သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာႏုိင္ငံလည္း အသင္း၀င္ျဖစ္တဲ့ အေရွ႔ေတာင္အာရွ ႏုိင္ငံမ်ားအသင္း (Asean) အဖဲြ႔၀င္ေတြၾကားမွာ သာမက ကုန္သြယ္ဖက္ ေတြနဲ႔ပါ စီးပြားေရး ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈေတြ တုိးျမႇင့္သြားဖုိ႔ စီစဥ္ေနၾကပါတယ္။ ကေမာၻဒီးယား ႏုိင္ငံမွာ ၄ ရက္ၾကာ က်င္းပသြားတဲ့ ညီလာခံမွာ ေဒသတြင္း စီးပြားေရး အသုိင္းအ၀ုိင္း တခုအျဖစ္ ဖန္တီးႏုိင္ဖုိ႔ အသင္း၀င္ ႏုိင္ငံေတြၾကား နည္းလမ္းေတြကုိ ေဆြးေႏြး သေဘာတူခဲ့ၾကတာပါ။ (၄၄) ႀကိမ္ေျမာက္ အာဆီယံ စီးပြားေရး ၀န္ႀကီးေတြရဲ႔ ညီလာခံမွာ ဘယ္လုိ သေဘာတူညီခ်က္ေတြ ရရွိခဲ့ၾကသလဲ ဆုိတာေတြကုိေတာ့ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦး ကတင္ျပထားပါတယ္။

အာဆီယံ စီးပြားေရး အသုိက္အ၀န္း တခုအျဖစ္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ ထူေထာင္သြားႏုိင္မယ့္ အစီအစဥ္ေတြကုိ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံ Siem Reap ၿမိဳ႔ ညီလာခံမွာ အဓိကထား ေဆြးေႏြးရာမွာေတာ့ ရည္မွန္းခ်က္အတုိင္း အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏုိင္ေတာ့မယ္လုိ႔ အဖဲြ႔၀င္ တုိင္းျပည္ေတြက တာ၀န္ရွိသူေတြ ယုံၾကည္ေနၾကပါတယ္။ ကမာၻတ၀ွမ္း ေလာင္စာဆီ ေစ်းႏႈန္း ႀကီးျမင့္မႈေတြ၊ ေငြပင္ေငြရင္း စီးဆင္းမႈေတြမွာ မေရမရာ အေျခအေနေတြ ႀကံဳေနရေပမဲ့ အာဆီယံ အသင္း၀င္ ႏုိင္ငံေတြရဲ႔ စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈဟာ ပ်မ္းမွ် ၄.၇ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ ရွိေနတာေၾကာင့္ တုိးတက္မႈ လကၡဏာတရပ္ အျဖစ္နဲ႔လည္း တာ၀န္ရွိသူေတြက တြက္ဆ ေနၾကတာပါ။

အာဆီယံ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ဆူရင္ ပီဆူ၀မ္ (Surin Pitsuwan) ကေတာ့ အသင္းအေနနဲ႔ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏုိင္ဖုိ႔ ပုိၿပီးနီးစပ္ လာေနၿပီလုိ႔ ေျပာဆုိခဲ့တာပါ။
“အားလုံးကေတာ့ စီစဥ္ထားတဲ့ အတုိင္း ရွိေနပါတယ္။ နည္းနည္းေတာ့ အရွိန္တင္ရမွာပါ။ အခုအခ်ိန္ အထိကေတာ့ စီးပြားေရး အသုိင္းအ၀ုိင္းတခု တည္ေထာင္ႏုိင္ဖုိ႔ အဓိက လုိအပ္ခ်က္ေတြ အားလုံးရဲ႔ ၇၂-၇၃ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ကုိ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ၿပီးၿပီလုိ႔ ထင္ပါတယ္။”

ျပည္ပပုိ႔ကုန္ လုပ္ငန္းေတြ က်ဆင္းေနေပမဲ့လည္း ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ထဲ အာဆီယံ အေနနဲ႔ ကုန္သြယ္မႈမွာ ေဒၚလာ သန္းေပါင္း ၉၈,၅၀၀ အထိ ပုိေငြျပခဲ့တယ္လုိ႔လည္း စီးပြားေရး ၀န္ႀကီးေတြရဲ႔ ညီလာခံကုိ ကမကထလုပ္ က်င္းပခဲ့တဲ့ အိမ္ရွင္ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဟြန္ဆန္ (Hun Sen) ကလည္း ေျပာဆုိခဲ့တာပါ။ ကုန္တင္သြင္းမႈ တန္ဘုိး စုစုေပါင္း ေဒၚလာ ၁.၁၅ ထီလီယံ ရွိေနၿပီး ျပည္ပပုိ႔ကုန္ တန္ဘုိးမွာေတာ့ ေဒၚလာ ၁.၂၄ ထီလီယံအထိ ရွိေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။
ကမာၻေပၚက အစုအဖဲြ႔ေတြ ဖဲြ႔စည္းၾကတဲ့ ေနရာတုိင္းမွာ စိမ္ေခၚမႈေတြ ကေတာ့ ရွိၾကတာခ်ည္းပါ ...


ဒီလုိပဲ ေရွ႔ေလွ်ာက္ တုိးတက္မႈေတြ ရႏုိင္ဖုိ႔ အခက္အခဲေတြ ရွိတဲ့တုိင္ေအာင္ အသင္း၀င္ေတြရဲ႔ ႀကိဳးပမ္းမႈေတြေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္မယ္လုိ႔ ယုံၾကည္တဲ့ အေၾကာင္း လာအုိႏုိင္ငံ ကူးသန္း ေရာင္း၀ယ္ေရးနဲ႔ စက္မႈ၀န္ႀကီး နမ္ ၀ီယာကက္သ္ (Nam Viyaketh) ကေျပာပါတယ္။
“အာဆီယံ အသင္း၀င္ တုိင္းျပည္ အသီးသီးက သူတုိ႔ တတ္စြမ္းသမွ် သႏၷိဓာန္ခ် အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနတာေတြ ေတြ႔ရပါတယ္။ အခ်ိန္မီ ေျဖရွင္းရမယ့္ ကိစၥေတြ အမ်ားအျပား ရွိေနေပမဲ့လည္း ႏုိင္ငံတုိင္းက ကတိေပး ထားတဲ့အတုိင္း ျဖစ္္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္း ေနတာေတြကုိလည္း ေတြ႔ေနရပါတယ္။”

စီးပြားေရး အသုိက္အ၀န္းတခု ထူေထာင္သြားမယ့္ အစီအစဥ္ကုိ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွာ စတင္ေရးဆဲြစဥ္ကစလုိ႔ အာဆီယံ အသင္း၀င္ တုိင္းျပည္ေတြၾကား အခြန္စည္းက်ပ္မႈေတြ ေလွ်ာ့ခ်တာ၊ ပယ္ဖ်က္တာ၊ လြတ္လပ္တဲ့ ကုန္သြယ္မႈ သေဘာတူညီခ်က္ေတြ၊ ဘ႑ာေရး ေစ်းကြက္ေတြနဲ႔ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ တုိးခ်ဲ႔တာေတြအျပင္ စီးပြားေရးအရ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈေတြနဲ႔ ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈ ကြာဟခ်က္ေတြ နည္းပါးေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေနၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံလုိ ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈေတြမွာ ေနာက္က်န္ရစ္တဲ့ တုိင္းျပည္ေတြက အေျခအေနမ်ဳိးေတြဟာ တေပါင္းတစည္းတည္း ျဖစ္ေစဖုိ႔ ႀကိဳးပမ္းမႈေတြမွာ အဓိက အဟန္႔အတားေတြ ျဖစ္ေနရဆဲပါ။

ဒီလုိ ကြာဟခ်က္ေတြနဲ႔အတူ အသင္း၀င္ ႏုိင္ငံေတြၾကား ကဲြျပားတဲ့ မူ၀ါဒေတြနဲ႔ လုပ္ထုံး လုပ္နည္းေတြ နည္းႏုိင္သမွ် နည္းေအာင္ လုပ္ေဆာင္ သြားရမယ့္ အေရးက ႀကီးမားတဲ့ စိမ္ေခၚမႈေတြ ျဖစ္ေနရတယ္လုိ႔လည္း အာဆီယံ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ဆူရင္ ကအသိအမွတ္ျပဳ ေျပာခဲ့တာပါ။
“ဒီသေဘာတူညီခ်က္ေတြ အားလုံးကုိ လက္ေတြ႔ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏုိင္ေအာင္လည္း လုပ္ရပါလိမ့္မယ္။ အဖဲြ႔၀င္ ႏုိင္ငံေတြ အေနနဲ႔ ကုိယ့္တုိင္းျပည္က ဌာနေတြ၊ ဥပေဒ ေရးရာေတြကုိ ျပန္လည္ ဆန္းစစ္ၿပီး ပူးေပါင္း ညႇိႏႈိင္းမႈေတြ လုပ္ရမွာပါ။ ဒါမွလည္း လက္ေတြ႔ လုပ္ႏုိင္မယ့္ ဥပေဒ က်င့္ထုံးေတြ ထြက္လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ စိမ္ေခၚမႈေတြ ကေတာ့ ရွိေနပါတယ္၊ ပူးေပါင္းမႈတုိင္း၊ ကမာၻေပၚက အစုအဖဲြ႔ေတြ ဖဲြ႔စည္းၾကတဲ့ ေနရာတုိင္းမွာ စိမ္ေခၚမႈေတြ ကေတာ့ ရွိၾကတာခ်ည္းပါ။”

စီးပြားေရး ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မယ့္ အစီအစဥ္ေတြရဲ႔ တစိတ္တပုိင္း အျဖစ္နဲ႔လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံ အပါအ၀င္ ထုိင္း၊ ဗီယက္နမ္၊ လာအုိနဲ႔ ကေမာၻဒီးယား စတဲ့ စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းေတြရွိရာ ၅ ႏုိင္ငံက စုေပါင္းၿပီး ဆန္စပါး အသင္းတခု ထူေထာင္သြားဖုိ႔လည္း သေဘာတူညီမႈေတြ ရရွိခဲ့ၾကတာပါ။ ဒီအစီအစဥ္ကေန ထုိင္းႏုိင္ငံလုိ ကမာၻ႔ဆန္ေစ်းကြက္မွာ ထိပ္တန္း ေရာက္ေနတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြရဲ႔ ေစ်းကြက္ အေတြ႔အႀကံဳေတြကုိ က်န္ႏုိင္ငံေတြက မွ်ေ၀ခံစားႏုိင္မွာ ျဖစ္သလုိ၊ ထုိင္းႏုိင္ငံ အေနနဲ႔လည္း ကမာၻ႔ေစ်းကြက္ထဲမွာ အရင္ထက္ ပုိမုိထုိးေဖာက္ ႏုိင္တာလုိ အျပန္အလွန္ အက်ဳိးရွိမယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကပါတယ္။

ဒီအစီအစဥ္ထဲမွာေတာ့ တျခား အာဆီယံ ဆန္စပါး အသင္း၀င္ေတြနဲ႔ ထုိင္းႏုိင္ငံက နယ္စပ္ ေဒသေတြမွာ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္မႈေတြ လုပ္ေဆာင္ သြားမွာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း အာဆီယံ အသင္း၀င္ ၅ ႏုိင္ငံရဲ႔ ဆန္တင္ပုိ႔မႈ ပမာဏဟာ ႏွစ္စဥ္ တန္ခ်ိန္သန္း ၂၀ ေလာက္အထိ ရွိေနၿပီး၊ ကမာၻ႔ေစ်းကြက္ထဲမွာ ၃ ပုံ ၂ ပုံေလာက္ ေနရာယူထားတာ ျဖစ္သလုိ၊ ဆန္စပါးအသင္း အေနနဲ႔ ျပည္ပတင္ပုိ႔တဲ့ ဆန္ေစ်းကုိ ႏွစ္စဥ္ ၁၀ ရာခုိင္ႏႈန္း ေလာက္အထိ တုိးျမႇင့္ႏုိင္ေအာင္ ရည္ရြယ္ ထားတယ္လုိ႔လည္း သတင္းေတြ ထြက္ေပၚ ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကေမာၻဒီးယား ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး ၀န္ႀကီး ခ်မ္ ပရာဆစ္ဒ္ (Cham Prasidh) ကေတာ့ အာဆီယံ ဆန္စပါး အသင္းအေနနဲ႔ ကမာၻ႔ဆန္ေစ်းကြက္ကုိ ထိန္းခ်ဳပ္သြားဖုိ႔ ရည္ရြယ္မထားဘူးလုိ႔ ေျပာပါတယ္။
“ဒီအဖဲြ႔ကုိ ဖဲြ႔စည္းၿပီးတဲ့ အခါမွာ ဆန္ေစ်းႏႈန္းကုိ ထိန္းခ်ဳပ္သြားမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကမာၻ႔ေစ်းကြက္က ၀ယ္လုိအားနဲ႔ ထုတ္လုပ္မႈ အေပၚ ျပ႒ာန္းထားတဲ့ စည္းမ်ဥ္း ဥပေဒေတြ အေပၚမွာသာ အေျခခံ ပါလိမ့္မယ္။ ဒီအဖဲြ႔ ဖဲြ႔ရတာကေတာ့ ကမာၻတ၀န္း တင္ပုိ႔မႈေတြ ပုိၿပီး အားေကာင္းလာမယ့္ အင္အားေတြကုိ စုစည္းဖုိ႔ပါ။ အေတြ႔အႀကံဳေတြ၊ နည္းပညာေတြ ဖလွယ္ၿပီး ထုတ္လုပ္မႈေတြ ပုိေကာင္းေအာင္၊ ေစ်းကြက္ထဲက လုိအပ္ခ်က္ေတြကုိ ထုတ္လုပ္ၿပီး ေရာင္းအား ေကာင္းလာေအာင္ လုပ္ဖုိ႔ပါ။ ဒါကေတာ့ အခုဒီအသင္းကုိ ဖဲြ႔စည္းတဲ့ ေနရာမွာ က်ေနာ္တုိ႔ ထားရွိတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။”

အာဆီယံ ဆန္စပါး အသင္းအျဖစ္ တရား၀င္ ထူေထာင္ဖုိ႔ ႏုိ၀င္ဘာလထဲ ထုိင္းႏုိင္ငံမွာ ၀န္ႀကီးအဆင့္ အစည္းအေ၀းလုပ္ၿပီး ေဆြးေႏြးဖုိ႔ စီစဥ္ထားတယ္လုိ႔လည္း ထုိင္းအစုိးရ တာ၀န္ရွိသူေတြကေျပာပါတယ္။ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္က စတင္ထူေထာင္လာၿပီး အခုအခါ အသင္း၀င္ ၁၀ ႏုိင္ငံနဲ႔ ဖဲြ႔စည္းထားတဲ့ အာဆီယံရဲ႔ သက္တမ္း ၄၅ ႏွစ္ ျပည့္လာခ်ိန္မွာေတာ့ ေဒသတြင္းကုိပါ ေက်ာ္လြန္ၿပီး ကုန္သြယ္မႈေတြ တုိးခ်ဲ႔ေနတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။

အာဆီယံ စီးပြားေရး ၀န္ႀကီးေတြရဲ႔ အစည္းအေ၀း အတြင္းမွာေတာ့ ကုန္သြယ္ဖက္ေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယ၊ ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကုိရီးယား၊ ၾသစေၾတးလ်၊ နယူးဇီလန္ စတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြနဲ႔လည္း လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္ေရး လုပ္ငန္းေတြ တုိးျမႇင့္မယ့္ အစီအစဥ္ေတြကုိ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတာပါ။ ေဒသတြင္း စီးပြားေရး ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈေတြ တုိးျမႇင့္ရာကေန စုစုေပါင္း လူဦးေရ သန္း ၃,၀၀၀ ရွိတဲ့ ေစ်းကြက္တခုအျဖစ္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ပမာဏ ေဒၚလာ ၁၇.၂၃ ထီလီယံ အထိ ရွိလာမယ္လုိ႔လည္း အာဆီယံ တာ၀န္ရွိသူေတြ ခန္႔မွန္းထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အာဆီယံရဲ႔ အႀကီးဆုံး ကုန္သြယ္ဖက္ျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကေတာ့ ကုန္သြယ္ဖက္ ၃ ႏုိင္ငံျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္၊ ဂ်ပန္နဲ႔ ေတာင္ကုိရီးယား တုိ႔နဲ႔ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္ခြင့္ သေဘာတူညီခ်က္ေတြ ရရွိခဲ့တာက ထူးျခားမႈ တခုလုိ႔ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ကူးသန္း ေရာင္း၀ယ္ေရး၀န္ႀကီး ခ်န္ ဒီမင္း (Chen Deming) ကေျပာခဲ့တာပါ။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ အာဆီယံ စီးပြားေရး အသုိက္အ၀န္း ထူေထာင္ သြားႏုိင္တဲ့ အခါမွာလည္း အခြန္ကင္းလြတ္ခြင့္ ရမယ့္ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္မႈ အစီအစဥ္ေတြ ေဆာင္ရြက္သြားမယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။
“အာဆီယံ အသင္း၀င္ ၁၀ ႏုိင္ငံကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ဆုံးျဖတ္ခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အစီရင္ခံတဲ့ ေနရာမွာ သူတုိ႔ဖက္က အားေပး ေထာက္ခံမႈေတြလည္း ရခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ စီးပြားေရးအရ ေနာက္ဆုံးမွာ တေပါင္းတစည္းတည္း ျဖစ္ေစမယ့္ လမ္းတလမ္း ျဖစ္ႏုိင္တယ္ ဆုိတာကုိလည္း အာဆီယံ ႏုိင္ငံေတြက သေဘာတူၾကပါတယ္။”

ကၽြမ္းက်င္သူေတြ ကေတာ့ ဥေရာပမွာ ဘ႑ာေရး အက်ပ္အတည္္းေတြ မေျပလည္ ႏုိင္ေသးပဲ ျဖစ္ေနတဲ့ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ကမာၻ႔စီးပြားေရး တုိးတက္မႈေတြ ေႏွးေကြးေနခ်ိန္၊ အာရွေဒသဟာ စီးပြြားေရး အလားအလာေကာင္းေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းထားၾကတာပါ။ ဒီအတြက္လည္း ေဒသတြင္း တုိင္းျပည္ေတြ သာမက အေမရိကန္လုိ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြကပါ လုပ္ငန္းေတြ ေျပာင္းေရႊ႔ လုပ္ကုိင္ၾကမယ့္ အလားအလာေတြ ထြက္ေပၚေနတယ္လုိ႔ မၾကာေသးခင္တုန္းက ေလ့လာခ်က္ တခုက ေဖာ္ျပပါတယ္။

စကၤာပူ အေျခစုိက္ အေမရိကန္ ကုန္သည္ႀကီးမ်ား အသင္းရဲ႔ ဆန္းစစ္ခ်က္အရ ေရွ႔လာမယ့္ ၂ ႏွစ္အတြင္း တ႐ုတ္ႏုိင္ငံအေပၚ အားထားမႈေတြကုိ ေလွ်ာ့ခ်ၿပီး အေရွ႔ေတာင္ အာရွ ႏုိင္ငံေတြကုိ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံလုိသူေပါင္းဟာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာ ၁၅ ရာခုိင္ႏႈန္းသာ ရွိေနရာက အခုအခါ ၂၁ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိ တုိးလာတာကုိ ေတြ႔ရွိခဲ့တာပါ။ လုပ္ငန္းေတြ ေရႊ႔ေျပာင္း လုပ္ကုိင္ဖုိ႔ ထိပ္တန္း ဦးစားေပး အျဖစ္နဲ႔ကေတာ့ မေလးရွားနဲ႔ ဖိလစ္ပုိင္ ႏုိင္ငံေတြကုိ ေရြးခ်ယ္ထားၾကၿပီး၊ တတိယ ဦးစားေပး ႏုိင္ငံကေတာ့ အင္ဒုိနီးရွား ျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း ေဒသတြင္းမွာရွိတဲ့ အေမရိကန္ ကုမၸဏီေတြအတြက္ အလုပ္လုပ္ေပးေနတဲ့ အဆင့္ျမင့္ အမႈေဆာင္ အရာရွိေပါင္း ၃၅၆ ေယာက္ အေပၚ စစ္တမ္း ေကာက္ယူထားတဲ့ အေမရိကန္ ကုန္သည္ႀကီးမ်ား အသင္းရဲ႔ ေလ့လာခ်က္က ေတြ႔ရွိထားတာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑ကုိ ရပ္နားပါရေစ။
XS
SM
MD
LG