕ ႏွစ္ရက္ၾကာ ကခ်င္ျပည္နယ္ ခရီးစဥ္အတြင္း လိုင္ဇာနဲ႔ ဖားကန္႔ေဒသ ဘက္ေတြကို သြားေရာက္ၾကည့္ရွဳခြင့္မျပဳတဲ့အေပၚမွာ စိတ္ပ်က္မိေၾကာင္း နယူးေရာက္ အေျခစိုက္ HRW ႏိုင္ငံတကာလူ႔ အခြင့္အေရးအဖဲြ႔အစည္းက ေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္။

အခုလို Yanghee Lee ကခ်င္ျပည္နယ္ကို ေရာက္ရွိေနခ်ိန္မွာပဲ တိုက္ပဲြေတြေၾကာင့္ IDP ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြႀကံဳေတြ႔ေန ရတဲ့ အခက္အခဲေတြဟာ ပိုၿပီးဆိုးရြားလာေနတယ္လို႔ ကခ်င္အမ်ဳိးသမီးအေရးအဖဲြ႔အစည္းေတြကလည္း ဆိုပါတယ္။

ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားတဲ့ မအင္ၾကင္းႏိုင္က အျပည့္အစံုကို ဆက္ၿပီးေျပာျပမွာပါ။

Yanghee Lee ဟာ သူရဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံခရီးစဥ္ မစတင္ခင္ သူသြားေရာက္ေလ့လာမယ့္ ေဒသေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျမန္မာအစိုးရကို ႀကိဳတင္အေၾကာင္းၾကား ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူရဲ႕ ကခ်င္ျပည္နယ္ခရီးစဥ္အတြင္း ဖားကန္႔နဲ႔ လိုင္ဇာ ေဒသဘက္က လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို သြားေရာက္စံုစမ္း မယ့္ အစီအစဥ္အတြက္ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရေရာ၊ ျပည္နယ္အစိုးရဘက္ကေရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမရွိခဲ့ဘူးလို႔ Yanghee Lee က ဗီြအိုေအ ကိုေျပာပါတယ္။

အခုလို ကုလသမဂၢေပးအပ္ထားတဲ့ တာ၀န္ရွိပုဂၢိဳလ္တဦးအေနနဲ႔ သြားမယ့္ အစီအစဥ္ကို အစိုးရဘက္က ေဆာင္ရြက္မေပးႏိုင္ခဲ့တဲ့အေပၚမွာ HRW အေနနဲ႔ စိတ္ပ်က္မိေၾကာင္း အဖဲြ႔ရဲ႕ အာရွေရးရာတာ၀န္ခံ Brad Adams ကေျပာပါတယ္။

"ဒါကိုၾကည့္ရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တကယ့္အစိုးရဟာ စစ္တပ္ျဖစ္ေနၿပီး အေရးႀကီးတဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြကို ခ်တာလဲ သူတို႔ပဲဆိုတာ ေျပာလို႔ရပါတယ္။အရင္ အရပ္သားတပိုင္းအစိုးရလက္ထက္မွာလည္း စစ္တပ္က ဒီအတိုင္းပဲလုပ္ခဲ့တာပါ။ အခု NLD အရပ္သားအစိုးရ လက္ထက္မွာလည္း ေျပာင္းလဲ မလာပါဘူး။ ကုလသမဂၢအထူး ကိုယ္စားလွယ္တဦးအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း သူသြားခ်င္တဲ့ ေနရာေတြဆီကို သြားေရာက္ၾကည့္ရွဳခြင့္ရွိပါတယ္။သူ႔ကို အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစမယ့္ေနရာေတြကို Yanghee Lee က သြားမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာဆိုရင္လည္း လံုၿခံဳေရးအေျခအေနကို Yanghee Lee က နားလည္ပါတယ္။ ဒါကို ျမန္မာစစ္တပ္ကေန သူ႕သြားမယ့္ေနရာေတြအတြက္ လံုၿခံဳေရးမေပးႏိုင္ဘူးဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ မယံုပါဘူး။ စစ္တပ္ဘက္က တခုခုကို ဖုန္းကြယ္ထားစရာရွိေနတယ္လို႔ပဲ က်ေနာ္တို႔ ထင္ပါတယ္။"

ျမန္မာအစိုးရဘက္ကေတာ့ နယ္ေျမလံုၿခံဳေရး အေျခအေနအရ စိတ္ခ်ရမႈမရွိတာေၾကာင့္ Yanghee Lee ကို အဲဒီေဒသေတြဘက္ကို သြားခြင့္မျပဳတာျဖစ္တယ္လို႔ တုန္႔ျပန္ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ခရီးစဥ္အတြင္း ယန္ဟီလီဟာ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ အနီးမွာရွိတဲ့ စစ္ေဘးေရွာင္ ဒုကၡသည္စခန္းတခုကို မေန႔က သြားေရာက္ၾကည့္ရွဳခဲ့သလို၊ လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔အစည္းေတြ၊ ဘာသာေရးနဲ႔ ကူညီကယ္ဆယ္ေရး အဖဲြ႔ေတြနဲ႔လည္း တနလၤာေန႔က ေတြ႕ဆံုခဲ့တာပါ။ တိုက္ပဲြေတြဆက္ၿပီး ျဖစ္ေနတဲ့ ကခ်င္ေဒသမွာ ပဋိပကၡေၾကာင့္ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြဟာ ပိုၿပီး ဒုကၡေရာက္ေနတဲ့အျပင္ အေျခခံ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ မေပးႏိုင္တဲ့အတြက္ သူတို႔ရဲ႕ အေျခအေနေတြဟာ စိုးရိမ္စရာေကာင္းေနေၾကာင္း ယန္ဟီလီနဲ႔ တနလၤာေန႔က ေတြ႕ဆံုရာမွာ တင္ျပခဲ့တယ္လို႔ Htoi Gender အဖဲြ႔ တာ၀န္ခံ နန္ပုက ေျပာပါတယ္။

“ အခုဆိုရင္ ကေလး (၈၀၀)ေလာက္က လိုင္ဇာၿမိဳ႕နားက IDP စခန္းတခုထဲကို စစ္လက္နက္ႀကီးက်တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ကေလးေတြ ေက်ာင္းဆက္ တက္ဖို႔ အေျခအေနမရွိဘူး။ အဲဒီထဲမွာ မိန္းကေလးေတြက ပိုၿပီးေတာ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာထိခိုက္မႈေတြရွိေနပါတယ္။ စီးပြားေရးမွာဆိုရင္လည္း အမ်ဳိးသမီးေတြ ပံုမွန္၀င္ေငြရရွိဖို႔ အရမ္းအခက္အခဲျဖစ္ေနတယ္။ စစ္ေျပးဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ လူေတြဟာ ပိုပိုၿပီးဒုကၡေရာက္လာတဲ့အေၾကာင္း က်မတင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ မူးယစ္ေဆး၀ါးနဲ႔ လူကုန္ကူးမႈျပႆနာေတြကိုလည္း အမ်ဳိးသမီးေတြက ဆိုးဆိုးရြားရြားရင္ဆိုင္ေနရတဲ့အေၾကာင္း သူ႔ကိုေျပာျပခဲ့တယ္။”

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရဖို႔ အဓိကထား အေကာင္အထည္ေဖၚေဆာင္ရြက္မယ္လို႔ ကတိေပးထားတဲ့ NLD အစိုးရဟာ လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ ပဋိပကၡျဖစ္ေနတဲ့ေဒသက အမ်ဳိးသမီးေတြ ပါ၀င္ေရး သူတို႔ တင္ျပထားတဲ့ အဆိုကို တုန္႔ျပန္မႈမရွိေသးတဲ့ အေပၚမွာလည္း ကခ်င္အမ်ဳိးသမီးေတြအေနနဲ႔ စိတ္ပ်က္မိေၾကာင္း နန္ပုက ဆိုပါတယ္။

“အမ်ဳိးသမီးေတြ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဖၚေဆာင္မႈမွာ ၃၀%ပါ၀င္ဖို႔အေရး EAO လက္နက္ကိုင္ေတြဘက္ကေတာ့ လံုး၀လက္ခံၿပီးေတာ့ အစိုးရဘက္က ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ဘာတုန္႔ျပန္ခ်က္မွ မရေသးပါဘူး။ ဘယ္လိုပဲ တိုက္တြန္းတိုက္တြန္း အစိုးရဘက္က ဘာမွ တုန္႔ျပန္တာမ်ဳိး မလုပ္ေတာ့ က်မတို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ သိပ္မရွိဘူး။”

အခုတေခါက္ ကခ်င္ျပည္နယ္ ခရီးစဥ္မွာ တိုက္ပဲြေတြေၾကာင့္ အေျခအေနေတြပိုမို ဆိုးရြားေနၿပီး စစ္ေၾကာင့္ ေနရပ္စြန္႔ခြာထြက္ေျပးေနၾကရသူေတြလည္း ပိုၿပီးတိုးလာေနတာကို သူကုိယ္တိုင္ ေတြ႕ရွိခဲ့ေၾကာင္း Yanghee Lee က ဗီြအိုေအကို ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

မေန႔က ကခ်င္ျပည္နယ္ကထြက္ခြာလာတဲ့ Yanghee Lee ဟာ ဒီကေန႔ ဗုဒၶဟူးေန႔ နံနက္ (၆)နာရီမွာ မြန္ျပည္နယ္မွာရွိတဲ့ ဇင္းက်ဳိက္ အက်ဥ္းဦးစီးဌာနကို သြားေရာက္ေလ့လာမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္တဦးအျဖစ္ အက်ဥ္းဦးစီးရဲဘက္စခန္းကို ပထမဆံုး အၾကိမ္သြားေရာက္တဲ့ခရီးစဥ္လည္းျဖစ္ပါတယ္။

ဇန္န၀ါရီလ (၁၃)ရက္ေန႔မွာ ရခိုင္ျပည္နယ္ ဘက္ကို ေရာက္ရွိမွာျဖစ္ၿပီး အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈ ေတြျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္းေတာနဲ႔ ရေသ့ေတာင္ ေဒသေတြဘက္ကို သြားေရာက္ၾကည့္ရွဳမွာျဖစ္သလို အစိုးရဘက္ကလည္း ခြင့္ျပဳထားေၾကာင္း သမၼတရံုးေျပာခြင့္ရ ပုဂၢိဳလ္ ဦးေဇာ္ေဌးက ေျပာပါတယ္။

XS
SM
MD
LG