သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေနာက္ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ဆက္ဆံေရးေတြ တုိးတက္လာတဲ့အတြက္ ဒဏ္ခတ္မႈေတြ အဆုံးသတ္ဖုိ႔ နီးစပ္လာေနပါၿပီလား?

အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးတဦး ရာစုႏွစ္၀က္ေက်ာ္မွာ ပထမဆုံးအႀကိမ္ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ သြားေရာက္တဲ့အထိ အျပန္အလွန္ ဆက္ဆံေရးေတြ တုိးတက္လာေနတာမုိ႔ အေမရိကန္ အပါအ၀င္ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြက ပိတ္ဆုိ႔ဒဏ္ခတ္မႈေတြကုိ ေလွ်ာ့ေပါ့သင့္-မသင့္ ေမးခြန္းေတြလည္း တေက်ာ့ျပန္ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈေတြဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံ စီးပြားေရး တုိးတက္မႈ အတြက္ အဟန္႔အတား တခုအျဖစ္ ျမင္ေနၾကသလုိ အေျပာင္းအလဲအတြက္ တြန္းအားအျဖစ္ သုံးသပ္သူေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ျပစ္ဒဏ္ခတ္ အေရးယူမႈေတြရဲ႔ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေတြနဲ႔ ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းလာႏုိင္ေခ်ေတြ ဘယ္ေလာက္အထိ ရွိေနၿပီလဲ? ဆုိတာေတြကုိေတာ့ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦး က တင္ျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္းအ၀န္းနဲ႔ ဆက္ဆံေရးေတြ ေကာင္းမြန္လာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေနတဲ့ ျမန္မာအစုိးရက အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးနဲ႔ ေတြ႔ဆုံ ေဆြးေႏြးလာတဲ့အထိ ေတြ႔ျမင္လာၾကရတာမုိ႔ ဒဏ္ခတ္ အေရးယူမႈေတြ ႐ုပ္သိမ္းေတာ့မွာလား တြက္ဆမႈေတြလည္း ႀကီးထြားလာေနပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေက်ာ္မွာ ပထမဆုံးအႀကိမ္ သမုိင္း၀င္ ခရီးစဥ္တခုအျဖစ္ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ၃ ရက္ၾကာ ေရာက္သြားတဲ့ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဟီလာရီ ကလင္တန္ ကေတာ့ ဒီႏွစ္ဆန္းပုိင္း အစုိးရသစ္ တက္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ အေျပာင္းအလဲေတြကုိ အသိအမွတ္ျပဳ ေျပာဆုိသြားတာပါ။

ဒါေပမဲ့လည္း အေမရိကန္က ခ်မွတ္ထားတဲ့ ဒဏ္ခတ္ အေရးယူမႈေတြ အဆုံးသတ္ဖုိ႔အထိ ဆုံးျဖတ္ဖုိ႔ကေတာ့ ေစာေသးတယ္လုိ႔ ျမန္မာအစုိးရ တာ၀န္ရွိသူေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆုံအၿပီးမွာပဲ ေျပာသြားပါတယ္။
“က်မတုိ႔ ခ်မွတ္ထားတဲ့ အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈေတြ ျပန္ၿပီး႐ုပ္သိမ္းဖုိ႔ စဥ္းစားရေလာက္တဲ့ အဆင့္အထိ မေရာက္ေသးပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ မူ၀ါဒေတြ ေျပာင္းလဲရမယ့္ေနရာမွာ က်မတုိ႔ အေနနဲ႔ စုိးရိမ္မကင္း ျဖစ္ေနရတဲ့ ကိစၥေတြ ရွိေနတုန္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အစုိးရအေနနဲ႔ ေရွ႔ဆက္တုိးတက္တဲ့ ေျခလွမ္းေတြ အေပၚမွာေတာ့ အေသအခ်ာ စဥ္းစားသုံးသပ္သြားမွာ ျဖစ္သလုိ၊ က်မေျပာခဲ့ဖူးသလုိ အျပန္အလွန္ တုန္႔ျပန္သြားမွာပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ က်မတုိ႔ ျမင္ခ်င္ပါတယ္။ ဒီလုပ္ငန္းေတြကုိ အတူတကြ ေရွ႔ဆက္ေဆာင္ရြက္တာနဲ႔အမွ် အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈေတြ ေလွ်ာ့ေပါ့ဖုိ႔နဲ႔ အဆုံးသတ္ဖုိ႔အတြက္ အေလးအနက္ စဥ္းစားသြားမွာ ျဖစ္တယ္ဆုိတာကုိလည္း ျမန္မာေခါင္းေဆာင္ေတြကုိ က်မေျပာခဲ့ပါတယ္။”

အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္လာေစဖုိ႔ ရည္ရြယ္ၿပီး အေမရိကန္ သမၼတ ေဘလ္ ကလင္တန္ (Bill Clinton) လက္ထက္ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ စီးပြားေရး ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ အသစ္ေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လုပ္ကုိင္ခြင့္ကုိ စတင္တားျမစ္ လာခဲ့တာပါ။ ေနာက္ပုိင္းမွာ ဥေရာပသမဂၢ (EU) ကေနဒါ၊ ၾသစေၾတးလ်၊ နယူးဇီလန္ စတဲ့ ႏုိင္ငံေတြကလည္း စီးပြားေရး၊ သံတမန္ေရးအရ ဒဏ္ခတ္မႈေတြကုိ က်င့္သုံးလာၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း အင္အားႀကီး ႏုိင္ငံေတြက ဆယ္စုႏွစ္ေတြနဲ႔ခ်ီၿပီး ျမန္မာအစုိးရအေပၚ ျပစ္ဒဏ္ခတ္ အေရးယူမႈေတြ က်င့္သုံးလာေပမဲ့ ရည္ရြယ္ထားသေလာက္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေတြ မရွိခဲ့ဘူးလုိ႔ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ ကင္ဘာရာမွာရွိတဲ့ News South Wales တကၠသုိလ္က အာရွေရးရာ ဆန္းစစ္ေလ့လာသူ ကာလုိင္း ေသရာ (Carlyle Thayer) ကေတာ့ ျမင္ပါတယ္။
“အားလုံးက ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ မရွိပဲနဲ႔ေတာ့ ပိတ္ဆုိ႔ဒဏ္ခတ္မႈေတြက အလုပ္မျဖစ္ပါဘူး။ ေရွာင္ရွားႏုိင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြ ရွိပါတယ္။ တုိင္းျပည္မွာ အေမရိကန္က ျဖစ္ေစခ်င္သလုိမ်ဳိး သူတုိ႔ဘက္က လုိက္မေျပာင္းႏုိင္ဘူးလုိ႔ အျမင္ရွိတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြက ျပင္ပကမာၻနဲ႔ အဆက္ျဖတ္ၿပီး ကုိယ့္ဖာသာ အထီးက်န္ အခ်ိန္အၾကာႀကီး ေနခဲ့တာကုိလည္း အထင္အရွား ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။”

အေနာက္ႏုိင္ငံေတြက ျမန္မာအစုိးရနဲ႔ အဆက္ျဖတ္ၿပီး အထီးက်န္ေအာင္ လုပ္ထားခဲ့ေပမဲ့လည္း အေရွ႔ေတာင္အာရွ ႏုိင္ငံမ်ားအသင္း (Asean) က အသင္း၀င္အျဖစ္ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ လက္ခံလာခဲ့သလုိ ေဒသတြင္း တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယ စတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြနဲ႔ စီးပြားေရး ဆက္ဆံမႈေတြကေတာ့ တျဖည္းျဖည္း ႀကီးထြားလာခဲ့တာပါ။ ျမန္မာအစုိးရအေပၚ ဒဏ္ခတ္ အေရးယူဖုိ႔ လႈပ္ရွားမႈေတြမွာ တခ်ိန္တုန္းက တက္တက္ၾကြၾကြ ဦးေဆာင္ လႈပ္ရွားခဲ့ဖူးသူ ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံ လန္ဒန္ စီးပြားေရး တကၠသုိလ္က ေဒါက္တာဇာနည္ ကေတာ့ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြရဲ႔ မူ၀ါဒေတြေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အေျပာင္းအလဲေတြ ႀကီးႀကီးမားမား မေတြ႔ရလုိ႔ ေနာက္ပုိင္း ဒီလႈပ္ရွားမႈေတြကုိ စြန္႔လႊတ္ခဲ့သူပါ။

ဒါေပမဲ့လည္း ဒီကေန႔ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနေတြအရ ပိတ္ဆုိ႔ဒဏ္ခတ္မႈေတြဟာ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရး တုိးတက္မႈအတြက္ တြန္းအားအျဖစ္ တခါျပန္ေတြ႔လာရတာမုိ႔ ထိေရာက္မႈ ရွိလာျပန္တယ္လုိ႔ သူကေျပာပါတယ္။
“Sanctions (ပိတ္ဆုိ႔ အေရးယူမႈ) ကလည္း ပီပီျပင္ျပင္၊ ျပည္သူေတြ ဒီမုိကေရစီရဖုိ႔အတြက္ ဦးေမာ့ေပးမယ့္ အလားအလာ ကလည္းမရွိ၊ ေနာက္ အစုိးရလုပ္တဲ့ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေတြကလည္း Sanctions ကုိ ဂ႐ုမစုိက္ဘူး။ သူတုိ႔က ပုိၿပီးေတာ့ ခ်မ္းသာသထက္ ခ်မ္းသာလာေတာ့ က်ေနာ္ကုိယ္တုိင္ကေပါ့ေနာ္ Sanctions လုပ္တာ ႏုိင္ငံထိခုိက္ပါတယ္ဆုိၿပီး ၂၀၀၃ ေလာက္ကတည္းက လူသိရွင္ၾကား စေျပာတာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ပုိင္းမွာ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံကလည္း အာရွတုိက္ကုိ ေျခကုပ္ျပန္ယူခ်င္တယ္၊ စစ္အစုိးရဘက္ကလည္း တ႐ုတ္တခုတည္းကုိပဲ ဆက္ဆံေနရတာ သူတုိ႔အတြက္ သိပ္ၿပီးေတာ့ အက်ဳိးမရွိဘူး၊ ႏုိင္ငံအတြက္ အက်ဳိးမရွိဘူးဆုိတဲ့ အျမင္မ်ဳိး ရွိတယ္လုိ႔ က်ေနာ္ျမင္တယ္။ အခုအေနအထား ေရာက္တဲ့အခါက်ေတာ့ Sanctions ရွိတာက က်ေနာ္တုိ႔ ႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ပီပီျပင္ျပင္ ျဖစ္လာမွ Sanctions က ျပဳတ္မယ့္သေဘာဆုိေတာ့ လက္ရွိ အေနအထားမွာ၊ ဒီကေန႔ အခု က်ေနာ္ စကားေျပာေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ က်ေနာ့္အျမင္ကေတာ့ Sanctions ရွိေနတာက ႏုိင္ငံေရး ေရွ႔ဆက္သြားဖုိ႔ ကိစၥမွာ ခုတုံးတခုလုိ မဟုတ္ေတာ့ပဲ၊ Sanctions က ႏုိင္ငံေရးကုိ ပြင့္သြားေအာင္လုပ္တဲ့ အေပါင္းလကၡဏာ ေဆာင္သြားၿပီလုိ႔ က်ေနာ္ျမင္တယ္။”

ဒီႏွစ္ဆန္းပုိင္းမွာ အစုိးရသစ္အျဖစ္ တက္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ ႏုိင္ငံေရး စီးပြားေရး စတဲ့ က႑ေတြက အေျပာင္းအလဲေတြေၾကာင့္ ဒဏ္ခတ္ အေရးယူ ထားတာေတြ အဆုံးသတ္ဖုိ႔ လုိၿပီလုိ႔လည္း ျမန္မာအစုိးရနဲ႔ နီးစပ္သူ မဟာမိတ္အျဖစ္ အမ်ားက ျမင္ေနတဲ့ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးရဲ႔ ခရီးစဥ္အတြင္း ေျပာလုိက္တာပါ။ ျမန္မာႏုိင္ငံလည္း အသင္း၀င္အျဖစ္ ပါ၀င္တဲ့ အာဆီယံ အသင္းကလည္း ျမန္မာအစုိးရဘက္က အေျပာင္းအလဲေတြ ေတြ႔လာရတာနဲ႔အမွ် ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္းအ၀န္းက တုန္႔ျပန္ပါလုိ႔ ႏုိ၀င္ဘာလထဲမွာပဲ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံ ဘာလီကၽြန္းက ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းပဲြအတြင္း တုိက္တြန္းထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံက အေျခအေနေတြဟာ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြက လုိလားေနသလုိ အေျခအေနမ်ဳိးေတြ မေတြ႔ရေသးသလုိ၊ အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈေတြကုိ ဥပေဒေတြအျဖစ္ က်င့္သုံးေနတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြအျဖစ္ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းသြားႏုိင္မယ့္ အလားအလာမ်ဳိး လတ္တေလာ မျမင္ရေသးဘူးလုိ႔ ျမန္မာ့စီးပြားေရး အေျခအေနေတြကုိ ေစာင့္ၾကည့္ အကဲခတ္ေနတဲ့ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ Macquarie တကၠသုိလ္က စီးပြားေရးပညာရွင္ ပါေမာကၡ ေရွာင္ တာနဲလ္ (Sean Turnell) ကေျပာပါတယ္။
“အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈေတြရဲ႔ အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္တခု အေနနဲ႔ကေတာ့ ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္က ဥပေဒအျဖစ္ ျပ႒ာန္းထားတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သမၼတကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးကပဲျဖစ္ျဖစ္ တေယာက္ေယာက္က အလြယ္တကူ ျပန္ၿပီး ပယ္ဖ်က္လုိ႔ရတဲ့ ဥပေဒမ်ဳိး မဟုတ္တဲ့အတြက္ အေမရိကန္ အေနနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လမ္းေၾကာင္းေပၚ ေရာက္ေနၿပီလုိ႔ ယုံၾကည္ရင္ေတာင္မွ ဗ်ဴ႐ုိကေရစီအရ ၾကန္႔ၾကာမႈေတြကေတာ့ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ ရွိေနမွာပါ။ ဒုတိယ အခ်က္တခု ကေတာ့ အေမရိကန္က ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြကုိ ဒီထက္ပုိၿပီး လုပ္ေဆာင္လာတာကုိ ျမင္ခ်င္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ ဒဏ္ခတ္မႈေတြ ျပန္မ႐ုပ္ခင္မွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ကိစၥေတြကုိ ေျပာေန႐ုံနဲ႔ မဟုတ္ပဲ လက္ေတြ႔လုပ္ျပတာမ်ဳိး ျဖစ္ဖုိ႔ပါ။”

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုကေတာ့ ပိတ္ဆုိ႔ဒဏ္ခတ္မႈေတြ စတင္ က်င့္သုံးခဲ့တာ ၆ ႏွစ္အၾကာ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွာပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံ လြတ္ေျမာက္ေရးနဲ႔ ဒီမုိကေရစီေရး အက္ဥပေဒတရပ္ကုိ ထပ္မံခ်မွတ္ခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံက ကုန္ပစၥည္းတင္ပုိ႔မႈေတြနဲ႔ ဘ႑ာေရး လုပ္ငန္းေတြကုိ ထပ္မံတင္းက်ပ္တဲ့ အစီအစဥ္ေတြကုိ က်င့္သုံးလာခဲ့တာပါ။ ဒီလုိပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလတုန္းက သံဃာေတာ္ေတြရဲ႔ ေမတၱာပုိ႔ၾကြခ်ီ လႈပ္ရွားမႈေတြကုိ အစုိးရက ေသြးထြက္သံယုိ ႏွိမ္နင္းခဲ့တဲ့ေနာက္ ဥေရာပသမဂၢ (EU) ကလည္း စီးပြားေရး ပိတ္ဆုိ႔ဒဏ္ခတ္မႈေတြကုိ ထပ္မံတင္းက်ပ္ခဲ့တာပါ။

ဒါေပမဲ့လည္း အေမရိကန္ သမၼတ ဘရက္ခ္ အုိဘားမား လက္ထက္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံအေပၚ အေရးယူမႈေတြအျပင္ ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈေတြနဲ႔ပါ ၂ လမ္းသြားစနစ္ကုိ က်င့္သုံးသြားမယ္၊ အေျပာင္းအလဲေတြရွိရင္ ရွိသလုိ၊ ဆက္ဆံေရးေတြကုိ တုိးျမႇင့္သြားမယ္လုိ႔ ေၾကညာထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုိပဲ EU ကလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံက အေျခအေနေတြဟာ အားတက္စရာေတြ ျဖစ္ရသလုိ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ မူ၀ါဒေတြကုိလည္း ျပန္လည္ သုံးသပ္ေနတယ္လုိ႔ ေျပာဆုိထားတာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑ကုိ ရပ္နားပါရေစ။

XS
SM
MD
LG