သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာႏုိင္ငံ အပါအ၀င္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ႏုိင္ငံေတြမွာ ကေလးသူငယ္ေတြဟာ ေျမဇာပင္ ျဖစ္ေနရတယ္လို႔ မေန႔က ထုတ္ျပန္တဲ့ ကုလသမဂၢရဲ႕ ကေလးသူငယ္နဲ႔ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ကေလးစစ္သား စုေဆာင္းမႈေတြလည္း ဆက္ၿပီး ရွိေနတုန္းပဲလို႔ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ရဲ႕ ကေလးသူငယ္နဲ႔ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေရးရာ အထူးကိုယ္စားလွယ္က သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲမွာ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ အျပည့္အစံုကို မနႏၵာခ်မ္းက တင္ျပေပးထားပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု နယူးေယာက္ခ္ၿမိဳ႕က ကုလသမဂၢ ႐ံုးခ်ဳပ္မွာ ေမလ ၁၁ ရက္ ဗုဒၶဟူးေန႔က ျပဳလုပ္တဲ့ ကေလးသူငယ္နဲ႔ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡမ်ားအေၾကာင္း သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲအတြင္း အထူးကိုယ္စားလွယ္ ရာဒီခါ ကူမာရာဆြာမိ (Radhika Coomaraswamy) က အဲဒီလို ေျပာဆိုခဲ့တာပါ။ ကမၻာတ၀န္းက ပဋိပကၡေပါင္း ၂၂ ခုကို ေစာင့္ၾကည့္ခဲ့ၿပီး အနည္းဆံုး ၁၅ ေနရာေလာက္မွာ စာသင္ေက်ာင္းေတြနဲ႔ ေဆး႐ံုေတြ တိုက္ခုိက္ခံခဲ့ရတာကိုလည္း ဒီအစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ဆိုရင္ေတာ့ အခု အသစ္တက္လာတဲ့ အစိုးရနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ကေလးစစ္သား စုေဆာင္းမႈ ျပႆနာေတြကို ကုလသမဂၢက ေသေသခ်ာခ်ာ ကိုင္တြယ္ ေျဖရွင္းသြားမယ္လို႔ မစ္စ္ ကူမာရာဆြာမိက အခုလို ေျပာခဲ့ပါတယ္။

“ျမန္မာျပည္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကေလးစစ္သားအျဖစ္ သိမ္းသြင္းခံခဲ့ရတဲ့ သူေတြကို ျပန္ၿပီး လႊတ္ေပးဖို႔ ေဆာင္ရြက္ေရး လုပ္ငန္းစီမံခ်က္ေတြ ခ်ႏိုင္ေအာင္ ဆက္ၿပီး ဖိအားေပးေနပါတယ္။ က်မတို႔အေနနဲ႔ သိထားရသေလာက္ ျမန္မာျပည္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲ ၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း ဒီျပႆနာကို ေျဖရွင္းေရး ေရွ႕တိုးၿပီး လုပ္ေဆာင္ဖို႔ ျမန္မာအစုိးရဘက္က အဆင္သင့္ပဲလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း လက္ရွိ အေျခအေနေတြမွာကိုပဲ ကေလးစစ္သား စုေဆာင္းမႈေတြက ဆက္ၿပီး ရွိေနတယ္ ဆိုတာလည္း သိထားပါတယ္။ ILO ကမၻာ့အလုပ္သမား အဖြဲ႕ခ်ဳပ္နဲ႔ တျခား အဖြဲ႕အစည္းေတြကလည္း ကေလးစစ္သား စုေဆာင္းမႈေတြ အဆံုးသတ္ေအာင္ ဆက္ၿပီး ႀကိဳးစားေနၾကပါတယ္။

“ဒီႏွစ္ကုန္ပိုင္းမွာေတာ့ က်မတို႔နဲ႔ ျမန္မာအစိုးရ ပူးေပါင္းၿပီး ကေလးစစ္သား စုေဆာင္းမႈ ပေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေရး စီမံခ်က္ေတြ ခ်သြားႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တခ်ဳိ႕ စစ္သားစုေဆာင္းေရး စခန္းေတြထဲကို သြားၿပီး ဘယ္သူေတြက ကေလးစစ္သားေတြ ျဖစ္ေနသလဲ ဆိုတာကိုလည္း သိႏိုင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ခြင့္ ရလိမ့္မယ္လို႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ထားတယ္။” လို႔ မစ္စ္ ကူမာရာဆြာမိက ေျပာဆိုသြားခဲ့တာပါ။

ဒါ့အျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ စစ္အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္မႈကေန အရပ္သား အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ စနစ္တရပ္ကို ကူးေျပာင္းသြားခဲ့ေပမဲ့လို႔ ဒီလို ကေလးစစ္သား စုေဆာင္းမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အေျခအေနေတြဟာ သိသိသာသာ တိုးတက္လာတာ မေတြ႕ရေသးဘူးလို႔လည္း မစ္စ္ ကူမာရာဆြာမိက ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

အရင္ႏွစ္ေတြက ကုလသမဂၢ အပါအ၀င္ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႕ေတြက ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာေတြမွာဆိုရင္ ဒီလို လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေတြအတြင္း ကေလးသူငယ္ေတြကို အသံုးျပဳမႈဟာ အစိုးရ တခုတည္းက လုပ္ေဆာင္တာ မဟုတ္ဘဲ စစ္အစိုးရနဲ႔ ပဋိပကၡ ျဖစ္ေနတဲ့ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ တခ်ဳိ႕ကလည္း အသံုးျပဳတာ ရွိတယ္လို႔ ေျပာဆိုခဲ့ၾကတာပါ။

ထုိင္းႏုိင္ငံ အေျခစိုက္ ကရင္ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႕ကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တုိင္းရင္းသား အဖြဲ႕ေတြနဲ႔ ျမန္မာစစ္တပ္အၾကား ျဖစ္ပြားေနတဲ့ တိုက္ပြဲေတြအတြင္း ရြာေတြမွာ စာသင္ေက်ာင္းေတြ မီး႐ိႈ႕ဖ်က္ဆီး ခံရတာမ်ဳိး၊ ကေလးငယ္ေတြဟာ မိသားစုနဲ႔အတူ ေဘးလြတ္ရာကို ထြက္ေျပးၾကရတဲ့အတြက္ ပညာမသင္ၾကားႏုိင္မ်ဳိးေတြအျပင္ ေသနတ္သံၾကားတုိင္း ထြက္ေျပးေနၾကရတဲ့ ကေလးငယ္ေတြ အေနနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အရလည္း ထိခိုက္မႈေတြ ရွိတယ္လို႔ ကရင္ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႕ (KHRG) ရဲ႕ နယ္လွည့္ကြင္းဆင္း တာ၀န္ခံ ကိုေစာအဲဘတ္က အခုလို ေျပာပါတယ္။

“ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏုိ၀င္ဘာလ ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးေတာ့ DKBA နဲ႔ နအဖၾကား တုိက္ပြဲေတြ ျဖစ္ေနၾကတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး နယ္စပ္တေလွ်ာက္မွာရွိတဲ့ ေက်ာင္းေတြ အပိတ္ခံရတယ္။ ျပန္ၿပီး မလည္ပတ္ႏုိင္ဘူး။ ေနာက္ ရြာသားတခ်ဳိ႕ ဒီဘက္ကို ေျပာင္းလာရတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ သူတုိ႔ စာေတာ့ ဆက္မသင္ေတာ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္တႏွစ္ အေနနဲ႔ ေက်ာင္းသားရဲ႕ အရည္အခ်င္းကုိ စစ္ဖုိ႔အတြက္ စာေမးပြဲေတြေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ လုပ္ေပးတယ္။ ထုိင္းႏုိင္ငံဘက္လာၿပီး စာေမးပြဲ ျပန္ေျဖတာတို႔၊ အဲဒီလိုမ်ဳိး။

“အခု နယ္စပ္မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ DKBA နဲ႔ နအဖၾကား တုိက္ပြဲေတြမွာ နအဖစစ္တပ္က ရြာထဲကို မ၀င္ခင္ လက္နက္ႀကီးနဲ႔ ထုၿပီးေတာ့မွ ရြာထဲကို ၀င္လာတယ္။ သူတုိ႔၀င္တဲ့ ရြာကို မီး႐ႈိ႕တယ္၊ ေက်ာင္းလည္း မီး႐ႈိ႕ပစ္တယ္။ ကေလးေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေတာ့ ေသနတ္သံၾကားရင္ ေျပးရမယ္ဆုိတာ သူတုိ႔ သိတယ္။ အၿမဲတမ္း ေၾကာက္ေနရတာ။”

ဒီလိုအေျခအေနေတြကို မၾကာခဏ ရင္ဆုိင္လာရတဲ့အတြက္ တခ်ဳိ႕ ကေလးငယ္ေတြဟာ ပညာေရးမွာ စိတ္ပါ၀င္စားမႈ မရွိေတာ့ဘဲ ေက်ာင္းထြက္တာမ်ဳိးေတြအျပင္ ငယ္စဥ္ကတည္းက အခုလို ႀကံဳေတြ႕ေနရတဲ့အတြက္ စိတ္ပုိင္းဆိုင္ရာမွာလည္း ထိခိုက္မႈေတြ ရွိတယ္လို႔ KHRG ရဲ႕ နယ္လွည့္ကြင္းဆင္း တာ၀န္ခံ ကိုေစာအဲဘတ္က ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG