သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာ့စီးပြားေရးအတြက္ သတိထားရမယ့္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ


ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈသစ္မွာ စီးပြားေရး အသားေပးမယ္လုိ႔ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ကေၾကညာထားပါတယ္။

ျမန္မာ့စီးပြားေရးမွာ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြ ရလာမယ့္ အေျခအေနေတြနဲ႔အတူ သတိထားရမယ့္ အႏာၱရာယ္ေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။

သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ က ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး အစီအစဥ္ေတြရဲ႔ ဒုတိယ ေျခလွမ္းအျဖစ္ စီးပြားေရး အသားေပးတဲ့ မူ၀ါဒေတြကုိ က်င့္သုံးမယ္လုိ႔ ေၾကညာထားေပမဲ့လည္း လုပ္ငန္းရွင္ေတြ ၾကားမွာေတာ့ စိတ္ခ်လက္ခ် သေဘာမထားႏုိင္ၾက ေသးသလုိ ျမန္မာလူထု အက်ဳိးေက်းဇူး ခံစားရပါ့မလား စုိးရိမ္တာေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံဖုိ႔အတြက္ စိတ္အားထက္သန္ ေနၾကေပမဲ့ လက္ေတြ႔မွာ အေျခအေနလည္း မေပးေသးဘူးလုိ႔ ေျပာေနၾကတာပါ။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္း ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈအတြက္ အဟန္႔အတား ျဖစ္ေနရတဲ့ အေျခအေနေတြကုိေတာ့ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦး ကတင္ျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႔ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းေတြကုိ ေနာက္တဆင့္တက္ ေဆာင္ရြက္ရာမွာ စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးဖုိ႔ ဦးစားေပးၿပီး ေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ က တုိင္းျပည္ကုိေျပာတဲ့ မိန္႔ခြန္းထဲမွာ ထည့္သြင္း ေျပာဆုိသြားပါတယ္။ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ဘ႑ာႏွစ္ေရာက္တဲ့အခါ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႔ ျပည္တြင္း လူတဦးခ်င္း ပ်မ္းမွ် အသားတင္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ပမာဏကုိ ၃ ဆ အထိ တက္လာေစဖုိ႔ ျပည္ပက ကူညီပ့ံပုိးမႈေတြနဲ႔အတူ ျပည္တြင္းျပည္ပ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ အားေကာင္းဖုိ႔ လုိလိမ့္မယ္လုိ႔လည္း ေျပာဆုိသြားခဲ့တာပါ။

ဒီအတြက္လည္း ျမန္္မာႏုိင္ငံရဲ႔ စီးပြားေရးဟာ မၾကာခင္ ကာလေတြအတြင္း ဖြ႔ံၿဖိဳးတုိးတက္မႈေတြ ေတြ႔vmရလိမ့္မယ္လုိ႔ ေဒသတြင္းက ဖြံ႔ၿဖိဳးလာတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြအတြက္ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ ဥပေဒ အတုိင္ပင္ခံ လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ကုိင္ေနတဲ့ DFDL မဲေခါင္ ကုမၸဏီရဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ႐ုံးခဲြ အႀကီးအကဲျဖစ္သူ ဂ်ိမ္းစ္ ဖင့္ခ်္ (James Finch) တုိ႔လုိ ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ျမင္ပါတယ္။
“ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႔ စီးပြားေရးရဲ႔ က႑အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ မၾကာခင္ အနာဂတ္အတြင္း သိသိသာသာ အသြင္ေျပာင္းလဲ လာပါလိမ့္မယ္။ သဘာ၀ အရင္းအျမစ္ လုပ္ငန္းေတြကေနစၿပီး ခ်ဲ႔ထြင္လာမွာပါ၊ ေနာက္ဆုံးမွာေတာ့ ၀န္ေဆာင္မႈေတြ၊ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈေတြနဲ႔ လူသုံးကုန္ပစၥည္း လုပ္ငန္းအားလုံးမွာ တျဖည္းျဖည္္းခ်င္း က်ယ္ျပန္႔လာမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ ႀကီးမားတဲ့ အနာဂတ္ကုိ ပုိင္ဆုိင္ထားပါတယ္။”

အေျပာင္းအလဲေတြ ထြက္ေပၚလာေနတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံ လုပ္ကုိင္ႏုိင္မယ့္ အလားအလာေတြကုိလည္း လုပ္ငန္းရွင္ေတြ စူးစမ္းရွာေဖြ ေနၾကတာပါ။ စကၤာပူ အေျခစုိက္ စီမံခန္႔ခဲြမႈ နည္းပညာဌာနက ကမကထလုပ္ၿပီး ဇြန္လလယ္ထဲ က်င္းပသြားတဲ့ ၂ ရက္ၾကာ ေဆြးေႏြးပဲြမွာ ဆုိရင္လည္း အေမရိကန္၊ ၿဗိတိန္၊ ျပင္သစ္၊ ကေနဒါ စတဲ့ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြ အပါအ၀င္ ေဒသတြင္းက လုပ္ငန္းေပါင္း ၂၀၀ ေလာက္က စီးပြားေရးသမား ၃၀၀ ေက်ာ္ တက္ေရာက္ၿပီး ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံႏုိင္မယ့္ အလားအလာေတြကုိ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ရန္ကုန္ၿမိဳ႔က ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈဆုိင္ရာ ေဆြးေႏြးပဲြကုိ တက္ေရာက္သူ အိႏၵိယႏုိင္ငံက စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ ဂ်ဳိင္ မာဗနီ (Jai Mavani) ကေတာ့ လတ္တေလာ ျမန္မာအစုိးရရဲ႔ အစီအမံေတြဟာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြ အတြက္ေတာ့ အားတက္စရာလုိ႔ ေျပာပါတယ္။
“အခုေတြ႔ေနရသလုိ ျမန္မာအစုိးရ အေနနဲ႔ အျပဳသေဘာ ေဆာင္ရြက္သမွ်၊ အစုိးရကလည္း ပံ့ပုိးေပးေနသမွ် က်ေနာ္တုိ႔လည္း ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ သြားၿပီး ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံ အလုပ္လုပ္ၾကမွာပါ။”

ျမန္မာအစုိးရကေတာ့ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြကုိ မက္လုံးေပး ဆဲြေဆာင္မယ့္ အစီအစဥ္ေတြ ပါ၀င္မယ့္ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ ဥပေဒၾကမ္း တခုကုိ ေရးဆဲြထားၿပီး၊ ဇူလုိင္လထဲ က်င္းပမယ့္ လႊတ္ေတာ္ အစည္းအေ၀းပဲြေတြမွာ ေဆြးေႏြးဆုံးျဖတ္ အတည္ျပဳႏုိင္ဖုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ထားတာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း မၾကာေသးခင္ လေတြနဲ႔ သီတင္းပတ္ေတြ အတြင္းမွာပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အလုပ္သမား အခြင့္အေရး ေတာင္းဆုိ လႈပ္ရွားမႈေတြကအစ၊ လူမ်ဳိးေရး ဘာသာေရး အဓိက႐ုဏ္းေတြ၊ တုိင္းရင္းသား ေဒသေတြက မၿငိမ္မသက္မႈေတြအဆုံး ျပႆနာေတြက လုပ္ငန္းရွင္ေတြအတြက္ စုိးရိမ္စရာ အေၾကာင္းရင္းေတြလည္း ျဖစ္ေနရတာပါ။ မေလးရွားႏုိင္ငံက စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ ဇုိင္းနယ္လ္ (Zainal) ကေတာ့ ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနေတြ တည္ၿငိမ္မႈ မရွိေသးတာက သူ႔အတြက္ စုိးရိမ္စရာလုိ႔ ဆုိပါတယ္။
“ပထမကေတာ့ ဒီမွာရွိတဲ့ ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနပါ။ အခုဆုိရင္လည္း ဒီမွာ တုိင္းရင္းသား ျပႆနာေတြကုိ ေတြ႔ေနရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း က်ေနာ္တုိ႔ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈဖုိ႔ နည္းနည္းေတာ့ စိတ္ပူမိပါတယ္။”

ရန္ကုန္ၿမိဳ႔က ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈဆုိင္ရာ အစည္းအေ၀းပဲြ အတြင္းမွာေတာ့ လက္ရွိ ျပည္ပက ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ အလုံးအရင္းနဲ႔ လုပ္ကုိင္ေနတဲ့ ေရနံ၊ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔၊ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားနဲ႔ သယံဇာတ ထုတ္လုပ္မႈ လုပ္ငန္းေတြမွာ သာမက ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ၊ အေျခခံ အေဆာက္အအုံ တည္ေဆာက္ေရး၊ ဟုိတယ္ ခရီးသြားနဲ႔ စုိက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရး လုပ္ငန္းအဆုံး က႑အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ လုပ္ကုိင္ႏုိင္မယ့္ အလားအလာေတြကုိ ေဆြးေႏြးသြားၾကတာပါ။

ဒါေပမဲ့လည္း ဆယ္စုႏွစ္ေတြနဲ႔ခ်ီၿပီး အထီးက်န္အျဖစ္ ရွိေနခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြကုိ တကယ္တမ္း လက္ေတြ႔ က်င့္သုံးဖုိ႔အတြက္ အခက္အခဲေတြက ႀကီးႀကီးမားမား ရွိေနဆဲပဲလုိ႔ ေဆြးေႏြးပဲြ တက္လာတဲ့ စကၤာပူႏုိင္ငံက လုပ္ငန္းရွင္ ဘာကင္ ရာဇစ္ဂလူ (Barkin Yazikglu) ကေျပာပါတယ္။
“ကနဦး အေနနဲ႔ကေတာ့ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ တိတိက်က် သတင္း အခ်က္အလက္ေတြရဖုိ႔ အားနည္းတဲ့ အေပၚမွာ က်ေနာ္စိတ္ပူရလိမ့္မယ္ ထင္ပါတယ္။”

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု အပါအ၀င္ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြက ျမန္မာႏုိင္ငံအေပၚ အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈေတြကုိ ေလွ်ာ့ေပါ့ ဖယ္ရွား ေပးခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံဖုိ႔ ပုိၿပီး စိတ္အားထက္သန္ လာၾကတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ လုပ္ငန္းႀကီးေတြျဖစ္တဲ့ Chevron ေကာ္ပုိေရးရွင္း၊ General Electric ကုမၸဏီ စတဲ့ လုပ္ငန္းႀကီးေတြလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ကုိင္ၾကဖုိ႔ စိတ္၀င္စားေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလုိႏုိင္ငံတကာ အသုိင္းအ၀ုိင္းက ပုံစံအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အလုပ္လုပ္ဖုိ႔ စိတ္၀င္စား လာေနၾကေပမဲ့ ဒါေတြဟာ လူထုအတြက္ အက်ဳိးျပဳဖုိ႔လည္း လုိမယ္လုိ႔ ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ က ဥေရာပ ခရီးစဥ္ တေလွ်ာက္လုံးလုိလုိ မွတ္ခ်က္ေပး ေျပာခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။
“ျမန္္မာႏုိင္ငံကုိ သြားခ်င္တဲ့လူေတြ အမ်ားအျပား ရွိေနေပမဲ့လည္း ျဖစ္ႏုိင္တာကေတာ့ သူတုိ႔က ျမန္မာျပည္ကုိ ကူညီခ်င္တာထက္ သူတုိ႔အတြက္ အခြင့္အလန္းေတြ ရွိေနတယ္လို႔ ယူဆတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ပါ။ အထူးသျဖင့္ ဒီကိစၥက စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ မွန္တတ္ပါတယ္။ ဒါကုိလည္း ျမန္မာလူထုက သတိထား ေစခ်င္သလုိ၊ ကမာၻကလည္း သတိျပဳမိ ေစခ်င္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး အတြက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ လူသားခ်င္း စာနာတဲ့ အကူအညီပဲျဖစ္ျဖစ္ က်မေျပာေလ့ရွိသလုိ ဒီမုိကေရစီကုိ အားေပးတဲ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ၊ ဒီမုိကေရစီကုိ အားေပးတဲ့ အေထာက္အပံ့မ်ဳိးကုိ က်မတုိ႔က လုိခ်င္တာပါ။”

ျမန္္မာႏုိင္ငံမွာ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္က ဒီမုိကေရစီေရး ေတာင္းဆုိ အုံၾကြမႈေတြကုိ ႏွိမ္နင္းၿပီး တုိင္းျပည္အာဏာ ရယူခဲ့တဲ့ စစ္အစုိးရ လက္ထက္ လြတ္လပ္တဲ့ ေစ်းကြက္စီးပြားေရး ပုံစံကုိ က်င့္သုံးဖုိ႔ ေၾကညာခဲ့ရာက ျပည္ပက ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ ၀င္ေရာက္ လာတာေတြလည္း ရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း လုပ္ငန္းေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ လုပ္ကုိင္ရာမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ၊ ပတ္၀န္းက်င္နဲ့ ေဒသခံေတြ ထိခုိက္နစ္နာမႈေတြ ရွိခဲ့တဲ့အတြက္ ျပႆနာေတြနဲ႔ ႀကံဳခဲ့ရတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ရန္ကုန္ၿမိဳ႔က ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ ေဆြးေႏြးပဲြကုိ ကမကထလုပ္ စီစဥ္ခဲ့တဲ့ စကၤာပူ အေျခစုိက္ စီမံခန္႔ခဲြမႈ နည္းပညာဌာနရဲ႔ ဦးေဆာင္ ညႊန္ၾကားေရးမႉး ဂ်ီ ဆီလန္း (G Seelan) ကေတာ့ လုပ္ငန္းရွင္ေတြဖက္က တာ၀န္သိမယ္ဆုိရင္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြဟာ ၂ ဦး ၂ ဖက္ အက်ဳိးမ်ားႏုိင္မွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။
“ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြအျဖစ္ က်ေနာ္တုိ႔ အေနနဲ႔လည္း ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံ လုပ္ကုိင္ရာမွာ တာ၀န္ယူဖုိ႔ လိုပါတယ္။ ေရရွည္တည္တံ့တဲ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈမ်ဳိး၊ တာ၀န္သိတဲ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈမ်ဳိး ျဖစ္ရပါလိမ့္မယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံတဲ့အခါ ျမန္မာလူထုကုိ အက်ဳိးအျမတ္ေတြရဲ႔ တစိတ္တပုိင္းကုိလည္း ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ တလမ္းသြား မဟုတ္ပါဘူး၊ ၂ လမ္းသြား လုပ္ငန္းပါ။”

သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ကေတာ့ ၅ ႏွစ္တာ အမ်ဳိးသား စီမံကိန္းအျဖစ္ စီးပြားေရး တုိးတက္မႈေတြ ရဖုိ႔ လူအား၊ ေငြအား နည္းပညာေတြ စုိက္ထုတ္ ေဆာင္ရြက္ရမယ္လုိ႔ ေျပာခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ျမန္မာအစုိးရ အေနနဲ႔ ဘ႑ာေရး လုိအပ္ခ်က္ေတြ ရွိေနတာမုိ႔ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြနဲ႔ ျပည္ပက ေငြေၾကး ေထာက္ပံ့မႈေတြလည္း လုိအပ္ေနတယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ႏုိင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲေတြ ေပၚေပါက္ လာခဲ့တဲ့ေနာက္ ျပန္လည္ ထိေတြ႔ ဆက္ဆံမႈေတြ လုပ္ေဆာင္လာတဲ့ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ေငြေၾကးရန္ပုံေငြအဖဲြ႔ (IMF) နဲ႔ ကမာၻ႔ဘဏ္ တုိ႔လုိ အဖဲြ႔အစည္းေတြကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံ အေနနဲ႔ ေပးစရာ က်န္ေနတဲ့ ေၾကြးၿမီေတြ ရွိေနေသးတာမုိ႔ ဒါေတြကုိ မေျဖရွင္းႏုိင္ေသးပဲနဲ႔ေတာ့ ႏုိင္ငံတကာ ဘ႑ာေရး အဖဲြ႔အစည္းေတြ အေနနဲ႔ ေငြေခ်းငွား ေထာက္ပ့ံတာလုိ အကူအညီေတြ ေပးအပ္ဖုိ႔ကေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္ေသးဘူးလုိ႔ ေျပာဆုိထားတာလည္း ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑ကုိ ရပ္နားပါရေစ။

XS
SM
MD
LG