သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အီရန္ဆိုင္ရာသေဘာတူညီခ်က္က ကန္ႏုတ္ထြက္လို႔ ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ ေဆြးေႏြးမႈကို ထိခိုက္ႏိုင္သလား


အီရန္ႏ်ဴကလီးယားစာခ်ဳပ္ကေန ႏုတ္ထြက္တဲ့ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား ေၾကညာခ်က္ကို သမၼတ ထရမ့္ကိုယ္တိုင္ ျပသေနစဥ္

အီရန္ႏ်ဴကလီးယား သေဘာတူညီခ်က္က ႏုတ္ထြက္ဖို႔ အေမရိကန္သမၼတ Donald Trump ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ကိစၥ သေဘာတူညီမႈရရွိေရး အားထုတ္မႈ လမ္းလဲြသြားႏိုင္စရာမရွိေပမဲ့ ေဆြးေႏြးေရးျဖစ္စဥ္ကိုေတာ့ ရွဳပ္ေထြးခက္ခဲ သြားေစႏိုင္တယ္လို႔ သံုးသပ္သူေတြက ဆိုေနၾကပါတယ္။ VOA သတင္းေထာက္ Brian Padden ဆိုးလ္ၿမိဳ႕ကေန သတင္းေပးပို႕ထားတာကို ဦးေက်ာ္ဇံသာက တင္ျပမွာပါ။

၂၀၁၅ မွာျပဳလုပ္ခဲ႔တဲ႔ JCPOA ေခၚပူးတြဲ လုပ္ငန္းအစီအစဥ္ဟာ အီရန္က ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ အစီအစဥ္ကိုထိန္းခ်ဳပ္ရင္ အီရန္အေပၚခခ်မွတ္ထားတဲ႔ ပိတ္ဆို႔ဒဏ္ခတ္မႈေတြကို ရုပ္သိမ္းမယ္လို႔ သေဘာတူထားတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအထဲက ႏႈတ္ထြက္မယ္လို႔ Donald Trump အဂၤါေန႔က ေၾကညာလိုက္ၿပီး အီရန္ကို ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြ ျပန္လုပ္မယ္လို႔ဆုိပါတယ္။

ဒီသေဘာတူညီခ်က္ဟာ ယခင္သမၼတ Barack Obama လက္ထက္မွာ ရ႐ွိခဲ႔တာျဖစ္ၿပီး ၿဗိတိန္၊ ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမနီ၊ တရုတ္နဲ႔႐ု႐ွားနဲ႔တ႐ုတ္တို႔ပါ၀င္ခဲ႔ၾကတာပါ။ ဒီလိုႏုတ္ထြက္လိုက္တဲ႔အတြက္ ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ အလားတူ ႏ်ဴကလီယားအေရးေဆြးေႏြးတဲ႔အခါ “အေမရိကန္ဟာ မျပည္႔စံုတဲ႔ သေဘာတူညီခ်က္မ်ိဴးဆိုရင္ လက္ခံမွာမဟုတ္ဘူး” ဆိုတာ ျပတ္ျပတ္သားသားျပသရာ ေရာက္တယ္လို႔ Trump ရဲ႕ အမ်ိဳးသားလံုၿခံဳေရးအရာ႐ွိ John Bolton ကဆိုပါတယ္။ ၀ါ႐ွင္တန္အေျခစိုက္ မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာေလ႔လာေရး ဌာန ကိုရီးယားပညာ႐ွင္ Victor Cha ကလဲ အီရန္ ကိစၥမွာ အေမရိကန္မူ၀ါဒ ေျပာင္းလဲသြားေပမဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ သံခင္းတမန္ခင္းေရွ႕ခရီးမွာ ထိခိုက္ဖြယ္မ႐ွိဘူးလို႔ဆိုပါတယ္။

“ဒီကိစၥကို ေျမာက္ကိုရီးယားဘယ္လုိသေဘာထားမလဲဆိုေတာ႔ ဒါဟာေကာင္ိးတယ္-ဆိုးတယ္ ဆိုတာေတာ႔ သူတို႔စဥ္းစားလိမ္႔မယ္မထင္ပါဘူး။ သူတို႔ႏိုင္ငံရဲ႕ အေျခအေနက က်န္ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ မေျခမေနကတျခားစီျဖစ္ေနတာပါ။ သုတို႔ကိစၥဟာ အထူးသီးျခားကိစၥျဖစ္တယ္လို႔ပဲ သူတို႔ကယူဆထားတာပါ။”

အီရန္ နဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားကိုယွဥ္မယ္ဆိုရင္ အီရန္ ကိစၥက ႏ်ဴကလီးယားဗံုးထုတ္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းမႈ ကန္႔သတ္ဖို႔ ႀကိဳးစားတာသာျဖစ္ၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားက်ေတာ႔ ႏ်ဴကလီးယားထိပ္ဖူး ၂၀ ကေန ၆၀ ထိ ပိုင္ဆိုင္ထားၿပီလို႔ CIA နဲ႔ တျခား စစ္ဘက္ေထာက္လွမ္းေရးေတြက ဆိုပါတယ္။ ၿပီးေတာ႔ ႏ်ဴကလီးယား စက္႐ံုေပါင္းလဲ ၄၀ ကေန ၁၀၀ ထိ ေတာင္႐ွိေနၿပီလို႔ RAND သုေတသနအဖြဲ႔က ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ အေမရိကန္မွာ ေနာင္တက္လာမယ္႔ သမၼတေတြက Trump နဲ႔ရယူမယ္႔သေဘာတူညီခ်က္ကို ဆက္လက္သေဘာတူမွတူပါ႔မလား ဆိုတာ စိုးရိမ္စရာ႐ွိေနတဲ႔ အတြက္ အေမရိကန္ရဲ႕လိုက္ေလွ်ာမႈမႈေတြကို ခပ္ျမန္ျမန္အေကာင္အထည္ေဖၚေပးဖို႔ ေျမာက္ကိုရီးယားကေတာင္းဆိုလာႏိုင္ပါတယ္။ဒါဟာ အဖုအထစ္နဲနဲ႐ွိႏိုင္ေပမဲ႔ မေက်ာ္လႊားႏိုင္တဲ႔ အတားအဆီးေတာ႔မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။

CIA အရာ႐ွိေဟာင္း နဲ႔ လက္႐ွိ CSIS သုေတသီ Sue Mi Terry ကေတာ႔Trump နဲ႔ သေဘာတူထားရင္ ေနာင္တက္လာမယ္႔အစိုးရေတြဆက္လက္ေထာက္ခံဖြယ္ အလားအလာ႐ွိလို႔ဆိုပါတယ္။

“Trump အစိုးရနဲ႔ သေဘာတူညီမႈရၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဒါဟာ ဆက္လက္အတည္ျဖစ္မယ္လို႔ အေတာ္ခိုင္လံု စိတ္ခ်ရသြားပါၿပီ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ Trump အစိုးရလိုသေဘာထားတင္းမာတဲ့ အစိုးရမ်ဳိး ေနာက္ထပ္ တက္လာစရာမရွိဘူးဆိုတာေၾကာင့္ပါပဲ။”

ဘ႑ာေရးသံုးသပ္သူတခ်ိဳ႕က ဒီႏွစ္ေႏွာင္းပိုိင္း အာ႐ွနဲ႔ဥေရာပကို အီရန္ ေရနံတင္ပို႔မႈ သိသိသာသာ က်ဆင္းသြားမယ္လို႔ တြက္ၾကေပမဲ႔ အီရန္ ေရနံစိမ္းအမ်ားအျပားတင္သြင္းေနတဲ႔ တရုတ္နဲ႔ အိႏၵိယတို႔က အီရန္ အေပၚဒဏ္ခတ္အေရးယူတာကို ဆန္႔က်င္ၾကတာပါ။ ေတာင္ကိုရီးယားကလဲ အီရန္ အေပၚ ဒဏ္ခတ္အေရးယူတာကို ဆန္႔က်င္ၾကတာပါ။ ေတာင္ကိုရီးယားကလဲ အီရန္ အေပၚခ်မွတ္ထားတဲ႔ ပိတ္ဆို႔မႈေတြထဲက ေရနံစိမ္းကို ခၽြင္းခ်က္ထားဖို႔ ႀကိဳပမ္းေနပါတယ္။ ဂ်ပန္ကလဲ အီရန္ နဲ႔သေဘာတူညီခ်က္ဟာ ႏိုင္ငံတကာ ႏ်ဴကလီးယားမပ်ံ႕ပြားေရးနဲ႔ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း တည္ၿငိမ္ေရးကို ခိုင္မာေစတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကိုရီးယား နဲ႔ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ အေမရိကန္ႏႈတ္ထြက္တဲ႔ကိစၥကို လူသိ႐ွင္ၾကားေတာ႔မေ၀ဖန္ၾကေပမဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားၿခိမ္းေျခာက္မႈအဆံုးသတ္ေရး သံခင္းတမန္ခင္းအားထုတ္မႈကို ဆက္လက္ေထာက္ခံသြားမယ္လို႔ေျပာၾကပါတယ္။

သူတို႔ ၃ ဦး ဗုဒၵဟူူးေန႔မွာေတြ႔ဆံုၿပီး ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Shinza Abe ကဆိုရင္ အခုလိုေျပာခဲ႔တာပါ။

“ကုလသမဂၢရဲ႕ျပဌာန္းခ်က္ ေတြနဲ႔အညီ ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ ဖ်က္အားျဖင္းလက္နက္ေတြ ဒံုးက်ည္ေတြကို လံုး၀ဥႆုံ ျပတ္ျပတ္သားသား ဖ်က္ဆီးပစ္ႏိုင္ဖို႔ အတြက္ ကၽြန္ေတာ္ ဆက္လက္အားထုတ္သြားရမွာပါ။”

ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ အေမရိကန္တို႔အၾကား အျပန္အလွန္ညွဳိႏႈိင္း ေစ်းဆစ္စရာေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီး ရွိေနႏိုင္တယ္လို႔ သံုးသပ္သူေတြက ဆိုၾကပါတယ္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား စစ္မဲ့ဇံုေနရာကို သြားေရာက္ၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုခဲ့သူ ေတာင္ကိုရီးယား၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Moon Jae In ကေတာ့ ထာ၀ရၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရႏိုင္ဖို႔အတြက္ အေျခခံအုတ္ျမစ္ ခ်ႏိုင္ခဲ့ၿပီလို႔ ေျပာထားပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး Mike Pompeo ဟာလဲ ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ Kim Jung Un နဲ႔ ၿပံဳးရမ္းၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ဗုဒၶဟူးေန႔က သြားေရာက္ေတြ႕ဆံုခဲ့ၿပီး သမၼတ ထရမ့္နဲ႕ ေတြ႕ဆံုေရးအတြက္ ညွဳိႏႈိင္းခဲ့သလို ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်ခံေနရတဲ့ ကိုးရီးယားအႏြယ္၀င္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသား သံုးဦးကိုလည္း ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္လာေစခဲ့ၿပီျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG