သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ကမာၻ႔ဘဏ္ ဥကၠ႒ ရာထူးအတြက္ အေမရိကန္ အျပင္ တျခားတုိင္းျပည္ေတြကပါ တာ၀န္ယူဖုိ႔ ႀကိဳးပမ္းေနၾကပါတယ္။

ႏုိင္ငံတကာ ဘ႑ာေရး အဖဲြ႔အစည္း တခုျဖစ္တဲ့ ကမာၻ႔ဘဏ္ရဲ႔ ဥကၠ႒သစ္ ေနရာအတြက္ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံသား ကၽြမ္းက်င္သူ တဦးကုိ သမၼတက အမည္စာရင္း တင္သြင္းလုိက္ေပမဲ့၊ တျခားစီးပြားေရး အားေကာင္းလာတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြကလည္း ဒီတာ၀န္ကုိ ယူႏုိင္ဖုိ႔ လုိလားေနၾကပါတယ္။ အေမရိကန္ ႏုိင္္ငံသားေတြသာ တေလွ်ာက္လုံး အႀကီးအကဲအျဖစ္ တာ၀န္ယူလာတဲ့ ဒီရာထူးကုိ ဘယ္သူပဲရရ စိမ္ေခၚမႈေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္ရမွာကေတာ့ အေသအခ်ာပဲလုိ႔ ဆန္းစစ္သူေတြက သုံးသပ္ေနၾကတာပါ။ ဒီအေၾကာင္း ဗြီအုိေအ သတင္းေထာက္ေတြရဲ႔ သတင္းေပးပုိ႔ခ်က္ေတြကုိ စုစည္းၿပီး ဒီသတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရးက႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦးက တင္ျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဧၿပီလေႏွာင္းပုိင္းမွာ ေနာက္ဆုံးထား ေရြးခ်ယ္သြားမယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ရတဲ့ ကမာၻ႔ဘဏ္ ဥကၠ႒သစ္ ေနရာအတြက္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက နာမည္ေက်ာ္ Dartmouth ေကာလိပ္ အႀကီးအကဲလည္းျဖစ္ ကၽြမ္းက်င္သူ ပညာရွင္ တဦးလည္းျဖစ္တဲ့ ကုိရီးယား ႏြယ္ဖြား အေမရိကန္ ႏုိင္ငံသား ဂ်င္မ္ယုံကင္ (Jim Yong Kim) ကုိ သမၼတ ဘရက္ခ္ အုိဘားမား က အဆုိျပဳလုိက္ပါတယ္။

အဖဲြ႔၀င္ ၁၈၇ ႏုိင္ငံ ပါ၀င္ၿပီး ဆင္းရဲမဲြေတမႈ တုိက္ဖ်က္ေရးနဲ႔ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရး ရည္မွန္းခ်က္ေတြနဲ႔ ဖဲြ႔စည္းထားတဲ့ ႏုိင္ငံတကာ အဖဲြ႔အစည္း တခုအျဖစ္ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ အေတြ႔အႀကံဳရွိသူ တဦးအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ရတာလုိ႔လည္း သမၼတက ေျပာလုိက္တာပါ။
“ကမာၻတ၀ွမ္းက ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲ တုိင္းျပည္ေတြမွာ တုိးတက္မႈေတြ ရရွိေစဖုိ႔ Jim ဟာ ဆယ္စုႏွစ္ ၂ ခုေက်ာ္ၾကာ အလုပ္ခဲ့တဲ့သူပါ။ သမားေတာ္ အျဖစ္နဲ႔ သာမက၊ မႏုႆေဗဒ ပညာရွင္ တဦးအျဖစ္နဲ႔လည္း က်န္းမာေရးအတြက္ မိတ္ေဆြမ်ား အဖဲြ႔ကုိ ပူးတဲြ ထူေထာင္သူ တဦးျဖစ္သလုိ၊ HIV-AIDS ေ၀ဒနာရွင္ေပါင္း ၃ သန္းေလာက္ကုိ ကုသေပးဖုိ႔အတြက္ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖဲြ႔ (WHO) ကုိလည္း ဦးေဆာင္ခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။”

ေဒါက္တာကင္ ဟာဆုိရင္ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္က ေတာင္ကုိရီးယား ႏုိင္ငံမွာ ဖြားျမင္ခဲ့သူ တဦးျဖစ္ၿပီး သူ ၅ ႏွစ္သား အရြယ္မွာပဲ မိသားစုနဲ႔ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုကုိ ေျပာင္းေရႊ႔ေရာက္ရွိ လာခဲ့သူပါ။ အေမရိကန္က နာမည္ေက်ာ္ Brown နဲ႔ Harvard တကၠသုိလ္ေတြက ဘဲြ႔ရၿပီး ေနာက္ပုိင္းမွာေတာ့ ထင္ရွားတဲ့ တကၠသုိလ္ ၈ ခုထဲက တခုမွာ အႀကီးအကဲ တာ၀န္ကုိ အာရွႏြယ္ဖြား အေမရိကန္ ႏုိင္ငံသားေတြထဲက ပထမဆုံး ထမ္းေဆာင္သူ တဦးလည္း ျဖစ္လာပါတယ္။ ကမာၻ႔ဘဏ္ ဥကၠ႒ ရာထူး ေနရာအတြက္ သူ႔အျပင္ အမည္စာရင္း တင္သြင္းထားသူ ေနာက္ ၂ ဦးကေတာ့ ႏုိင္ဂ်ီးရီးယားႏုိင္ငံ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီး နဂုိဇီ အုိကြန္ဂ်ဳိ အီ၀ါအာလာ (Ngozi Okonjo-Iweala) နဲ႔ ကုိလံဘီယာႏုိင္ငံ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးေဟာင္း ဟုိေဆး အန္တုိနီယုိ အုိကမ္ပုိ (Jose Antonio Ocampo) တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း ၁၉၄၄ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံသားေတြ အစဥ္အဆက္ ဆက္ခံလာတဲ့ တာ၀န္ကုိ အခုေနာက္ဆုံးမွာလည္း သမၼတက အဆုိျပဳတဲ့သူပဲ အတည္ျဖစ္မယ့္ အလားအလာေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔ ဘယ္လ္ဂ်ီယံႏုိင္ငံ ဘရပ္ဆဲလ္ အေျခစုိက္ ႏုိင္ငံတကာ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ ဥေရာပဌာနရဲ႔ ညႊန္ၾကားေရးမႉး ဖရက္ဒရခ္ အဲရစ္ရႊန္ (Fredrik Erixon) ကေျပာပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ စီးပြားေရး အားေကာင္းလာေနတဲ့ က်န္ေဒသေတြကလည္း ဒီတာ၀န္ကုိ အေမရိကန္ကပဲ ယူေနတဲ့ အစဥ္အလာကုိ အဆုံးသတ္ဖုိ႔ ႀကိဳးစား လာေနၾကတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။
“အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု၊ ဥေရာပနဲ႔ တျခား စီးပြားေရး အင္အားေကာင္းခဲ့ၾကတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြမွာ က်ဆင္းတဲ့ အေျခအေနေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔ ဆုိရမယ့္ အခ်ိန္မွာပဲ၊ ကမာၻေပၚက ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံ အမ်ားအျပားမွာေတာ့ စီးပြားေရး တုိးတက္မႈေတြ ပုိတုိးလာေနတဲ့ ကာလတခုမွာ က်ေနာ္တုိ႔ ေရာက္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ဒီကာလမွာ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံေတြက ကမာၻ႔စီးပြားေရးဆုိင္ရာ မူ၀ါဒေတြမွာ ပုိၿပီး ၾသဇာေညာင္းႏုိင္ဖုိ႔ ႀကိဳးပမ္းလာၾကတာပါ။”

ဒါေပမဲ့လည္း အေမရိကန္ အေနနဲ႔ကေတာ့ သူ႔ႏုိင္ငံသား တေယာက္ကုိပဲ တာ၀န္ယူဖုိ႔ အဓိကအားျဖင့္ကေတာ့ သမၼတ ေရြးေကာက္ပဲြေတြ က်င္းပဖုိ႔ ရွိေနတဲ့ ႏွစ္တႏွစ္အျဖစ္ ပုိၿပီးေတာ့ေတာင္ အေလွ်ာ့ေပးမယ္ မထင္ဘူးလုိ႔လည္း သူကေျပာပါတယ္။ တျခားႏုိင္ငံသား တေယာက္ေယာက္ကုိသာ ဥကၠ႒တာ၀န္ ေပးရမယ္ဆုိရင္ သမၼတ အုိဘားမား အေနနဲ႔ ႏုိင္ငံျခားေရးရာ မူ၀ါဒေတြမွာ ေလွ်ာ့ေပါ့ ေပးရတာေၾကာင့္ အေမရိကန္ အက်ဳိးစီးပြားကုိ ထိခုိက္ရတယ္ဆုိၿပီး ထုိးႏွက္လာႏုိင္တယ္လုိ႔ သူကေထာက္ျပခဲ့တာပါ။ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံေရးသမားေတြ ၾကားမွာေတာ့ ကမာၻ႔ဘဏ္ရဲ႔ လုပ္ငန္းေတြကုိ ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္တာမုိ႔ ဦးေဆာင္မႈ အခန္းမွာ ဆက္ရွိသင့္တယ္လုိ႔ အခုိင္အမာ ေျပာေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကမာၻ႔ဘဏ္ Caucus အဖဲြ႔မွာ ပူးတဲြ ဥကၠ႒ တာ၀န္ယူထားသူ အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဘက္တီ မက္ကုိလမ္ (Betty McCollum) ကေတာ့ မၾကာခင္ ရာထူးက ထြက္ေတာ့မယ့္ ကမာၻ႔ဘဏ္ဥကၠ႒ ေရာဘတ္ ဇုိးလခ္ (Robert Zoellick) ဟာဆုိရင္လည္း ကုန္ေစ်းႏႈန္း ႀကီးျမင့္မႈ၊ ေရာဂါဘယ၊ ပဋိပကၡေတြနဲ႔ ဆင္းရဲမဲြေတမႈ ျပႆနာေတြကုိ ေျဖရွင္းရာမွာ တုိးတက္မႈေတြရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ခဲ့တယ္လုိ႔ ေျပာခဲ့တာပါ။

ကမာၻ႔ဘဏ္မွာ ရန္ပုံေငြ အမ်ားဆုံး ထည့္၀င္ထားတဲ့ တုိင္းျပည္အျဖစ္ အခုအခါ ဘ႑ာေရး အသုံးစားရိတ္ေတြ ျဖတ္ေတာက္ေနရတဲ့ ကာလမ်ဳိးမွာ ပုိက္ဆံေပးဖုိ႔ လက္တြန္႔တဲ့ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကုိ စည္း႐ုံးရာမွာလည္း အေမရိကန္ခ်င္းခ်င္းသာ ပုိအဆင္ေျပႏုိင္မယ္လုိ႔ ေထာက္ျပပါတယ္။
“တျခား တေယာက္ေယာက္ေရာ မလုပ္ႏုိင္ဘူးလား ေမးရင္ေတာ့၊ လုပ္ေကာင္း လုပ္ႏုိင္ပါတယ္လုိ႔ ေျပာရမွာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ပုိၿပီး အခက္အခဲေတြ ႀကံဳရမလား ဆုိရင္ေတာ့လည္း၊ ေသခ်ာေပါက္ ႀကံဳရမွာပါ။”

ကမာၻ႔ဘဏ္ ဥကၠ႒အျဖစ္ အေမရိကန္၊ ႏုိင္ငံတကာ ေငြေၾကး ရန္ပုံေငြအဖဲြ႔ (IMF) ရဲ႔ အႀကီးအကဲ အျဖစ္နဲ႔ေတာ့ ဥေရာပက အစဥ္အလာ တရပ္လုိ ဆက္ခံေနတာကုိ ေျပာင္းလဲဖုိ႔ ဖိအားေတြကေတာ့ မၾကာေသးခင္ ႏွစ္ေတြကစလုိ႔ ႀကီးထြားလာေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ ဥေရာပဌာနရဲ႔ ညႊန္ၾကားေရးမႉး ဖရက္ဒရခ္ အဲရစ္ရႊန္ ကေတာ့ လတ္တေလာ အမည္စာရင္း တင္သြင္းထားသူ ၃ ဦး အေနနဲ႔ မွ်မွ်တတ ျဖစ္ရေလေအာင္ ကမာၻ႔ဘဏ္မွာ အႀကီးအကဲ ျဖစ္တဲ့အခါ သူတုိ႔ ဘာေတြ လုပ္မလဲ ဆုိတာေတြကုိ ခ်ျပခုိင္းသင့္တယ္လုိ႔ အႀကံေပးပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈေတြမွာ ကမာၻ႔ဘဏ္ရဲ႔ အခမ္းက႑ကုိ ျမႇင့္တင္ႏုိင္မယ့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး အစီအစဥ္ေတြကုိလည္း ေမးသင့္တယ္လုိ႔ ေျပာခဲ့တာပါ။

ဒါဟာလည္း အေမရိကန္ ႏုိင္ငံသားပဲျဖစ္ျဖစ္ တျခားဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏုိင္ငံတကာ ဘ႑ာေရး အဖဲြ႔အစည္း တခုကုိ ဦးေဆာင္ရမယ့္သူ တဦးအျဖစ္ စီးပြားေရး အက်ပ္အတည္းေတြ၊ မတည္ၿငိမ္မႈေတြ ႀကံဳေနရတဲ့ၾကားမွာ တာ၀န္ယူရမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္လုိ႔လည္း ေျပာသြားပါတယ္။
“ဒုတိယ တခ်က္ အေနနဲ႔ကေတာ့ အေရွ႔အာရွနဲ႔ အာဖရိကတုိက္က တခ်ဳိ႔ တုိင္းျပည္ေတြမွာ အရွိန္အဟုန္ ေကာင္းေကာင္းနဲ႔ တုိးတက္လာေနခ်ိန္မွာ စီးပြားေရး တုိးတက္မႈေတြမွာ သိပ္အားမေကာင္းေသးတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြ ရွိေနတာမုိ႔ ဘက္္ညီမွ်ေစမယ့္ နည္းလမ္းရွာဖုိ႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏုိင္ငံေတြ အေနနဲ႔ ကမာၻ႔ဘဏ္ဆီကေန လုံး၀ျခားနားတဲ့ အကူအညီေတြ လုိအပ္ၾကမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္လည္း ခ်ိန္ခြင္လွ်ာညႇိဖုိ႔ ခက္ပါလိမ့္မယ္၊ ဒါေပမဲ့လည္း မလုပ္မျဖစ္ လုပ္သြားရမွာပါ။”

ကမာၻ႔ဘဏ္ အႀကီးအကဲအျဖစ္ အေစာပုိင္းမွာတုန္းက အမည္စာရင္းတင္သြင္းဖုိ႔ သတင္းေတြ ထြက္လာတဲ့ အထဲမွာလည္း ထင္ရွားတဲ့ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံသားေတြလည္း ပါ၀င္ခဲ့ၾကတာပါ။ ဒီအထဲမွာေတာ့ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရး လုပ္ငန္းဆုိင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူ နယူးေယာက္ ကုိလံဘီယာ တကၠသိုလ္ ပါေမာကၡ ဂ်က္ဖရီ ဆက္ရွ္ (Jeffferey Sachs) ဟာ ဆုိရင္ေတာ့ ကင္ညာ၊ မေလးရွားတုိ႔လုိ ႏုိင္ငံ အေတာ္မ်ားမ်ားရဲ႔ ေထာက္ခံမႈေတြလည္း ရခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ရွိတဲ့ ကုိယ္စားလွယ္ေလာင္း တဦးအျဖစ္နဲ႔လည္း လက္ရွိ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုရဲ႔ ကုလသမဂၢဆုိင္ရာ သံအမတ္ႀကီး ဆူဆန္႐ုိက္စ္ (Susan Rice) ကုိပါ ဘ႑ာေရး အကဲခတ္ေတြက အေစာပုိင္းမွာ ခန္႔မွန္းခဲ့ၾကတာလည္း ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑ကုိ ရပ္နားပါရေစ။

XS
SM
MD
LG