သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ကခ်င္နဲ႔ ရွမ္းစစ္ဆင္ေရးအတြင္း လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား ရွမ္းပါတီ တိုင္တန္းမည္

  • မသင္းသီရိ

ကခ်င္နဲ႔ ရွမ္းစစ္ဆင္ေရးအတြင္း လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား ရွမ္းပါတီ တိုင္တန္းမည္

ရွမ္းျပည္ေတာင္ပိုင္းမွာ ျမန္မာအစိုးရစစ္တပ္နဲ႔ ရွမ္း SSA ေျမာက္ပိုင္းတပ္ဖြဲ႔ေတြၾကား ျဖစ္ပြားေနတဲ့ တုိက္ပြဲေတြအတြင္းမွာ ေဒသခံ အရပ္သားေတြအေပၚ ျမန္မာအစိုးရ စစ္တပ္ဘက္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ေနတာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အခ်က္အလက္ေတြ အတိအက်စံုစမ္းၿပီး ျပည္နယ္အစိုးရကေနတဆင့္ လႊတ္ေတာ္ေတြအထိေရာက္ေအာင္ အဆင့္ဆင့္တင္ျပသြားဖို႔ စီစဥ္ထားတယ္လို႔ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ (SNDP) ကေျပာပါတယ္။ အခု ကခ်င္ျပည္နယ္နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္ဘက္ေတြမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ တိုက္ပြဲေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တျခား တိုင္းရင္းသား ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြကေရာ ဘယ္လို သေဘာထားေတြ ရွိေနပါသလဲ။ အျပည့္စံုကို မသင္းသီရိက တင္ျပထားပါတယ္။

ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္းမွာ ျမန္မာအစိုးရစစ္တပ္နဲ႔ ရွမ္း SSA အဖြဲ႔ေတြၾကား တိုက္ပြဲေတြ ျဖစ္လာတာ ၄ ရက္ရွိလာေနၿပီျဖစ္ၿပီး တိုက္ပြဲအရွိန္ကလည္း ပိုျမင့္လာေနပါတယ္။ ဒီတိုက္ပြဲေတြေၾကာင့္ ရွမ္းျပည္ ေတာင္ပိုင္းက ေဒသခံတိုင္းရင္းသားေတြဟာ ေနရပ္ရင္းေတြကို စြန္႔ခြာ ထြက္ေျပးေနၾကရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားေတြအေပၚမွာ ျမန္မာစစ္တပ္ဘက္က လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ရွိေနတယ္လို႔ က်ားျဖဴပါတီ လို႔ လူသိမ်ားတဲ့ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီက တြဲဖက္အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဦးစိုင္းေမာင္တင္က ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ အခုလက္ရွိ မိုင္းရွဴးနယ္ေပါေ့နာ္။ ထိုင္းပါ ေက်းရြာအုပ္စု၊ ၀မ္ကြမ္းယင္ ဆိုတာ ရွမ္းရြာေလးေပါ့၊ ၿပီးေတာ့ မြန္းခမ္ ဆိုတဲ့ရြာနဲ႔ သာသံပူ ဆိုတဲ့ရြာေတြမွာ အဆိုးဆံုး ျဖစ္ေနပါတယ္။ မုဒိန္းက်င့္တာေတြ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ လူသတ္မႈေတြေပါ့။ ခံရတာ လူတိုင္းလို ျဖစ္ေနတဲ့ေဒသေတြက လူေတြ ရြာသားေတြကေနၿပီးေတာ့ လာၿပီးေတာ့ သတင္းေပးခ်က္အရ တပ္မေတာ္က က်ဴးလြန္တာတဲ့။ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္က က်ဴးလြန္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြလည္း ေတာ္ေတာ္မ်ားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ကို ေသခ်ာစံုစမ္းၿပီးေတာ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ျပန္ပို႔ေပးဖို႔ေပါ့။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ျပည္တြင္းေရးမွာ အဲဒီလို ျပည္တြင္းစစ္ႀကီးကို သံုးတာေတာ့ မသင့္ေလ်ာ္ဘူးလို႔ က်ေနာ့္ရဲ႕ ပုဂၢိဳလ္ေရးအျမင္ေပါ့ေနာ္။ ပါတီအေနနဲ႔ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။”

အခုလို ေဒသခံေတြေျပာျပလာတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို ျပည္႔စံုေအာင္ ထပ္မံစံုစမ္းၿပီးၿပီဆိုရင္ သက္ဆုိက္ရာ ျပည္နယ္၀န္ႀကီးေတြ၊ အစိုးရေတြအထိ တင္ျပသြားမယ္လို႔လည္း ေျပာပါတယ္။

“အဲဒီအခ်က္ေတြ ေသခ်ာရၿပီဆိုရင္ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က သက္ဆိုင္ရာ ၀န္ႀကီးေတြ၊ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ ၀န္ႀကီးေတြနဲ႔ သမၼတေတြကို တင္သြင္းဖို႔ ရွိပါတယ္ခင္ဗ်။ က်ေနာ္ကေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို လိုလားေနၿပီ၊ လုပ္ကိုလုပ္ရေတာ့မယ္လို႔ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ေတာ့ ျမင္ပါတယ္။ ဒီလိုပဲ မလုပ္ဘဲနဲ႔ေတာ့ စစ္မက္ေတြခ်ည္းပဲ ျဖစ္ေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ႏွစ္လည္း ၅၀၊ ၆၀ ေလာက္ ျဖစ္ေနၿပီေနာ္။ တိုက္ပြဲျဖစ္ေနတာ။ က်ေနာ္တို႔ နယ္ျခားမွာသြားၿပီးေတာ့ တိုင္းတပါးနဲ႔ တိုက္ေနတာမဟုတ္ဘူး။ ကိုယ့္ တိုင္းရင္းသားအခ်င္းခ်င္း တိုက္ေနတဲ့ျပႆနာကေတာ့ စားပြဲ၀ိုင္းေပၚမွာ ေဆြးေႏြးသင့္ၿပီလို႔ က်ေနာ္ကေတာ့ ျမင္တယ္။”

ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမုိကရက္တစ္ပါတီ္က တြဲဖက္အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဦးစိုင္းေမာင္တင္ ေျပာျပခဲ့တာပါ။

ကခ်င္ျပည္နယ္ဘက္မွာဆိုရင္လည္း ျမန္မာအစိုးရစစ္တပ္နဲ႔ ကခ်င္လြတ္လပ္ေရးတပ္ဖြဲ႔ (KIA) ၾကား တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ေနတာ အခုဆိုရင္ ၁ လေက်ာ္ရွိေနၿပီျဖစ္သလို ႏွစ္ဘက္ အျပစ္အခတ္ ရပ္ဆဲေရး ညိႇႏႈိင္းမႈေတြကလည္း မေအာင္မျမင္ျဖစ္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုလို တိုင္းရင္းသားေတြရဲ႕ ျပႆနာေတြကို လက္နက္နဲ႔ေျဖရွင္းတာ အားမေပးေပမဲ့ လတ္တေလာမွာ အစိုးရဘက္က လိုအပ္ခ်က္အရလုပ္ေနတာ ျဖစ္ေနတယ္လုိ႔ သူျမင္တဲ့အေၾကာင္း ကရင္ျပည္သူ႔ပါတီက ဦးေစာေစး၀ါးက ေျပာပါတယ္။

“လက္နက္နဲ႔ ျပႆနာေျဖရွင္းမႈကိုေတာ့ အားမေပးပါဘူး။ တခုေတာ့ ရွိတာက အခု ျပည္တြင္းမွာျဖစ္ေနတဲ့ ပစ္ခတ္မႈေတြ၊ တိုက္ပြဲေတြက အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ကိစၥေတြ ျဖစ္တယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာဆိုရင္ အစိုးရအေနနဲ႔ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြကို စိုးမုိးဖို႔လိုတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာပါတယ္လို႔ ေတြ႔ရတယ္။ ရွမ္းျပည္နယ္မွာလည္း အလားတူပဲ သူတို႔ စစ္တိုင္းတခု တိုးခ်ဲ႕ဖြဲ႔စည္းတဲ့ေနရာမွာ သူတို႔တိုင္းရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္အရ သူတို႔လုပ္တယ္လို႔ က်ေနာ္ ယူဆပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဆိုလိုခ်င္တာက ရည္ရြယ္ခ်က္ အေသးအမႊားေလးေတြကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနျခင္းျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးဖို႔ ကိစၥက ေတာ္ေတာ္ေလး ၾကန္႔ၾကာမယ့္သေဘာ ရွိတယ္ေလ။ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ ယံုၾကည္မႈေတြ နားလည္မႈေတြ ေတာ္ေတာ္ေလး ယူရမယ့္သေဘာရွိတယ္။ အဲဒါေတြလည္း အခ်ိန္ေပးရမယ့္သေဘာ ရွိတဲ့အတြက္ ေလာေလာဆယ္ လတ္တေလာလိုအပ္ခ်က္အရ လုပ္ေနယ္လို႔ပဲ က်ေနာ္တုိ႔ ယူဆပါတယ္။”

ကရင္ျပည္သူ႔ပါတီက ဦးေစာေစး၀ါးရဲ႕ အျမင္ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံကို ထူေထာင္ေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအဖို႔ ျပည္ေထာင္စုစိတ္ဓါတ္နဲ႔ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းပါမွ အားလံုးေတာင္းဆိုေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာ အေကာင္အထည္ေပၚလာလိမ့္မယ္လုိ႔ ရခိုင္အမ်ိဳးသားမ်ား တိုးတက္ေရးပါတီရဲ႕ ဥကၠဌ ေဒါက္တာေအးေမာင္က ဆုိပါတယ္။

“ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒမွာလည္း ျပည္ေထာင္စုသမၼတ လို႔သံုးထားတာကိုး။ ဆိုေတာ့ ျပည္ေထာင္စုဆိုတဲ့ သဘာ၀ကို လက္ခံရမယ္။ ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ တပ္မေတာ္ကလည္း တိုင္းရင္းသားေဒသေတြ အေပၚမွာ သေဘာေပါက္ဖို႔လိုတယ္။ တိုင္းရင္းသား ေဒသေတြနဲ႔ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္ ေတာင္းဆိုလာခဲ့တဲ့ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အခြင့္အေရးေတြကိုလည္း သေဘာေပါက္ဖို႔လိုတယ္။ အဲဒီေတာ့ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ေျဖရွင္းႏိုင္လို႔ရတဲ့ဥစၥာကို ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ေျဖကိုေျဖရမယ္။ မၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ဟာေတြ အထူးသျဖင့္ နယ္စပ္ေဒသေတြမွာရွိတဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြ အမ်ားဆံုး ခံေနရတာ က်ေနာ္တို႔ ကိုယ္ေတြ႔ႀကံဳခဲ့ဖူးပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စု ဆိုတာနဲ႔ ေလ်ာ္ညီတဲ့ အသံုးအႏႈန္းနဲ႔ ပီပီသသျဖစ္ေအာင္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးၾကပါ။ ေသြးထြက္သံယိုျဖစ္ေအာင္ ေျဖရွင္းၾကမယ့္အစား က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပါ။ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲပါ။ ကိုယ္ခ်င္းစာနာပါ၊ တိုင္းရင္းသားခ်င္း ကိုယ္ခ်င္းစာနာပါလို႔ပဲ ေျပာခ်င္ပါတယ္။”

ရခိုင္အမ်ိဳးသားမ်ားတိုးတက္ေရးပါတီရဲ႕ ဥကၠဌ ေဒါက္တာ ေအးေမာင္ ေျပာသြားတာပါ။ Geneva Convention လို႔ေခၚတဲ့ ႏုိင္ငံတကာ စစ္နဲ႔သက္ဆုိင္တဲ့ ဥပေဒသေဘာတူညီခ်က္ကို လက္မွတ္ထိုးထားတဲ့ ျမန္မာအစိုးရဟာ အခုလို တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ ထိုးစစ္ေတြ အျပင္းအထန္ လုပ္ေနတာဟာ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒကိုခ်ိဴးေဖာက္ေနတာ ျဖစ္တယ္လို႔လည္း ဥပေဒေရးရာပညာရွင္ေတြက ေထာက္ျပေ၀ဖန္ေနၾကပါတယ္။

XS
SM
MD
LG