ျမန္မာျပည္မွာ အရပ္သားအစိုးရ ေပၚလာၿပီးေနာက္ပိုင္း အေျပာင္းအလဲတခ်ဳိ႕ ျဖစ္ေပၚလာေနတာေတြဟာ စစ္မွန္တဲ့ ေျပာင္းလဲမႈေတြ မဟုတ္ႏိုင္ဘူးလို႔ အေမရိကန္ေရာက္ ျမန္မာ့အေရး ေစာင့္ၾကည့္လႈပ္ရွားသူ တခ်ဳိ႕က ယူဆေနပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ၀ါရွင္တန္ဒီစီၿမိဳ႕ေတာ္က Heritage Foundation အေဆာက္အဦးမွာ မေန႔က က်င္းပခဲ့တဲ့ ျမန္မာ့အေရး ေဟာေျပာေဆြးေႏြးပြဲ တခုအတြင္း အေမရိကန္ အစိုးရအေနနဲ႔ ျမန္မာျပည္က အေျပာင္းအလဲေတြကို သတိႀကီးႀကီးထားၿပီး တုံ႔ျပန္ၾကဖို႔ ျမန္မာ့အေရး ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာေနသူေတြက တိုက္တြန္းခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ကိုယ္တိုင္သတင္းသြားယူခဲ့တဲ့ ကိုေက်ာ္ေအာင္လြင္က တင္ျပေပးထားပါတယ္။
အခမ္းအနားမွာ အဓိက ေျပာဆိုၾကတာကေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ အရပ္သားအစိုးရျဖစ္လာၿပီး သမၼတဦးသိန္းစိန္က ေဒၚ ေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ ေတြ႔ဆံုတာေတြ၊ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားတခ်ဳိ႕ကို ျပန္လႊတ္ေပးတာေတြဟာ တကယ္ပဲ စစ္မွန္တဲ့ အေျပာင္းအလဲေတြ ဟုတ္မဟုတ္ဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေနမွ ျဖစ္မယ့္အေၾကာင္း၊ တကယ္ပဲ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ အေျပာင္းအလဲေတြ မဟုတ္ဘဲ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ထားၿပီး မတုံ႔ျပန္မိဖို႔ သတိထားရမွာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း ေျပာၾကပါတယ္။
ျမန္မာျပည္ရဲ႕အေျခအေနဟာ ေကာင္းမြန္တဲ့ဘက္ကိုသြားမယ့္ လမ္းဆံုလမ္းခြကို ေရာက္ေနၿပီလို႔ ေျပာေနၾကေပမဲ့ အရပ္သားအစိုးရသစ္ထဲမွာ အရင္ စစ္အစိုးရေခါင္းေဆာင္ေတြပဲ ႀကီးစိုးေနၿပီး သူတို႔လုပ္ရပ္ေတြဟာ တကယ္ပဲ အျပဳသေဘာ ေဆာင္တယ္ဆိုတာကို ယံုရခက္တယ္လို႔ US Campaign for Burma အဖြဲ႔က အမႈေဆာင္ညႊန္ၾကားေရးမႉး ဦးေအာင္ဒင္က ဆိုပါတယ္။
ျမန္မာျပည္မွာ အေရးႀကီးတဲ့ ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈေတြ ရွိလာေနၿပီလား ဆိုတာကို အခ်က္ ၄ ခ်က္နဲ႔ တိုင္းတာပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ အားလံုးကို ႁခြင္းခ်က္နဲ႕ ခ်က္ခ်င္းလႊတ္သလား၊ တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ တိုက္ခိုက္မႈေတြ ရပ္ၿပီလား။ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြရပ္ၿပီလား။ ႏို္င္ငံေရးျဖစ္စဥ္မွာ လူတိုင္း၊ အဖြဲ႔တိုင္း လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ပါ၀င္ လႈပ္ရွားခြင့္ရၿပီလားဆိုတာနဲ႔ သဘာ၀ ေဘးအႏၱရာယ္ေတြေၾကာင့္ ဒုကၡေရာက္ေနတဲ့ ေဒသေတြကို ႏိုင္ငံတကာက အကူအညီေပးတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြ ၀င္ေရာက္ခြင့္ရၿပီလား ဆိုတဲ့အခ်က္ေတြပါပဲ။ ဒီအခ်က္ေတြအားလံုး တခုမွ ျပည့္ျပည့္၀၀ မရွိေသးတဲ့အတြက္ ျမန္မာျပည္မွာ စစ္မွန္တဲ့တိုးတက္မႈေတြ မရွိေသးပါဘူးလို႔ ဦးေအာင္ဒင္က ေျပာသြားခဲ့တာပါ။
Human Rights Watch လူအခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္မႈအဖြဲ႔ရဲ႕ ၀ါရွင္တန္ဒီစီ႐ံုးခြဲက ညြန္ၾကားေရးမႉးTom Malinowski ကေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ အခုတေလာျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြက ျမန္မာအစိုးရက သူ႔မွာ တရား၀င္မႈ ရွိတဲ့အေၾကာင္း ႏိုင္ငံတကာကို ေသြးတိုးစမ္းေနတာလို႔ ဆိုပါတယ္။
အက်ဥ္းသားေတြကိုလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာ ခြင့္ေပးတယ္ဆိုတာက လူသားခ်င္းစာနာမႈ ႐ႈေဒါင့္ကၾကည့္ရင္ ၀မ္းသာစရာေကာင္းတယ္ဆိုေပမဲ့ ဒါဟာ ႏိုင္ငံေရးအရ ထူးျခားတဲ့ အေျပာင္းအလဲတစ္ခု မဟုတ္ပါဘူး။ သူတို႔အစိုးရကို ႏိုင္ငံတကာက တရား၀င္အသိအမွတ္ျပဳလာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေနတာပဲျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာသြားခဲ့တာပါ။
ေနာက္တစ္ခု သတိထားသင့္တာက ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ဆိုတာပါပဲ။ အခုလိုအက်ဥ္းသားေတြကို လႊတ္ေပးတာဟာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္တာမဟုတ္ပါဘူး။ ေထာင္သားေတြကို လႊတ္ေပးတာ သက္သက္ပါပဲ။ ဥပေဒေတြကို ေျပာင္းလဲတာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါကို ကြဲကြဲျပားျပားသိဖို႔လိုပါတယ္။ ဥပေဒေတြကိုေျပာင္းလဲ က်င့္သံုးလာမွ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတယ္လို႔ ေျပာရမွာပါ။ ဒီ အခ်က္ေတြကို အေမရိကန္ အစိုးရဘက္ကလည္း ေသေသခ်ာခ်ာ သတိထား ၾကည့္ေနဖို႔လိုပါတယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္မႈအဖြဲ႔က Tom Malinowski ေျပာသြားခဲ့တာပါ။
အခမ္းအနားမွာ ပင္တိုင္ ေျပာဆိုသူတဦးကေတာ့ ျမန္မာ့အေရးေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ Freedom Now အဖြဲ႔က ေရွ႕ေန Jared Genser ပါပဲ။ သူကလည္း ျမန္မာျပည္မွာ ထူးျခားတဲ့တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈေတြ မျမင္ရေသးဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။
က်ေနာ့္အတြက္ေတာ့ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕လုပ္ရပ္ေတြက အခုခ်ိန္ထိေတာ့ သိသာတဲ့ထူးျခားမႈေတြ မရွိေသးပါဘူး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ သမၼတဦးသိန္းစိန္တို႔ ေတြ႔ဆံုၾကတယ္ ဆိုတာမ်ိဳးက ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးသန္းေရႊ လက္ထက္တုန္းကလည္း ေတြ႔ခဲ့တာပဲ။ ဘာမွမထူးခဲ့ဘူး။ အက်ဥ္းသားေတြ လႊတ္ေပးတာလည္း ဒီလိုပဲ၊ အရင္က လူေတြ လုပ္ခဲ့တာနဲ႔ ဘယ္ေလာက္မ်ားထူးျခားလို႔လဲ။ ႏိုင္ငံေရးအရ ဘာေတြ ေျပာင္းလဲလာေနလို႔လဲ လို႔ေျပာသြားခဲ့တာပါ။
ဒီ ေဟာေျပာေဆြးေႏြးပြဲကို က်င္းပေပးခဲ့တဲ့ ၀ါရွင္တန္ဒီစီၿမိဳ႕ေတာ္ အေျခစိုက္ Heritage Foundation ဟာ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ လြတ္လပ္မႈေတြကို ျဖစ္ထြန္းတည္တန္႔ေအာင္ အားေပးတဲ့ မူ၀ါဒေတြကိုခ်မွတ္ေရး သုေတသနျပဳတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းတခု ျဖစ္သလို အစိုးရနဲ႔မသက္ဆိုင္တဲ့ ေရွး႐ိုးစြဲ၀ါဒီအဖြဲ႔အစည္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အခမ္းအနားကို ျမန္မာ့အေရး စိတ္၀င္စားသူေတြ ၄၀ ေလာက္ တက္ေရာက္ခဲ့ၿပီး ျမန္မာနဲ႔တ႐ုတ္ ဆက္ဆံေရးအေျခအေနေတြ၊ အာဆီယံနဲ႔ျမန္မာ ဆက္ဆံေရး အလားအလာေတြကိုပါ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။