သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

လုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔အေပၚ တာ၀န္ယူမႈ ပ်က္ကြက္ေနၿပီး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြနဲ႔ အရပ္ဘက္ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြအေပၚ အစုိးရေတြရဲ႕ ပစ္မွတ္ထား တုိက္ခုိက္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚေနတာေၾကာင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွတုိက္အတြင္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈဆုိင္ရာ စိန္ေခၚမႈေတြနဲ႔ ဆက္လက္ ရင္ဆုိင္ေနရတယ္လုိ႔ Amnesty International ႏုိင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းခြင့္အဖြဲ႔ႀကီးက ထုတ္ျပန္တဲ့ ႏွစ္ပတ္လည္ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနဟာလည္း အစုိးရသစ္လက္ထက္မွာ တုိးတက္တဲ့အပုိင္းနဲ႔ ဆုတ္ယုတ္တဲ့အပုိင္း ၂ မ်ဳိးစလုံး ဒြန္တြဲ ျဖစ္ေပၚေနေတယ္လုိ႔ တက္ႂကြ လႈပ္ရွားသူေတြက ေျပာပါတယ္။ အျပည့္အစုံကုိေတာ့ ကုိေဇာ္၀င္းလႈိင္က တင္ျပထားပါတယ္။

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခြင့္ကုိ ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ ဥပေဒေတြကုိ အာဏာပုိင္ေတြက ထုတ္ျပန္ခဲ့ၾကတာေၾကာင့္ အာရွနဲ႔ ပစိဖိတ္ေဒသအတြင္းမွာ ႏုိင္ငံသားေတြရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး ဆုတ္ယုတ္ က်ဆင္းလာေနေၾကာင္း Amnesty International ႏုိင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းခြင့္အဖြဲ႔ႀကီးက ႏုိင္ငံေပါင္း ၁၅၉ ႏုိင္ငံအတြင္းက လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈ အေျခအေနေတြကုိ သုံးသပ္ထားတဲ့ ႏွစ္ပတ္လည္ အစီရင္ခံမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာလည္း ဒီမုိကေရစီနည္းလမ္းတက် က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကေန NLD ဦးေဆာင္တဲ့ အရပ္သား အစုိးရ တက္လာေပမယ့္ လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥရပ္ေတြမွာ တုိးတက္မလာပဲ ေျပာင္းျပန္ ျပန္သြားေနတာကုိ ေတြ႔ရေၾကာင္း Amnesty ရဲ႕ အစီရင္ခံမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ဆုိင္တဲ့ ေျပာင္းျပန္ ျပန္သြားေနတဲ့ ကိစၥေတြထဲမွာ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြကုိ ေႏွာက္ယွက္မႈျပဳတာေတြနဲ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္း ရုိဟင္ဂ်ာ မြတ္ဆလင္ေတြအေပၚ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ျခယ္မႈေတြ ပါ၀င္ေၾကာင္း Amnesty ရဲ႕ ေတာင္အာရွနဲ႔ ပစိဖိတ္ေရးရာ ညြန္ၾကားေရးမွဴး Champa Patel က ေျပာပါတယ္။

ရခုိင္ျပည္နယ္၊ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္အတြင္းမွာ ရွိတဲ့ နယ္ျခားေစာင့္ ကင္းစခန္းေတြကုိ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေအာက္တုိဘာလအတြင္း ရုိဟင္ဂ်ာေတြက ၀င္ေရာက္တုိက္ခုိက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ အစုိးရတပ္ဖြဲ႔ေတြက နယ္ေျမရွင္းလင္းေရး အစီအစဥ္ေတြကုိ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

မေလးရွား၊ ထုိင္း၊ ဗီယက္နမ္၊ ကေမၻာဒီးယားနဲ႔ လာအုိ စတဲ့ ႏုိင္ငံေတြမွာလည္း ျပည္သူေတြက သူတုိ႔ရဲ႕ အေျခခံအခြင့္အေရးျဖစ္တဲ့ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆုိခြင့္နဲ႔ လြတ္လပ္စြာ စုေ၀းခြင့္ေတြကုိ က်င့္သုံးယုံနဲ႔တင္ မရပ္မနား ၿခိမ္းေခ်ာက္၊ ဖမ္းဆီး အျပစ္ေပး ခံေနၾကရတယ္လုိ႔လည္း Champa Patel က ေျပာပါတယ္။

ဘက္ေပါင္းစုံက စိန္ေခၚမႈေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ ျမန္မာအစုိးရရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနဟာ တုိးတက္မႈေရာ၊ ဆုတ္ယုတ္မႈေရာ ၂ မ်ဳိးစလုံး ဒြန္တြဲ ျဖစ္ေပၚေနတယ္လုိ႔ AAPP-B ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္အသင္း (ျမန္မာႏုိင္ငံ) က တြဲဘက္ အတြင္းေရးမွဴးလည္းျဖစ္၊ ကုိယ္တုိင္ကလည္း ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္းတဦးျဖစ္တဲ့ ကုိဘုိၾကည္က ဗီြအုိေအကုိ ေျပာပါတယ္။

“တုိင္းျပည္အတြင္းက တခ်ဳိ႕ေဒသေတြမွာ တုိးတက္မႈေတြရွိေပမဲ့လည္း ကခ်င္နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္လုိ တခ်ဳိ႕ေဒသေတြမွာ တုိက္ပြဲေတြ၊ ပဋိပကၡေတြ ဆက္လက္ ျဖစ္ေပၚေနတာ၊ ေနာက္ တရားမ၀င္ လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းမႈေတြ ဆက္လက္ ျဖစ္ေပၚေနတာေတြေၾကာင့္ အေျခအေနေတြ တုိးတက္လာတာကုိ မေတြ႔ရေသးပါဘူး။”

NLD အစုိးရက ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြကုိ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ဆန္းပုိင္းမွာ ျပန္လြတ္ေပးခဲ့ေပမယ့္ ယုံၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ အက်ဥ္းက်ခံေနရသူ ၈၆ ဦး ထိန္းသိမ္းခံထားရဆဲျဖစ္ၿပီး တျခား ၂၀၀ ေလာက္ဟာလည္း စြဲခ်က္တင္ခံထားရတယ္လုိ႔ ကုိဘုိၾကည္က ေျပာပါတယ္။

အေရွ႕ေတာင္အာရွတုိက္အတြင္း လူ႔အခြင့္အေရးေတြ တျဖည္းျဖည္း ေလ်ာ့က်လာေနေၾကာင္း၊ အထူးသျဖင့္ အရပ္ဖက္ လူမႈ အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ အခြင့္အေရးေတြ ေလ်ာ့က်လာေနေၾကာင္း ICJ ႏုိင္ငံတကာ ဥပေဒပညာရွင္မ်ားေကာ္မရွင္က Sam Zafiri က ေျပာပါတယ္။

ကေမၻာဒီးယားအာဏာပုိင္ေတြဟာလည္း တရားစီရင္ေရးစံနစ္ကုိ အလြဲသုံးစားျပဳၿပီး လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္းေတြကုိ အျပစ္ေပး အေရးယူတာ၊ သူတုိ႔ရဲ႕ အသံေတြ တိတ္သြားေအာင္ လုပ္ေဆာင္တာေတြကုိ ျပဳလုပ္ေနေၾကာင္း Amnesty က စြပ္စြဲ ေျပာၾကားလုိက္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇူလုိင္လအတြင္း ႏုိင္ငံေရး သုေတသီ Kem Ley ဆုိသူဟာ ေန႔ခင္းေၾကာင္ေတာင္မွာ ေသနတ္နဲ႔ ပစ္သတ္ခံလုိက္ရတဲ့ ျဖစ္ရပ္မွာ အစုိးရရဲ႕ ပါ၀င္ ပတ္သက္မႈေတြ ရွိေနတယ္ဆုိတဲ့ ေျပာဆုိမႈေတြ ထြက္ေပၚေနပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ တႏွစ္အတြင္း အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ လူ႔အခြင့္အေရးအေပၚ ေလးစားလုိက္နာမႈနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ စိန္ေခၚမႈေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနရေၾကာင္း၊ လူ႔အခြင့္အေရး အလားအလာဟာလည္း စိုးရိမ္ဖြယ္ေကာင္းေၾကာင္း FIDH ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔က အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ Debbie Stothard က ေျပာပါတယ္။

“ထုိင္းႏုိင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူေတြနဲ႔ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအက်ိဳး ေဆာင္ရြက္သူေတြကို အစိုးရက ပစ္မွတ္ထား အေရးယူတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ဘာဥပေဒမွ ခ်ိဳးေဖာက္တာမဟုတ္ဘဲ လူ႔အခြင့္အေရးအေၾကာင္း လူသိရွင္ၾကား ေျပာၾကတဲ့အတြက္ စစ္အစိုးရက ခ်မွတ္တဲ့ဥပေဒအရ အေရးယူတာပါ။ ဒီလိုနည္းနဲ႔ လြတ္လပ္မႈကို ႏွိပ္ကြပ္တာမို႔ ဒါဟာ သိပ္ကို ဆုိးရြားပါတယ္။”

မေလးရွားႏုိင္ငံမွာလည္း လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆုိခြင့္၊ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ခြင့္နဲ႔ စုေ၀းခြင့္ေတြကုိ ႏွိမ္နင္း ၿဖိဳခြင္းလာေနတာကုိ ေတြ႔ေနရေၾကာင္းလည္း Amnesty ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ထုိင္းႏုိင္ငံအတြင္းမွာလည္း လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ဆုိင္တဲ့ တင္းၾကပ္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚေနတာမွာ ႏုိင္ငံေရးအရ သေဘာထား မတုိက္ဆုိင္သူေတြအေနနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိသူပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဆႏၵျပသူကုိပဲျဖစ္ျဖစ္ စစ္တပ္ အာဏာပုိင္ေတြက ထိန္းခ်ဳပ္၊ ကန္႔သတ္မႈေတြ ျပဳလုပ္လာေနတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရး ခုခံ ကာကြယ္သူေတြကုိယ္တုိင္ အာဏာပုိင္ေတြရဲ႕ ပစ္မွတ္ထား တုိက္ခုိက္ျခင္း ခံေနၾကရတယ္လုိ႔ Fortify Rights အဖြဲ႔က Amy Smith က ေျပာပါတယ္။

“လူေတြဟာ တရားမမွ်တတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ အေရးယူခံၾကရပါတယ္။ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားလို႔ အသက္အႏၱရာယ္ ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္းခံရတယ္။ ႐ိုက္ႏွက္ ေႏွာင့္ယွက္ ခံခဲ့ၾကရပါတယ္။ ဒါေတြကို ဖိႏွိပ္တဲ့အစိုးရေတြက လုပ္ေနတာျဖစ္ၿပီးေတာ့ ဒီနည္းနဲ႔ လူေတြကို လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ထုတ္ေဖာ္မေျပာႏုိင္ေအာင္လို႔ ပါးစပ္ပိတ္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။”

ေဒသတြင္းက ဗီယက္နမ္၊ အင္ဒုိနီးရွား ဖိလစ္ပုိင္ စတဲ့ ႏုိင္ငံေတြမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚေနေၾကာင္း၊ ဖိလစ္ပုိင္သမၼတ Rodrigo Duterte အစုိးရအဖြဲ႔က လုပ္ေဆာင္တဲ့ မူးယစ္ေဆး၀ါး တုိက္ဖ်က္ေရး စစ္ဆင္ေရးအတြင္း အာဏာပုိင္ေတြနဲ႔ တျခား တာ၀န္သိ ျပည္သူေတြလုိ႔ ဆုိသူေတြရဲ႕ လက္ခ်က္ေၾကာင့္ လူေပါင္း ၇,၀၀၀ ၀န္းက်င္ ေသဆုံးခဲ့ၿပီး ျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း Amnesty International ရဲ႕ အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

စိတ္၀င္စားဖြယ္ ...

XS
SM
MD
LG