သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေမရိကန္ ကုမၸဏီေတြ ျမန္မာျပည္မွာ သတိနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇွဳပ္ႏွံဖို႔ ERI သတိေပး


ျမန္မာျပည္မွာရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမယ့္ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြ အထူးသတိထားရမယ့္အခ်က္မ်ားအစီရင္ခံစာ။
ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ စီးပြားေရးနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြလုပ္တဲ့ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ အထူးသတိထားၿပီး လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ေရးရာ ထိပ္တန္းအဖြဲ႔တစ္ဖြဲ႔က သတိေပးလိုက္ပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ လုပ္ေနတဲ့ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြက ပထမဆံုးအႀကိမ္အျဖစ္ သူတို႔လုပ္ေနတာကို အမ်ားသိေအာင္ အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ အဲဒီလို သတိေပးခဲ့တာပါ။ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ သူတို႔နဲ႔ လုပ္ငန္းတြဲဘက္လုပ္တဲ့ ျပည္တြင္း ကုမၸဏီေတြ၊ လူပုဂၢိဳလ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စံုစမ္း စစ္ေဆးတာကို ပိုၿပီး ဂ႐ုစိုက္လုပ္ဖို႔လည္း အဲဒီအဖြဲ႔က တိုက္တြန္းပါတယ္။ အျပည့္အစံုကုိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ကေန ကုိေက်ာ္ေက်ာ္သိန္းက သတင္းေပးပုိ႔ထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံအေပၚ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ ဒဏ္ခတ္ ပိတ္ဆို႔ အေရးယူမႈေတြကို ႐ုပ္သိမ္းတာ၊ ေလွ်ာ့ေပါ့ ေပးတာေတြ လုပ္ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ အေမရိကန္စီးပြားေရးကုမၸဏီႀကီးေတြ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံဖို႔ လမ္းပြင့္သြားခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း အဲဒီ ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ တာ၀န္သိရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ လုပ္ပါတယ္ဆုိတာကို ေသခ်ာေစဖို႔ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ သူတို႔ရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္တ့ဲ အခ်က္အလက္ေတြကို အေမရိကန္အစိုးရဆီ အစီရင္ခံစာတင္ၿပီးေတာ့ အမ်ားျပည္သူသိေအာင္ ထုတ္ျပန္ေပးရ မယ္လုိ႔ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ အဲဒီ သတ္မွတ္ခ်က္နဲ႔အညီ ပထမဆံုးအႀကိမ္အျဖစ္ ဇူလိုင္လဆန္းမွာ အေမရိကန္ကုမၸဏီငါးခုက အစီရင္ခံစာေတြ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၾကတာျဖစ္ၿပီးေတာ့ အဲဒီအစီရင္ခံစာေတြကို Earth Rights International ERI အဖြဲ႔ကေလ့လာၿပီး သတိေပးတုိက္တြန္းလိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။

"လယ္ယာစုိက္ပ်ဳိးေရး၊ သယံဇာတထုတ္ယူေရးနဲ႔ ေျမယာ ရယူလုပ္ကိုင္တာ ေတြ ပါ၀င္တဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကို လုပ္မယ့္ ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ အထူးသျဖင့္ သတိထားသင့္ၿပီးေတာ့ ပိုၿပီးျမင့္မားတဲ့ စံုစမ္း စစ္ေဆးမႈမ်ဳိး လုပ္ရပါမယ္။ ဒါကို က်ေနာ္တို႔ ေျပာေနတာပါ။ ကုမၸဏီေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ မလုပ္သင့္ဘူးလို႔ က်ေနာ္ တို႔မေျပာပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔ေျပာေနတာက ကုမၸဏီေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမယ္ဆိုရင္ အထူးသတိထား လုပ္ေဆာင္ရ မယ္ဆိုတာပါပဲ။"

ERI အဖြဲ႔က လႈပ္ရွားမႈဆိုင္ရာၫႊန္ၾကားေရးမႉး မစၥတာေပါလ္ ဒိုႏုိ၀စ္တ္ဇ္ (Paul Donowitz) က ဗီြအိုေအကို ေျပာခဲ့တာပါ။

စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈလို႔ မစၥတာ ဒိုႏို၀စ္တ္ဇ္ ရည္ၫႊန္းသြားတာကေတာ့ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ ကိုယ္နဲ႔တြဲဖက္လုပ္ကိုင္မယ့္ ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းေတြ၊ လူပုဂၢိဳလ္ေတြဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ ဒဏ္ခတ္ အေရးယူမႈစာရင္းထဲမွာ ပါေနသူေတြ ဟုတ္-မဟုတ္၊ လူ႔အခြင့္ အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြနဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိ-မရွိ၊ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူကိစၥေတြနဲ႔ ကင္း-မကင္း စတာေတြကို ေစ့စပ္ေသခ်ာစြာ စံုစမ္း စစ္ေဆးတာကို ဆိုလိုတာပါ။

ကုမၸဏီငါးခုရဲ႕ အစီရင္ခံစာေတြအရ ထိုုင္းအေျခစိုက္ PTTEPI စြမ္းအင္ကုမၸဏီနဲ႔ တြဲဘက္လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု၊ တကၠဆက္စ္ျပည္နယ္၊ ဟူစ္တန္ၿမိဳ႕အေျခစိုက္ Hercules Offshore ကုမၸဏီက သူတို႔နဲ႔ တြဲဘက္လုပ္ေဆာင္သူ ေတြ၊ သူတို႔ဆီ ပစၥည္းေပးသြင္းသူေတြဟာ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈေတြနဲ႔ ဆက္စပ္မႈ ရွိ-မရွိဆိုတာကို စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ အမ်ားအျပား လုပ္ခဲ့ပံုရတာေၾကာင့္ ဒါဟာ အင္မတန္႔ကို အျပဳသေဘာေဆာင္ပါတယ္လို႔ဆိုၿပီး ERI အဖြဲ႔က ႀကိဳဆိုပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ အစီရင္ခံစာေတြမွာ အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိေနတာကိုလည္း ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီကုမၸဏီေတြကေတာ့ Capital Group ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ကုမၸဏီႀကီးရဲ႕ လက္ခြဲကုမၸဏီေတြပါ။ ဒီကုမၸဏီေတြက သူတို႔ဟာ တိုက္႐ိုက္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံတာမဟုတ္ဘဲ ျပည္တြင္း ကုမၸဏီတစ္ခုမွာ တစ္ဆင့္ခံ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံတာသာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ေရးရာ ကိစၥေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစီရင္ခံဖို႔ တာ၀န္မရွိဘူးဆိုၿပီး ေျပာထားပါတယ္။ ဒီအခ်က္ကို ERI က သေဘာမတူပါဘူး။

"ဒါဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ အစီရင္ခံျခင္းဆိုင္ရာ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ဆန္႔က်င္ေနတယ္လုိ႔ က်ေနာ္တို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ လက္ရွိ ႏုိင္ငံတကာဥပေဒေတြက သြားေနတဲ့ လမ္းေၾကာင္းေတြနဲ႔လည္း ဆန္႔က်င္ေနပါတယ္။"

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ ကာလီဖိုးနီးယားျပည္နယ္၊ ေလာ့စ္အိန္ဂ်လိစ္ၿမိဳ႕မွာ ႐ံုးခ်ဳပ္ရွိတဲ့ Capital Group ကုမၸဏီဟာ အရပ္ရပ္ ပိုင္ဆိုင္မႈ အေမရိကန္ ေဒၚလာ တစ္ ထရီလီယံနီးပါးရွိၿပီး ကမာၻတ၀န္းမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ဳိးစံုလုပ္ေနတဲ့ ကမာၻ႔အႀကီးဆံုး ကုမၸဏီ ႀကီးတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီ Capital Group က ကုမၸဏီခြဲေတြဟာ Serge Pun & Associates ကုမၸဏီနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ စကၤာပူ အစုရွယ္ယာ ေစ်းကြက္၀င္ Yoma Strategic Holdings ကုမၸဏီမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ လုပ္ထားတာပါ။ Yoma Strategic Holdings ကုမၸဏီဟာ အိမ္ၿခံေျမေစ်းကြက္၊ စိုက္ပ်ဳိးေရး၊ လက္လီေစ်းကြက္၊ ေမာ္ေတာ္ ယာဥ္နဲ႔ ဇိမ္ခံအပန္းေျဖခရီးသြား စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ အဓိကလုပ္ေနတယ္လို႔ SPA ကုမၸဏီရဲ႕ အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံက ပန္းလိႈင္အိမ္ရာစခန္း၊ FMI City၊ ပန္းလိႈင္ေဂါက္ကြင္းနဲ႔ Star City တို႔မွာ SPA/FMI အုပ္စုနဲ႔ အတူ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံထားတယ္လုိ႔လည္း ေျပာထားပါတယ္။

စစ္ေဆးမႈကို အထူးဂ႐ုစိုက္လုပ္ခဲ့တယ္ဆိုၿပီး ERI က ႀကိဳဆိုထားတဲ့ Hercules Offshore ကုမၸဏီေတာင္မွ သူတို႔နဲ႔ တြဲဘက္ လုပ္ေဆာင္ေနသူေတြ၊ ပစၥည္းေပးသြင္းေနသူေတြဟာ ဘယ္သူေတြဆိုတာကို မေဖာ္ျပခဲ့တာေၾကာင့္ ဒါဟာ အေတာ္ေလး စိတ္ပ်က္စရာပါလို႔ မစၥတာဒိုႏို၀စ္တ္ဇ္က ေျပာပါတယ္။

"ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရး၊ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ေရးရာ၊ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူကိစၥေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ ပတ္သက္ေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြ အမ်ားအျပားရွိပါတယ္။ တကယ္လို႔ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြက သူတို႔နဲ႔ တြဲဘက္ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြကို မေဖာ္ျပဘူးဆိုရင္ သူတို႔ ဘာလုပ္ေနတယ္ ဆိုတာကို အရပ္ဘက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြ တကယ္တမ္းသိဖို႔ အေတာ္ေလးခက္ပါလိမ့္မယ္။"

အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြ အခုလို အစီရင္ခံစာ တင္သြင္းရတာဟာ ျမန္မာတစ္ႏုိင္ငံထဲနဲ႔ ပတ္သက္တာမွာပဲ လုပ္ရတာျဖစ္ၿပီး အေမရိကန္အစိုးရက အခုလိုသတ္မွတ္တာဟာလည္း ဒါဟာ ပထမဆံုးအႀကိမ္ျဖစ္ပါတယ္။ တျခားဘယ္ႏိုင္ငံကမွ ဒီလို သတ္မွတ္ တာမ်ဳိး မရွိေသးတာေၾကာင့္ အလားတူသတ္မွတ္ခ်က္မ်ဳိးေတြ ထားျခင္းအားျဖင့္ ျမန္မာအစိုးရတာ၀န္ရွိသူေတြနဲ႔ တျခား ေခါင္းေဆာင္ေတြေျပာထားတဲ့ တာ၀န္သိ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ဳိး ျဖစ္ေစလိမ့္မယ္လုိ႔ ERI အဖြဲ႔က ေျပာပါတယ္ခင္ဗ်ား။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG