သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာႏိုင္ငံ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေန စိုးရိမ္ရဆဲ


ရန္ကုန္တိုင္း သကၤန္းကၽြန္းၿမိဳ႕ နယ္ မီးေခ်ာင္းကန္ရပ္ကြက္က ျပည္သူမ်ား ဆႏၵျပေနစဥ္။ (ဇူလိုင္ ၂၅၊ ၂၀၁၃)

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြဟာ စိုးရိမ္ေနရဆဲ ျဖစ္တယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔ေတြက ဒီကေန႔က်ေရာက္တဲ့ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔မွာ ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။

တရားဥေဒစိုးမိုးေရးဟာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာေအာက္မွာ ရွိေနဆဲျဖစ္တာေၾကာင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္သူေတြကို ထိေရာက္ေအာင္ အေရးယူႏိုင္ဖို႔ အားနည္းေနဆဲပဲလို႔လည္း ဆိုပါတယ္။ အေသးစိတ္ကို မအင္ၾကင္းႏိုင္က တင္ျပထားပါတယ္။

ဒီႏွစ္ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို ၿငိမ္မခံၾကဘဲ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုၾကဖို႔ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္းက တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး အဖဲြ႔အစည္းေတြကလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္ရတဲ့ အေျခအေနေတြကို ျမင္ေတြ႔ေနရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံက လက္ရွိ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ HRW လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖဲြ႔ႀကီးရဲ႕ အျမင္ကိုေတာ့ အာရွေရးရာတာ၀န္ခံ Brad Adams က ဗီြအိုေအကို အခုလို ေျပာပါတယ္။

“၂၀၁၄ ခုႏွစ္ကေတာ့ တကယ့္ကို စိတ္ပ်က္စရာ ေကာင္းပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြဟာ ေနာက္ျပန္ဆုတ္ေနတာပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္က ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႔ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြ စတင္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ေပမဲ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကစၿပီး ဆက္လက္ ေဆာင္ရြက္တာမ်ဳိး မရွိသလို ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနမွာလည္း ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ေပ်ာက္ေနပါတယ္။ ျမန္မာအစိုးရ ဘယ္ကို ဦးတည္သြားေနတာလဲဆိုတာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မရွိပါဘူး။ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပဲြ က်င္းပမယ္ဆိုတာကေတာ့ ေကာင္းတဲ့အခ်က္ဆိုေပမဲ့ ျပည္သူအမ်ားဆႏၵနဲ႔ ကိုက္ညီမယ့္ရလဒ္ ထြက္ေပၚလာဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္လို႔ မရပါဘူး။”

AI ေခၚ ႏိုင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ အဖဲြ႔ႀကီးကလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံရသူေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္တာမ်ဳိး မရွိေသးဘူးလို႔ ႏိုင္ငံတကာ ပညာေပးေရးဆိုင္ရာ ညြန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာ T. Kumar က ေျပာပါတယ္။

“လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ဆက္ၿပီး ရွိေနဆဲျဖစ္တယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္မွာလည္း အခက္အခဲ စိန္ေခၚမႈေတြ ရွိေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားေတြလည္း ရွိေနဆဲပါ။ တိုင္းရင္းသားေတြ အပါအ၀င္ လူနည္းစု ဘာသာျခား ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္ေတြလည္း အဖိႏွိပ္ခံေနရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။”

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈ အစီရင္ခံစာကို တိုင္းရင္းသား အမ်ဳိးသမီးအဖဲြ႔ေတြက ထုတ္ျပန္ခဲ့ေပမဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈ က်ဴးလြန္သူေတြကို အေရးယူျခင္းမရွိတဲ့အျပင္ အာဏာပိုင္ေတြကို သြားေရာက္ တိုင္ၾကားသူေတြကိုလည္း ျပန္ၿပီး အေရးယူတဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြ ရွိေနဆဲပဲလို႔ အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ တာ၀န္ခံ ဦးမင္းလြင္ဦး က ေျပာပါတယ္။

“ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္းမွာ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ကျဖစ္တာ။ အဲ့ဒီမွာ မဂ်ာဆိုင္းအိမ္ဆုိတဲ့ ေက်ာင္းသူေလးတေယာက္ ေသဆံုးတဲ့ကိစၥျဖစ္တယ္။ တပ္မေတာ္စစ္ေၾကာင္းကေနၿပီးေတာ့ အေပၚကုန္းမွာ ႀကီးစိုးထားတဲ့အဖြဲ႔နဲ႔ ေအာက္မွာရွိေနတဲ့အဖြဲ႔ နားလည္မႈမွားၿပီးေတာ့ အျပန္အလွန္ ပစ္ခတ္ၾကရင္းကေန ဒီေက်ာင္းသူေလးအပါအ၀င္ ေက်ာင္းဆရာမတေယာက္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရတယ္။ တျခားေက်ာင္းသူေတြလည္း အနည္းငယ္ ပြန္းပဲ့ဒဏ္ရာရတာေတြ က်ေနာ္တုိ႔ ေတြ႔ရတယ္။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေဆး႐ံုပို႔ဖို႔အတြက္ကို ေျပာတဲ့အခါမွာ အခ်ိန္မီ ေဆး႐ံုမပို႔ႏုိင္တဲ့အတြက္ မဂ်ာဆုိင္းရီက ေသဆံုးသြားရတာျဖစ္တယ္။ အဲေတာ့ အဲ့ဒီလို ေသဆံုးသြားရတဲ့ ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ကို ဖခင္ျဖစ္သူ ဘရန္ေရွာင္ကေန တုိင္ၾကားတဲ့အခါမွာ မမွန္မကန္ သတင္းေပးတုိင္ၾကားတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ စစ္တပ္ကေနၿပီး ထပ္မံ တရားစြဲဆုိတာ ခံရတယ္။ ဒီလူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြမွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာပိုင္ေတြ ဘက္ကေရာ၊ စစ္တပ္က ခ်ိဳးေဖာက္တဲ့သူေတြေရာ ဒါေတြကို တရားေရးမ႑ိဳင္ကေနၿပီးေတာ့ တည့္မတ္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္မေပးႏုိင္တ့ဲ ဥစၥာေတြက ဒီမဂ်ာဆုိင္းရီ အမႈတင္မကပါဘူး။ ဒီ ျပည္န၀ေဒးတံတားေအာက္မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ လူသတ္မႈမွာဆုိရင္ အဲ့ဒီလိုပဲျဖစ္တယ္။”

ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဦး၀ဏၰေမာင္လြင္ရဲ႕ ၂၀၁၄ ခုနွစ္ ကုလသမဂၢညီလာခံ မိန္႔ခြန္းမွာေတာ့ ျမန္မာႏုုိင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနဟာ တိုုးတက္ေနၿပီး၊ အမ်ဳိးသား လူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္ကိုလည္း ဥပေဒနဲ႔အညီ ဖဲြ႔စည္းထားၿပီးသား ျဖစ္တာေၾကာင့္ ကုလသမဂၢရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး ကိစၥရပ္ေတြမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ဆက္ၿပီး ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးဖို႔ မသင့္ေတာ့ဘူးလို႔ ေျပာသြားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာအစိုးရဘက္က အေလးထား ေဆာင္ရြက္တာေတြမွာ အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိေနဆဲပဲလို႔ လူထုအေျချပဳ အဖဲြ႔အစည္း ဦးေဆာင္ေနသူတဦးျဖစ္တဲ့ မဇင္မာေအာင္က ေျပာပါတယ္။

“အစိုးရဘက္ကေတာ့ ေကာ္မတီေတြေတာ့ ဖြဲ႔ေနတာပဲ။ လူ႔အခြင့္အေရးေတြကို ႏုိင္ငံသားတုိင္းအျပင္ လူသားတုိင္းခံစားရဖို႔ဆုိတာက ေကာ္မတီေတြ ဖြဲ႔႐ံုနဲ႔ေတာ့ မၿပီးဘူး။ ဘယ္ေလာက္အထိ က်မတို႔ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းထဲမွာ ေနာက္ၿပီးေတာ့ က်မတို႔ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ Institution ေတြေပါ့ေနာ္ အစိုးရ အစရွိတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြကေရာ ဘယ္ေလာက္အထိ ယံုယံုၾကည္ၾကည္ ႏွစ္ႏွစ္ကာကာနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးေတြကို ျမႇင့္တင္ေနလဲဆိုတာက ပိုၿပီးေတာ့ အေရးႀကီးတယ္လို႔ ထင္တယ္။ ျမင္သာထင္သာတဲ့ လတ္တေလာ ဗမာျပည္မွာဆုိရင္ property rights ပိုင္ဆိုင္မႈအခြင့္အေရးေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ဆုိရင္ လယ္ေျမသိမ္းခံရတဲ့ ျပႆနာေတြက က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ရွိေနတုန္းပဲ။ ဒါေတြကိုလည္း စနစ္တက် ထိထိေရာက္ေရာက္ ေျဖရွင္းႏုိင္တာမ်ိဳးေတြ မေတြ႔ရေသးဘူးေပါ့။”

ဒီႏွစ္ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔ ေဆာင္ပုဒ္ကို လူ႔အခြင့္အေရး - ၃၆၅ လို႔ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ တစ္ႏွစ္မွာ ရက္ေပါင္း ၃၆၅ ရက္လံုးဟာ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔ေတြပဲ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတ၀ွမ္းမွာေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားေနသူေတြက ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔ အထိမ္းအမွတ္ပဲြေတြကို ဦးေဆာင္က်င္းပသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG