မြန်မာနိုင်ငံမှာ သတင်းသမားတွေ လုံခြုံရေး ကုလစိုးရိမ်

[[ ZAWGYI / UNICODE ]]

မြန်မာနိုင်ငံမှာ သတင်းသမားတွေ လုံခြုံရေး ကုလစိုးရိမ်

မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း သတင်းမီဒီယာတွေအပေါ် ဖိနှိပ်မှုတွေ တိုးလာနေပြီး၊ သတင်းသမားတွေရဲ့ လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက ပြောလိုက်ပါတယ်။

“ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့ UNESCO ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေအရ၊ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းကနေ ဒီသီတင်းပတ်အထိ၊ အနည်းဆုံး သတင်းသမား ၁၇၀ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပါတယ်။ အမျိုးသမီး ၁၂ ယောက် အပါအဝင် ၇၀ နီးပါး ဖမ်းဆီးခံထားရဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။” လို့ နယူးယောက် ကုလသမဂ္ဂရုံးချုပ်က ကြာသပတေးနေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံး ပြောခွင့်ရ Stephane Dujarric ကပြောသွားတာပါ။

သတ်ဖြတ်တာ၊ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းတာ၊ ရာဇဝတ်ကြောင်းနဲ့ အရေးယူတာ၊ ထောင်ချတာ၊ သတင်းဌာနတွေကို စီးနင်းရှာဖွေတာတွေ အပါအဝင် သတင်းမီဒီယာတွေအပေါ် ဖိနှိပ်မှုပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ကို UNESCO က မှတ်တမ်းတင်ထားကြောင်းလည်း ပြောပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖမ်းဆီးခံထားရတဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံသား မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးသူ Toru Kubota ကို ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် အပြစ်ပေးလိုက်တဲ့အပေါ် ဝေဖန်မှုတွေ ထွက်ပေါ်နေချိန်မှာပဲ သတင်းသမားတွေအပေါ် ဖိနှိပ်မှုအခြေအနေတွေကို ကုလသမဂ္ဂက ပြောဆိုခဲ့တာပါ။ ဂျပန်မီဒီယာသမား Kubota ကို တပ်မတော်အပေါ် အကြည်ညိုပျက်အောင် လှုံ့ဆော်မှု၊ အီလက်ထရောနစ် ဆက်သွယ်ရေး ပုဒ်မတွေနဲ့ တပေါင်းတည်းထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် အပြစ်ပေးလိုက်တဲ့အပေါ် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှု အဖွဲ့တွေက ချက်ခြင်းဆိုသလို တုံ့ပြန်ခဲ့ကြပါတယ်။

သတင်းသမားများ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးကော်မတီ (CPJ) နဲ့ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ Amnesty International တို့က ထောင်ဒဏ်အပြစ်ပေးခဲ့တဲ့အပေါ် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ကြပြီး ချက်ခြင်းပြန်လွှတ်ပေးဖို့လည်း တောင်းဆိုခဲ့ကြတာပါ။ စစ်အာဏာပိုင်တွေကို ဆန့်ကျင်လှုပ်ရှားသူ တချို့နဲ့အတူ ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့က ရန်ကုန်မြို့မှာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတဲ့ ဂျပန်သတင်းသမားဟာ ဆန္ဒပြသူတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ချိန်းဆိုခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံထားတယ်လို့ စစ်ကောင်စီက အစောပိုင်းမှာ ပြောဆိုထားပါတယ်။ ဂျပန်အစိုးရကတော့ ထောင်ဒဏ်အပြစ်ပေးခံခဲ့ရတဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံသား သတင်းသမားကို ပြန်လွှတ်ပေးဖို့ ကြာသပတေးနေ့မှာပဲ တောင်းဆိုထားပါတယ်။

==================

{{ UNICODE }}

မွနျမာနိုငျငံမှာ သတငျးသမားတှေ လုံခွုံရေး ကုလစိုးရိမျ

မွနျမာနိုငျငံမှာ စဈအာဏာသိမျးပွီးနောကျပိုငျး သတငျးမီဒီယာတှအေပေါျ ဖိနှိပျမှုတှေ တိုးလာနပွေီး၊ သတငျးသမားတှရေဲ့ လုံခွုံရေးအတှကျ စိုးရိမျကွောငျး ကုလသမဂ်ဂက ပွောလိုကျပါတယျ။

“ကုလသမဂ်ဂ ပညာရေး၊ သိပ်ပံနဲ့ ယဉျကြေးမှု အဖှဲ့ UNESCO ရဲ့ မှတျတမျးတှအေရ၊ ပွီးခဲ့တဲ့နှဈ ဖဖေောျဝါရီလ စဈအာဏာသိမျးပွီးနောကျပိုငျးကနေ ဒီသီတငျးပတျအထိ၊ အနညျးဆုံး သတငျးသမား ၁၇၀ ဖမျးဆီးခံခဲ့ရပါတယျ။ အမြိုးသမီး ၁၂ ယောကျ အပါအဝငျ ၇၀ နီးပါး ဖမျးဆီးခံထားရဆဲ ဖွဈပါတယျ။” လို့ နယူးယောကျ ကုလသမဂ်ဂရုံးခြုပျက ကွာသပတေးနေ့ သတငျးစာရှငျးလငျးပှဲမှာ အတှငျးရေးမှူးခြုပျရုံး ပွောခှင့ျရ Stephane Dujarric ကပွောသှားတာပါ။

သတျဖွတျတာ၊ ဖမျးဆီးထိနျးသိမျးတာ၊ ရာဇဝတျကွောငျးနဲ့ အရေးယူတာ၊ ထောငျခတြာ၊ သတငျးဌာနတှကေို စီးနငျးရှာဖှတောတှေ အပါအဝငျ သတငျးမီဒီယာတှအေပေါျ ဖိနှိပျမှုပေါငျး ၂၀၀ ကြောျကို UNESCO က မှတျတမျးတငျထားကွောငျးလညျး ပွောပါတယျ။

မွနျမာနိုငျငံမှာ ဖမျးဆီးခံထားရတဲ့ ဂပြနျနိုငျငံသား မှတျတမျးရုပျရှငျရိုကျကူးသူ Toru Kubota ကို ထောငျဒဏျ ၇ နှဈ အပွဈပေးလိုကျတဲ့အပေါျ ဝဖေနျမှုတှေ ထှကျပေါျနခြေိနျမှာပဲ သတငျးသမားတှအေပေါျ ဖိနှိပျမှုအခွအေနတှေကေို ကုလသမဂ်ဂက ပွောဆိုခဲ့တာပါ။ ဂပြနျမီဒီယာသမား Kubota ကို တပျမတောျအပေါျ အကွညျညိုပကြျအောငျ လှုံ့ဆောျမှု၊ အီလကျထရောနဈ ဆကျသှယျရေး ပုဒျမတှနေဲ့ တပေါငျးတညျးထောငျဒဏျ ၇ နှဈ အပွဈပေးလိုကျတဲ့အပေါျ သတငျးလှတျလပျခှင့ျနဲ့ လူ့အခှင့ျအရေး လှုပျရှားမှု အဖှဲ့တှကေ ခကြျခွငျးဆိုသလို တုံ့ပွနျခဲ့ကွပါတယျ။

သတငျးသမားမြား ကာကှယျစောင့ျရှောကျရေးကောျမတီ (CPJ) နဲ့ လူ့အခှင့ျအရေးလှုပျရှားမှုအဖှဲ့ Amnesty International တို့က ထောငျဒဏျအပွဈပေးခဲ့တဲ့အပေါျ ပွဈတငျရှုတျခခြဲ့ကွပွီး ခကြျခွငျးပွနျလှှတျပေးဖို့လညျး တောငျးဆိုခဲ့ကွတာပါ။ စဈအာဏာပိုငျတှကေို ဆန့ျကငြျလှုပျရှားသူ တခြို့နဲ့အတူ ဇူလိုငျလ ၃၀ ရကျနေ့က ရနျကုနျမွို့မှာ ဖမျးဆီးခံခဲ့ရတဲ့ ဂပြနျသတငျးသမားဟာ ဆန်ဒပွသူတှနေဲ့ ဆကျသှယျခြိနျးဆိုခဲ့ကွောငျး ဝနျခံထားတယျလို့ စဈကောငျစီက အစောပိုငျးမှာ ပွောဆိုထားပါတယျ။ ဂပြနျအစိုးရကတော့ ထောငျဒဏျအပွဈပေးခံခဲ့ရတဲ့ ဂပြနျနိုငျငံသား သတငျးသမားကို ပွနျလှှတျပေးဖို့ ကွာသပတေးနေ့မှာပဲ တောငျးဆိုထားပါတယျ။