သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ရာသီတုပ္ေကြးအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မူ


FILE PHOTO: A child receives a vaccination as part of the start of the seasonal flu vaccination campaign as a preventive measure due to the outbreak of coronavirus disease (COVID-19), in Santiago, Chile March 16, 2020. REUTERS/Ivan Alvarado/File Photo

မိုးတြင္းကာလမွာ အျဖစ္မ်ားေလ့ရွိတဲ့ ရာသီတုပ္ေကြးဟာ တခ်ဳိ ႔လူေတြမွာ ျပင္းထန္ႏိုင္တာမို႔ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ႏိုင္ေရး ျပင္ဆင္ၾကဖို႔ က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြက အႀကံျပဳတိုက္တြန္းေနပါတယ္။

ဇြန္လမွာ စျဖစ္ၿပီး၊ ဇူလိုင္မွာ အျဖစ္အမ်ားဆုံး ျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ ရာသီတုပ္ေကြးကို ႀကိဳတင္ကာကြယ္ဖို႔ ရာသီတုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆးကို ကိုယ့္အစီအစဥ္နဲ႔ကိုယ္ ရန္ကုန္လိုၿမိဳ ႔ႀကီးေတြက ပုဂၢလိကေဆး႐ုံ၊ ေဆးခန္းတခ်ဳိ ႔မွာ အခေၾကးေငြေပးၿပီး ထိုးႏိုင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေက်ာင္းေတြျပန္ဖြင့္ၿပီး လူစုလူေဝးနဲ႔ ထိေတြ႔မူေတြ ျပန္ျဖစ္လာခ်ိန္မွာ၊ ႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုးတာကတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ဒီတုပ္ေကြး စျဖစ္လာႏိုင္လို႔ပါ။ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔ အရင္ကေတာ့ ရာသီတုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆးကို ကူးစက္ခံရလြယ္တဲ့ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြကို အခမဲ့ထိုးေပးၿပီး၊ သူတို႔ကတဆင့္ ကိုယ္ခံအားနည္းတဲ့ လူနာေတြကို အလြယ္ကူးစက္မခံရေရးကို ရည္႐ြယ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ရာသီတုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆးက တစ္ႏွစ္သာခံၿပီး၊ ႏွစ္စဥ္ထိုးေပးရတာမို႔၊ တႏိုင္ငံလုံးက လူေတြကို အခမဲ့ထိုးေပးဖို႔က ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အခက္အခဲ ရွိေနပါေသးတယ္။ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ ပုဂၢလိက ေဆး႐ုံကဝန္ထမ္းေတြနဲ႔ စက္႐ုံအလုပ္႐ုံ ဝန္ထမ္းေတြအတြက္ သက္ဆိုင္ရာ ေဆး႐ုံနဲ႔အလုပ္ပိုင္ရွင္ေတြက ကိုယ့္ဟာကိုယ္ တာဝန္ယူၿပီး အစုလိုက္အၿပဳံလိုက္ အခမဲ့ထိုးေပးေလ့ ရွိပါတယ္။ အေၾကာင္းက ဒီလုပ္သားေတြ ရာသီတုပ္ေကြးျဖစ္ၿပီး အလုပ္မဆင္းႏိုင္လွ်င္ လုပ္ငန္းပ်က္ကာ ဆုံးရႈံးႏိုင္တာထက္၊ ဒီ ကာကြယ္ေဆးစရိတ္က အမ်ားႀကီး ပိုသက္သာ အက်ိဳးရွိေနတာကို ႀကိဳတြက္ခ်က္မိၾကလို႔ပါ။

ရာသီတုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆးကို ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ ရန္ကုန္လို ၿမိဳ ႔ႀကီးက ပုဂၢလိကေဆး႐ုံ၊ ေဆးခန္းတခ်ဳိ ႔မွာ လူအနည္းငယ္ စထိုးလာၾကေပမဲ့၊ နယ္ေတြဘက္မွာပါေတာ့ က်ယ္က်ယ္ျပန္ျပန႔္နဲ႔ ထိုးႏိုင္တာမ်ိဳး မရွိေသးပါဘူး။ လူတစ္ဦးလွ်င္ က်ပ္ေငြ ႏွစ္ေသာင္းခြဲကေန ေလးေသာင္းဝန္းက်င္အတြင္း ကုန္က်ႏိုင္တဲ့၊ ဒီကာကြယ္ေဆးကို လူတိုင္း ထိုးႏိုင္ဖို႔ ကုန္က်စရိတ္ မတတ္ႏိုင္လွ်င္ေတာင္၊ အႏၲရာယ္ရွွိႏိုင္သူေတြကို ဦးစားေပး ထိုးေပးသင့္ပါတယ္။ အခုလို ဦးစားေပး ထိုးေပးသင့္သူေတြကေတာ့ (၅) ႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြ (၆ လအ႐ြယ္က စထိုးႏိုင္)၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္ေတြ၊ အသက္ (၆၀-၆၅) ႏွစ္အထက္ လူႀကီးေတြ၊ ေရာဂါခံရွိသူေတြ (ႏွလုံး ဆီးခ်ိဳ ေသြးတိုး၊ ကင္ဆာ)၊ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြနဲ႔ လူအမ်ားနဲ႔ဆက္ဆံရတဲ့ ဝန္ထမ္းမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

တျခားကာကြယ္နည္းေတြကေတာ့ ကိုဗစ္နဲ႔ အတူတူပါ။ ရာသီတုပ္ေကြးက ကိုဗစ္-19 လိုပဲ ႏွာေခ် ေခ်ာင္းဆိုးတာကတဆင့္ ကူးစက္တာေၾကာင့္၊ ပါးစပ္နဲ႔ ႏွာေခါင္းစည္း (Mask) တပ္တာ၊ လက္ကို မၾကာခဏေဆးတာ၊ လူစုလူေဝး တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္တာ၊ ေခ်ာင္းဆိုးခ်ိန္ တံေတာင္ဆစ္ (သို႔မဟုတ္) လက္ကိုင္ပုဝါနဲ႔ အုပ္ဆိုးတာေတြနဲ႔ ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အေျခခံက်န္းမာေရးေကာင္းဖို႔ အာဟာရျပည့္ဝေအာင္ အစားမွန္မွန္စားတာ၊ အိပ္ေရးဝေအာင္ အိပ္စက္အနားယူတာ၊ ပုံမွန္အားကစား ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာ စတာေတြနဲ႔ ကိုယ္ခံအားေကာင္းေအာင္ ေနတာေတြကလည္း ကာကြယ္ေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳပါတယ္။

အခုလို ကာကြယ္ေနတဲ့ၾကားက ရာသီတုပ္ေကြး ျဖစ္လာလွ်င္ ႀကိဳသိႏိုင္တဲ့ လကၡဏာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုဗစ္နဲ႔ဆင္ၿပီး မွားႏိုင္တာေတြေတာ့ ရွိပါတယ္။ ကိုဗစ္မွာေရာ ရာသီတုပ္ေကြးမွာပါ အဓိက လကၡဏာေတြက - ႏွာေစးတာ၊ ေခ်ာင္းဆိုးတာ၊ ဖ်ားတာ၊ တကိုယ္လုံး ကိုက္ခဲတာေတြ ျဖစ္ေနလို႔ပါ။ တခ်ဳိ ႔ ရာသီတုပ္ေကြး လူနာေတြမွာ ခ်မ္းတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကိုဗစ္နဲ႔ ခြဲျခားသိႏိုင္ဖို႔ အေထာက္အကူျပဳႏိုင္တဲ့ လကၡဏာတစ္ခုကေတာ့ ဘယ္ေရာဂါ ျဖစ္ထားခဲ့သူနဲ႔ အေစာပိုင္းမွာ အထိအေတြ႔ ရွိခဲ့တဲ့ ေနာက္ခံအေၾကာင္းရင္းပါ။ လက္ရွိမွာ ေန႔စဥ္နီးပါး အျဖစ္မ်ားေနတဲ့ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးကေတာ့ ရာသီတုပ္ေကြးလကၡဏာနဲ႔ ကြာျခားမူတခ်ဳိ ႔ ရွိရာမွာ၊ ေခ်ာင္းဆိုး ႏွာေစးတာအျပင္၊ ပိုၿပီး ကိုယ္လက္ကိုက္ခဲတာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ၊ ေနာက္ သီးသန႔္ထူးျခားတဲ့ ေအာ့အန္တာ၊ ဗိုက္နာတာ၊ အရည္ျပား အပိန႔္နဲ႔ အနီစက္ေတြထြက္တာ၊ ႏွာေခါင္းေသြးလွ်ံတာ၊ အလြန္အကၽြံအိပ္ခ်င္မွိန္းတာ စတာေတြ ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။

ရာသီတုပ္ေကြး ျပဳစုကုသမူကလည္း ကိုဗစ္လိုပဲ၊ တျခား ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါေတြကို ကုသပုံနဲ႔ ေယ်ဘူယ်အားျဖင့္ တူပါတယ္။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္၊ မ်ားမ်ားအိပ္စက္အနားယူ၊ ေကာင္းေကာင္းစားတာအျပင္၊ ျဖစ္လာတဲ့ လကၡဏာေတြအလိုက္ သက္သာေအာင္ ကုသတာ (Symptomatic Treatment) ပါ။ ဥပမာ ဖ်ားနာလွ်င္ ပါရာစီတေမာ၊ ႏွာေစးလွ်င္ ႏွာေစးေပ်ာက္ေဆး (Antihistamine)၊ ေခ်ာင္းဆိုးလွ်င္ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆး စတာေတြ ေသာက္သင့္ပါတယ္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ေတာ့ ရက္ပိုင္းအနည္းငယ္ (၂-၃ ရက္) အတြင္း အဖ်ားက် စသက္သာလာေလ့ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ရက္ရွည္ အဖ်ားဆက္ႀကီးေနၿပီး၊ ရက္အေတာ္ၾကာ မသက္သာလွ်င္ေတာ့ ေဆး႐ုံ၊ ေဆးခန္းေတြကို အျမန္ျပသင့္ပါတယ္။ အေၾကာင္းက ဘက္တီးရီယားပိုး ဆက္ဝင္လာၿပီး၊ အဆုပ္အေအးမိတာမ်ဳိး ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ကာ၊ ကိုယ္ခံအားနည္းသူေတြမွာ (အသက္ႀကီးသူ၊ ငယ္လြန္းသူ၊ ေရာဂါအခံရွိသူ) အသက္အႏၲရာယ္ ရိွႏိုင္လို႔ပါ။

ဒီေရာဂါဆိုင္ရာအေၾကာင္း ပိုမိုသိရိွနားလည္ႏုိင္ဖို႔ ကိုဝင္းမင္းက ကေလးအထူးကုနဲ႔ ေဆးတကၠသိုလ္ (၁) ကေလးက်န္းမာ၊ပညာဌာန အၿငိမ္းစားဌာနမႉး၊ ပါေမာကၡေဒါက္တာေစာဝင္း ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

=== Unicode ===

မိုးတွင်းကာလမှာ အဖြစ်များလေ့ရှိတဲ့ ရာသီတုပ်ကွေးဟာ တချို့လူတွေမှာ ပြင်းထန်နိုင်တာမို့ ကြိုတင် ကာကွယ်နိုင်ရေး ပြင်ဆင်ကြဖို့ ကျန်းမာရေးပညာရှင်တွေက အကြံပြုတိုက်တွန်းနေပါတယ်။

ဇွန်လမှာ စဖြစ်ပြီး၊ ဇူလိုင်မှာ အဖြစ်အများဆုံး ဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ ရာသီတုပ်ကွေးကို ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့ ရာသီတုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးကို ကိုယ့်အစီအစဉ်နဲ့ကိုယ် ရန်ကုန်လိုမြို့ကြီးတွေက ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းတချို့မှာ အခကြေးငွေပေးပြီး ထိုးနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကျောင်းတွေပြန်ဖွင့်ပြီး လူစုလူဝေးနဲ့ ထိတွေ့မူတွေ ပြန်ဖြစ်လာချိန်မှာ၊ နှာစေးချောင်းဆိုးတာကတဆင့် ကူးစက်တဲ့ ဒီတုပ်ကွေး စဖြစ်လာနိုင်လို့ပါ။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေနဲ့ အရင်ကတော့ ရာသီတုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးကို ကူးစက်ခံရလွယ်တဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကို အခမဲ့ထိုးပေးပြီး၊ သူတို့ကတဆင့် ကိုယ်ခံအားနည်းတဲ့ လူနာတွေကို အလွယ်ကူးစက်မခံရရေးကို ရည်ရွယ်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရာသီတုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးက တစ်နှစ်သာခံပြီး၊ နှစ်စဉ်ထိုးပေးရတာမို့၊ တနိုင်ငံလုံးက လူတွေကို အခမဲ့ထိုးပေးဖို့က မြန်မာနိုင်ငံမှာ အခက်အခဲ ရှိနေပါသေးတယ်။ တခြားနိုင်ငံတွေမှာတော့ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံကဝန်ထမ်းတွေနဲ့ စက်ရုံအလုပ်ရုံ ဝန်ထမ်းတွေအတွက် သက်ဆိုင်ရာ ဆေးရုံနဲ့အလုပ်ပိုင်ရှင်တွေက ကိုယ့်ဟာကိုယ် တာဝန်ယူပြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် အခမဲ့ထိုးပေးလေ့ ရှိပါတယ်။ အကြောင်းက ဒီလုပ်သားတွေ ရာသီတုပ်ကွေးဖြစ်ပြီး အလုပ်မဆင်းနိုင်လျှင် လုပ်ငန်းပျက်ကာ ဆုံးရှုံးနိုင်တာထက်၊ ဒီ ကာကွယ်ဆေးစရိတ်က အများကြီး ပိုသက်သာ အကျိုးရှိနေတာကို ကြိုတွက်ချက်မိကြလို့ပါ။

ရာသီတုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရန်ကုန်လို မြို့ကြီးက ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းတချို့မှာ လူအနည်းငယ် စထိုးလာကြပေမဲ့၊ နယ်တွေဘက်မှာပါတော့ ကျယ်ကျယ်ပြန်ပြန့်နဲ့ ထိုးနိုင်တာမျိုး မရှိသေးပါဘူး။ လူတစ်ဦးလျှင် ကျပ်ငွေ နှစ်သောင်းခွဲကနေ လေးသောင်းဝန်းကျင်အတွင်း ကုန်ကျနိုင်တဲ့၊ ဒီကာကွယ်ဆေးကို လူတိုင်း ထိုးနိုင်ဖို့ ကုန်ကျစရိတ် မတတ်နိုင်လျှင်တောင်၊ အန္တရာယ်ရှိနိုင်သူတွေကို ဦးစားပေး ထိုးပေးသင့်ပါတယ်။ အခုလို ဦးစားပေး ထိုးပေးသင့်သူတွေကတော့ (၅) နှစ်အောက်ကလေးတွေ (၆ လအရွယ်က စထိုးနိုင်)၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွေ၊ အသက် (၆၀-၆၅) နှစ်အထက် လူကြီးတွေ၊ ရောဂါခံရှိသူတွေ (နှလုံး ဆီးချို သွေးတိုး၊ ကင်ဆာ)၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေနဲ့ လူအများနဲ့ဆက်ဆံရတဲ့ ဝန်ထမ်းမျိုးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

တခြားကာကွယ်နည်းတွေကတော့ ကိုဗစ်နဲ့ အတူတူပါ။ ရာသီတုပ်ကွေးက ကိုဗစ်-19 လိုပဲ နှာချေ ချောင်းဆိုးတာကတဆင့် ကူးစက်တာကြောင့်၊ ပါးစပ်နဲ့ နှာခေါင်းစည်း (Mask) တပ်တာ၊ လက်ကို မကြာခဏဆေးတာ၊ လူစုလူဝေး တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်တာ၊ ချောင်းဆိုးချိန် တံတောင်ဆစ် (သို့မဟုတ်) လက်ကိုင်ပုဝါနဲ့ အုပ်ဆိုးတာတွေနဲ့ ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အခြေခံကျန်းမာရေးကောင်းဖို့ အာဟာရပြည့်ဝအောင် အစားမှန်မှန်စားတာ၊ အိပ်ရေးဝအောင် အိပ်စက်အနားယူတာ၊ ပုံမှန်အားကစား လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာ စတာတွေနဲ့ ကိုယ်ခံအားကောင်းအောင် နေတာတွေကလည်း ကာကွယ်ရေးအတွက် အထောက်အကူပြုပါတယ်။

အခုလို ကာကွယ်နေတဲ့ကြားက ရာသီတုပ်ကွေး ဖြစ်လာလျှင် ကြိုသိနိုင်တဲ့ လက္ခဏာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုဗစ်နဲ့ဆင်ပြီး မှားနိုင်တာတွေတော့ ရှိပါတယ်။ ကိုဗစ်မှာရော ရာသီတုပ်ကွေးမှာပါ အဓိက လက္ခဏာတွေက - နှာစေးတာ၊ ချောင်းဆိုးတာ၊ ဖျားတာ၊ တကိုယ်လုံး ကိုက်ခဲတာတွေ ဖြစ်နေလို့ပါ။ တချို့ ရာသီတုပ်ကွေး လူနာတွေမှာ ချမ်းတာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ကိုဗစ်နဲ့ ခွဲခြားသိနိုင်ဖို့ အထောက်အကူပြုနိုင်တဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုကတော့ ဘယ်ရောဂါ ဖြစ်ထားခဲ့သူနဲ့ အစောပိုင်းမှာ အထိအတွေ့ ရှိခဲ့တဲ့ နောက်ခံအကြောင်းရင်းပါ။ လက်ရှိမှာ နေ့စဉ်နီးပါး အဖြစ်များနေတဲ့ သွေးလွန်တုပ်ကွေးကတော့ ရာသီတုပ်ကွေးလက္ခဏာနဲ့ ကွာခြားမူတချို့ ရှိရာမှာ၊ ချောင်းဆိုး နှာစေးတာအပြင်၊ ပိုပြီး ကိုယ်လက်ကိုက်ခဲတာ၊ ခေါင်းကိုက်တာ၊ နောက် သီးသန့်ထူးခြားတဲ့ အော့အန်တာ၊ ဗိုက်နာတာ၊ အရည်ပြား အပိန့်နဲ့ အနီစက်တွေထွက်တာ၊ နှာခေါင်းသွေးလျှံတာ၊ အလွန်အကျွံအိပ်ချင်မှိန်းတာ စတာတွေ ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။

ရာသီတုပ်ကွေး ပြုစုကုသမူကလည်း ကိုဗစ်လိုပဲ၊ တခြား ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါတွေကို ကုသပုံနဲ့ ယျေဘူယျအားဖြင့် တူပါတယ်။ ရေများများသောက်၊ များများအိပ်စက်အနားယူ၊ ကောင်းကောင်းစားတာအပြင်၊ ဖြစ်လာတဲ့ လက္ခဏာတွေအလိုက် သက်သာအောင် ကုသတာ (Symptomatic Treatment) ပါ။ ဥပမာ ဖျားနာလျှင် ပါရာစီတမော၊ နှာစေးလျှင် နှာစေးပျောက်ဆေး (Antihistamine)၊ ချောင်းဆိုးလျှင် ချောင်းဆိုးပျောက်ဆေး စတာတွေ သောက်သင့်ပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ ရက်ပိုင်းအနည်းငယ် (၂-၃ ရက်) အတွင်း အဖျားကျ စသက်သာလာလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရက်ရှည် အဖျားဆက်ကြီးနေပြီး၊ ရက်အတော်ကြာ မသက်သာလျှင်တော့ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းတွေကို အမြန်ပြသင့်ပါတယ်။ အကြောင်းက ဘက်တီးရီယားပိုး ဆက်ဝင်လာပြီး၊ အဆုပ်အအေးမိတာမျိုး နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ကာ၊ ကိုယ်ခံအားနည်းသူတွေမှာ (အသက်ကြီးသူ၊ ငယ်လွန်းသူ၊ ရောဂါအခံရှိသူ) အသက်အန္တရာယ် ရှိနိုင်လို့ပါ။

ဒီရောဂါဆိုင်ရာအကြောင်း ပိုမိုသိရှိနားလည်နိုင်ဖို့ ကိုဝင်းမင်းက ကလေးအထူးကုနဲ့ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ကလေးကျန်းမာ၊ပညာဌာန အငြိမ်းစားဌာနမှူး၊ ပါမောက္ခဒေါက်တာစောဝင်း ကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG