သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ရြာငံ သဘာဝေကာ္ဖီ ထုတ္လုပ္မႈ


ရြာငံေကာ္ဖီအသင္း နာယက ဦးဝင္းေအာင္ေက်ာ္
ရြာငံ သဘာ၀ေကာ္ဖီ ထုတ္လုပ္မႈ
please wait

No media source currently available

0:00 0:13:10 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ဓႏုကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ရြာငံေဒသက ေကာ္ဖီဟာ ဓာတုေျမၾသဇာမသံုးပဲ သဘာ၀အတိုင္းစိုက္ပ်ိဳးတာျဖစ္လို႔ အရည္အေသြးက ကမာၻ႔ထိပ္တန္းဆိုေပမဲ့ ႏိုင္ငံတကာေစ်းကြက္ကို ထိုးေဖာက္ႏုိင္ဖို႔ေတာ့ အခက္အခဲရွိေနတာပါ။ ေကာ္ဖီအသင္း၊ ရြာငံေကာ္ဖီအသင္းတို႔ရဲ႕ နာယက ဦးဝင္းေအာင္ေက်ာ္ကို မခင္ျဖဴေထြး ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ က်မ ရြာငံ ေရာက္တုန္းမွာ စိိတ္ဝင္စားတာက ဘာလဲဆိုေတာ့ ရြာငံမွာ အခုေနာက္ပို္င္းမွာ ေကာ္ဖီလုပ္ငန္းကို အေတာ္ေလး တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ လုပ္လာတယ္။ ႏုိင္ငံတကာအဆင့္မီ ေကာ္ဖီထုတ္လုပ္တဲ့အဆင့္အထိ ေရာက္လာတယ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိန္တုန္းကေတာ့ သိပ္ၿပီးေတာ့ မသိခဲ့ၾကဘူး။ ရြာငံမွာ ဒီလိုေကာ္ဖီ စိုက္ပ်ဳိးလို႔ရတယ္ဆိုတာ။ ဒါေပမဲ့ အန္ကယ္တို႔ၾကေတာ့ ေကာ္ဖီလုပ္ငန္းကို တေလွ်ာက္လံုး လုပ္လာၾကတယ္။ လက္ရိွမွာလဲ ရြာငံေကာ္ဖီအသင္းနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံေကာ္ဖီအသင္းမွာလည္း နာယက ျဖစ္တယ္။ ဒီလုပ္ငန္းအေၾကာင္းကိုလည္း ထဲထဲဝင္ဝင္ လုပ္ကိုင္ေနသူလည္းျဖစ္ေတာ့ ရြာငံရဲ ႔ ေကာ္ဖီအေၾကာင္းကို အေကာင္းဆံုးရွင္းျပႏုိင္မယ့္ ပုဂၢိဳလ္တဦးလို႔လည္း ယူဆပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အန္ကယ္နဲ႔ အခုလိုေတြ႔ဆံုခြင့္ရလို႔လည္း အထူးဝမ္းသာပါတယ္။ ေက်းဇူးလည္းတင္ပါတယ္။

က်မ အရင္ဆံုး သိခ်င္တာကေတာ့ ရြာငံေကာ္ဖီက အခုဆိုရင္ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္မီ စတင္ၿပီးထုိးေဖာက္ဝင္ေရာက္လာၿပီ။ အဲဒီအဆင့္ေရာက္ေအာင္ ဘယ္ေလာက္အထိ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ရတာေတြ ရိွပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ က်ေနာ္က ၂၀၀၇-၈ ေလာက္က ေကာ္ဖီဌာနနဲ႔ FAO က Program နဲ႔လာတဲ့ Coffee Technician တို႔ကို က်ေနာ္က ဖိတ္ေခၚၿပီးေတာ့ ဒီမွာ ေကာ္ဖီေတြ ဒီလိုျဖစ္ေနတာကို လာေလ့လာခဲ့ၾကတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ေကာ္ဖီက မ်ဳိးစံုေနေသးတယ္။ ေရွးေဟာင္း Ancient Beans ေတြလည္း မ်ားေနေသးတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ ဘိန္းအစားထိုးအတြက္ ေရာက္လာတဲ့ Corsica က …မ်ဳိးကို ေတြ႔သြားတဲ့အခါၾကေတာ့ ဒီမ်ဳိးက ဒီေဒသနဲ႔ သဟဇာတျဖစ္တယ္။ ဒီမွာ အရည္အေသြးလည္းေကာင္းတယ္။ ေရာဂါဒဏ္ခံတယ္။ သူတုိ႔ .. ေတြလုပ္ၿပီးေတာ့ ေကာင္းတယ္ဆိုကာ အဲဒါကို အေျခခံၿပီးေတာ့ စိုက္ခဲ့တယ္။ စိုက္တာကေတာ့ ရိုးရိုးပဲ ပံုမွန္စိုက္ၿပီးေတာ့ ဒီလိုပဲ ေနေနၾကတယ္။

ေမး ။ ။ ဒီရြာငံေဒသဟာ ဒီလိုေကာ္ဖီအမ်ဳိးအစား စိုက္ဖို႔အတြက္ ေျမေကာင္းေရေကာင္းလည္း ျဖစ္ေနတာေပါ့။ ဒီေဒသနဲ႔ ေကာ္ဖီမ်ဳိး ဆက္စပ္မႈ - နည္းနည္းေလး အဲဒီအေၾကာင္းကို ရွင္းျပေပးပါ - ဒီမွာ ေကာ္ဖီေကာင္း ျဖစ္ဖို႔အတြက္ ဘယ္လိုအေၾကာင္းအခ်က္ေတြ အေရးႀကီးပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ ေကာ္ဖီေကာင္းတခု ျဖစ္ဖို႔အတြက္ဆိုတာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း ေနရာေဒသအေတာ္မ်ားမ်ား ျပင္ဦးလြင္၊ ေနာင္ခ်ဳိ၊ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ေတာင္ငူ၊ သံေတာင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ စိုက္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စိုက္ေပမယ့္ ရြာငံေကာ္ဖီရဲ ႔ ဘယ္လိုထူးျခား်က္လဲဆိုေတာ့ ဒီမွာၾကေတာ့ ရြာငံၿမိဳ ႔နယ္က အခုနေျပာသလို ရြာေပါင္း (၁၂၅) ရြာရိွတယ္။ ရြာေပါင္း (၈၀-၉၀) ေက်ာ္က ေကာ္ဖီစိုက္တယ္။ စိုက္ေပမယ့္ စိုက္ဧကက (၈၀၀၀) ေက်ာ္ေလာက္ ရိွတယ္။ ဒါေပမဲ့ သိပ္ၿပီးေတာ့ ၿခံအက်ယ္ႀကီးေတြ မရိွဘူး။ ေလးငါးဧကထက္ မပိုၾကပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေတာင္သူငယ္ေလးေတြ စိုက္ၾကတာ။ အရိပ္ပင္ေအာက္မွာ ေထာပတ္၊ … ေအာက္မွာစိုက္တယ္။ သူတုိ႔ကို ေျမၾသဇာ မေကၽြးဘူး။ အိမ္ထဲမွာ သဘာဝႏြားေခ်း ေျမၾသဇာေတြနဲ႔ သဘာဝအတိုိင္း စိုက္ၾကတယ္။ အဲဒါက တျခားေကာ္ဖီထက္ ထူးျခားတဲ့အခ်က္ေတြ။ ေနာက္တခုက ဒီမွာက Sea Level ေလးေထာင္ေက်ာ္တယ္။ မိုးေရခ်ိန္လည္း က်ေနာ္တို႔ (၁၅) ႏွစ္ေလာက္ Resarch ရိွတယ္။ ႏွစ္စဥ္ လက္မ (၇၀) ပတ္ဝန္းက်င္ေလာက္ ရိွတယ္။ ေနာက္တခုက Soil type က ဒါေတြကအစ အေျခအေနအေၾကာင္းေတြ အေတာ္မ်ားပါတယ္။ အဲဒိီေလာက္ အေျခအေနေတြ ေပါင္းစုၿပီးေတာ့မွ ဒီေကာ္ဖီရဲ ႔ အရည္အေသြး ေကာင္းတာေလးေတြ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။

ေမး ။ ။ ရြာငံေကာ္ဖီက တကယ္တမ္းဆိုရင္ ႏုိင္ငံတကာမွာ အေကာင္းဆံုးေကာ္ဖီေတြထဲမွာလည္း ပါတယ္လို႔ သိရတယ္။ အဲဒီအေနအထားကို အစကတည္းက ဒီလိုမ်ဳိး ႏိုင္ငံတကာအဆင့္မီေအာင္ မပို႔ႏုိင္ခဲ့တာ ဘယ္လိုအေျခအေနေတြေၾကာင့္လဲ။

ေျဖ ။ ။ ႏုိင္ငံတကာ မပို႔တာ အရည္အေသြးကေတာ့ ေကာင္းေနတယ္။ Location ေကာင္းလို႔ အရည္အေသြးေကာင္းတယ္။ ေနရာေဒသေကာင္းလို႔ အရည္အေသြးေကာင္းေတြ ျဖစ္တယ္။ မ်ဳိးကလည္း မ်ဳိးးေကာင္းျဖစ္တယ္။ ျဖစ္ၿပီးေနာက္ ႏိုင္ငံတကာ မပို႔ႏုိင္ဘူးဆိုတာ။ က်ေနာ္တို႔က ထုတ္လုပ္မႈပိုင္းဆိုင္ရာမွာ သိပ္နားမလည္ၾကဘူး။ ေနာက္တခုက ဘယ္ေလာက္ အရည္အေသြး (Quality) ေကာင္းေအာင္ လုပ္ရမလဲေပါ့။ ဥပမာ မိုးကုတ္ပတၱျမားေတြလို၊ ေက်ာက္ကေတာ့ ေက်ာက္ေကာင္းထြက္တာ မွန္တယ္။ ဒါကို ဘယ္လို cutting ေသြးၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံတကာေဘာင္ကို ဘယ္လိုဝင္ေအာင္ လုပ္မလဲဆိုတာကို က်ေနာ္တို႔ ဘယ္လိုလုပ္မလဲဆိုတာကို မသိဘူး။ အဲဒီလို မသိတဲ့အတြက္ က်ေနာ္တို႔က ရိုးရာထုတ္လုပ္တဲ့ စနစ္နဲ႔ပဲ Traditional Process ေခၚတယ္ - သစ္သားစံုနဲ႔ေထာင္း၊ ေနလွန္း၊ အကုန္ေရာခူး - အဲဒီလိုမ်ဳိးနဲ႔ အဆင္ေျပသလိုပဲ ေရာင္းေနၾကတယ္။

ေမး ။ ။ နည္းပညာပိုင္းဆုိင္ရာက ဒီေနရာမွာ အမ်ားႀကီး အေရးႀကီးတယ္။ ဒီလို နည္းပညာပံ့ပိုးမႈေတြက ရြာငံအတြက္ အခုလို အေျခအေနမ်ုိးေရာက္ဖို႔အတြက္ ဘယ္လိုနည္းပညာပံ့ပိုးမႈေတြ ရခဲ့ပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ ဘယ္လိုနည္းပညာေတြ ရသလဲဆို တဘက္ကလဲ က်ေနာ္တို႔က ၂၀၁၃ ႏိုဝင္ဘာမွာ ရြာငံအသင္း စဖြဲ႔တယ္။ ၂၀၁၄ မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံေကာ္ဖီအသင္းႀကီး ဖြဲ႔လိုက္တယ္။ ဖြဲ႔ၿပီးေတာ့ အဲဒါက ဘယ္လိုျဖစ္လာလဲဆိုေတာ့ အေမရိကန္ Technician တေယာက္က USAID Project နဲ႔ ေရာက္လာတယ္။ သူက International အသင္းေတြဝင္ခ်င္ရင္ က်ေနာ္တုိ႔က Association အသင္းေတြဖြဲ႔မွရမယ္။ ဒါမွလဲ ခ်ိတ္ဆက္ရတာလြယ္တယ္။ Personal အေနနဲ႔ လုပ္တာထက္၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ ကိုယ္စားျပဳၿပီးေတာ့ Coffee Association သေဘာမ်ဳိး တျခားႏုိင္ငံေတြမွာဆို လီမီတက္ေတြ ရိွတယ္။ Association ေတြရိွတယ္။ ဒီလိုပံုစံလုပ္ရင္ သူတုိ႔အကူအညီေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး လုပ္လို႔ရတယ္။ သူ အဲဒီလိုေျပာတာနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ သစ္သီဝလံအသင္းနဲ႔ ေကာ္ဖီအသင္းႀကီးတို႔ ေပါင္းၿပီးေတာ့ ဖြဲ႔လုိက္ၾကတယ္။ အဲဒီလို ဖြဲ႔ၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ က်ေနာ္တို႔က ဖြဲ႔လိုက္ၿပီးေတာ့ USAID Project နဲ႔ … ဝင္လာတယ္။ ဝင္လာၿပီးေနာက္ ဘာလုပ္ငန္း အကူအညီေပးမလဲဆိုၿပီးေတာ့ အဲဒီမွာ အေမရိကန္က အတတ္ပညာရွင္တဦးပါလာယ္။ အဲဒီမွာ က်ေနာ္တို႔ တိုင္ပင္ၿပီးေတာ့မွ ဒီေကာ္ဖီကို ေဇာင္းေပးသင့္တယ္ဆိုၿပီးေတာ့ Location အေျပာင္းအလဲကို လိုက္ရွင္းျပတယ္။ အဲဒါနဲ႔ သူတုိ႔က နည္းပညာေတြ ပံ့ပိုးဖို႔အတြက္ သူတုိ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ အေျခစိုက္ၿပီးေတာ့ ေရာက္လာပါတယ္။

ေမး ။ ။ USAID က အဓိက ဘယ္လိုနည္းပညာေတြ ေထာက္ပံ့ကူညီခဲ့ပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ ပထမ ေတာင္သူေတြ - Plantation ပိုင္ဆိုင္ရာေတြ အပင္ကို ကိုင္းျဖတ္ၿပီး …

ေျဖ ။ ။ ပထမေတာ့ ေတာင္သူေတြ plantation ဆိုင္ရာေတြ အပင္ကို ကိုင္းျဖတ္ျပဳျပင္နည္းေတြ training ေတြကို သူတုိ႔ေခၚလာတဲ့ technician နဲ႔ သင္ၾကားပို႔ခ်တယ္။ ေပးၿပီးေတာ့ ေနာက္ပိုင္းၾကေတာ့ Processing ဆိုင္ရာကို ပညာရွင္ေတြက အသီးကို ဘယ္လိုခူးမလဲ။ ဘယ္လိုထုတ္လုပ္မလဲ။ ဘယ္လိုနည္းပညာနဲ႔ ထုတ္လုပ္မယ္ - Wet Process လား။ Natural Dry Process လား။ Handy Process လား။ ဒီထုတ္လုပ္မႈအဆင့္ေတြကို ေသခ်ာက်က်နန သင္ေပးတယ္။ ေတာင္သူေတြကို သင္တန္းေပးတယ္။ လုပ္ငန္းရွင္ေတြကိုလည္း သင္တန္းေပးတယ္။ အဲဒါေတြေပးၿပီးေနာက္ ထြက္ရိွလာတဲ့ အရသာကို ဘယ္လိုရိွသလဲဆိုတာကိုသိေအာင္ အရသာျမည္းတဲ့ သင္တန္းေတြလည္း သူတုိ႔ေပးတယ္။ လုပ္ေပးေတာ့ ကိုယ့္ေကာ္ဖီက သူမ်ားေကာ္ဖီနဲ႔ ယွဥ္ၿပီး အရသာျမည္းတတ္ေအာင္ ျမည္းလာတဲ့အခါမွာ အရည္အေသြးေတြ ဘယ္နားလိုသလဲဆိုတာကို ေထာက္ျပၿပီးေတာ့မွ နည္းပညာေတြ ေတာ္ေတာ္ေလး ပံ့ပိုးသြားပါတယ္။

ေမး ။ ။ ေစာေစာက အန္ကယ္ေျပာသြားတယ္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေကာ္ဖီစိုက္တဲ့ေဒသေတြ အမ်ားႀကီးရိွတယ္။ ဒါေပမဲ့ ရြာငံေကာ္ဖီက အဲဒီအားလံုးထဲမွာမွ ထူးထူးကဲကဲ ပိုၿပီးေတာ့ ေကာင္းေနတာမ်ဳိး။ တျခားေကာ္ဖီေတြနဲ႔ မတူတဲ့ ရြာငံေကာ္ဖီရဲ ႔ ထူးျခားမႈကို ေျပာပါဆိုရင္ ဘယ္ဟာကို ေျပာလုိ႔ရမလဲ။

ေျဖ ။ ။ ရြာငံေကာ္ဖီရဲ ႔ ထူးျခားမႈကို ေျပာမယ္ဆိုရင္ အဓိကေတာ့ Location ေျပာရမယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ မ်ဳိးနဲ႔လည္း နည္းနည္းဆုိင္တယ္။ ဒီမ်ဳိးက ၁၉၈၅ ဘိန္းအစားထိုးဖိုးအတြက္ ေကာ္စတာတီကာ က သယ္လာတာ။ သယ္လာေတာ့ ဒီမ်ဳိးကလည္း Asian gene ထဲမွာ ပါတယ္။ ေရွးေဟာင္းမ်ဳိးထဲမွာ။ အဲဒါကတခု။ ေနာက္တခုက သစ္ေတာႀကီးေတြကို အေျပာင္ရွင္းၿပီးေတာ့ စိုက္တဲ့စနစ္ မဟုတ္ဘူး။ ကိုယ့္အိမ္ၿခံထဲမွာ ကိုယ္ပိုင္တပိုင္တႏိုင္ေလးကို ေထာပတ္၊ ပိႏဲၷပင္ေတြၾကားမွာ ကိုယ္အိမ္မွာရိွတဲ့ ႏြားေခ်းေတြနဲ႔ သဘာဝေျမၾသဇာေတြနဲ႔ သဘာဝအတုိင္း စိုက္ထားတဲ့အတြက္ Organic ျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒီအရသာေတြက သူမ်ားထက္ပိုၿပီးေတာ့ ထူးျခားတယ္။

ေမး ။ ။ က်မတို႔လည္း အဲဒါကိုၾကားမိတယ္။ Organic ပဲ ထုတ္လုပ္တဲ့ ေဒသ၊ သီးသန္႔ေနရာ ျဖစ္လာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေနတယ္လို႔ ၾကားမိတယ္။ အဲဒါ ဟုတ္ပါသလား။

ေျဖ ။ ။ မွန္ပါတယ္။ အခုဆိုရင္ ဒီေကာ္ဖီစက္ရံုနဲ႔ ဒီမွာလာသြင္းေနတဲ့ ေတာင္သူ (၇၀) ေက်ာ္ေလာက္ အကုန္လံုးက Control Union ရဲ ႔ Organic Certificate ရထားၿပီးၿပီ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေရႊေတာင္သူဘက္ကလည္း အခုဆိုရင္ ရြာငံၿမိဳ ႔နယ္ ေကာ္ဖီအသင္းဥကၠ႒ ဦးေမာင္ႏုတို႔ကလည္း ေတာင္သူ (၂၀၀) ေက်ာ္နဲ႔ ဧက ႏွစ္ရာေက်ာ္၊ သံုးရာေလာက္ကို Organic Certificate ေတြ လုပ္ေပးၾကၿပီ။ အဲဒီ Organic Certificate ေတြက GIZ ရဲ ႔ အကူအညီနဲ႔ သူတုိ႔ Control Union လာလုပ္ေပးသြားတယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့ တၿမိဳ ႔နယ္လံုးက နဂိုကတည္းက Organic ျဖစ္ေနတယ္။ Certificate ပဲ လိုေနတာပါ။ အမွန္ကေတာ့ အခုနေျပာသလို တၿမိဳ ႔နယ္လံုးက သူ႔သဘာဝ Nature အတိုင္း စိုက္ထားေတာ့ ဘယ္သူမွ ေျမၾသဇာမသံုး၊ ပိုးသတ္ေဆးေတြ မသံုးၾကဘူး။ မသံုးၾကေတာ့ အကုန္လံုး တၿမိဳ ႔နယ္လံုး Organic ျဖစ္ေနတာ။ အဓိကေတာ့ Certificate ဖိုးေလး တတ္ႏုိင္ရင္ အိုေကသြားၿပီ။ အဲဒီသေဘာပါ။

ေမး ။ ။ ရြာငံေကာ္ဖီက တကယ္တမ္းဆို အရည္အေသြးလည္းရိွတယ္။ အရသာအျဖစ္လည္း Top Ten ထဲမွာ ဝင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ႏုိင္ငံတကာမွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ထိုးေဖာက္ဖို႔မွာေတာ့ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ရိွေနေသးတယ္လို႔ ထင္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆုိေတာ့ တင္ပို႔ေနတဲ့ ႏုိင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ား ရိွေနတယ္ဆိုိေပမယ့္ တျခားေကာ္ဖီေတြနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္မယ္ဆိုရင္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ မေရာက္ေသးတာရိွတယ္။ အဲဒါ ဘယ္လို အခက္အခဲေတြ ရိွေနလဲ။ ဘယ္လိုပံ့ပိုးမႈေတြ လိုအပ္ေနပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ ဘယ္လိုပံ့ပိုးမႈေတြလဲဆိုေတာ့ အခုဆုိရင္ USAID project နဲ႔ပါ။ ဝင္လာတုန္းကေတာ့ သူတုိ႔ Training ေတြ၊ Processing ေတြ၊ Plantation ေတြ၊ Curbing ေတြကို ေပးတယ္။ ေပးၿပီးေတာ့ တခါ ဝယ္သူေတြလည္း အကုန္အက်ခံၿပီးေတာ့ ေခၚလာေပးတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တျခားအေမရိကန္ႏုိင္ငံမွာရိွတဲ့ ျပပြဲေတြကိုလည္း ေခၚသြားေပးတယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေတာ့ သိေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ တႏွစ္ကို ရြာငံရဲ ႔ ေကာ္ဖီဆံထြက္တာ တန္ (၇၀၀) ေက်ာ္ထြက္တယ္။ တကယ္တမ္း ပို႔ႏိုင္တာ ဆယ္ပံုတစ္ပံုပဲ ပို႔ႏိုင္ေသးတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔ ဆယ္ပံုတစ္ပံုပဲ ပို႔ႏုိင္လဲဆိုေတာ့ Product ပိုင္းဆိုင္ရာမွာ ေခတ္မီတဲ့ စက္ယႏၱရားေတြက ၿမိဳ ႔နယ္ရဲ ႔ထြက္တဲ့ အတုိင္းအတာထက္စာရင္ အမ်ားႀကီးလိုအပ္ေနေသးတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီစက္ရံုေတြကို ေကာ္ဖီ container ႏွစ္လံုးေလာက္ ပို႔ဖို႔ကို မနည္းအသဲအသန္ ႀကိဳးစားေနရတယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့ ေခတ္မီတဲ့ ယႏၱရား မရိွေသးဘူး။ ၿမိဳ ႔နယ္နဲ႔စာရင္ေတာ့ လိုအပ္ေသးတယ္။ ဒါေပမဲ့ Winrock ကေတာ့ အမရာစက္ရံုမွာ ကူထားတာရိွတယ္။ ေခတ္မီတဲ့ စက္အေကာင္းစားေတြ ကူထားတာရိွတယ္။ ဒါေပမဲ့ တၿမိဳ ႔နယ္လံုးထြက္တဲ့ အတိုင္းအတာနဲ႔ လုပ္ႏုိ္င္ဖို႔ဆိုရင္ စက္ယႏၱရားေတြ အမ်ားႀကီး လိုအပ္ေနပါေသးတယ္။

ေမး ။ ။ နည္းပညာေတြလိုမယ္။ စက္ယႏၱရားေတြ လိုမယ္။ ဒါေပမဲ့ လူအင္အား၊ ေငြအင္အားကေတာ့ သိပ္ၿပီးေတာ့ ျပႆနာ မရိွဘူးဆိုတဲ့ သေဘာလား။

ေျဖ ။ ။ လူအင္အား၊ ေငြအင္အားကေတာ့ ဒီမွာေတာ့ ဆိုလိုတာကေတာ့ စုေပါင္းထုတ္လုပ္တဲ့စနစ္ - နဂိုကတည္းက အဲဒါကို ရည္ရြယ္ခဲ့တာပါ။ Winrock ကေန က်ေနာ္တို႔ကို စက္ရံုေတြ လာေပးမယ္။ ဘာျဖစ္လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ၿမိဳ ႔နယ္ကိုယ္စားျပဳတဲ့ဟာကို အဓိကရခ်င္တာ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေတာင္သူေတြအားလံုး small holders ေတြအားလံုးကို ျမွင့္တင္ခ်င္တာ။ က်ေနာ္တို႔ အသင္းရည္ရြယ္ခ်က္ကလည္း ဒါပါပဲ။ ေတာင္သူေတြ သူတုိ႔ဝင္ေငြတုိးဖုိ႔၊ နည္းပညာေတြရဖို႔။ International ႏုိင္ငံတကာမွာ ကိုယ့္ေကာ္ဖီေလး ပ်ံ ႔ႏွံ႔ဖို႔ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြနဲ႔ လုပ္လာခဲ့တာ။ အဲဒီေတာ့ တၿမိဳ ႔နယ္လံုးထြက္တဲ့ ေကာ္ဖီကို Export လုပ္ႏုိ္င္ဖို႔ဆုိတာ က်ေနာ္တုိ႔မွာ ေခတ္မီတဲ့ ယႏၱရားေတြ အမ်ားႀကီး လိုအပ္ေနေသးတယ္။ လုပ္ငန္းရွင္ေတြကေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ဒီကိုလာၾကပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အစိုးရအျခားဌာနေတြကလည္း ေခ်းေငြေတြ ထုတ္ေပးေနတယ္။ အဲဒီၾကေတာ့ အဲဒီလိုမ်ဳိးေတြနဲ႔ လုပ္လုိ႔ရပါတယ္။ အဓိကေတာ့ စက္ယႏၱရားေတြ ကူညီမယ့္ လူလိုေနတာပါ။

ေမး ။ ။ အခုလက္ရိွမွာ ရြာငံရဲ ႔ ေကာ္ဖီကို အဆင့္တန္းသတ္မွတ္မယ္ဆိုရင္ ဘယ္အဆင့္မွာ ေရာက္ေနၿပီလဲ။

ေျဖ ။ ။ ဘယ္အဆင့္မွာ ေရာက္ေနၿပီလဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ ကမာၻ႔အဆင့္မွာ ထိပ္ဆံုးပိုင္း Top Ten လို႔လည္း ေျပာမယ္ဆိုရင္ ေျပာလို႔ရတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူ႔ရဲ ႔ Location အရည္အေသြးနဲ႔ သဘာဝအတိုင္း စိုက္တာေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ကို ရွားပါးပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ကမာၻ႔ေစ်းကြက္မွာေတာင္ က်ေနာ္သိသေလာက္ေတာ့ Organic Coffee ဆိုတာက တစ္ရာခိုင္ႏႈန္းပဲ တင္ပို႔ႏုိင္ေသးတယ္။ အဲဒါ Mexico က တင္ပို႔တာ။ အခုေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံက Organic ေတြ ေကာ္ဖီေတြ ပို႔လာၿပီဆိုရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔က အခုနေျပာတဲ့ တစ္ရာခိုင္ႏႈန္းထဲ အပါအဝင္ ျဖစ္သြားၿပီေပါ့။

ေမး ။ ။ ေနာက္ သတိထားမိတာ ဒီမွာေျပာၾကတာ ေကာ္ဖီရဲ ႔ အရသာေလးေတြကအစ တၿခံနဲ႔တၿခံ မတူဘူးလို႔ေျပာတယ္။

ေျဖ ။ ။ အဲဒါ မတူဘူးဆိုတာက က်ေနာ္တို႔က သဘာဝ ေျမဆီလႊာ Soil ကို ဖ်က္ဆီးျပစ္တာ မဟုတ္ဘူး။ ထယ္ထိုးသစ္ေတာႀကီး ရွင္းၿပီးမွ စိုက္တာမဟုတ္ဘူး။ သူ႔သဘာဝသစ္ေတာေတြမွာ သဘာဝအတုိင္း စိုက္ထားတာ။ စိုက္ထားေတာ့ ဒီမွာရိွတဲ့ ေထာပတ္ေတြ၊ ပိႏဲၷေတြက အျမစ္ခ်င္းဆက္ေနတာ အဲဒီကေန အရသာေတြဝင္ၿပီး သစ္သီးအရသာ ခ်ဳိတဲ့အရသာေတြ ရလာတယ္။ ေနာက္တခုက လံုေလာက္တဲ့ အရိပ္ေတြလည္း ရရိွတယ္။ အဲဒီမွာ အခ်ဳိဓါတ္လည္းရတယ္။ ဒါမ်ဳိးေလးေတြက အကုန္လံုး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ျပည့္စံုတယ္။ ျပည္စံုေတာ့ အရည္အေသြးလည္း ပိုေကာင္းတယ္။ ေနာက္တခုက ဒီမွာ ေရသြင္းစိုက္တာ မဟုတ္ဘူး။ မုိးေရနဲ႔ပဲ ေႏြရာသီမွာအေျခာက္၊ မုိးရာသီမွာ အစို။ ဆိုလိုတာက အသီးအႏံွေတြက ေျမဆီေျမႏွစ္နဲ႔ သီးရေတာ့ အဲဒီမွာ အရသာေတြ ပိုေကာင္းေနတယ္။

ေမး ။ ။ သဘာဝအရေပါ့။

ေျဖ ။ ။ သဘာဝကေပးတဲ့ ထူးျခားခ်က္ေတြပါ။

ေမး ။ ။ ေနာက္ဆံုးေမးခ်င္တာကေတာ့ အန္ကယ္ အခုရြာငံေကာ္ဖီက ႏုိင္ငံတကာမွာ တစံုတရာ အမ်ားသိလာတဲ့ အေနအထားေလးကိုေတာ့ ေရာက္လာၿပီ။ ေစာေစာက အန္ကယ္ေျပာျပသလိုပဲ နည္းပညာ အကူအညီအပံ့အပိုးေတြ စက္ယႏၱရားေတြ ရလာမယ္ဆိုရင္ ရြာငံေကာ္ဖီရဲ ႔ အလားအလာက ေရွ ႔ႏွစ္ပိုင္းေတြအတြင္းမွာ ဘယ္လုိမ်ား ျဖစ္လာႏုိင္ပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ ေရွ ႔ႏွစ္ပိုင္းအလားအလာဆိုေတာ့ အခုဟာက ဘယ္လုိျဖစ္သလဲဆိုေတာ့ ဒီလို သူ႔သဘာဝေလးအတိုင္းစိုက္တဲ့ ေနရာေဒသက ေတာ္ေတာ္ေလးရွားတယ္။ စီးပြားျဖစ္စိုက္တဲ့ ႏုိင္ငံဆိုရင္ ဥပမာ ျပင္ဦးလြင္မွာ လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးေတြ ဧက သံုးရာေလးရာ စိုက္ၾကတယ္။ ဒီက အဲဒီလို မစိုက္ႏုိင္ၾကဘူး။ တပိုင္တႏိုင္ေလးေတြ စိုက္ၾကတဲ့အေပၚမွာ အရသာကလည္း သူမ်ားနဲ႔ ထူးျခားတယ္။ ေနရာေဒသေကာင္းတယ္။ မ်ဳိးကလည္းေကာင္းတယ္။ စိုက္ပံုစိုက္နည္းကလည္း သူ႔သဘာဝေလးအတိုင္း ျဖစ္တာဆုိေတာ့ အဲဒီလိုသာ စက္ယႏၱရားေတြနဲ႔ ဒီၿမိဳ ႔နယ္ရဲ ႔ ေကာ္ဖီေတြကို ေခတ္မီစက္ယႏၱရားေတြနဲ႔ စနစ္တက် ထုတ္လုပ္လိုက္မယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔က ကမာၻ႔ေစ်းကြက္မွာ အမ်ားႀကီး တင္သြင္းႏုိင္သလို၊ ေစ်းႏႈန္းေတြလည္း ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို ကြာျခားလာလိမ့္မယ္။ ရလာႏိုင္လိမ့္မယ္။

ေမး ။ ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG