သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အာရွတိုက္သူ အမ်ဳိးသမီးေတြၾကားမွာ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရသူအေရအတြက္ တိုးလာေနတာကို တားဆီးႏုိင္ေရး အရွိန္ျမႇင့္ၿပီး ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ၾကဖို႔ ကုလသမဂၢက အာရွတိုက္ႏုိင္ငံေတြကုိ ႏိႈးေဆာ္ေနပါတယ္။ အာရွသူေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ခင္ပြန္းေတြ၊ ခ်စ္သူေတြ၊ အတူေနအမ်ဳိးသားေတြရဲ႕ အႏၲရာယ္ႀကီးတဲ့ ျပဳမူေနထိုင္မႈေတြေၾကာင့္ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံေနၾကရ ပါတယ္။ ဒီအေတာအတြင္းမွာပဲ အေမရိကန္အစိုးရအေနနဲ႔ တကမာၻလံုးမွာ HIV/AIDS ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ ရန္ပံုေငြ ပိုေထာက္ပံ့ဖို႔ HIV ေရာဂါတုိက္ဖ်က္ေရး လႈပ္ရွားသူေတြက အေမရိကန္အစိုးရကို ဖိအားေပးေနပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းေတြကို ဗီြအိုေအသတင္းေထာက္ေတြျဖစ္ၾကတဲ့ Ron Corben နဲ႔ Nico Colombant တို႔ ေပးပို႔ထားတဲ့ သတင္းေဆာင္းပါးေတြေပၚ အေျခခံ ၿပီး ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႕ က်န္းမာေရးက႑အျဖစ္ ကိုေက်ာ္ေက်ာ္သိန္းက တင္ျပထားပါတယ္။

အာရွတိုက္က အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြၾကားမွာ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရတဲ့ႏႈန္း ျမင့္မားလာေနတဲ့အတြက္ အမ်ဳိးသမီးေတြကို အားေပး ျမႇင့္တင္မယ့္ အစီအစဥ္ေတြ အရွိန္ တိုးျမႇင့္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔နဲ႔ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရမယ့္ အႏၲရာယ္ ကေန အကာအကြယ္ေပးဖို႔ AIDS ေရာဂါဆုိင္ရာ ကုလသမဂၢကၽြမ္းက်င္သူေတြက ထုိင္းႏုိင္ငံ၊ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕ေတာ္မွာလုပ္ခဲ့တဲ့ အစည္းအေ၀းတခုအတြင္း ေျပာခဲ့ၾကပါတယ္။

ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕မွာလုပ္ခဲ့တဲ့ အဲဒီ အစည္းအေ၀းမွာ အာရွတိုက္တ၀န္းက ကုလသမဂၢ AIDS ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးအစီအစဥ္ UNAIDS၊ ကုလသမဂၢ အမ်ဳိးသမီးမ်ား ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး ရန္ပံုေငြအဖြဲ႔ UNIFEM နဲ႔၊ AIDS တီဘီနဲ႔ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ ရန္ပံုေငြ Global Fund အဖြဲ႔တို႔က ကုိယ္စားလွယ္ေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ တက္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အာရွေဒသ ႏုိင္ငံအမ်ားအျပားမွာရွိတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြၾကားမွာ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရတဲ့ႏႈန္းဟာ အရွိန္အဟုန္နဲ႔ကို တိုးလာေန တယ္လို႔ UNAIDS က ေျပာပါတယ္။ AIDS ေရာဂါဟာ ကမာၻတ၀န္းက ကိုယ္၀န္ေဆာင္ႏုိင္တဲ့ အသက္အရြယ္မွာ ေရာက္ေနၿပီ ျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြၾကားမွာ ေသဆံုးမႈျဖစ္ရတဲ့ အဓိကအေၾကာင္းရင္းျဖစ္ေနတယ္လို႔ UNAIDS က ဆိုပါတယ္။

မိန္းကေလးငယ္ေတြနဲ႔ ငယ္ရြယ္တဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္မႈ တိုးလာေနတဲ့ကိစၥကို ႏုိင္ငံအစိုးရေတြက ကိုင္တြယ္ ေျဖရွင္းဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ မတူကြဲျပားေသာလိင္ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ UNAIDS ရဲ႕ ေဒသဆိုင္ရာ အၾကံေပး ပုဂၢိဳလ္ Jane Wilson က ေျပာပါတယ္။

“အမ်ဳိးသမီးေတြဟာ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရဖို႔ အႏၲရာယ္ အရမ္းႀကီး တယ္ဆိုတာ အင္မတန္ထင္ရွားၿပီး ဒီကိစၥကို ကုိင္တြယ္ေျဖရွင္း တာမ်ဳိး မရွိပါဘူး။ ကူးစက္ေရာဂါျပန္႔ပြားျခင္းနဲ႔ ကာကြယ္ျခင္း ဆုိင္ရာ ပညာရပ္ပိုင္းကိုပဲ ၾကည့္ၾကည့္၊ လူမႈနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအခ်က္ေတြကိုပဲ ၾကည့္ၾကည့္၊ ဆင္းရဲမြဲေတမႈရဲ႕ ႐ိုက္ခတ္မႈကိုပဲၾကည့္ၾကည့္၊ AIDS ေရာဂါ ကာကြယ္ တားဆီး တုိက္ဖ်က္ေရး အမ်ဳိးသား စီမံကိန္းေတြမွာ က်ား-မကိစၥ အေလး ထားမႈမရွိတာကိုပဲ ၾကည့္ၾကည့္၊ အစီအစဥ္ေတြကို ေရးဆြဲတဲ့ေနရာမွာ၊ မူ၀ါဒေတြကို တကယ္တမ္း ခ်မွတ္တဲ့ေနရာမွာ ကြာဟ ခ်က္ႀကီးရွိေနတာကို ေတြ႔ရမွာပါ။”

အာရွ-ပစိဖိတ္ေဒသမွာ HIV ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံထားရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးအေရအတြက္ ၁ ဒႆမ ၆ သန္းဟာ ေရာဂါရွင္အားလံုးရဲ႕ ၃၅ ရာခုိင္ႏႈန္း ရွိတယ္လို႔ UNAIDS က ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္တုန္းက အာရွေဒသမွာ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရသူ အားလံုးထဲမွာ ၁၈ ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ အမ်ဳိးသမီးေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။

HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံထားရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ေတြရဲ႕ တရားဥပေဒေၾကာင္းအရ ရသင့္ရထုိက္တဲ့ အခြင့္ အေရးေတြနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးေတြကို ပိုၿပီး အကာအကြယ္ေပးဖို႔ UNAIDS နဲ႔ UNIFEM တို႔က ႏႈိးေဆာ္ တုိက္တြန္းေနပါတယ္။

ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံထားရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြဟာ လိင္ကြဲျပားမႈေပၚမူတည္ၿပီး မမွ်မတ ခြဲျခားဆက္ဆံခံရတာ၊ လူမႈေရးရာမွာ ဂုဏ္ ငယ္ရတာ၊ လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ ေစာ္ကားခံရတာေတြအပါအ၀င္ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို မၾကာခန ရင္ဆုိင္ေနၾကရတယ္လုိ႔ တာ၀န္ရွိ သူေတြကေျပာပါတယ္။

ခင္ပြန္းေတြ၊ ခ်စ္သူေတြ၊ အတူေနအမ်ဳိးသားေတြက တျခားအမ်ဳိးသားေတြနဲ႔ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံတာ ဒါမွမဟုတ္ အေၾကာထဲ မူးယစ္ေဆး၀ါး ထိုးသြင္းတာေတြကေန အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ HIV ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံရတာ တုိးလာေနတယ္လို႔ မစၥ Wilson က ေျပာပါတယ္။

“တျဖည္းျဖည္းခ်င္း အေရအတြက္မ်ားေနတဲ့ပံု ရွိေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီႏႈန္းနဲ႔ ေရာဂါ ကူးစက္တာေတြ ဆက္ျဖစ္ေနဦးမွာပါ။ အမ်ဳိးသမီးအေရအတြက္ အမ်ားႀကီး မုဆိုးမျဖစ္ၾကရ၊ ကေလးေတြအမ်ားႀကီး မိခင္မဲ့ ျဖစ္ၾကရဦးမွာပါ။ ဒါ တကယ့္ကိုဆိုးရြားတဲ့ အေျခအေနတရပ္ျဖစ္ၿပီးေတာ့ က်မတို႔ ဒီမွာေျပာေနတာက သက္ေရာက္မႈ ေလ်ာ့ပါး သက္သာေစမယ့္ အေၾကာင္းပါ။”

ငယ္ရြယ္တဲ့အမ်ဳိးသမီးေတြကို အကာအကြယ္ ပိုေပးႏုိင္ဖို႔အတြက္ သူတို႔ရဲ႕ အသိ ဗဟုသုတ ျမႇင့္တင္ေပးေရးအပိုင္းကို အဓိက ဦးတည္ခ်က္ထားၿပီး အစိုးရ မူ၀ါဒေတြကို ခ်မွတ္သင့္တယ္လို႔ HIV ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံထားရသူ အမ်ဳိးသမီးမ်ား၏ ႏုိင္ငံတကာ အ၀န္းအ၀ိုင္းအဖြဲ႔က Anandi Yuvraj က ေျပာပါတယ္။Yuvraj Act: “အမ်ဳိးသမီးေတြကို တကယ္တမ္း ျမႇင့္တင္ အားေပးတဲ့ေနရာ မွာ ကြာဟခ်က္ႀကီး ရွိေနပါေသးတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ က်မလာတဲ့ အိႏိၵယႏုိင္ငံအပါအ၀င္ ႏုိင္ငံအမ်ားအျပားမွာ အမ်ဳိးသမီးငယ္ေတြနဲ႔ မိန္းကေလးေတြရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျဖည့္စြမ္းေပးမယ့္ အစီအစဥ္မ်ဳိးေတြ မရွိပါဘူး။ အေျခအေနကို အမ်ဳိးသမီးေတြ တကယ္ နားလည္ႏုိင္ေအာင္ ကူညီေပးမယ့္ ဘ၀တသက္တာ ကၽြမ္းက်င္မႈအရည္အခ်င္းဆိုရာ ပညာေရးေတြ၊ လိင္ပညာေပးေရးလို အစီအစဥ္မ်ဳိးေတြ မရွိပါဘူး။”

လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာကိစၥေတြ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးသံုးစြဲမႈေတြေပၚမွာ အေျခခံၿပီး လူေတြကို ရာဇ၀တ္ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြအျဖစ္ သတ္မွတ္ တာ အဆံုးသတ္ဖို႔ လႈပ္ရွားသူေတြက ျဖစ္ေစခ်င္ၾကသလို က်န္းမာေရးနဲ႔ HIV ကုသေရး ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းေတြကို အားလံုး တန္းတူညီမွ် ခံစားခြင့္ရေအာင္ လုပ္ေပးေစခ်င္ၾကပါတယ္။

ဒီအေတာအတြင္းမွာပဲ HIV ေရာဂါဆိုင္ရာ လႈပ္ရွားသူေတြက အေမရိကန္အစိုးရဟာ HIV/AIDS ေရာဂါတုိက္ဖ်က္ေရးအတြက္ ရန္ပံုေငြပမာဏ အမ်ားအျပားပိုၿပီးေတာ့ က်ခံသံုးစြဲဖို႔ ေတာင္းဆိုလိုက္ၾကပါတယ္။

အရင္သမၼတေဟာင္း ေဂ်ာ့ဂ်္ ဒဗလ်ဴ ဘုရွ္လက္ထက္က အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့တဲ့ တကမာၻလံုးမွာ AIDS ေရာဂါတုိက္ဖ်က္ေရး မူ၀ါဒေတြဟာ ဦးစားေပးအျဖစ္ ဆက္ရွိမေနေတာ့ဘူးဆိုၿပီး သူခံစားရတယ္လို႔ အေမရိကန္အေျခစိုက္ AIDS က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေဖာင္ေဒးရွင္းဥကၠ႒ Michael Weinstein က ေျပာပါတယ္။

AIDS ေရာဂါ ကာကြယ္ တုိက္ဖ်က္ေရးဆိုင္ရာ သမၼတရဲ႕ အေရးေပၚအစီအစဥ္ ဒါမွမဟုတ္ PEPFAR လို႔ အတုိေကာက္ေခၚတဲ့ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဆဲ အစီအစဥ္ရဲ႕ တစိတ္တပိုင္းအျဖစ္ ငါးႏွစ္တာကာလအတြင္း ေဒၚလာသန္းေပါင္း ၅၀,၀၀၀ သံုးစြဲသြားမယ္လုိ႔ သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးစဥ္ကာလက အဲဒီတုန္းက အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဘရက္ အိုဘားမားက ေျပာ ခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ PEPFAR က ေတာင္းခံခဲ့တဲ့ရန္ပံုေငြဟာ ေဒၚလာသန္းေပါင္း ၇၀၀၀ ေအာက္ကို ေလ်ာ့ပါေသးတယ္။ သိပ္မၾကာေသးခင္က ဒီအစီအစဥ္စခဲ့ကတည္းကဆိုရင္ ပထမဆံုးအႀကိမ္ သိသိသာသာ တိုးတက္မႈမရွိတာပါပဲ။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ အတြက္ အဆိုျပဳထားတဲ့ ဘ႑ာေရးမွာ တိုးၿပီးတင္ျပထားတာ နည္းနည္းေလးပဲရွိတာေၾကာင့္ Weinstein တို႔လို လႈပ္ရွားသူေတြ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ျဖစ္ၾကရတာပါ။

“လက္ရွိမွာ ဘ႑ာေငြေၾကးအရ အက်ပ္အတည္းေတြ႔တဲ့ အေျခအေနမွာ ေရာက္ေနတယ္ဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ နားလည္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ လုပ္ႏုိင္တာ ႏွစ္ခုရွိတယ္၊ နံပါတ္ တစ္၊ လူ႔အသက္ေတြ ကာကြယ္ေရးကိစၥကို အျမင့္ဆံုး ဦးစားေပးကိစၥအျဖစ္ သတ္မွတ္၊ နံပါတ္ ႏွစ္၊ ဒီအစီအစဥ္ကို ပိုၿပီးေတာ့ စြမ္းရည္ျပည့္ျပည့္နဲ႔ ထိထိေရာက္ေရာက္ျဖစ္ေအာင္လုပ္၊ ဒါပါပဲ။”

ၿပီးခဲ့တဲ့လတုန္းကေတာ့ အေမရိကန္အစိုးရက ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးက႑အတြက္ ေျခာက္ႏွစ္စာ ေဒၚလာသန္းေပါင္း ၆၃,၀၀၀ က်ခံသံုးစြဲမယ္လို႔ ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာျဖင့္ AIDS ေရာဂါ ကာကြယ္ တုိက္ဖ်က္ေရးဆိုင္ရာ သမၼတရဲ႕ အေရးေပၚ အစီအစဥ္ကို အဓိက ေရာဂါႀကီးေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ တုိက္ဖ်က္ေရး အစီအစဥ္ေအာက္မွာ ထည့္သြင္းလိုက္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG