သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဗီယက္နမ္ ျပည္ပပုိ႔ကုန္ အလားအလာေကာင္း


ဗီယက္နမ္ ဟုိခ်ီမင္းၿမဳိ႕ေတာ္

ႏိုင္ငံျခားပုိ႔ကုန္အေပၚ အားထားေနတဲ့ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံဟာ ပစိဖိတ္ရပ္ဝန္း စီးပြားေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ TPP ထဲကို ဝင္ေရာက္ခြင့္ ရလာတဲ့အတြက္ ကမၻာ့ေစ်းကြက္ရဲ႕ ထက္ဝက္ခန္႔ရွိတဲ့ ေစ်းကြက္ထဲကို အေကာက္ခြန္မဲ့ တင္သြင္းခြင့္ ရရွိေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဗြီအိုေအ သတင္းေထာက္ Ralph Jennings တိုင္ေပကေန ေပးပုိ႔တဲ့သတင္းကို ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္က တင္ျပမွာပါ။

ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံဟာ EU ဥေရာပသမဂၢနဲ႔ သေဘာတူညီမႈ ခ်ဳပ္ဆိုႏိုင္ခဲ့ၿပီးေနာက္၊ အဖြဲ႔ဝင္ ၁၁ ႏိုင္ငံပါရွိတဲ့ TPP နဲ႔အခုဆက္လက္ၿပီး သေဘာတူညီမႈ ရယူ လုိက္ႏိုင္တဲ့အတြက္ ကမၻာ့အသားတင္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ စုစုေပါင္း ၄၅%ရွိတဲ့ ေစ်းကြက္ႀကီးထဲကို အေကာက္ခြန္မဲ့ ဝင္ေရာက္ခြင့္ ရရွိေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္၊ WTO ေခၚ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ထဲကုိ အရင္က ဝင္ေရာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ေနာက္ထပ္ႀကီးမားတဲ့ စီးပြားေရးအခြင့္အလမ္းတခုကို ဗီယက္နမ္က ရသြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

TPP နဲ႔ သေဘာတူညီမႈကို ဇန္နဝါရီ ၁၄ ရက္မွာ စတင္အသက္ဝင္ေစဖို႔ ဗီယက္နမ္ အမ်ဳိးသားလႊြတ္ေတာ္က အတည္ျပဳလိုက္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကေနဒါနဲ႔ ဂ်ပန္တုိ႔လို ေစ်းကြက္ႀကီးေတြဆီ သြင္းကုန္ခြန ္ကင္းလြတ္ခြင့္ ရရွိေတာ့မွာပါ။ တခ်ိန္ထဲမွာပဲ ဥေရာပသမဂၢနဲ႔ ခ်ဳပ္ဆိုထားတဲ့ ကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီ ခ်က္ကို ဗီယက္နမ္အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳမယ့္အေရးကိုလည္း ေစာင့္စားေနပါတယ္။ ဒီသေဘာတူညီမႈ ၂ခု ေပါင္းလိုက္ရင္ ဗီယက္နမ္ဟာ ပို႔ကုန္စြမ္းရည္၊ စီးပြားေရးလွ်င္ျမန္စြာ ႀကီးထြားမႈနဲ႔ လူလတ္တန္းစားဦးေရ တဟုန္ထုိး ျမင့္တက္လာေစလိမ့္မယ္လို႔ အကဲခတ္သမားေတြက ဆုိပါတယ္။

ထုိ႔အတူ ျပည္ပ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူေတြကိုလည္း ပိုမိုဆြဲေဆာင္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ တြက္ဆေနၾကတာပါ။ တခ်ိန္က တ႐ုတ္ျပည္ကိုသာ ဦးတည္ေနတဲ့ စက္႐ုံ အလုပ္႐ုံ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြဟာ အကယ္၍ ဗီယက္နမ္ကသာ အသိဥာဏ္ဆိုင္ရာ ပစၥည္းမူပိုင္ခြင့္နဲ႔ အလုပ္သမား အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကိစၥေတြမွာ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈ လုပ္လိုက္မယ္ဆိုရင္ ဗီယက္နမ္ဘက္ကို လွည့္လာၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Frederick Burke ဟာ ဟုိခ်ီမင္းၿမဳိ့ေတာ္က Baker McKenzie ဥပေဒအက်ဳိးေဆာင္အဖြဲ႔နဲ႔ ပူးတြဲေဆာင္ရြက္ေနသူ ျဖစ္ပါတယ္။

“ဗီယက္နမ္ဟာ သူတပါးနဲ႔ယွဥ္ရင္ အေတာ့္ကိုသက္သာတဲ့ အေကာက္ခြန္ႏႈန္းထားနဲ့ ပို႔ကုန္ေစ်းကြက္ထဲကို ဝင္ေရာက္လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ TPP နဲ႔ ရရွိလာမယ့္အခြင့္အေရးဟာ WTO နဲ႔ရရွိထားတဲ့ အခြင့္အေရးထက္ ပိုမ်ားလာမလား ဆိုတာကေတာ့ ေျပာဖုိ႔ခက္ပါတယ္။ ၂၀၁၈ ခုတုန္းက WTO ေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္ကို ျပည္ပ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြ အဆမတန္ ဝင္ေရာက္လာတာကိုေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။”

TPP ကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ထဲ ဝင္လာတဲ့ ဗီယက္နမ္ဟာ အက်ဳိးအျမတ္အမ်ားဆုံးရလာမယ့္ အေျခအေနမွာရွိမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းေနၾကပါတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ ဗီယက္နမ္မွာ ျပည္တြင္းစီးပြားေရး တုိးတက္ေနတာရယ္ ၊ ၂၀၁၇ တႏွစ္ထဲမွာတင္ ျပည္ပပုိ႔ကုန္ပမာဏ ေဒၚလာဘီလ်ံ (၂၀၀)ဖိုးရွိခဲ့ တာရယ္ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ TPP ထဲပါတဲ့ အျခားႏိုင္ငံေတြကေတာ့ ဗီယက္နမ္ထုတ္ ပစၥည္းေတြကို တင္သြင္းရဖို႔ မ်ားေနပါတယ္။

တခ်ိန္က စစ္ဒဏ္ကို အႀကီးက်ယ္ခံခဲ့ရတဲ့ ဗီယက္နမ္ဟာ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြ တိုင္းျပည္ထဲဝင္လာၿပီး စက္႐ုံေတြ တည္ေထာင္လာႏိုင္တာေၾကာင့္ အဝတ္အထည္ကစ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းအထိ ႏိုင္ငံျခားကို တင္ပို႔လာႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာ WTO အဖြဲ႔ထဲကို ဝင္ခြင့္ ရခဲ့ၿပီး အျခားေသာအဖြဲ႔ဝင္ ၁၆၄ ႏိုင္ငံနည္းတူ ကုန္သြယ္ေရးဆိုင္ရာ အခြင့္ေရးေတြရခဲ့ပါတယ္။ ေစ်းႏႈန္းခ်ဳိသာတဲ့ ဗီယက္နမ္ထုတ္ ရႈးဖိနပ္ေတြကို TPP အဖြဲ႔ဝင္ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံဆီ အဓိက တင္ပို႔ႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ ဗီယက္နမ္ ဟႏြိဳင္းၿမဳိ့က မဲေခါင္ေဒသစီးပြားေရးေလ့လာေနတဲ့ စီးပြားေရးပညာရွင္ Adam McCarty ကေျပာပါတယ္။

ဥေရာပနဲ႔ ပစိဖိတ္ေဒသႏိုင္ငံေတြကလည္း ဗီယက္နမ္နဲ႔ ကုန္သြယ္ေရးသေဘာတူညီမႈ ရခ်င္ၾကၿပီး၊ ဒီလုိျဖစ္လာခဲ့ရင္ သူတို႔ရဲ႕ကုန္ပစၥည္းေတြကို ဗီယက္နမ္လူလတ္တန္းစားကို ပစ္မွတ္ထားၿပီး ေရာင္းခ်ႏိုင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကပါတယ္။ လူဦးေရ ၉၃သန္းရွိတဲ့ ဗီယက္နမ္မွာ လူလတ္တန္းစာက သုံးပုံတပုံရွိ ပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း EU-ဗီယက္နမ္ ကုန္သြယ္ေရးပမာဏ ၅ ဆေလာက္ တုိးလာတာေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္ျပည္တြင္း အသားတင္ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ၁၅% တုိးလာခဲ့တယ္လို႔ EU ပါလီမန္ေၾကညာခ်က္မွာ ေျပာထားပါတယ္။ EU-ဗီယက္နမ္ၾကား ကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီမႈကို ဘယ္ပုံဘယ္နည္း အတည္ျပဳရမလဲဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မရွင္းလင္းေသးေပမယ့္ဒီႏွစ္အတြင္းမွာေတာ့ အျပီးသတ္အတည္ျပဳႏိုင္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနပါတယ္။ အခုဆိုရင္ TPP ထဲကို ဗီယက္နမ္ ဝင္ေရာက္ခြင့္ရလိုက္တာေၾကာင့္ အျခားအဖြဲ႔ဝင္ ၁၀ ႏိုင္ငံကလည္း စီးပြားေရးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းေတြ အစပ်ဳိးႏိုင္ၿပီျဖစ္ပါတယ္။

TPP အဖြဲ႔ဝင္ ျဖစ္လာရင္ ဗီယက္နမ္ဟာ လြတ္လပ္တဲ့ အလုပ္သမား သမဂၢေတြကို ခြင့္ျပဳရမယ္ စသျဖင့္ လုပ္ေဆာင္စရာေတြအမ်ားႀကီး ရွီေနဆဲျဖစ္တယ္ လို႔ ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ဆုိပါတယ္။ Carl Thayer ဟာ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ New South Wales တကၠသိုလ္က ပါေမာကၡတဥိးျဖစ္ပါတယ္။

“ဗီယက္နမ္ဟာ အခုအခါ TPP စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးတဲ့ သေဘာတူညီခ်က္ကို လႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳလိုက္ၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လိုခ်င္သူေတြအတြက္ မျဖစ္မေန လုပ္ျဖစ္ေအာင္ တြန္းပို႔တဲ့သေဘာ ျဖစ္လာပါတယ္။ ႏို္င္ငံတကာ စံခ်ိန္စံညႊန္းေတြနဲ႔ ကိုက္ညီေအာင္ လုပ္ဖို႔ေတာ့ လုိပါေသးတယ္ ။”

ဖြံ႔ၿဖဳိးဆဲ အာရွႏိုင္ငံေတြၾကားမွာ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံဟာ တ႐ုတ္ထက္ လုပ္အားခ ေစ်းသက္သာတဲ့အတြက္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူေတြၾကား ပိုၿပီး ထင္ရွားလာေန ပါတယ္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာလည္း လြတ္လပ္တဲ့ အလုပ္သမားသမဂၢဖြဲ႔စည္းခြင့္ အသိဥာဏ္ဆုိင္ရာ ပစၥည္းမူပိုင္ခြင့္ ကာကြယ္ေရးတို႔မွာ လစ္ဟာေန ပါေသးတယ္ ။ ၂၀၁၈ အတြင္း ျဖစ္ပါြးခဲ့တဲ့ တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရးအျငင္းပြားမႈဟာလည္း တရုတ္အတြက္ အခက္အခဲ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး McCarty ကခုလိုေျပာပါတယ္။

“ TPP ကသတ္မွတ္ထားတဲ့ လုိအပ္ခ်က္ေတြဟာ တ႐ုတ္အတြက္ေတာ့ သိပ္ဆြဲေဆာင္မႈ မရွိပါဘူး။ အသိဥာဏ္ဆိုင္ရာ ပစၥည္းမူပိုင္ခြင့္နဲ႕ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရမ့္က ေတာင္းဆိုထားတဲ့ ကိစၥေတြ စသျဖင့္ ျပသနာေတြအမ်ားႀကီး ရွိေနပါတယ္။ အလုပ္သမား အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္း TPP က သတ္မွတ္တဲ့အတုိင္း လိုက္ေလ်ာဖို႔ ခက္ပါလိမ့္မယ္ ၊ ဒါေၾကာင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက TPP မွာ လက္မွတ္ထိုးဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေသးပါဘူး။”

ဗီယက္နမ္ရဲ႕ စီးပြားေရးကို လက္ရွိထက္ပိုၿပီး တုိးတက္ေအာင္လုပ္ဖို႔ဆုိရင္ TPP ရဲ႕သတ္မွတ္ခ်က္စံႏႈန္းေတြအတိုင္း လုိက္ေလ်ာဖို႔လိုတယ္ဆိုတာ အာဏာပိုင္ေတြက သေဘာေပါက္ေနေၾကာင္း ဗီယက္နမ္ပညာရွင္တခ်ဳိ႕က သုံးသပ္ေနၾကပါတယ္။

ဗီယက္နမ္ ျပည္ပပို႔ကုန္ အလားအလာေကာင္း
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:33 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG