သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

က်န္းမာေရးအႏၱရာယ္ေၾကာင့္ မိုးႀကိဳးအက္ဆစ္စက္႐ံုေရႊ႕ေပးဖို႔ AI ေတာင္းဆုိ


စစ္ကိုင္းတိုင္း လက္ပံေတာင္းေဒသမွာ စပယ္ေတာင္ေၾကးနီစီမံကိန္း လုပ္ေနတဲ့ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဦးပုိင္ကုမၸဏီလိီမိတက္ရဲ႕ မုိးႀကိဳး ဆာလဖ်ဴရစ္အက္ဆစ္စက္႐ံုဟာ ရြာေတြနဲ႔ အလြန္ နီးကပ္စြာ တည္ရွိေနၿပီး၊ ေဒသခံေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္အေပၚ ဆိုးဆိုးရြားရြား ထိခိုက္မႈ ျဖစ္ေစတဲ့အတြက္ စက္႐ံုကို ေရႊ႕ေျပာင္းဖို႔ ႏိုင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႔ Amnesty International က ျမန္မာအစိုးရကို တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။ အျပည့္အစံုကိုေတာ့ ဆက္သြယ္ ေမးျမန္းထားတဲ့ ကိုရဲေခါင္က တင္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာ စစ္တပ္က ပိုင္ဆိုင္တဲ့ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဦးပိုင္ကုမၸဏီရဲ႕ မိုးႀကိဳး ဆာလဖ်ဴရစ္ အက္ဆစ္စက္ရံုဟာ အနံ႔ျပင္းထန္တဲ့ ေလထုညစ္ညမ္းမႈေတြ ျဖစ္ေစၿပီး၊ စက္ရံုအနီးမွာရွိတဲ့ ေက်ာင္းကုန္းရြာမွာ ေနထိုင္တဲ့ ေဒသခံရြာသားေတြကို အသက္႐ႈလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ေရာဂါ၊ အေရျပားနဲ႔ မ်က္လံုးေရာဂါေတြ ျဖစ္ပြားေစတာ ေတြ႔ရတယ္လို႔ ဇူလိုင္လ ၂၀ ရက္ေန႔က Amnesty International အဖြဲ႔က ထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ ေၾကညာခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

Amnesty International အဖြဲ႔က ဒီစက္ရံုကို အျမန္ဆံုး ေရႊ႕ေျပာင္းေပးဖို႔ ျမန္မာအစိုးရကို တိုက္တြန္းလိုက္တဲ့အေၾကာင္း အဖြဲ႔ရဲ႕ အာရွေရးရာဆိုင္ရာ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ T Kumar က ဗြီအိုေအ ကို အခုလို ေျပာပါတယ္။

“အခုလို အနီးတ၀ိုက္မွာ ေနထိုင္ေနတဲ့ ရြာသားေတြကို က်န္းမာေရး ျပႆနာေတြ ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ ဒီစက္ရံု ဆက္လက္ လည္ပတ္ေနတဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႔ Amnesty International မွ အလြန္အမင္း စိုရိမ္မိပါတယ္။ က်ေနာ္အေနနဲ႔ ဒီစက္ရံုကို အျမန္ဆံုး ေရႊ႕ေျပာင္းေပးဖို႔အတြက္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ ျမန္မာအစိုးရက ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔ တိုက္တြန္းလိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ စက္ရံုကိုပိုင္ဆိုင္တဲ့ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္အေနနဲ႔လည္း ဒီစက္ရံုေၾကာင့္ က်န္းမာေရးျပႆနာေတြ ႀကံဳရတဲ့ ရြာသူရြာသားေတြအတြက္ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈေပးဖို႔အတြက္ တိုက္တြန္းလိုပါတယ္။ ဒါဟာ တပ္မေတာ္က ပိုင္ဆိုင္တဲ့ စက္ရံုတရံုက အခုလို စက္ရံုအနီးမွာ ေနထိုင္တဲ့ ရြာသားေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးကို ထိခို္က္မႈျဖစ္ေစၿပီး အေျခခံ လူ႔အခြင့္အေရးကို ခ်ိဳးေဖာက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။”

ဒါ့အျပင္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္က အစိုးရဌာနတခုနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး အဖြဲ႔တဖြဲ႔ရဲ႕ ေျမနမူနာ စစ္ေဆးခ်က္အရ ေျမဆီလႊာထဲမွာ ဆာလဖိတ္ဓာတ္ေတြ ပါ၀င္မႈ အလြန္ျမင့္မားေနတာ ေတြ႔ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ စက္ရံုကထုတ္လႊတ္တဲ့ ဓာတ္ေငြ႔ေတြေၾကာင့္ ေဒသခံ ေတာင္သူလယ္သမားေတြ စိုက္ပ်ိဳးထားတဲ့ သီးႏွံေတြ ပ်က္စီးရတယ္လို႔လည္း ေဒသခံေတြက ေျပာပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ဧၿပီလက အဲဒီစက္ရံုကေန ဦးပုိင္ကုမၸဏီလီမိတက္ရဲ႕ အက္ဆစ္စက္႐ံုက ဓာတ္ေငြ႔ေတြ ယိုစိမ့္မႈေတြေၾကာင့္ အသက္႐ႉမ၀ ျဖစ္လာတဲ့အေပၚမွာ ကံကုန္းေက်းရြာသားေတြက သြားေရာက္ ကန္႔ကြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အစပိုင္းမွာ ေက်းရြာသားေတြရဲ႕ ကန္႔ကြက္မႈကို စက္႐ံုဘက္က လက္ခံ ေျဖရွင္း တံု႔ျပန္မႈမရွိေပမဲ့ ရြာသားအင္အား ၅၀၀ ေက်ာ္ ေတာင္းဆုိတဲ့အခါမွာေတာ့ ေျဖရွင္းေပးဖို႔ လက္ခံခဲ့တယ္လုိ႔ ကံကုန္းရြာက ရြာသားတဦးက အခုလို ရွင္းျပပါတယ္။

“ဒီစက္႐ံုအနားမွာရွိတဲ့ ၉ တန္းေက်ာင္းသားတေယာက္က လည္ေခ်ာင္းကင္ဆာေရာဂါနဲ႔ အသက္႐ႉလမ္းေၾကာင္းမွာ ကင္ဆာနဲ႔ ေသသြားတာ က်ေနာ္တုိ႔မွာ ရွိခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္တုိ႔မွာ တခု ဘာရွိသလဲဆိုေတာ့ ဒီအေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ဆုိတာကို တိတိက်က် မေျပာႏုိင္ေသာ္ျငားလည္း ဒီစက္႐ံုေၾကာင့္ျဖစ္ေနရတယ္ဆုိတဲ့ က်ေနာ္တုိ႔စိတ္ထဲမွာ သံသယစိတ္ေတြ အရမ္း ႀကီးထြားေနရတယ္။ ေျပာမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ၂၀၀၆-၂၀၀၇ သူတုိ႔စက္႐ံု တည္ၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ဒီလိုမ်ိဳး အႀကိမ္ႀကိမ္အခါခါေတြ က်ေနာ္တုိ႔ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ၂၀၁၃၊ ၁၀ လပိုင္းေလာက္မွာ အက္ဆစ္ေငြ႔ေတြေၾကာင့္ သီးႏွံေတြ ပ်က္စီးခဲ့တာေတြ ရွိခဲ့တယ္။ အခုအခ်ိန္ထိ ေျဖရွင္းေပးတာေတြ မရွိဘူး။ ေနာက္ႏွစ္မွာလည္း ဒီလိုမ်ိဳး အက္ဆစ္ေငြ႔က က်ေနာ္တုိ႔ ဘယ္လို ေျပာမလဲဗ်ာ။ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲလို႕ ျဖစ္တဲ့ ပံုစံမ်ိဳး ဒီအက္ဆစ္ေငြ႔ေတြေၾကာင့္ စိုက္ခင္းေတြ ပ်က္စီးတာ အႀကိမ္ႀကိမ္ အခါခါ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဒါကို က်ေနာ္တုိ႔ သြားေရာက္ေျပာဆုိၾကတဲ့အခ်ိန္မွာ စက္႐ံုက က်ေနာ္တုိ႔ကို ေျဖရွင္းမႈမေပးခဲ့ဘူး။ ဒီလိုမ်ိဳးနံတာကေတာ့ အႀကိမ္ေပါင္း မနည္းေတာ့ဘူး။ ရြာသားေတြကိုယ္တုိင္ကလည္း ဒီလိုနံ လို႔ သြားေျပာတဲ့အခ်ိန္မွာ တခ်ိဳ႕ဟာေတြက ပိုက္ေပါက္လို႔ နံတယ္။ အဲဒီမွာ ရပ္ေပးတာလိုမ်ိဳးရွိခဲ့တယ္။ တခ်ိဳ႕ဟာေတြက လုံး၀ကို ေျဖရွင္းမေပးဘဲနဲ႔ လ်စ္လ်ဴ႐ႈခံခဲ့ရတဲ့ဟာမ်ိဳးေတြလည္း က်ေနာ္တုိ႔ ရွိခဲ့တယ္ဗ်။”

ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဦးပိုင္ကုမၸဏီရဲ႕ မိုးႀကိဳးဆာလဖ်ဴရစ္ အက္ဆစ္စက္ရံုကို ၂၀၀၇ ခုႏွစ္မွာ တည္ေဆာက္ခဲ့ၿပီး၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မတီရဲ႕ စစ္ေဆးမႈကို ခံခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ကုမၸဏီဟာ ဒီစက္ရံုကို ေဒသခံ အာဏာပိုင္ေတြဆီက ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲ တည္ေဆာက္ခဲ့တာျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။

၂၀၀၇ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အထိ ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ စက္ရံုလည္ပတ္ေနခဲ့တဲ့အတြက္ အေရးယူ အျပစ္ေပးမႈ မရွိခဲ့ဘူးလုိ႔ AI အဖြဲ႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အဲဒီေနာက္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း အသစ္တက္လာတဲ့ ေဒသဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္ေတြက စက္ရံုကို လည္ပတ္ခြင့္မျပဳဖို႔ ဆံုးျဖတ္ခဲ့တဲ့ေနာက္ ၿပီးခဲ့တဲ့လ ၁၅ ရက္က ေဒသခံအာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ စက္ရံုလုပ္ငန္းေတြ ျပန္လည္ လည္ပတ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

Amnesty International အဖြဲ႔ဟာ အခုျဖစ္ရပ္ကို ဆက္လက္ အနီးကပ္ ေစာင့္ၾကည့္ေနၿပီး၊ ေဒသခံေတြရဲ႕ တိုင္ၾကားမႈေတြကိုလည္း လက္ခံၿပီး မွတ္တမ္းတင္ေနတယ္လို႔လည္း ေျပာဆုိထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG