သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေမရိကန္-ျမန္မာ စီးပြားေရး ဆက္ဆံမႈ


ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ စီးပြားေရး ဆက္ဆံမႈေတြ တုိးျမႇင့္ဖုိ႔ အေမရိကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္တခ်ဳိ႔က တုိက္တြန္းေနပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ စီးပြားေရး အခြင့္အလန္းေတြ ေပၚလာတဲ့အခါ ေနာက္က်မွာကုိ အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ စိတ္ပူေနပါတယ္။

အေမရိကန္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြ သူမ်ား တကာထက္ ေနာက္က်မေနရေအာင္ ျမန္မာအစုိးရအေပၚ အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈေတြကုိ ဒီထက္ပုိ ေလွ်ာ့ခ်ေပးသြားဖုိ႔ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံေရးသမား တခ်ဳိ႔နဲ႔ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ေတြက တုိက္တြန္း ေနၾကပါတယ္။ အျပန္အလွန္ သံအမတ္ႀကီးေတြ ခန္႔အပ္ၿပီး ဆက္ဆံေရးေတြ တုိးျမႇင့္တဲ့အထိ လုပ္ေဆာင္လာေပမဲ့ စီးပြားေရးအရ လုပ္ကုိင္ႏုိင္တဲ့ အခြင့္အလန္းေတြ ကေတာ့ မရွိသေလာက္ ျဖစ္ေနတယ္ဆုိၿပီး ေျပာေနၾကတာပါ။ အေမရိကန္-ျမန္မာ စီးပြားေရး ဆက္ဆံမႈေတြ ဘယ္အေျခအေနမွာ ရွိေနသလဲ ဆုိတာကုိေတာ့ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦး ကတင္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ သံတမန္ ဆက္ဆံမႈေတြ တုိးျမႇင့္လာေနတဲ့ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု အေနနဲ႔ စီးပြားေရး ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈေတြ၊ အထူးသျဖင့္ စြမ္းအင္ က႑ေတြမွာလည္း လုပ္ကုိင္ခြင့္ေတြ ရႏုိင္ဖုိ႔ အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ၊ လုပ္ငန္းရွင္ေတြက တုိက္တြန္း ေနၾကပါတယ္။ အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈေတြကုိ ေလွ်ာ့ေပါ့႐ုံသာ ေလွ်ာ့ေပါ့ ေပးထားတဲ့ အေမရိကန္ အေနနဲ႔ ေရနံ၊ သဘာ၀ ဓာတ္ေငြ႔လုိ အရင္းအျမစ္ ထုတ္လုပ္မႈ လုပ္ငန္းေတြမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံဖုိ႔ အေျခအေန မေပးပဲ ျဖစ္ေနရတယ္လုိ႔ ေျပာဆုိခဲ့ၾကတာပါ။ ႏွစ္ေပါင္း ၂၂ ႏွစ္အတြင္း ပထမဆုံးအႀကိမ္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုရဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ သံအမတ္ႀကီး အျဖစ္ အတည္ျပဳ ခန္႔အပ္ဖုိ႔ ၀ါရွင္တန္ဒီစီ အထက္လႊတ္ေတာ္ ႏုိင္ငံျခားေရးရာ ေကာ္မီတီ ေရွ႔ေမွာက္ ၾကားနာပဲြအတြင္း ဒီမုိကရက္ပါတီ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ ဂ်င္မ္၀ဘ္ (Jim Webb) အတုိက္အခံ ရီပတ္ဘလစ္ကန္ ပါတီ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ ဂ်ိမ္းစ္ အင္ေဟာ့ဖ္ (James Inhofe) တုိ႔က တုိက္တြန္း လုိက္ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အထူးသျဖင့္္ကေတာ့ ႏုိင္္ငံတကာက ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြနဲ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ရာမွာ ေနာက္က်မက်န္ဖုိ႔ အေမရိကန္ အစုိးရ အေနနဲ႔ ျမန္ျမန္လုပ္မွ ျဖစ္မယ္လုိ႔ ဗာဂ်ီးနီးယားျပည္နယ္ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ ဂ်င္မ္၀ဘ္ က တုိက္တြန္း လုိက္တာပါ။
“ဒီေနရာမွာ အခ်ိန္က အေရးႀကီးပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ တက္တက္ၾကြၾကြ မလုပ္ဘူး ဆုိရင္ေတာ့ မၾကာခင္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံ ဘ႑ာေရး က႑က ဖြ႔ံၿဖိဳးတုိးတက္မႈေတြအေပၚ ၾသဇာေညာင္းေအာင္ လုပ္ႏုိင္မယ့္ အေရးႀကီးတဲ့ အခြင့္အလန္း တခုကုိ က်ေနာ္တုိ႔ လက္လြတ္ ဆုံး႐ႈံး ရပါလိမ့္မယ္။”

ဒီအတြက္ အေမရိကန္ အစုိးရ အေနနဲ႔ ေနာက္ထပ္ ဒဏ္ခတ္မႈေတြကုိ ဖယ္ရွားဖုိ႔လုိတယ္လုိ႔လည္း အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ ဂ်င္မ္၀ဘ္ ကေျပာဆုိသြားပါတယ္။ အေမရိကန္ အစုိးရကေတာ့ ျမန္္မာႏုိင္ငံက အေျပာင္းအလဲေတြအေပၚ တုန္႔ျပန္တဲ့ အေနနဲ႔ ဒဏ္ခတ္မႈေတြကုိ ေလွ်ာ့ေပါ့ ေပးမယ္လုိ႔ ေၾကညာခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္္ ျမန္မာႏုိင္္ငံတြင္း ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး လုပ္ငန္းေတြအတြက္ အေမရိကန္က ဘ႑ာေရး လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ကုိင္ခြင့္ လုိင္စင္ေတြ ထုတ္ေပးဖုိ႔လည္း ခြင့္္ျပဳခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း လက္ေတြ႔မွာ အေမရိကန္ ဘ႑ာေရး ၀န္ႀကီးဌာနက အခုအခ်ိန္အထိ လုပ္ငန္းလုိင္စင္ေတြ ထုတ္မေပးေသးဘူးလုိ႔လည္း အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ ဂ်မ္၀ဘ္ က ေထာက္ျပသြားတာပါ။

ရီပတ္ဘလစ္ကန္ပါတီ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ ဂ်ိမ္းစ္ အင္ေဟာ့ဖ္ ကလည္း ျမန္္မာႏုိင္ငံအေပၚ ထားရွိတဲ့ အေမရိကန္ အစုိးရရဲ႔ ရပ္တည္ခ်က္ေၾကာင့္ အေမရိကန္ လုပ္္ငန္းေတြ စီးပြားေရးအရ ေနာက္က် က်န္ရစ္မွာကုိ စုိးရိမ္ေနသူ ျဖစ္ပါတယ္။
“သိတဲ့အတုိင္း က်ေနာ္တုိ႔ အေမရိကန္ ေရနံနဲ႔ ဓာတ္ေငြ႔ ထုတ္လုပ္မႈ ကုမၸဏီေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံက စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ယွဥ္ၿပိဳင္သြားႏုိင္မယ့္ အေရးကုိ အင္မတန္ စိတ္၀င္စားပါတယ္။ ကံအေၾကာင္း မသင့္ခ်င္ေတာ့ ဒီကိစၥက အခုအထိေတာ့ မျဖစ္ေသးပါဘူး။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဥေရာပ သမဂၢ ေရနံနဲ႔ ဓာတ္ေငြ႔ ကုမၸဏီေတြကေတာ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဧၿပီလမွာ EU ရဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံ အေပၚ ဒဏ္ခတ္မႈေတြကုိ ဆုိင္းငံ့ထားခ်ိန္ကစၿပီး ေရာက္ေနၾကပါၿပီ။ တ႐ုတ္နဲ႔ ႐ုရွားႏုိင္ငံေတြ ဆုိတာလည္း ရွိႏွင့္ေနၿပီးသားပါ။”

အေမရိကန္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ၀င္ေရာက္ႏုိင္ဖုိ႔ ေမလထဲမွာပဲ စာေရးသား တုိက္တြန္းခဲ့ေပမဲ့ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဟီလာရီ ကလင္တန္ ကေတာ့ အခ်ိန္မတန္ပဲ ေဆာင္ရြက္မယ္ဆုိရင္ မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ အမွားမ်ဳိး ျဖစ္လိမ့္မယ္ဆုိၿပီး တုန္႔ျပန္ခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းကုိလည္း အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ ဂ်ိမ္းစ္ အင္ေဟာ့ဖ္ ကေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ အေမရိကန္ သံအမတ္ႀကီးအျဖစ္ အတည္ျပဳ ခန္႔အပ္ဖုိ႔ ၾကားနာပဲြအတြင္း ထြက္ဆုိသြားတဲ့ ဒဲရစ္ မစ္ခ်ဲ (Derek Mitchell) ကေတာ့ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ အာ႐ုံစုိက္ ေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္ေပမဲ့ အေမရိကန္က တန္ဘုိးထား တာေတြကုိေတာ့ အထိခုိက္ခံလုိ႔ မရတဲ့ အေျခအေနကုိ ရွင္းလင္းခ်က္ ေပးခဲ့တာပါ။
“ကုမၸဏီေတြ အေနနဲ႔ သူတုိ႔ လုပ္ကုိင္ရမယ့္ ပတ္၀န္းက်င္ အေျခအေနေတြရဲ႔ နက္နဲမႈ၊ ျမန္္မာႏုိင္ငံမွာ အေမရိကန္ရဲ႔ စံေတြနဲ႔ အက်ဳိးစီးပြားေတြကုိ ျမႇင့္တင္ရာမွာ သူတုိ႔အေနနဲ႔ အေရးပါတဲ့ အခမ္းက႑မွာ ရွိေနတယ္ ဆုိတာေတြကုိ သေဘာေပါက္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းရင္းနဲ႔ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အေမရိကန္ရဲ႔ စီးပြားေရး အက်ဳိးစီးပြားေတြကုိလည္း ျမႇင့္တင္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္း က်ေနာ္ေဆြးေႏြး ေျပာဆုိမႈေတြအရ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း နားလည္ထားတာကေတာ့ ျမန္မာလူထုဟာ အေမရိကန္ ပစၥည္းေတြ၊ စံခ်ိန္စံညႊန္းေတြ၊ ရပ္တည္ခ်က္ေတြကုိ အားက်ၾကပါတယ္။”

ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကေတာ့ သူ႔ရဲ႔ ဥေရာပ ခရီးစဥ္တေလွ်ာက္ ႏုိင္ငံတကာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြ အေနနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရး အေပၚမွာလည္း အာ႐ုံစုိက္ၾကဖုိ႔ သတိေပးခဲ့တာပါ။ ဥေရာပ ၅ ႏုိင္ငံ ခရီးစဥ္အစအျဖစ္ ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံ ဂ်ီနီဗာၿမိဳ႔က အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ အလုပ္သမား အဖဲြ႔ခ်ဳပ္ (ILO) ညီလာခံ အတြင္းမွာ ဆုိရင္လည္း အစုိးရပုိင္ ျမန္မာ့ေရနံနဲ႔ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ လုပ္ငန္းလုိ အေခ်အတင္ ျဖစ္စရာ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ လက္တဲြ လုပ္ကုိင္ရာမွာ ႏုိင္ငံတကာ စံခ်ိန္စံညႊန္းေတြနဲ႔ မညီရင္ လက္မခံဖုိ႔ တုိက္တြန္းခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ ဂ်င္မ္၀ဘ္ ကေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ရဲ႔ သေဘာထားဟာ အေမရိကန္ အစုိးရရဲ႔ မူ၀ါဒ ခ်မွတ္မႈေတြအေပၚ ၾသဇာေညာင္းသင့္ သလားလုိ႔ ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့တာပါ။
“ဒါကေမးစရာေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္လာပါတယ္။ ပထမ အေနနဲ႔ကေတာ့ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက မူ၀ါဒေတြကုိ စံသတ္မွတ္တဲ့ ကိစၥနဲ႔ ဒုတိယက ႏုိင္ငံျခား အစုိးရ တာ၀န္ရွိသူ တေယာက္ေယာက္က ပိတ္ဆုိ႔ ဒဏ္ခတ္မႈေတြ ႐ုပ္သိမ္းၿပီးတဲ့အခါ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႔ အက်ဳိးစီးပြားေတြကုိ ဘယ္ေနရာမွာ လုပ္သင့္တယ္ မသင့္ဖူးလုိ႔ ေျပာေနတဲ့ ကိစၥပါ။ က်ေနာ္ သေဘာေပါက္ ထားတာကေတာ့ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု အေနနဲ႔ တျခားတုိင္းျပည္ တခုခုက ဒီလုိစံသတ္မွတ္ခ်က္ေတြကုိ အေမရိကန္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ အတြက္ ႀကိဳတင္သတ္မွတ္ ျပ႒ာန္းလုိ႔ မရပါဘူး။”

အေမရိကန္ ကုန္သည္ႀကီးမ်ား အသင္းကေတာ့ လက္ရွိ အေမရိကန္ အစုိးရရဲ႔ မူ၀ါဒေတြဟာ တရား၀င္ သေဘာမဟုတ္ေပမဲ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ အေပၚ တားျမစ္ခ်က္ ထုတ္ထားတဲ့ သေဘာေဆာင္ေနတယ္ဆုိၿပီး ေ၀ဖန္ထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ သံအမတ္ႀကီးအျဖစ္ ခန္႔အပ္ဖုိ႔ လ်ာထားခံရတဲ့ ဒဲရစ္ မစ္ခ်ဲ ကေတာ့ ျမန္မာ့ေရနံနဲ႔ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ လုပ္ငန္းနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အထူးသတိထား ေဆာင္ရြက္ေနသလုိ၊ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိဖုိ႔နဲ႔ အက်င့္ပ်က္ ျခစားမႈေတြကင္းဖုိ႔ လုိအပ္ေနတုန္းမုိ႔ တဆင့္ခ်င္းသာ လုပ္ကုိင္ႏုိင္တဲ့ အေျခအေနမွာပဲ ရွိေနဆဲ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ေျပာခဲ့တာပါ။
“က်ေနာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ ဒီလုပ္ငန္းနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ စုိးရိမ္စရာေတြ ရွိပါတယ္။ ပြင့္လင္း ျမင္သာမႈေတြ၊ အက်င့္ပ်က္ ျခစားမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ ရထားတဲ့ သတင္းေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ျခစားမႈေတြနဲ႔ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိတဲ့ ကိစၥေတြက လက္ရွိ ျမန္မာ့ စီးပြားေရး တခုလုံးမွာ ရွိေနတာပါ။ စစ္တပ္နဲ႔ တျခားအာဏာပုိင္ေတြနဲ႔ ဆက္ႏြယ္မႈေတြ အေပၚမွာလည္း အထူးသျဖင့္ က်ေနာ္တုိ႔ဘက္က စုိးရိမ္တာေတြ ရွိပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ကေတာ့ ဆက္လက္ၿပီး သတိထား သြားရမယ္၊ သတိလည္း ထားသင့္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ ေျပာေနသလုိပါပဲ၊ ထိေတြ႔ ဆက္ဆံမႈေတြ လုပ္တယ္ ဆုိေပမဲ့လည္း က်ေနာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ရွိဖုိ႔အတြက္ စံသတ္မွတ္ခ်က္ေတြက ျမင့္မားပါတယ္။”

ျမန္္မာႏုိင္ငံမွာ ျပည္ပက ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြကုိ ဆဲြေဆာင္ဖုိ႔ ရည္္ရြယ္ထားတဲ့ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ ဥပေဒ တရပ္ကုိေတာ့ ဒီသီတင္းပတ္ထဲ ျပန္လည္ က်င္းပမယ့္ လႊတ္ေတာ္ အစည္းအေ၀းပဲြေတြ အတြင္းမွာ ေဆြးေႏြး၊ ဆုံးျဖတ္၊ အတည္ျပဳ ႏုိင္လိမ့္မယ္လုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ကတည္းက ျပ႒ာန္းထားတဲ့ ဥပေဒကုိ ျပန္လည္ မြမ္းမံ ျပင္ဆင္ထားတဲ့ ဥပေဒၾကမ္းမွာေတာ့ ျပည္ပ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ အေနနဲ႔ လုပ္ငန္းတခုမွာ အနည္းဆုံး ၃၅ ရာခုိင္ႏႈန္း ထည့္၀င္သြားဖုိ႔၊ အျပန္အလွန္အျဖစ္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြကုိ အထူးအခြင့္အေရး အေနနဲ႔ လုပ္ငန္းေတြ စတင္ခ်ိန္မွာ အခြန္ကင္းလြတ္ သက္သာခြင့္ ေပးတာေတြ ပါ၀င္လိမ့္မယ္လုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ရတဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑ကုိ ရပ္နားပါရေစ။

XS
SM
MD
LG