သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အေျပာင္းအလဲေတြနဲ႔အတူ ရင္းႏွီးျမဳႇပ္ႏွံလုိသူေတြ မ်က္ေစ့က်လာေနတဲ့အထဲ အမ်ားစု လုပ္ကုိင္ေနတဲ့ စုိက္ပ်ဳိးေရး က႑ကုိလည္း စိတ္၀င္စားသူေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းအပါအ၀င္ ျပည္တြင္းျပည္ပ ရင္းႏွီးျမဳႇပ္ႏွံ လုိသူေတြအတြက္ စိမ္ေခၚမႈေတြကလည္း ႀကီးႀကီးမားမား ရွိေနဆဲပါ။ ကၽြမ္းက်င္သူေတြကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံသား အမ်ားစု အားထား လုပ္ကုိင္ေနတဲ့ စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းေတြ တုိးတက္ေအာင္ လုပ္ႏုိင္မွသာ တုိင္းျပည္ တခုလုံးရဲ႔ စီးပြားေရး အားေကာင္း လာႏုိင္တယ္လုိ႔ တုိက္တြန္းထားပါတယ္။ ျမန္မာ့လယ္ယာ စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းက အခက္အခဲေတြနဲ႔ အခြင့္အလန္းေတြ အေၾကာင္းကုိေတာ့ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦး ကတင္ျပထားပါတယ္။
စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းဟာ အင္မတန္မွ အလားအလာေကာင္းတဲ့ က႑တခုပါ ...
Francesco Goletti (Agrifood Consulting International)...

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ စီးပြားေရး လြတ္လပ္ခြင့္ေတြ ေပးမယ္လုိ႔ ကတိျပဳထားတဲ့ အစုိးရသစ္ လက္ထက္မွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံႏုိင္မယ့္ အခြင့္အလန္းေတြ ေပၚေပါက္ လာႏုိင္တဲ့အတြက္ ျပည္တြင္းျပည္ပ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ က႑စုံမွာ လုပ္ကုိင္ဖုိ႔ တဖဲြဖဲြ လာေရာက္ စနည္းနာ ေနၾကပါတယ္။
ႏုိင္ငံတကာ စီးပြားေရး အဖဲြ႔အစည္းေတြကေတာင္ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ အာရွတုိက္မွာ ထိပ္တန္း ေရာက္လာႏုိင္တဲ့ အလားအလာေတြ ရွိေနတဲ့ တုိင္းျပည္ တခုလုိ႔ ေျပာဆုိထားတာမုိ႔ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြ အလုအယက္ ျဖစ္ေနၾကတာလုိ႔ ဆန္စပါး စုိက္ပ်ဳိးထုတ္လုပ္မႈ လုပ္ငန္းက သုေတသီ တဦးျဖစ္တဲ့ ဦးမ်ဳိးေအာင္ေက်ာ္ ကေျပာပါတယ္။
“က်ေနာ္တုိ႔ ႏုိင္ငံကုိ အစုိးရသစ္ ေျပာင္းလာၿပီးတဲ့ ေနာက္ပုိင္း စိတ္၀င္စားမႈကေတာ့ အရမ္းမ်ားတယ္။ က်ေနာ္ကုိယ္တုိင္လည္း စကၤာပူမွာ သြားၿပီး စာတမ္းေတြ ဘာေတြ ဖတ္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အရမ္းစိတ္၀င္စားသလုိ၊ ျမန္မာျပည္ကုိမွ မသြားရရင္ ေခတ္မမွီသလုိေပါ့ေနာ္။”
လယ္ယာ က႑မွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံဖုိ႔၊ စုိက္ပ်ဳိးေရး ထြက္ကုန္ေတြကုိ ကုန္သြယ္ဖုိ႔ ျဖစ္ႏုိင္ေခ် အလားအလာေတြ အေပၚ ႏွီးေႏွာ ဖလွယ္တဲ့ အစီအစဥ္ တခုကုိေတာ့ မၾကာေသးခင္ကပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံ ဆန္စပါး အသင္းနဲ႔ စကၤာပူ အေျခစုိက္ Magenta Global လုပ္ငန္းတုိ႔ ပူးတဲြၿပီး က်င္းပခဲ့ၾကတာပါ။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔က ေဆြးေႏြးပဲြကုိေတာ့ ထုိင္း၊ စကၤာပူ၊ အင္ဒုိနီးရွား၊ ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကုိရီးယား စတဲ့ ေဒသတြင္း ႏုိင္ငံေတြ သာမက အေမရိကန္၊ အီတလီ စတဲ့ အေနာက္ႏုိင္ငံက လုပ္ငန္းရွင္ေတြလည္း စိတ္၀င္တစား တက္ေရာက္ ေဆြးေႏြးၾကပါတယ္။
ျမန္မာႏုိင္ငံ ဆန္စပါး လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအသင္း ရဲ႔ အတြင္းေရးမႉး ဦးစုိးထြန္း ကေတာ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ နည္းပါးေနဆဲ လယ္ယာစုိက္ပ်ဳိးေရး က႑မွာ ဖြံ႔ၿဖိဳးလာေစဖုိ႔ ရည္ရြယ္ထားတယ္္လုိ႔ ေျပာဆုိခဲ့တာပါ။
“လက္ရွိမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံအေၾကာင္း လူေတြက စိတ္၀င္စားၾကတယ္ေပါ့ေနာ္၊ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံၾကဖုိ႔လည္း လာၾကတယ္ေလ။ လာတဲ့ေနရာမွာ အေမရိကန္ ဆုိရင္လည္း အခုဆုိရင္ က႑တခ်ဳိ႔ေပါ့၊ အားလုံးေတာ့ မဟုတ္ေပမဲ့ ေရနံ၊ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ က႑ကုိ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံခြင့္ ျပဳတယ္ဆုိေတာ့ တျခားဟာေတြလည္း စိတ္၀င္စားမႈေတြ ရွိေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္တုိ႔ဆီမွာ အဓိက အားနည္းေနတာက စုိက္ပ်ဳိးေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံတာက အားနည္းေနတာ။ ဘာျဖစ္လုိ႔လည္းဆုိေတာ့ လက္ရွိ ကိန္းဂဏန္းေတြ အရဆုိရင္ ၅ ရာခုိင္ႏႈန္း ေအာက္မွာပဲ ရွိေနတယ္။”
လတ္တေလာ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ အမ်ားစုကေတာ့ စြမ္းအင္နဲ႔ အရင္းအျမစ္ ထုတ္လုပ္မႈေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာ့လယ္ယာ က႑ဟာလည္း ေဒသတြင္းနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာမွာ ေရွ႔တန္း ေရာက္လာႏုိင္တဲ့ အလားအလာေကာင္းေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔က ေဆြးေႏြးပဲြမွာ တက္ေရာက္လာတဲ့ အေမရိကန္ အေျခစုိက္ Agrifood Consulting International ကုမၸဏီရဲ႔ ဥကၠ႒ ဖရန္ဆက္စကုိ ဂုိလက္တီ (Francesco Goletti) ကေတာ့ ေျပာခဲ့တာပါ။
“စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းဟာ အင္မတန္မွ အလားအလာေကာင္းတဲ့ က႑တခုပါ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အခြင့္အလန္းေကာင္းေတြလည္း အမ်ားႀကီး ရွိေနပါတယ္။ ေက်းလက္ေန လူတန္းစား အမ်ားစု လုပ္ကုိင္ေနတဲ့ ဒီက႑မွာ ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေအာင္လည္း အစုိးရက အေလးအနက္ထား လုပ္ကုိင္ေနတယ္လုိ႔ က်ေနာ္ ယူဆပါတယ္။ ဒါက ျပည္ပတင္ပုိ႔မႈေတြ အတြက္ အက်ဳိးရွိႏုိင္သလုိ၊ ဆင္းရဲမဲြေတမႈ ေလ်ာ့က်ေအာင္လည္း လုပ္ႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ ဒီက႑ဟာ အေရးႀကီးသလုိ စားနပ္ရိကၡာ၊ ေရနဲ႔ စြမ္းအင္ အရင္းအျမစ္ ထုတ္လုပ္မႈမွာ အေရွ႔ေတာင္အာရွ သာမက ကမာၻေပၚမွာေတာင္ ထိပ္တန္း ေရာက္လာႏုိင္ပါတယ္။”
လယ္ယာ စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းအျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံ လုပ္ကုိင္ႏုိင္မယ့္ အလားအလာေတြကုိ မၾကာေသးခင္ သီတင္းပတ္ေတြ အတြင္း ေတာက္ေလွ်ာက္ ဆုိသလုိ ေဆြးေႏြးဖလွယ္ၾကတာေတြလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။ ဇူလုိင္လထဲမွာပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံက သတၳဳတြင္း တူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေဆြးေႏြးပဲြတခု ရန္ကုန္ၿမိဳ႔မွာ က်င္းပရာမွာလည္း ႏုိင္ငံေပါင္း ၂၅ ႏုိင္ငံက လုပ္ငန္းရွင္ ၃၀၀ ေလာက္ တက္ေရာက္ လာခဲ့ၾကတာပါ။
စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းအပါအ၀င္ က႑စုံမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔လည္း အလားအလာ အရွိဆုံး ေဒသတခုလားဆုိတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ေအာက္တုိဘာလထဲ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔မွာ ႏွီးေႏွာ ဖလွယ္ပဲြတခု က်င္းပသြားဖုိ႔ ရွိေနပါတယ္။ ဒီလုိ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံလုိသူေတြ စိတ္၀င္တစား ရွိေနၾကေပမဲ့လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ကုိင္သြားႏုိင္မယ့္ အေျခခံ လုိအပ္ခ်က္ေတြဟာလည္း ႀကီးႀကီးမားမား ရွိေနတယ္လုိ႔ ဆန္စပါး စုိက္ပ်ဳိးထုတ္လုပ္မႈ သုေတသီ ဦးမ်ဳိးေအာင္ေက်ာ္ ကေျပာပါတယ္။
“ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံတယ္ ဆုိေပမဲ့ က်ေနာ္တုိ႔ဆီမွာက အေျခခံ အေဆာက္အအုံ အပုိင္းေတြမွာက ေတာ္ေတာ္ကုိ လုိေသးတယ္ေလ။ ဆန္စပါး က႑ဆုိရင္ အနိမ့္ဆုံး လွ်ပ္စစ္ေပါ့ေနာ္၊ လွ်ပ္စစ္မီးကလည္း က်ေနာ္တုိ႔မွာ ေတာ္ေတာ္ေလးကုိ လုိအပ္ခ်က္ ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါက ဥပမာေလး တခုေပါ့ေနာ္။ လုိအပ္တဲ့ ကၽြမ္းက်င္ လုပ္သားတုိ႔ ပညာရွင္တုိ႔ ဆုိရင္လည္း က်ေနာ္တုိ႔ဖက္က တုိင္းျပည္ အေနအထားက ပညာေရးပုိင္းမွာလည္း နိမ့္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ဒါေတြအတြက္ကုိ လူသား အရင္းအျမစ္ေတြက လုိအပ္တာပဲ။ ေနာက္ ဘဏ္လုပ္ငန္းေတြမွာလည္း လုိတယ္၊ အခုဆက္သြယ္ေရးပဲၾကည့္ ဒါလည္း လုိတာပဲေလ။ ကေမာၻဒီးယား ဆုိရင္ ၁ ေဒၚလာ ၂ ေဒၚလာနဲ႔ ဖုန္းေျပာလုိ႔႔ရတယ္။ အင္တာနက္က အျမန္ႏႈန္းျမင့္ျမင့္နဲ႔ မုိဘုိင္းလ္ဖုန္းေတြမွာ ေအးေအးေဆးေဆး သုံးလုိ႔ရတယ္။ ဒါမ်ဳိးေတြေပါ့ဗ်ာ၊ အကုန္ အကန္႔အသတ္ေတြက ရွိေနတယ္။ သူမ်ားႏုိင္ငံေတြဆုိ တခ်ဳိ႔ဟာေတြက စဥ္းစားစရာကုိ မလုိဘူးဗ်၊ ဒီမွာက တကယ့္ကုိ စဥ္းစားစရာႀကီးေတြ ျဖစ္ျဖစ္ေနတယ္။”
ျမန္မာအစုုိးရ အႀကီးအကဲ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ကေတာ့ စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈေတြ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ထြက္ေပၚ လာႏုိင္မယ့္ က႑ ၂ ခုထဲမွာ စုိက္ပ်ဳိးေရးနဲ႔ လယ္ယာထြက္ကုန္ ထုတ္လုပ္မႈ လုပ္ငန္းကုိလည္း ထည့္သြင္းထားတာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ဆက္သြယ္ေရး၊ သယ္ယူ ပုိ႔ေဆာင္ေရး၊ နည္းပညာ စတဲ့ အေျခခံ အေဆာက္အအုံ လုိအပ္္ခ်က္ေတြလုိ ႀကီးႀကီးမားမား စိမ္ေခၚမႈေတြ ရွိေနတာကုိ ေျဖရွင္းဖုိ႔လည္း လုိေနတယ္လုိ႔ ဆန္စပါးလုပ္ငန္း ကၽြမ္းက်င္သူ ဦးမ်ဳိးေအာင္ေက်ာ္ ကေျပာပါတယ္။ ျမန္မာ့စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္း ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္မႈ အတြက္ လယ္ယာလုပ္ငန္းေတြမွာ ေရွ႔တန္းေရာက္ေနတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြရဲ႔ စံနမူနာေတြကုိ ယူဖုိ႔လည္း လုိမယ္လုိ႔ သူက အႀကံေပးပါတယ္။
“က်ေနာ္အခု လတ္တေလာမွာတင္ ဗီယက္နမ္မွာ ေလ့လာခဲ့တာ ဘာလဲဆုိေတာ့ လယ္သမားေတြ စုၿပီးေတာ့ စုိက္ပ်ဳိးတဲ့ သေဘာမ်ဳိး၊ အဲဒါမ်ဳိးေတြက ဒီမွာေသခ်ာလုပ္ရင္ ရႏုိင္တယ္။ က်ေနာ္တုိ႔မွာ ရွိေနတဲ့ လယ္ကြင္းေတြမွာ ပုံမက် ပမ္းမက် အကြက္ကေလးေတြ အကြက္ကေလးေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္ေနတယ္ေလ။ အဲဒါမ်ဳိးေတြ ဆုိလုိ႔ရွိရင္ ပထမဆုံး အမ်ားႀကီး မလုပ္နဲ႔ တခ်ဳိ႔ ဧရိယာေတြမွာ ဖြ႔ံၿဖိဳးလာေအာင္ အစုိးရက ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံေစခ်င္တယ္။ ဒီလုိ လုပ္လုိက္ၿပီဆုိရင္ သူတုိ႔ရဲ႕ ပုိင္ဆုိင္မႈ မေပ်ာက္ဘူး၊ ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔ လယ္ကြက္ေတြက အကုန္လုံး ေခ်ာၿပီးေတာ့ လုပ္လုိ႔ကုိင္လုိ႔ ရလာမယ္။ အဲဒီအခါက်ရင္ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ အပုိင္းက ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ ေျမျပင္တဲ့ ကိစၥကအစ ရိတ္သိမ္းေခၽြေလွ႔တဲ့အထိ လယ္သမား ကုိယ္တုိင္က သူတုိ႔ အဖဲြ႔ကေနၿပီးေတာ့ စီမံခန္႔ခဲြၿပီး လုပ္သြားတဲ့ အေနအထားေပါ့။ ဒီလုိ ကန္ထ႐ုိက္ စနစ္ေတြကုိ ျပန္ခ်ိတ္တာမ်ဳိးေပါ့။ ကုမၸဏီေတြ အေနနဲ႔ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာရရင္ တုိက္႐ုိက္ ၀င္ၿပီးေတာ့ စုိက္တဲ့ စနစ္ထက္ က်ေနာ္ကေတာ့ အဲဒါမ်ဳိးကုိ ပုိႀကိဳက္တယ္။”
အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ေငြေၾကးရန္ပုံေငြအဖဲြ႔ (IMF) ကေတာ့ အစုိးရသစ္ လက္ထက္ စုိက္ပ်ဳိးေရး ထြက္ကုန္ေတြ ျပည္ပတင္ပုိ႔မႈ အေပၚမွာ အခြန္စည္းက်ပ္မႈေတြ ေလွ်ာ့ေပါ့ ေပးလုိက္တာ၊ စုိက္ပ်ဳိးေရး က႑မွာ ျပည္ပက တုိက္႐ုိက္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြ အတြက္ ေျမငွားရမ္းခြင့္ကုိ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀ အထိ တုိးျမႇင့္ေပးလုိက္တာလုိ မူ၀ါဒေတြ အေျပာင္းအလဲေတြ လုပ္ခဲ့တာကုိေတာ့ အားေပးခဲ့တာပါ။
ဒါေပမဲ့လည္း တုိင္းျပည္ စီးပြားေရးမွာ အဓိက အားထားေနတဲ့ စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ ေငြေခ်းငွားႏုိင္တဲ့ အခြင့္အလန္း နည္းပါးတာ၊ ေျမယာပုိင္ဆုိင္ခြင့္ အခြင့္အေရး မရွိတာေတြလုိ လုိအပ္ခ်က္ေတြကုိ ျပင္ဆင္ေျပာင္းလဲၿပီး ထုတ္လုပ္မႈေတြ တုိးျမႇင့္သြားဖုိ႔ အႀကံျပဳထားပါတယ္။ လယ္ယာ ထုတ္ကုန္ေတြ တုိးျမႇင့္ဖုိ႔အတြက္ အဓိက လုိအပ္ခ်က္ တခုျဖစ္တဲ့ ကာလရွည္ ေငြေခ်းငွားႏုိင္ဖုိ႔ လုိအပ္ေနတာမုိ႔၊ ေျမယာလုပ္ပုိင္ခြင့္ စာခ်ဳပ္ေတြ ထုတ္ေပးႏုိင္မယ္ ဆုိရင္ေတာ့ ပုဂၢလိကဘဏ္ေတြထံက ေတာင္သူေတြ ေငြေခ်းရာမွာ အေထာက္အကူ ျဖစ္လာႏုိင္တယ္လုိ႔လည္း IMF က တုိက္တြန္းထားတာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑ကုိ ရပ္နားပါရေစ။

သင့္အျမင္

မွတ္ခ်က္မ်ားျပပါ

XS
SM
MD
LG