သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကိုဗစ္ကပ္ေဘးနဲ႔ အင္တာနက္လြတ္လပ္ခြင့္


အသံအဖြဲ႕ အမႈဆာင္ဒါ႐ိုက္တာ ေမာင္ေဆာင္းခ
ကိုဗစ္ကပ္ေဘးနဲ႔ အင္တာနက္လြတ္လပ္ခြင့္
please wait

No media source currently available

0:00 0:13:21 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ကိုဗစ္ကပ္ေဘး၊ စစ္ေဘးသင့္ေနတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ အင္တာနက္ကို ဆက္လက္ကန႔္သတ္ထားဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အက်ပ္အတည္းကာလမွာ အင္တာနက္ လြတ္လပ္ခြင့္ရွိဖို႔ ဘယ္ေလာက္ အေရးႀကီးပါလဲ။ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ လႈပ္ရွားတဲ့ အသံအဖြဲ႕ အမႈဆာင္ဒါ႐ိုက္တာ ေမာင္ေဆာင္းခကို ကိုေအာင္လြင္ဦး က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ မဂၤလာပါခင္မ်ား။ ဒီေန႔ေဆြးေႏြးခန္းမွာေတာ့ ကိုဗစ္ကပ္ေဘးအႏၱရာယ္နဲ႔ စစ္ေဘးဒဏ္ပါသင့္ေနတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ အင္တာနက္ေတြ ကန္႔သတ္ထားတဲ့အတြက္ ဘယ္လိုအက်ဳိးဆက္ေတြ ရိွႏိုင္သလဲဆိုတာကို ေဆြးေႏြးဖို႔အတြက္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္အေရး လႈပ္ရွားေနတဲ့ အသံအဖြဲ႔အမႈေဆာင္ဒါရိုက္တာ ေမာင္ေဆာင္းခကို ဖိတ္ေခၚထားပါတယ္။

ဒီတပတ္ထဲမွာပဲ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ အင္တာနက္ဝန္ေဆာင္မႈေတြ အျပည့္အဝျပန္ဖြင့္ေပးဆုိၿပီး ကိုေဆာင္းခတို႔ အသံအဖြဲ႔က တိုက္တြန္းလိုက္တာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ ကိုဗစ္ ကူးစက္မႈေတြ တိုးလာေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ျပန္ဖြင့္ေပးဖို႔ လိုတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ တိုက္တြန္းထားတာကို ေတြ႔ပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ကိုေဆာင္းခတို႔အေနနဲ႔ လက္ရိွမွာ အင္တာနက္ဝန္ေဆာင္မႈေတြ အျပည့္အဝ မရရိွတဲ့အေပၚမွာ ဘာကိုအဓိက စိုးရိမ္ေနတာလဲ။

ေျဖ ။ ။ ဒီေန႔ပဲ ကိုဗစ္-၁၉ နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေတြ႔ရိွခ်က္ေတြကို က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနက ထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ေနရာမွာ ေရာဂါပိုး ေတြ႔ရိွသူ အေယာက္ (၇၀) ရိွတာကို ေတြ႔ရတယ္။ အဲဒီအေယာက္ (၇၀) မွာ ဘယ္ၿမိဳ ႔နယ္ေတြကလဲဆိုတာကို က်ေနာ္တုိ႔ လိုက္စစ္လိုက္ေတာ့ ယေန႔အခ်ိန္အထိ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ အင္တာနက္ပိတ္ထားတဲ့ ၿမိဳ ႔နယ္ (၈) ၿမိဳ ႔နယ္ထဲက (၆) ၿမိဳ ႔နယ္မွာ ကိုဗစ္လူနာ ရိွေနၿပီ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီ (၆) ၿမိဳ ႔နယ္ေတြက ေျမာက္ဦး၊ ေမာင္းေတာ္၊ ေျမပံု၊ မင္းျပား၊ ေက်ာက္ေတာ္၊ ဘူသီးေတာင္ တို႔ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီ (၆) ၿမိဳ ႔နယ္မွာ ကိုဗစ္လူနာေတြ ရိွေနၿပီဆိုေတာ့ အဲဒီလို ကိုဗစ္လူနာ ရိွေနၿပီအေျခအေနမ်ဳိးမွာ လူထုဟာ သတင္းအခ်က္အလက္ကို အခ်ိန္နဲ႔တေျပညီ ရရိွေနဖို႔အတြက္ လိုအပ္တယ္။

အဲဒီလိုမဟုတ္ရင္ ဒီလိုကူးစက္မႈႏႈန္းဟာ ဒီလိုအရမ္းျမန္တဲ့ ပိုးရိွေနတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ တၿမိဳ ႔လံုးကိုေတာင္ ပံ် ႔ႏံွ႔သြားႏိုင္တယ္။ ေျပာခ်င္တာက ဒီပိုးကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ဖို႔ဆိုရင္ က်ိန္းေသတာက အစိုးရက အင္တာနက္ကို 4G အျပည့္အဝ ျပန္ေပးဖို႔ လိုအပ္တယ္။ ဒါက လူထုမွာတင္ အခက္ေတြ႔တာ မဟုတ္ဘူး။ အစိုးရမွာလည္း ဒီပိုးကို ထိန္းခ်ဳပ္ေရး လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ကိစၥရပ္ေတြမွာ အင္တာနက္ ေကာင္းေကာင္းမရတဲ့အတြက္ အခက္ေတြ႔ေနမယ္ဆိုတာကို ခန္႔မွန္းလို႔ ရပါတယ္။ ဒီအေျခအေနေတြကို ေသခ်ာသံုးသပ္ၿပီးေတာ့ အင္တာနက္အျပည့္အဝ ျပန္ေပးဖို႔ လိုအပ္တယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ လူထုရဲ ႔ က်န္းမာေရးေပၚမွာ ပိုစိုးရိမ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

တဘက္မွာလဲ ျပည္တြင္းစစ္ ရိွတယ္။ အခ်ိန္မေရြး ကိုယ့္အိမ္ေပၚကို လက္နက္ႀကီး က်ႏိုင္တယ္။ အဲဒီလို အေျခအေနမ်ဳိးမွာ ေရာဂါပိုးကလည္း ရိွေနျပန္၊ ပ်ံ ႔ႏံွ႔မႈကလည္း ရိွေနႏိုင္တဲ့အခါမွာ အင္တာနက္သာ ရမယ္ဆိုရင္ လူထုက သူတုိ႔အခက္အခဲေတြကို တင္ျပႏုိင္မယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အစိုးရဘက္က ထုတ္ျပန္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို အခ်ိန္နဲ႔တေျပညီ ရႏိုင္ၿပီးေတာ့ ပိုးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေရွာင္ရမယ့္က်ဥ္ရမယ့္အပိုင္းေတြကို လူထုက ပိုၿပီးနားလည္သြားၿပီးေတာ့ လူထုက်န္းမာေရးအတြက္ ပိုၿပီးအေရးႀကီးတယ္လို႔ က်ေနာ္ျမင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ အင္တာနက္မရတဲ့အတြက္ ေကာလာဟလေတြ သတင္းမွားေတြ ပ်ံ ႔ႏံွ႔မွာကို စိုးရိမ္တဲ့အသံေတြကိုလည္း ၾကားရပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီလိုျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အႏၱရာယ္ေကာ ဘယ္ေလာက္မ်ား ရိွေနသလဲ။

ေျဖ ။ ။ က်ိန္ေသတာေပါ့ က်ေနာ္တို႔က အင္တာနက္ မရိွတဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တုိ႔က အစိုးရစာမ်က္ႏွာေတြ၊ ဝန္ႀကီးဌာန ေၾကညာခ်က္ေတြ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ရဲ ႔ Facebook စာမ်က္ႏွာေတြမွာ ေျပာဆိုခ်က္ေတြကို လူထုက လြယ္လင့္တကူ ဝင္ၾကည့္လို႔ မရဘူး။ မၾကည့္လို႔ မရဘူးဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဖုန္းနဲ႔ဆက္ၿပီးေမးလို႔ ရသလားဆိုေတာ့လဲ အဲဒီလို အေျခအေနမ်ဳိးလဲ မရိွျပန္ဘူး။ အဲဒီိလို အေျခအေနမ်ဳိး မရိွတဲ့အခါၾကေတာ့ ျပည္သူလူထုဟာ ေကာလာဟလတစ္ခု ပ်ံ ႔သြားၿပီဆိုရင္ ဒါဟာ ေကာလာဟလလား၊ သတင္းအမွန္လား ဆိုတာကို ျပန္ၿပီးေတာ့ အတည္ျပဳဖို႔အတြက္ အခက္အခဲ ရိွပါတယ္။ တကယ္လို႔သာ က်ေနာ္တို႔ အင္တာနက္သာ ရရိွေနမယ္ဆိုရင္ လူထုဟာ ဒီသတင္းမွန္၊ မမွန္ကို အေစာကေျပာတဲ့ Social Media ကို သံုးၿပီးေတာ့လည္းေကာင္း၊ Website ေတြကို ဝင္ၾကည့္ၿပီေသာ္လည္းေကာင္း သက္ဆိုင္ရာ တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈ အျပည့္အဝရိွတဲ့ သတင္းဌာနေတြမွာ ဒါမ်ဳိးတင္ထားလား။ မထင္ထားဘူးလား။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ သတင္းဌာနတစ္ခုကပဲ တင္တာလား။ အမ်ားႀကီး အကုန္လံုးက တင္ထားသလားဆိုတာေလး - လိုက္ၿပီးေတာ့ စစ္ေဆးၿပီးေတာ့ ဒါဟာ အတည္ျဖစ္လား၊ ေကာလာဟလကို အတည္ျပဳႏိုင္မယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ က်ိန္းေသတာေတာ့ ေကာလာဟလ က ဘယ္အခ်ိန္မ်ဳိးမဆို ပ်ံ ႔ႏိုင္တယ္။ အခုဆို ကိုဗစ္-၁၉ ကာလမွာ လူထုက စိုးရိမ္မႈေတြ ျမွင့္တက္ၿပီးေတာ့ တခါတေလမွာ လိုတာထက္ပိုၿပီးေတာ့ ခ်ဲ ႔ကားေျပာဆိုတာေတြလဲ ရိွႏိုင္တယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိးပဲ - အဲဒါေတြထက္ ထူးတာက ေရြးေကာက္ပြဲကလဲ နီးလာတဲ့အေျခအေနမ်ဳိးမွာ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေကာလာဟလေတြ၊ မဟုတ္တန္ရာ ေျပာတဲ့ဟာေတြ။ ဒါမ်ဳိးေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ လူထုဟာ အျပန္အလွန္စစ္ေဆးဖို႔၊ အခ်ိန္ေတြေပးဖို႔ - အဲဒီလို အေျခအေနေတြေပးဖို႔ လိုတယ္။ အခ်ိန္ေပးဖို႔ဆိုရင္ က်ိန္းေသ အင္တာနက္ ရိွမွ ရမယ္လို႔ က်ေနာ္ ျမင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ တစ္ခုရိွတာက အင္တာနက္ကေန သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ မရလို႔။ ေကာလာဟလနဲ႔ သတင္းမွား အႏၱရာယ္ကို စိုးရိမ္ရတယ္ဆိုေပမယ့္ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ လူမႈကြန္ရက္ေတြမွာလဲ ေကာလာဟလနဲ႔ သတင္းအမွားေတြက ပ်ံ ႔ႏံွ႔ေလ့ ရိွတယ္ဆိုေတာ့ အႏၱရာယ္ ကင္းႏုိင္ပါ့မလား။

ေျဖ ။ ။ ႀကိမ္းေသတာက အင္တာနက္ ရိွရိွ၊ မရိွ သတင္းအမွား ပ်ံ ႔ႏံွ႔မႈက က်ိန္းေသ ရိွေနတယ္တယ္။ ဒါေပမဲ အဲဒီသတင္းအမွားေတြ - အခုန ေကာလာဟလေတြ ဒါေတြေပၚမွာ ျပန္ၿပီးေတာ့ စစ္ေဆးၿပီးေတာ့၊ အတည္ျပဳခ်က္ ရယူဖို႔ အထူးသျဖင့္ အေစာနကေျပာတဲ့ ရခိုင္ဘက္မွာဆိုရင္ လူမ်ဳိးေရးကိစၥေတြ ရိွမယ္။ တိုက္ပြဲေတြ ရိွမယ္။ ဒါမ်ဳိးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြဆိုရင္ လူထုဟာ အတည္ျပဳခ်က္ရယူဖို လိုအပ္တယ္။ ဒီေန႔ဟာ အဲဒီမွာ တုိက္ပြဲျဖစ္မွာမို႔ ေျပာမယ္ - အဲဒီဖ်က္ဆီးမႈကို - အစိုးရဘက္ကေနျဖစ္ေစ၊ စစ္တပ္ဘက္ကျဖစ္ေစ ဆက္သြယ္အေၾကာင္းၾကားတာ။ အဲဒီသတင္းက ဟုတ္လား၊ မဟုတ္လား ဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ရြာကေန တိမ္ေရွာင္ေပးရမလား။ ဒါမ်ဳိးေတြကအစ အဲဒီအခ်က္အလက္ေတြက မွန္ကန္၊ ျမန္ဆန္ေနဖို႔ လိုအပ္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ေကာလာဟလက ၾကားလိုက္တဲ့အေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ ဟိုဘက္ေျပးပါအံုး၊ ဒီဘက္ေျပးပါအံုးဆိုရင္ လူထုက ပိုမိုၿပီးေတာ့ ကသိလင္တ ႏိုင္မယ္လို႔ က်ေနာ္တုိ႔က ျမင္တယ္။

အဲဒီေတာ့ အင္တာနက္ ရိွေနျခင္းက အေစာကေျပာတဲ့ သံသယေတြ၊ ေကာလာဟလေတြကို ျပန္ၿပီးေတာ့ စစ္ေဆးႏုိင္မယ္။ အဲဒါေတြကို ျပန္ၿပီးေျဖေဖ်ာက္လို႔ ရႏိုင္မယ္။ မရိွတာကၾကေတာ့ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေကာလာဟလေတြကို အမွန္လား၊ အမွားလား ဆိုတာကို ျပန္စစ္ႏုိင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းကို လူထုကို ေပးမထားဘူးလို႔ က်ေနာ္ ျမင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ အခုဆိုရင္ ေရာဂါကူးစက္မႈေတြ တိုးလာတာနဲ႔အမွ် က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနကလဲ သတင္းေတြကို ေတာက္ေလွ်ာက္ထုတ္ျပန္ေပးေနပါတယ္။ ဒီလိုသတင္းေတြကိုပဲ အစိုးရရဲ ႔ ရုပ္ျမင္သံၾကားေတြ၊ ေရဒီယိုေတြကေန ျပန္ၿပီးေတာ့ ထုတ္လႊင့္ေပးေနတာေတြ ရိွပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီလို အစိုးရမီဒီယာေတြက သတင္းထုတ္ျပန္ေနတာနဲ႔ အင္တာနက္ကရတဲ့ သတင္းေတြနဲ႔ ဘာေတြမ်ား ကြာေနလို႔လဲ။ အင္တာနက္ အဆက္အသြယ္ရဖို႔ ဘာေၾကာင့္ေျပာေနရတာလဲ။

ေျဖ ။ ။ အားလံုးသိၾကတဲ့အတုိင္းပဲ ရုပ္ျမင္သံၾကားနဲ႔ ေရဒီယို ဆိုတာက Traditional Media အျဖစ္နဲ႔ က်န္ခဲ့ၿပီ။ က်ေနာ္တုိ႔က ဒီဘက္ Digital ေခတ္မွာ Digital Media ေတြကပဲ လူေတြအတြက္ အားထားစရာ ျဖစ္လာတယ္။ သတင္းအခ်က္အလက္ လ်င္ျမန္စြာ စီးဆင္းႏိုင္မႈ။ ေနာက္တခါ အခ်ိန္နဲ႔တေျပညီ သတင္းရရိွႏိုင္မႈ၊ ေနာက္ လူတုိင္းဟာ ဆိုရွယ္မီဒီယာကို သံုးၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ရဲ ႔စိုးရိမ္မႈေတြ၊ ဒါမွမဟုတ္ ဒီလိုအေျခအေနမ်ဳိးမွာ ကိုယ့္ရဲ ႔နစ္နာမႈေတြကို ဖြင့္ဟေဖာ္ထုတ္ႏိုင္မႈမွာ Digital Media နဲ႔ ေရဒီယို၊ ရုပ္ျမင္သံၾကားတို႔နဲ႔ဆို အမ်ားႀကီးကြာသြားတယ္။ ေနာက္တခုက ကိုဗစ္-၁၉ နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သတင္းေတြဆိုရင္ ျပည့္ျပည့္စံုစံု အခ်ိန္မေရြး ျပန္ၾကည့္လို႔ရတာက ဆိုရွယ္မီဒီယာမွာပဲ ရိွတယ္။ လူတိုင္းက အၿမဲတမ္း TV ေရွ ႔မွာ ထိုင္ၾကည့္ေနဖို႔က မျဖစ္ႏုိင္ဘူး။ ေနာက္တခုက ေစာေစာကေျပာခဲ့သလိုပဲ တကယ့္တကယ္ ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ TV ေတြ ရိွရဲ ႔လားေပါ့ ဆိုတဲ့ စုိးရိမ္မႈေတြ ရိွတယ္။ က်ိန္းေသတာကေတာ့ ေရဒီယို၊ ရုပ္ျမင္သံၾကားေတြက လူထုအတြက္ လံုေလာက္ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္ကို ေပးႏုိင္လိမ့္မယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔က မျမင္ဘူး။ အထူးသျဖင့္ ေပးႏုိင္ခဲ့ရင္ေတာင္မွ ဒါဟာ ကိုဗစ္-၁၉ လို အေရးႀကီး အခ်က္အလက္ေတြ လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ စီးဆင္းဖို႔ဆိုရင္ ေရဒီယို၊ ရုပ္ျမင္သံၾကားတို႔က လံုးဝအလုပ္မျဖစ္ေတာ့ဘူး။ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ေခတ္မွာ လူတုိင္းက အင္တာနက္အျပည့္အဝ ရရိွဖို႔၊ တခ်ိန္နဲ႔တေျပညီ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ရရိွဖို႔အတြက္ ပိုၿပီးေတာ့ အေရးႀကီးတယ္။ ဒါမွသာလွ်င္ သူတုိ႔ရဲ ႔ အသက္အုိးအိမ္ စည္စိမ္လံုၿခံဳမႈ၊ သူတုိ႔ရဲ ႔ က်န္းမာေရးအတြက္ကို အေထာက္အကူ ျဖစ္မယ္လို႔ က်ေနာ္ျမင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ ရခိုင္နဲ႔ ခ်င္းျပည္နယ္ ၿမိဳ ႔တခ်ဳိ ႔မွာ အင္တာနက္ေတြ လံုးဝပိတ္ထားတုန္းကလဲ လူေတြ ဒုကၡေရာက္မယ့္ အေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စိုးရိမ္သံေတြ ထြက္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလို လံုးဝပိတ္ထားတုန္းကေရာ ေဒသခံေတြအတြက္ ထိခိုက္ဆံုးရႈံးမႈေတြထဲ ထင္သာျမင္သာ ဘာေတြမ်ား ေတြ႔ခဲ့ရသလဲ။

ေျဖ ။ ။ ၂၀၁၈ ဒီဇင္ဘာကေန ၂၀၁၉ ဒီဇင္ဘာအထိဆိုရင္ တုိက္ပြဲေတြေၾကာင့္ ဒဏ္ရာရတဲ့လူ (၁၉၉) ဦး ရိွခဲ့ၿပီး၊ ေသဆံုးခဲ့သူ အေယာက္တစ္ရာေက်ာ္ ၁၀၁ ဦး ရိွတယ္။ ၂၀၂၀ ဇန္နဝါရီလကေန ၂၀၂၀ ေမအထိ အင္တာနက္ဖ်က္ထားတဲ့ ကာလအတြင္း ဒဏ္ရာရရိွသူ အေယာက္ (၃၆၀ ေက်ာ္ ရိွၿပီး ေသတဲ့လူက အေယာက္ (၅၀) ေက်ာ္ ရိွလာတာကို ေတြ႔ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဆိုလိုခ်င္တာက အင္တာနက္ ျဖတ္ထားတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ တိုက္ပြဲေတြ ပိုၿပီးေတာ့ ျဖစ္တာကို ေတြ႔ရယ္။ တိုက္ပြဲက နည္းသြားတာ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ တိုက္ပြဲက ပုိၿပီးမ်ားလာ အင္တာနက္ ျဖတ္ထားတဲ့ကာလမွာ။ ေနာက္တခုက လူ ေသဆံုးမႈ၊ လူထုထိခိုက္ဒက္ရာ ရရိွမႈ ပိုမ်ားတယ္။ တကယ္လို႔ အင္တာနက္ဖ်က္ထားတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ ျပည္သူေတြက တုိိက္ပြဲေတြၾကား ပိတ္မိတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဒါမွမဟုတ္ ဒဏ္ရာရတာပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဒါမ်ဳိးကို လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ ကယ္ဆယ္ကုသႏုိင္မႈဆိုရင္ ဆက္သြယ္ေရးေကာင္းဖို႔ လိုအပ္တယ္။

အဲဒီိလို ေကာင္းဖို႔က ဖုန္းလိုင္းတင္ မဟုတ္ဘဲ။ အင္တာနက္လိုင္ေတြ။ ဒီလိုထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရတာတင္မဟုတ္ဘဲ အျခားေသာနစ္နာမႈေတြဆိုရင္ လူထုက သူတို႔ရဲ ႔ အေျခအေနကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုဖို႔၊ ဒါမွမဟုတ္ရင္ တခါတေလၾကာေတာ့ အဲဒီလို ရခိုင္ဒီေဒသဘက္မွာ သတင္းမီဒီယာေတြ ဝင္ေရာက္သတင္းရယူခြင့္ကို အကန္႔အသတ္ ရိွေနတာ ရိွတယ္။ အဲဒီေတာ့ လူထုကိုယ္တိုင္ကပဲ သူတို႔ဟာ သတင္းမီဒီယာလုပ္ ဒီအေျခအေနကို သူတုိ႔ကိုယ္တိုင္ ဆိုရွယ္မီဒီယာကို အသံုးျပဳၿပီးေတာ့ အျခားလူေတြသိေအာင္၊ ႏိုင္ငံတကာသိေအာင္၊ မီဒီယာသိေအာင္ ေျပာဆိုရတာမ်ဳိးေတြ ရိွတယ္။ ဆိုေတာ့ အင္တာနက္ ပိတ္ထားတဲ့အတြက္ လူထုေသဆံုးမႈဟာ ပိုၿပီးေတာ့ မ်ားလာတယ္။ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရမႈ ပိုမ်ားလာတယ္။

ေနာက္တခါ ထင္သာျမင္သာ ကိစၥဆိုရင္ ဥပမာ ပုေဏးကၽြန္းက ေက်ာက္စိတ္ရြာမွာဆိုရင္ ေဒသခံ (၅) ဦးကို စစ္တပ္ကေန ဒီေဒသခံ (၅) ဦးက AA နဲ႔ ဆက္သြယ္တယ္ဆုိၿပီးေတာ့ စစ္တပ္က သူတို႔ကို ဖမ္းဆီးၿပီးေတာ့ ေရယာဥ္ေပၚမွာ ရိုက္ႏိုက္ခဲ့တဲ့ ကိစၥဆိုရင္ ဒါက လူသိရွင္ၾကား ေပါက္လမယ့္ကိစၥ ျဖစ္ပါတယ္။ ပံုမွန္အားျဖင္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီလိုကိစၥေတြက ႏိွပ္စက္ခံရမႈနဲ႔ ၿပီသြားတယ္။ ႏိွပ္စက္လို႔ ေသသြားရင္လဲ ဒီအတုိင္း အေလာင္းျပန္ပို႔လိုက္တယ္။ အေလာင္းကို အစေဖ်ာက္လိုက္တယ္။ ဒါမ်ဳိးနဲ႔ပဲ ၿပီသြားတယ္ေပါ့။ အဲဒီကိစၥမွာဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္က ဗီဒီယို Record လုပ္ထားၿပီးေတာ့ အင္တာနက္ကရတဲ့ အေျခအေနတခုရတဲ့ ေန႔မွာ အဲဒါကို တင္လိုက္တယ္။ အဲဒါက ပ်ံ ႔သြားတဲ့အတြက္ တပ္မေတာ္ရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြက ေပၚေပၚတင္တင္ ပိုျဖစ္လာတယ္။ အဲဒီေတာ့ အင္တာနက္ပိတ္ထားတဲ့အတြက္ လုပ္ခ်င္ရာ လုပ္ခြင့္ရတယ္။ အဲဒီလိုအေျခအေနကို လူထုက ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ မရိွဘူး။ အဲ့ဒါေတြကို သူတို႔က ကြယ္ဝွက္ထားလို႔ ရတယ္။

အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔ စဥ္းစားခ်က္က အင္တာနက္ ျဖတ္ထားတာက အမ်ားျပည္သူ အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ဆိုေပမယ့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို မ်က္ကြယ္ျပဳလို႔ရေအာင္။ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို ဘယ္သူကပမွ ေဖာ္ထုတ္စစ္ေဆးလို႔ မရေအာင္ ျပဳလုပ္ထားတယ္လို႔ က်ေနာ္တုိ႔ သံသယဝင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ အခုကေတာ့ အင္တာနက္ေတြေတာ့ ျပန္ဖြင့္လိုက္လိုက္ပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ အရင္လို ျမန္ႏႈန္းျမင့္ 4G မဟုတ္ဘဲ ၂ GB ပဲ ရတဲ့အတြက္ အင္တာနက္က သံုးမရသေလာက္ပါ။ ဆိုေတာ့ ဒီလို အင္တာနက္ဝင္ေဆာင္မႈ ေတြ အျပည့္မရတဲ့အတြက္ ကိုဗစ္လို က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ အေရးႀကီးတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ မရႏိုင္ဆံုး အဓိက ဒုကၡရႏိုင္သူေတြက ဘယ္လိုလူမ်ဳိးေတြ ျဖစ္ႏုိင္မလဲ။

ေျဖ ။ ။ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ဳိးမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ လူထုကပဲ ဒုကၡအမ်ားဆံုး ေရာက္တာပဲ။ စစ္တပ္နဲ႔ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ေတြ ျဖစ္တယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ လူထုက ထြက္ေျပးရ၊ တိမ္ေရွာင္ရ၊ အိုးပစ္အိမ္ပစ္ လုပ္ရေပါ့။ ဒီလို ကိုဗစ္ကာလမွာလဲ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကူးစက္ခံရတာ ျပည္သူလူထုေတြႀကီးပဲ ျဖစ္တယ္။ ဆိုတဲ့အခါၾကေတာ့ က်ေနာ့္ဘက္က လူ႔အခြင့္အေရး ရႈေထာင္အရေကာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္အေပၚ ျပတ္ျပတ္သားသား ေျပာႏိုင္တာက အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္မႈကို ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ဳိးမွာမွ မလုပ္ရဘူး။ ဒီလိုမ်ဳိး ကိုဗစ္-၁၉ လို ကူးစက္မႈႏႈန္းျမန္တဲ့ ကပ္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ ပိုလို႔ေတာင္ မလုပ္သင့္ေသး။ ဒါက လူထုကို ရက္စက္ရာေရာက္တယ္။ လူထုအေပၚမွာ မငဲ့ကြက္ဘဲနဲ႔ လူထုအက်ဳိးစီးပြားကို မ်က္ကြယ္ျပဳရာ ေရာက္တယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔က ျမင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ဳိးမွာျဖစ္ျဖစ္ အစိုးရဘက္ကေတာ့ ေျပာတာက လံုၿခံဳေရးအေၾကာင္းျပတယ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ အမ်ားျပည္သူအက်ဳိးစီးပြား စကားလံုးလွလွေတြ သံုးတယ္ေပါ့။ တကယ့္တကယ္ အေျခအေနမွာၾကေတာ့ ေျမျပင္မွာ အင္တာနက္ပိတ္ထားလို႔၊ အင္တာနက္ ျဖတ္ထားလို႔၊ ျမန္ႏႈန္းေလွ်ာ့ထားလို႔ ဆိုၿပီးေတာ့ လူထုရဲ ႔ အက်ဳိးစီးပြားက ပိုေကာင္းလာတယ္ ဆိုတာမ်ဳိးကိုေတာ့ တစ္ခုမွ မေတြ႔ရဘူး။ လူထုအက်ဳိးစီးပြား ပိုၿပီးဆုတ္ယုတ္လာတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံရမႈေတြ ပိုမ်ားလာတယ္။ ဒီလို ကိုဗစ္ကာလမွာ ေက်ာင္းမတက္ရဘူး။ ဒါမွမဟုတ္ အျပင္တန္းေတြ တက္လို႔မရဘူး။ လူတုိင္းဟာ တျခားနယ္ေျမေဒသမွာ အင္တာနက္ ရတယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔က Online ကေန ပညာသင္ယူေနၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ အင္တာနက္ ပိတ္ထားတဲ့ ေဒသက လူေတြၾကေတာ့ အဲဒီလိုမ်ဳိး ပညာသင္ခြင့္ Online ကေန ပညာသင္ယူခြင့္။ ဒါေတြလဲ ဆံုးရႈံးတယ္။ ေနာက္တခုက တခ်ဳိ ႔ေတြဆိုရင္ အမ်ဳိးသမီး အိမ္တြင္းမွာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ႀကံဳေနရတယ္။ အဲဒီလို အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မႈ ႀကံဳရတဲ့အခါမွာ သူတုိ႔ရဲ ႔ အေျခအေနေတြကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုဖို႔၊ အကူအညီလွမ္းေတာင္းဖို႔ အင္တာနက္ေတြရဖို႔ လိုျပန္တယ္။

အဲဒါမ်ဳိးေတြက ဒီလိုစစ္ပြဲ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ ေဒသေတြမွာ အမ်ားႀကီးရိွတယ္။ အဲဒါေတြအတြက္ကို အစိုးရဘက္က ထည့္သြင္းမစဥ္းစားခဲ့ဘူးလို႔ က်ေနာ္တုိ႔က ျမင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ အခုလို အခ်ိန္ေပးၿပီး ေဆြးေႏြးခဲ့တဲ့ အသံအဖြဲ႔ရဲ ႔ အမႈေဆာင္ဒါရိုက္တာ ေမာင္ေဆာင္းခနဲ႔ နားဆင္ေနၾကတဲ့ ပရိသတ္ေတြအားလံုးကိုလည္း ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ က်ေနာ္ ေအာင္လြင္ဦးပါ။

==Unicode==

ကိုဗစ်ကပ်ဘေး၊ စစ်ဘေးသင့်နေတဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အင်တာနက်ကို ဆက်လက်ကန့်သတ်ထားဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အကျပ်အတည်းကာလမှာ အင်တာနက် လွတ်လပ်ခွင့်ရှိဖို့ ဘယ်လောက် အရေးကြီးပါလဲ။ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့် လှုပ်ရှားတဲ့ အသံအဖွဲ့ အမှုဆာင်ဒါရိုက်တာ မောင်ဆောင်းခကို ကိုအောင်လွင်ဦး က ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါတယ်။

မေး ။ ။ မင်္ဂလာပါခင်များ။ ဒီနေ့ဆွေးနွေးခန်းမှာတော့ ကိုဗစ်ကပ်ဘေးအန္တရာယ်နဲ့ စစ်ဘေးဒဏ်ပါသင့်နေတဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အင်တာနက်တွေ ကန့်သတ်ထားတဲ့အတွက် ဘယ်လိုအကျိုးဆက်တွေ ရှိနိုင်သလဲဆိုတာကို ဆွေးနွေးဖို့အတွက် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်အရေး လှုပ်ရှားနေတဲ့ အသံအဖွဲ့အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ မောင်ဆောင်းခကို ဖိတ်ခေါ်ထားပါတယ်။

ဒီတပတ်ထဲမှာပဲ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုတွေ အပြည့်အဝပြန်ဖွင့်ပေးဆိုပြီး ကိုဆောင်းခတို့ အသံအဖွဲ့က တိုက်တွန်းလိုက်တာကို တွေ့ရပါတယ်။ အထူးသဖြင့်ကတော့ ကိုဗစ် ကူးစက်မှုတွေ တိုးလာနေတဲ့အချိန်မှာ ပြန်ဖွင့်ပေးဖို့ လိုတယ်ဆိုပြီးတော့ တိုက်တွန်းထားတာကို တွေ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ ကိုဆောင်းခတို့အနေနဲ့ လက်ရှိမှာ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုတွေ အပြည့်အဝ မရရှိတဲ့အပေါ်မှာ ဘာကိုအဓိက စိုးရိမ်နေတာလဲ။

ဖြေ ။ ။ ဒီနေ့ပဲ ကိုဗစ်-၁၉ နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်လိုက်တဲ့နေရာမှာ ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူ အယောက် (၇၀) ရှိတာကို တွေ့ရတယ်။ အဲဒီအယောက် (၇၀) မှာ ဘယ်မြို့နယ်တွေကလဲဆိုတာကို ကျနော်တို့ လိုက်စစ်လိုက်တော့ ယနေ့အချိန်အထိ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အင်တာနက်ပိတ်ထားတဲ့ မြို့နယ် (၈) မြို့နယ်ထဲက (၆) မြို့နယ်မှာ ကိုဗစ်လူနာ ရှိနေပြီ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီ (၆) မြို့နယ်တွေက မြောက်ဦး၊ မောင်းတော်၊ မြေပုံ၊ မင်းပြား၊ ကျောက်တော်၊ ဘူသီးတောင် တို့ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီ (၆) မြို့နယ်မှာ ကိုဗစ်လူနာတွေ ရှိနေပြီဆိုတော့ အဲဒီလို ကိုဗစ်လူနာ ရှိနေပြီအခြေအနေမျိုးမှာ လူထုဟာ သတင်းအချက်အလက်ကို အချိန်နဲ့တပြေညီ ရရှိနေဖို့အတွက် လိုအပ်တယ်။

အဲဒီလိုမဟုတ်ရင် ဒီလိုကူးစက်မှုနှုန်းဟာ ဒီလိုအရမ်းမြန်တဲ့ ပိုးရှိနေတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ တမြို့လုံးကိုတောင် ပံျ့နံှ့သွားနိုင်တယ်။ ပြောချင်တာက ဒီပိုးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ဆိုရင် ကျိန်းသေတာက အစိုးရက အင်တာနက်ကို 4G အပြည့်အဝ ပြန်ပေးဖို့ လိုအပ်တယ်။ ဒါက လူထုမှာတင် အခက်တွေ့တာ မဟုတ်ဘူး။ အစိုးရမှာလည်း ဒီပိုးကို ထိန်းချုပ်ရေး လုပ်ဆောင်နေတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေမှာ အင်တာနက် ကောင်းကောင်းမရတဲ့အတွက် အခက်တွေ့နေမယ်ဆိုတာကို ခန့်မှန်းလို့ ရပါတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေကို သေချာသုံးသပ်ပြီးတော့ အင်တာနက်အပြည့်အဝ ပြန်ပေးဖို့ လိုအပ်တယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ လူထုရဲ့ ကျန်းမာရေးပေါ်မှာ ပိုစိုးရိမ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

တဘက်မှာလဲ ပြည်တွင်းစစ် ရှိတယ်။ အချိန်မရွေး ကိုယ့်အိမ်ပေါ်ကို လက်နက်ကြီး ကျနိုင်တယ်။ အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ရောဂါပိုးကလည်း ရှိနေပြန်၊ ပျံ့နံှ့မှုကလည်း ရှိနေနိုင်တဲ့အခါမှာ အင်တာနက်သာ ရမယ်ဆိုရင် လူထုက သူတို့အခက်အခဲတွေကို တင်ပြနိုင်မယ်။ နောက်ပြီးတော့ အစိုးရဘက်က ထုတ်ပြန်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို အချိန်နဲ့တပြေညီ ရနိုင်ပြီးတော့ ပိုးနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ ရှောင်ရမယ့်ကျဉ်ရမယ့်အပိုင်းတွေကို လူထုက ပိုပြီးနားလည်သွားပြီးတော့ လူထုကျန်းမာရေးအတွက် ပိုပြီးအရေးကြီးတယ်လို့ ကျနော်မြင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ အင်တာနက်မရတဲ့အတွက် ကောလာဟလတွေ သတင်းမှားတွေ ပျံ့နံှ့မှာကို စိုးရိမ်တဲ့အသံတွေကိုလည်း ကြားရပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒီလိုဖြစ်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ကော ဘယ်လောက်များ ရှိနေသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကျိန်သေတာပေါ့ ကျနော်တို့က အင်တာနက် မရှိတဲ့အခါမှာ ကျနော်တို့က အစိုးရစာမျက်နှာတွေ၊ ဝန်ကြီးဌာန ကြေညာချက်တွေ။ နောက်ပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ Facebook စာမျက်နှာတွေမှာ ပြောဆိုချက်တွေကို လူထုက လွယ်လင့်တကူ ဝင်ကြည့်လို့ မရဘူး။ မကြည့်လို့ မရဘူးဆိုတော့ ကျနော်တို့ ဖုန်းနဲ့ဆက်ပြီးမေးလို့ ရသလားဆိုတော့လဲ အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးလဲ မရှိပြန်ဘူး။ အဲဒီလို အခြေအနေမျိုး မရှိတဲ့အခါကြတော့ ပြည်သူလူထုဟာ ကောလာဟလတစ်ခု ပျံ့သွားပြီဆိုရင် ဒါဟာ ကောလာဟလလား၊ သတင်းအမှန်လား ဆိုတာကို ပြန်ပြီးတော့ အတည်ပြုဖို့အတွက် အခက်အခဲ ရှိပါတယ်။ တကယ်လို့သာ ကျနော်တို့ အင်တာနက်သာ ရရှိနေမယ်ဆိုရင် လူထုဟာ ဒီသတင်းမှန်၊ မမှန်ကို အစောကပြောတဲ့ Social Media ကို သုံးပြီးတော့လည်းကောင်း၊ Website တွေကို ဝင်ကြည့်ပြီသော်လည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု အပြည့်အဝရှိတဲ့ သတင်းဌာနတွေမှာ ဒါမျိုးတင်ထားလား။ မထင်ထားဘူးလား။ ဒါမှမဟုတ်ရင် သတင်းဌာနတစ်ခုကပဲ တင်တာလား။ အများကြီး အကုန်လုံးက တင်ထားသလားဆိုတာလေး - လိုက်ပြီးတော့ စစ်ဆေးပြီးတော့ ဒါဟာ အတည်ဖြစ်လား၊ ကောလာဟလကို အတည်ပြုနိုင်မယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ အဲဒီတော့ ကျိန်းသေတာတော့ ကောလာဟလ က ဘယ်အချိန်မျိုးမဆို ပျံ့နိုင်တယ်။ အခုဆို ကိုဗစ်-၁၉ ကာလမှာ လူထုက စိုးရိမ်မှုတွေ မြှင့်တက်ပြီးတော့ တခါတလေမှာ လိုတာထက်ပိုပြီးတော့ ချဲ့ကားပြောဆိုတာတွေလဲ ရှိနိုင်တယ်။ အဲဒီလိုမျိုးပဲ - အဲဒါတွေထက် ထူးတာက ရွေးကောက်ပွဲကလဲ နီးလာတဲ့အခြေအနေမျိုးမှာ နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကောလာဟလတွေ၊ မဟုတ်တန်ရာ ပြောတဲ့ဟာတွေ။ ဒါမျိုးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ လူထုဟာ အပြန်အလှန်စစ်ဆေးဖို့၊ အချိန်တွေပေးဖို့ - အဲဒီလို အခြေအနေတွေပေးဖို့ လိုတယ်။ အချိန်ပေးဖို့ဆိုရင် ကျိန်းသေ အင်တာနက် ရှိမှ ရမယ်လို့ ကျနော် မြင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ တစ်ခုရှိတာက အင်တာနက်ကနေ သတင်းအချက်အလက်တွေ မရလို့။ ကောလာဟလနဲ့ သတင်းမှား အန္တရာယ်ကို စိုးရိမ်ရတယ်ဆိုပေမယ့် တချိန်တည်းမှာပဲ လူမှုကွန်ရက်တွေမှာလဲ ကောလာဟလနဲ့ သတင်းအမှားတွေက ပျံ့နံှ့လေ့ ရှိတယ်ဆိုတော့ အန္တရာယ် ကင်းနိုင်ပါ့မလား။

ဖြေ ။ ။ ကြိမ်းသေတာက အင်တာနက် ရှိရှိ၊ မရှိ သတင်းအမှား ပျံ့နံှ့မှုက ကျိန်းသေ ရှိနေတယ်တယ်။ ဒါပေမဲ အဲဒီသတင်းအမှားတွေ - အခုန ကောလာဟလတွေ ဒါတွေပေါ်မှာ ပြန်ပြီးတော့ စစ်ဆေးပြီးတော့၊ အတည်ပြုချက် ရယူဖို့ အထူးသဖြင့် အစောနကပြောတဲ့ ရခိုင်ဘက်မှာဆိုရင် လူမျိုးရေးကိစ္စတွေ ရှိမယ်။ တိုက်ပွဲတွေ ရှိမယ်။ ဒါမျိုးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေဆိုရင် လူထုဟာ အတည်ပြုချက်ရယူဖို လိုအပ်တယ်။ ဒီနေ့ဟာ အဲဒီမှာ တိုက်ပွဲဖြစ်မှာမို့ ပြောမယ် - အဲဒီဖျက်ဆီးမှုကို - အစိုးရဘက်ကနေဖြစ်စေ၊ စစ်တပ်ဘက်ကဖြစ်စေ ဆက်သွယ်အကြောင်းကြားတာ။ အဲဒီသတင်းက ဟုတ်လား၊ မဟုတ်လား ဆိုတော့ ကျနော်တို့က ရွာကနေ တိမ်ရှောင်ပေးရမလား။ ဒါမျိုးတွေကအစ အဲဒီအချက်အလက်တွေက မှန်ကန်၊ မြန်ဆန်နေဖို့ လိုအပ်တယ်။ ဒါမှမဟုတ် ကောလာဟလက ကြားလိုက်တဲ့အပေါ် မူတည်ပြီးတော့ ဟိုဘက်ပြေးပါအုံး၊ ဒီဘက်ပြေးပါအုံးဆိုရင် လူထုက ပိုမိုပြီးတော့ ကသိလင်တ နိုင်မယ်လို့ ကျနော်တို့က မြင်တယ်။

အဲဒီတော့ အင်တာနက် ရှိနေခြင်းက အစောကပြောတဲ့ သံသယတွေ၊ ကောလာဟလတွေကို ပြန်ပြီးတော့ စစ်ဆေးနိုင်မယ်။ အဲဒါတွေကို ပြန်ပြီးဖြေဖျောက်လို့ ရနိုင်မယ်။ မရှိတာကကြတော့ ပြန်ပြီးတော့ ကောလာဟလတွေကို အမှန်လား၊ အမှားလား ဆိုတာကို ပြန်စစ်နိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းကို လူထုကို ပေးမထားဘူးလို့ ကျနော် မြင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ အခုဆိုရင် ရောဂါကူးစက်မှုတွေ တိုးလာတာနဲ့အမျှ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကလဲ သတင်းတွေကို တောက်လျှောက်ထုတ်ပြန်ပေးနေပါတယ်။ ဒီလိုသတင်းတွေကိုပဲ အစိုးရရဲ့ ရုပ်မြင်သံကြားတွေ၊ ရေဒီယိုတွေကနေ ပြန်ပြီးတော့ ထုတ်လွှင့်ပေးနေတာတွေ ရှိပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒီလို အစိုးရမီဒီယာတွေက သတင်းထုတ်ပြန်နေတာနဲ့ အင်တာနက်ကရတဲ့ သတင်းတွေနဲ့ ဘာတွေများ ကွာနေလို့လဲ။ အင်တာနက် အဆက်အသွယ်ရဖို့ ဘာကြောင့်ပြောနေရတာလဲ။

ဖြေ ။ ။ အားလုံးသိကြတဲ့အတိုင်းပဲ ရုပ်မြင်သံကြားနဲ့ ရေဒီယို ဆိုတာက Traditional Media အဖြစ်နဲ့ ကျန်ခဲ့ပြီ။ ကျနော်တို့က ဒီဘက် Digital ခေတ်မှာ Digital Media တွေကပဲ လူတွေအတွက် အားထားစရာ ဖြစ်လာတယ်။ သတင်းအချက်အလက် လျင်မြန်စွာ စီးဆင်းနိုင်မှု။ နောက်တခါ အချိန်နဲ့တပြေညီ သတင်းရရှိနိုင်မှု၊ နောက် လူတိုင်းဟာ ဆိုရှယ်မီဒီယာကို သုံးပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့စိုးရိမ်မှုတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ကိုယ့်ရဲ့နစ်နာမှုတွေကို ဖွင့်ဟဖော်ထုတ်နိုင်မှုမှာ Digital Media နဲ့ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားတို့နဲ့ဆို အများကြီးကွာသွားတယ်။ နောက်တခုက ကိုဗစ်-၁၉ နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းတွေဆိုရင် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ အချိန်မရွေး ပြန်ကြည့်လို့ရတာက ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာပဲ ရှိတယ်။ လူတိုင်းက အမြဲတမ်း TV ရှေ့မှာ ထိုင်ကြည့်နေဖို့က မဖြစ်နိုင်ဘူး။ နောက်တခုက စောစောကပြောခဲ့သလိုပဲ တကယ့်တကယ် ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ TV တွေ ရှိရဲ့လားပေါ့ ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိတယ်။ ကျိန်းသေတာကတော့ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားတွေက လူထုအတွက် လုံလောက်သော သတင်းအချက်အလက်ကို ပေးနိုင်လိမ့်မယ်လို့ ကျနော်တို့က မမြင်ဘူး။ အထူးသဖြင့် ပေးနိုင်ခဲ့ရင်တောင်မှ ဒါဟာ ကိုဗစ်-၁၉ လို အရေးကြီး အချက်အလက်တွေ လျင်လျင်မြန်မြန် စီးဆင်းဖို့ဆိုရင် ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားတို့က လုံးဝအလုပ်မဖြစ်တော့ဘူး။ ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်မှာ လူတိုင်းက အင်တာနက်အပြည့်အဝ ရရှိဖို့၊ တချိန်နဲ့တပြေညီ သတင်းအချက်အလက်တွေ ရရှိဖို့အတွက် ပိုပြီးတော့ အရေးကြီးတယ်။ ဒါမှသာလျှင် သူတို့ရဲ့ အသက်အိုးအိမ် စည်စိမ်လုံခြုံမှု၊ သူတို့ရဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက်ကို အထောက်အကူ ဖြစ်မယ်လို့ ကျနော်မြင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ ရခိုင်နဲ့ ချင်းပြည်နယ် မြို့တချို့မှာ အင်တာနက်တွေ လုံးဝပိတ်ထားတုန်းကလဲ လူတွေ ဒုက္ခရောက်မယ့် အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်လို့ စိုးရိမ်သံတွေ ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလို လုံးဝပိတ်ထားတုန်းကရော ဒေသခံတွေအတွက် ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှုတွေထဲ ထင်သာမြင်သာ ဘာတွေများ တွေ့ခဲ့ရသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာကနေ ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာအထိဆိုရင် တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ဒဏ်ရာရတဲ့လူ (၁၉၉) ဦး ရှိခဲ့ပြီး၊ သေဆုံးခဲ့သူ အယောက်တစ်ရာကျော် ၁၀၁ ဦး ရှိတယ်။ ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလကနေ ၂၀၂၀ မေအထိ အင်တာနက်ဖျက်ထားတဲ့ ကာလအတွင်း ဒဏ်ရာရရှိသူ အယောက် (၃၆၀ ကျော် ရှိပြီး သေတဲ့လူက အယောက် (၅၀) ကျော် ရှိလာတာကို တွေ့ရတယ်။ အဲဒီတော့ ဆိုလိုချင်တာက အင်တာနက် ဖြတ်ထားတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ တိုက်ပွဲတွေ ပိုပြီးတော့ ဖြစ်တာကို တွေ့ရယ်။ တိုက်ပွဲက နည်းသွားတာ မဟုတ်ဘဲနဲ့ တိုက်ပွဲက ပိုပြီးများလာ အင်တာနက် ဖြတ်ထားတဲ့ကာလမှာ။ နောက်တခုက လူ သေဆုံးမှု၊ လူထုထိခိုက်ဒက်ရာ ရရှိမှု ပိုများတယ်။ တကယ်လို့ အင်တာနက်ဖျက်ထားတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ ပြည်သူတွေက တိုက်ပွဲတွေကြား ပိတ်မိတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဒဏ်ရာရတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဒါမျိုးကို လျင်လျင်မြန်မြန် ကယ်ဆယ်ကုသနိုင်မှုဆိုရင် ဆက်သွယ်ရေးကောင်းဖို့ လိုအပ်တယ်။

အဲဒီလို ကောင်းဖို့က ဖုန်းလိုင်းတင် မဟုတ်ဘဲ။ အင်တာနက်လိုင်တွေ။ ဒီလိုထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရတာတင်မဟုတ်ဘဲ အခြားသောနစ်နာမှုတွေဆိုရင် လူထုက သူတို့ရဲ့ အခြေအနေကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုဖို့၊ ဒါမှမဟုတ်ရင် တခါတလေကြာတော့ အဲဒီလို ရခိုင်ဒီဒေသဘက်မှာ သတင်းမီဒီယာတွေ ဝင်ရောက်သတင်းရယူခွင့်ကို အကန့်အသတ် ရှိနေတာ ရှိတယ်။ အဲဒီတော့ လူထုကိုယ်တိုင်ကပဲ သူတို့ဟာ သတင်းမီဒီယာလုပ် ဒီအခြေအနေကို သူတို့ကိုယ်တိုင် ဆိုရှယ်မီဒီယာကို အသုံးပြုပြီးတော့ အခြားလူတွေသိအောင်၊ နိုင်ငံတကာသိအောင်၊ မီဒီယာသိအောင် ပြောဆိုရတာမျိုးတွေ ရှိတယ်။ ဆိုတော့ အင်တာနက် ပိတ်ထားတဲ့အတွက် လူထုသေဆုံးမှုဟာ ပိုပြီးတော့ များလာတယ်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု ပိုများလာတယ်။

နောက်တခါ ထင်သာမြင်သာ ကိစ္စဆိုရင် ဥပမာ ပုဏေးကျွန်းက ကျောက်စိတ်ရွာမှာဆိုရင် ဒေသခံ (၅) ဦးကို စစ်တပ်ကနေ ဒီဒေသခံ (၅) ဦးက AA နဲ့ ဆက်သွယ်တယ်ဆိုပြီးတော့ စစ်တပ်က သူတို့ကို ဖမ်းဆီးပြီးတော့ ရေယာဉ်ပေါ်မှာ ရိုက်နိုက်ခဲ့တဲ့ ကိစ္စဆိုရင် ဒါက လူသိရှင်ကြား ပေါက်လမယ့်ကိစ္စ ဖြစ်ပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင်ဆိုရင်တော့ ဒီလိုကိစ္စတွေက နှိပ်စက်ခံရမှုနဲ့ ပြီသွားတယ်။ နှိပ်စက်လို့ သေသွားရင်လဲ ဒီအတိုင်း အလောင်းပြန်ပို့လိုက်တယ်။ အလောင်းကို အစဖျောက်လိုက်တယ်။ ဒါမျိုးနဲ့ပဲ ပြီသွားတယ်ပေါ့။ အဲဒီကိစ္စမှာဆိုရင် လူတစ်ယောက်က ဗီဒီယို Record လုပ်ထားပြီးတော့ အင်တာနက်ကရတဲ့ အခြေအနေတခုရတဲ့ နေ့မှာ အဲဒါကို တင်လိုက်တယ်။ အဲဒါက ပျံ့သွားတဲ့အတွက် တပ်မတော်ရဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေက ပေါ်ပေါ်တင်တင် ပိုဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီတော့ အင်တာနက်ပိတ်ထားတဲ့အတွက် လုပ်ချင်ရာ လုပ်ခွင့်ရတယ်။ အဲဒီလိုအခြေအနေကို လူထုက ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့် မရှိဘူး။ အဲ့ဒါတွေကို သူတို့က ကွယ်ဝှက်ထားလို့ ရတယ်။

အဲဒီတော့ ကျနော်တို့ စဉ်းစားချက်က အင်တာနက် ဖြတ်ထားတာက အများပြည်သူ အကျိုးစီးပွားအတွက်ဆိုပေမယ့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေကို မျက်ကွယ်ပြုလို့ရအောင်။ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေကို ဘယ်သူကပမှ ဖော်ထုတ်စစ်ဆေးလို့ မရအောင် ပြုလုပ်ထားတယ်လို့ ကျနော်တို့ သံသယဝင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ အခုကတော့ အင်တာနက်တွေတော့ ပြန်ဖွင့်လိုက်လိုက်ပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ အရင်လို မြန်နှုန်းမြင့် 4G မဟုတ်ဘဲ ၂ GB ပဲ ရတဲ့အတွက် အင်တာနက်က သုံးမရသလောက်ပါ။ ဆိုတော့ ဒီလို အင်တာနက်ဝင်ဆောင်မှု တွေ အပြည့်မရတဲ့အတွက် ကိုဗစ်လို ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ် အရေးကြီးတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ မရနိုင်ဆုံး အဓိက ဒုက္ခရနိုင်သူတွေက ဘယ်လိုလူမျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်မလဲ။

ဖြေ ။ ။ ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် လူထုကပဲ ဒုက္ခအများဆုံး ရောက်တာပဲ။ စစ်တပ်နဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေ ဖြစ်တယ်။ များသောအားဖြင့် လူထုက ထွက်ပြေးရ၊ တိမ်ရှောင်ရ၊ အိုးပစ်အိမ်ပစ် လုပ်ရပေါ့။ ဒီလို ကိုဗစ်ကာလမှာလဲ များသောအားဖြင့် ကူးစက်ခံရတာ ပြည်သူလူထုတွေကြီးပဲ ဖြစ်တယ်။ ဆိုတဲ့အခါကြတော့ ကျနော့်ဘက်က လူ့အခွင့်အရေး ရှုထောင်အရကော လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်အပေါ် ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောနိုင်တာက အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုကို ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာမှ မလုပ်ရဘူး။ ဒီလိုမျိုး ကိုဗစ်-၁၉ လို ကူးစက်မှုနှုန်းမြန်တဲ့ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ ပိုလို့တောင် မလုပ်သင့်သေး။ ဒါက လူထုကို ရက်စက်ရာရောက်တယ်။ လူထုအပေါ်မှာ မငဲ့ကွက်ဘဲနဲ့ လူထုအကျိုးစီးပွားကို မျက်ကွယ်ပြုရာ ရောက်တယ်လို့ ကျနော်တို့က မြင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာဖြစ်ဖြစ် အစိုးရဘက်ကတော့ ပြောတာက လုံခြုံရေးအကြောင်းပြတယ်။ နောက်တခုကတော့ အများပြည်သူအကျိုးစီးပွား စကားလုံးလှလှတွေ သုံးတယ်ပေါ့။ တကယ့်တကယ် အခြေအနေမှာကြတော့ မြေပြင်မှာ အင်တာနက်ပိတ်ထားလို့၊ အင်တာနက် ဖြတ်ထားလို့၊ မြန်နှုန်းလျှော့ထားလို့ ဆိုပြီးတော့ လူထုရဲ့ အကျိုးစီးပွားက ပိုကောင်းလာတယ် ဆိုတာမျိုးကိုတော့ တစ်ခုမှ မတွေ့ရဘူး။ လူထုအကျိုးစီးပွား ပိုပြီးဆုတ်ယုတ်လာတယ်။ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ခံရမှုတွေ ပိုများလာတယ်။ ဒီလို ကိုဗစ်ကာလမှာ ကျောင်းမတက်ရဘူး။ ဒါမှမဟုတ် အပြင်တန်းတွေ တက်လို့မရဘူး။ လူတိုင်းဟာ တခြားနယ်မြေဒေသမှာ အင်တာနက် ရတယ်ဆိုရင် ကျနော်တို့က Online ကနေ ပညာသင်ယူနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အင်တာနက် ပိတ်ထားတဲ့ ဒေသက လူတွေကြတော့ အဲဒီလိုမျိုး ပညာသင်ခွင့် Online ကနေ ပညာသင်ယူခွင့်။ ဒါတွေလဲ ဆုံးရှုံးတယ်။ နောက်တခုက တချို့တွေဆိုရင် အမျိုးသမီး အိမ်တွင်းမှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ကြုံနေရတယ်။ အဲဒီလို အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှု ကြုံရတဲ့အခါမှာ သူတို့ရဲ့ အခြေအနေတွေကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုဖို့၊ အကူအညီလှမ်းတောင်းဖို့ အင်တာနက်တွေရဖို့ လိုပြန်တယ်။

အဲဒါမျိုးတွေက ဒီလိုစစ်ပွဲ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ဒေသတွေမှာ အများကြီးရှိတယ်။ အဲဒါတွေအတွက်ကို အစိုးရဘက်က ထည့်သွင်းမစဉ်းစားခဲ့ဘူးလို့ ကျနော်တို့က မြင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ အခုလို အချိန်ပေးပြီး ဆွေးနွေးခဲ့တဲ့ အသံအဖွဲ့ရဲ့ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ မောင်ဆောင်းခနဲ့ နားဆင်နေကြတဲ့ ပရိသတ်တွေအားလုံးကိုလည်း ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ကျနော် အောင်လွင်ဦးပါ။

XS
SM
MD
LG