သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း
မသန္စြမ္းသူမ်ား အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ
please wait

No media source currently available

0:00 0:15:02 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


ဒီတပတ္ ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီေရးရာေဆြးေႏြးခန္းအစီအစဥ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ မသန္စြမ္းသူေတြအတြက္ အရင္ဆယ္စုႏွစ္ေတြကထက္ ပိုၿပီးေတာ့ အခြင့္အေရး ရွိလာတယ္ဆုိေပမယ့္ မသန္စြမ္းသူေတြအတြက္ ဘဝရွင္သန္ဖုိ႔ အခက္အခဲေတြ ရွိေနတုန္းပဲလို႔ မသန္စြမ္းအခြင့္အေရး ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ကိုေနလင္းစိုး က ေျပာဆိုပါတယ္။ အေမရိကန္အေျခစိုက္ ႏိုင္ငံတကာေရြးေကာက္ပြဲစနစ္မ်ားဆုိင္ရာ ေဖာင္ေဒးရွင္း (IFES - International Foundation for Electoral Systems) က ခ်ီးျမွင့္တဲ့ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြက္ Charles T. Manatt ဒီမိုကေရစီဆုကို လာေရာက္လက္ခံယူစဥ္မွာ ကိုေနလင္းစိုး ကို ဗီြအုိေအဝိုင္းေတာ္သား ကိုသားညႊန္႔ဦး က ေတြ႔ဆံုေမးျမန္း တင္ျပထားပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ကိုေနလင္းစိုး အခု VOA ကိုလာၿပီးေတာ့ ေျဖၾကားေပးတာကို ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္။ က်ေနာ္ အရင္ဆံုးေမးခ်င္တာက ကိုေနလင္းစုိးက မသန္စြမ္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အခြင့္အေရးေတြကိုလည္း ဗမာျပည္မွာ ရန္ကုန္မွာ ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေနတဲ့အခါၾကေတာ့ မသန္စြမ္းအခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ လႊတ္ေတာ္မွာေတာ့ ဥပေဒျဖစ္လာၿပီေပါ့။ နည္းဥပေဒတရပ္ ထြက္လာဖုိ႔ ဘယ္ေလာက္ၾကာမလဲ။ ဘာေတြ ယူရအံုးမလဲ အခုအေနထားက။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရက မသန္စြမ္းသူမ်ား အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို ratify လုပ္တာ ၂၀၁၁ က။ လုပ္ၿပီးတဲ့အခါမွာ ဥပေဒထြက္ေပၚလာဖို႔အတြက္ ဝန္ႀကီးဌာန၊ လႊတ္ေတာ္ နဲ႔ က်န္တဲ့ မသန္စြမ္းအဖြဲ႔အစည္းေတြ ဝိုင္းၿပီး ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာ ေနာက္ဆံုး ၂၀၁၅ ဇြန္မွာေတာ့ မသန္စြမ္းသူမ်ားဆိုင္ရာ အခြင့္အေရး ဥပေဒတရပ္ ထြက္ေပၚလာခဲ့တယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲ နည္းဥပေဒ ထြက္ေပၚလာဖို႔အတြက္ေတာ့ လူမႈဝန္ထမ္းကယ္ဆယ္ေရးနဲ႔ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးဝန္ႀကီး ဌာနက ဦးေဆာင္ၿပီး ဒီဘက္မွာေတာ့ အျခားတဘက္မွာေတာ့ မသန္စြမ္းအဖြဲ႔အစည္း၊ ျမန္မာႏုိင္ငံဆိုင္ရာ မသန္စြမ္းသူမ်ား အသင္းခ်ဳပ္လည္းပါတယ္။ စုေပါင္းၿပီးေတာ့ ႀကိဳးစားေဖာ္ေဆာင္ေနတဲ့အဆင့္။ ဘယ္ေလာက္ အတိုင္းအတာအထိ ၾကာႏုိင္သလဲဆိုတာကေတာ့ တပိုင္းကေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ဒီဘက္က ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ နည္းဥပေဒ ထြက္လာမွ ဒီဟာေတြက က်ေနာ္တို႔ ေအာက္ေျခေျမျပင္မွာ မသန္စြမ္းသူေတြအတြက္ ပိုၿပီးေတာ့ လက္ေတြ႔အက်ဳိးေက်းဇူး ခံစားခြင့္ေတြ ရမွာဆုိေတာ့။ ကာလအားျဖင့္ မွန္းဆဖုိ႔ ခက္ေနပါေသးတယ္။ သို႔ေသာ္လဲ က်ေနာ္တုိ႔ တတ္ႏိုင္ဆံုးေတာ့ တႏွစ္အတြင္း အစိုးရတက္လာၿပီး ပထမတႏွစ္အတြင္းမွာပဲ ျဖစ္ေပၚလာဖုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္လိုလားပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ဒီ မသန္စြမ္းဥပေဒကို ဆြဲတဲ့အခါမွာ မသန္စြမ္းေတြဘက္က အဖြဲ႔အစည္းေတြဘက္က၊ တဦးခ်င္းျဖစ္ေစ ဘယ္ေလာက္အထိ ပါဝင္ပတ္သက္ခြင့္ ရခဲ့လဲ။ ဘယ္ေလာက္အထိ ကိုယ္ေရးဆြဲခ်င္တာေတြ ေရးဆြဲခြင့္ ရခဲ့သလဲ။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ ဒီမွာ အားသာခ်က္လို႔ပဲ ဆိုရမွာေပါ့။ က်ေနာ္တုိိ႔ ဝန္ႀကီးဌာနအသီးသီးက ေဆာင္ရြက္တဲ့ ေဖာ္ေဆာင္တဲ့ မူၾကမ္းဥပေဒေတြမွာေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ မသန္စြမ္းအဖြဲ႔အစည္းေတြကေတာ့ ကနဦးအဆင့္ ေတာ္ေတာ္ေလး ထဲထဲဝင္ဝင္ ဖိတ္ေခၚျခင္း ခံရတယ္။ မသန္စြမ္းသူမ်ားေရးရာ အႀကံျပဳသူမ်ားအဖြဲ႔ဆိုၿပီး ဖြဲ႔ၿပီးေတာ့မွ ေဆာင္ရြက္ၾကတဲ့အခါမွာလဲ က်ေနာ္ကို ကနဦး တြဲဘက္အတြင္းေရးမွဴးအေနနဲ႔ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ ေပးခဲ့တယ္။ ဒီဘက္မွာလဲ မသန္စြမ္းအဖြဲ႔အစည္းေတြ အင္တုိက္အားတိုက္ ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ေတြ႔ဆံုၿပီးေတာ့ အႀကံျပဳခ်က္ေတြ ပို႔ၾကတယ္။ ေနာက္ ဝန္ႀကီးဌာနနဲ႔လည္း ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲေတြ လုပ္တယ္။ တဘက္မွာလဲ လႊတ္ေတာ္မွာ တင္ျပမႈေတြ၊ က်ေနာ္တို႔ လိုလားခ်က္ ေတာင္းဆိုမႈေတြ လုပ္တယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေတာ့ တင္ျပမႈနဲ႔ ေျပာေရးဆိုခြင့္ေတြ ရခဲ့တယ္။ သို႔ေသာ္လဲ က်ေနာ္တုိ႔ တင္ျပသေလာက္ ဥပေဒထဲမွာ ထည့္သြင္းစဥ္းစားသလားဆိုရင္ေတာ့ က်ေနာ့္တဦးထဲအေနနဲ႔ သံုးသပ္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ ပ်ွမ္မွ် ၆၀-၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ပဲ Satisfied ျဖစ္တယ္။ ဒီဘက္မွာ က်ေနာ္တို႔ ပိုလုိလားတယ့္ အေျခအေန၊ အခ်က္ေတြ ဒါေတြလဲ ထပ္က်န္ေနပါေသးတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ အခု မသန္စြမ္းကိစၥမွာ အဓိကဆုိရင္ ပညာေရးကိစၥလုိမ်ဳိး ပါတယ့္အခါၾကေတာ့ တဘက္မွာ ပညာေရးဥပေဒကလည္း ေရးဆြဲေနေတာ့ ဒီကိစၥမွာေကာ မသန္စြမ္းအဖြဲ႔အစည္းေတြ ကိုေနလင္းစိုးတုိ႔အေနနဲ႔ ဘယ္ေလာက္အထိ ပါဝင္ပတ္သက္မႈ ရွိိလဲ။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ ဒီမွာလဲ က်ေနာ္တုိ႔ ၂၀၁၃-၁၄ ေလာက္ကစၿပီး လႈပ္ရွားပါတယ္။ အားလံုးသိတဲ့အတုိင္း တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြ စုေပါင္းလႈပ္ရွားၾကတဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တုိ႔က ဒီဘက္က Diplomacy Way နဲ႔ တတ္ႏိုင္သေလာက္ Advocacy လုပ္တာေပါ့။ ဒီမွာ တဘက္က ႏုိင္ငံေတာ္အစိုးရက အထူးပညာေရးတခုတည္းကိုပဲ စဥ္းစားတာ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ ႔ inclusion အသိုင္းအဝိုင္းတြင္းမွာ ဝင္ဆန္႔ႏိုင္ဖို႔ကို ပိုၿပီးျဖစ္ထြန္းအားေပးတဲ့ လူတုိင္းအႀကံဳဝင္ပညာေရးက႑ေတြ ပါလာဖုိ႔ လႊတ္ေတာ္မွာ ၾကားနာပြဲေတြ ဖိတ္ေခၚတဲ့အခါမွာ သြားၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြး Advocacy လုပ္တယ္။ တဘက္က အရပ္ဘက္လူမႈ႔အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ ႔ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ သြားၿပီးေတာ့ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါဝင္တယ္။ ေနာက္ လုိအပ္သလုိ Advocacy ေဆာင္ရြက္တယ္။ အထူးသျဖင့္ လႊတ္ေတာ္ကို ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ခ်ဥ္းကပ္ၿပီးေတာ့ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး Amendment လုပ္လုိက္တဲ့ National Education Law အမ်ဳိးသားပညာေရးဥပေဒမွာေတာ့ ယခင္မပါေသးတဲ့ Inclusive Education နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ရႈေထာင့္အေျခအေန ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို မသန္စြမ္းအဖြဲ႔အစည္းေတြက စုေပါင္းႀကိဳးစားအားထုတ္မႈနဲ႔ ပါလာတာကို က်ေနာ္တုိ႔ ေတြ႔ရတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ဘယ္အခ်က္က သူတုိ႔ Mention လုပ္ထားပါလဲ။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ အဓိက လူတုိင္းအႀကံဳဝင္ပညာေရး ဆိုတာေလးကို Definition ဖြင့္ထားတယ္။ ယခင္တုန္းက ဒါေတြ တလံုးတပါဒ မေတြ႔ရဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ မသန္စြမ္းတဲ့သူေတြအတြက္ လူတုိင္းအႀကံဳဝင္ အစီအစဥ္အားျဖင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ကေန အေကာင္အထည္ေဖာ္ေပးဖို႔ အပိုင္းေလး။ တတ္ႏုိင္သေလာက္ သာမန္ပညာေရးစနစ္နဲ႔ သာမန္ေက်ာင္းေတြကို က်ေနာ္တို႔ မသန္စြမ္းတဲ့သူေတြ ေရာက္ႏုိင္ေအာင္ အားေပးတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးေတြ ဒီမွာ ထပ္ၿပီးေတြ႔တာေပါ့။ သို႔ေသာ္လဲ တဘက္ကေတာ့ ေျမျပင္မွာ အေကာင္အထည္ေဖာ္မလဲဆိုတာေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အခ်ိန္ကာလေတာ့ နည္းနည္းေစာေနေသးတယ္။ ေျပာဖို႔က။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ မသန္စြမ္းေတြအတြက္ သီးသန္႔ ေက်ာင္းေတြဖြဲ႔စည္းဖုိ႔ ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ရွိပါလား။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ အဲဒါေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အထူးပညာေရး ေတာ္ေတာ္မ်ားေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေနတာ ရွိပါတယ္ တဘက္မွာလဲ လူတုိင္းအႀကံဳဝင္ပညာေရးကိုလည္း ျဖစ္ထြန္းအားေကာင္းလာေစခ်င္တယ္။ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ေတာ့ မသန္စြမ္းသူတုိင္း ရွိသင့္တာေပါ့။ အထူးပညာေရးေက်ာင္းကို သြားမလား။ သာမန္ေက်ာင္းမွာပဲ အမ်ားနဲ႔တန္းတူ ေက်ာင္းတြက္ခြင့္ ရခ်င္သလားဆုိတာ က်ေနာ္တုိ႔ ကာယကံရွင္ မသန္စြမ္းေတြက ဆံုးျဖတ္ခြင့္ ရွိသင့္တာေပါ့။ သို႔ေသာ္လဲ အထူးေက်ာင္းေတြပဲ ေဖာ္ေဆာင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ တဘက္က လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ သာမန္ကေလးေတြနဲ႔ ကင္းကြာသြားႏိုင္တယ္။ ကေလးေတြက သန္စြမ္းတဲ့ကေလး၊ မသန္စြမ္းတဲ့ကေလးေတြ အတူေရာယွက္ ပညာသင္ၾကားခြင့္ ရတာက ပိုေကာင္းတယ္လုိ႔ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ ယံုၾကည္တယ္။ ဒါမွသာ ကေလးဘဝမွာ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြ နည္းၿပီးမွ ဒီလိုလူေတြက ေခါင္းေဆာင္ေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါမွာ တခ်ိန္မွာ ႏုိင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္ၾကတဲ့အခါမွာ Inclusion အျပန္အလွန္ စာနာရိုင္းပင္းမႈေတြ အားလံုး အခုေျပာေနၾကတဲ့ ေလာကနိတိ၊ ေမတၱာတရားတို႔က ခေလးဘဝမွာ အမ်ားႀကီး ရရွိႏုိင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒါကိုေတာ့ ေပါင္းစည္းၿပီးေတာ့ အတူတကြ ပညာသင္ယူႏုိင္တဲ့အေျခအေနေတြကို ဖန္တီးေပးေစခ်င္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ Inclusive Education ကိုလည္း ပိုၿပီးမွ စဥ္းစားေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္ေအာင္ က်ေနာ္တုိ႔ တတ္ႏိုင္သေလာက္ ဝိုင္းႀကိဳးစားေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ဒါေပမဲ့ Inclusive Education က အားလံုးေပါင္းၿပီး လုပ္တဲ့အခါမွာ မသန္စြမ္းေတြဘက္ တျခား ပံုမွန္ကေလးေတြနဲ႔စာရင္ တပန္းရႈံး မေနဘူးလား။ ဒီအေပၚမွာ။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ အခ်ိန္ကာလအားျဖင့္ေတာ့ ႀကိဳးစားရင္ လုပ္သြားရင္နဲ႔ အခ်ိန္ယူရင္နဲ႔ ဒီေပၚမွာ တုိးတက္ျဖစ္ထြန္းေအာင္လို႔ေတာ့ ေဆာင္ရြက္ရမွာေပါ့။ ဟိုတဘက္က မသန္စြမ္းကေလးေတြ သာမန္ပံုမွန္ စာသင္ေက်ာင္းကို ေရာက္လာဖုိ႔ Welcome လုပ္ေနပါတယ္လို႔ ေျပာေနရံုနဲ႔ မရဘူး။ တဘက္က ပညာေရးစနစ္ကို တတ္ႏုိင္သေလာက္ Adaptation ေတြ လုပ္ရမယ္။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္ေပးရမယ္။ အထူးသျဖင့္ စာသင္ေက်ာင္းေတြ၊ အဖြဲ႔အစည္း တည္ေဆာင္ပံု ဒီဇုိင္းေတြ ေျပာင္းေပးရမယ္။ ကေလးအားလံုး Friendly အႏၱရာယ္ကင္းေဝးစြာနဲ႔ သြားလာႏုိင္တဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးေတြျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးေပးဖို႔လိုတယ္။ ေနာက္ သင္ေထာက္ကူပစၥည္းေတြ ပိုၿပီးေတာ့ Accessable ျဖစ္ေအာင္ မြမ္းမံျဖည့္ဆည္းေပးဖို႔ လုိပါတယ္။ ေနာက္တခ်က္က ဆရာ၊ ဆရာမေတြကိုေပးတဲ့ မြမ္းမံသင္တန္းေတြမွာ Disability Rights နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးမွ ကေလးေတြ၊ မသန္စြမ္းတဲ့သူေတြကို ထိေရာက္ေအာင္ ဘယ္လိုခ်ဥ္းကပ္သင္ၾကားေပးမလဲဆိုတဲ့ သင္ၾကားနည္း Method ေတြ။ ဒါေတြက ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနကေန အမ်ားႀကီး Train ေပးဖို႔ လုိပါတယ္။ ေနာက္ ကေလးေတြကို မခြဲျခားေအာင္၊ ကေလးအခ်င္းခ်င္း Welcome လုပ္တဲ့ လူမႈ႔အသိုင္းအဝုိင္းမ်ုိးကို အားေပးတဲ့ သင္ၾကားသင္ယူမႈ ပတ္ဝန္းက်င္မ်ဳိးေတြ ျဖစ္ေပၚလာေအာင္ အားေပးဖို႔ လုိပါတယ္။ စနစ္တခုလံုးကို တတ္ႏုိင္သေလာက္ ေျပာင္းေပးရင္ေတာ့ အခုနေျပာတဲ့ က်ေနာ္တုိ႔ဘက္က တပန္းရႈံးႏုိင္တဲ့ အေျခအေနေတြကို ေက်ာ္လႊာသြားႏုိင္မွာေပါ့။ တဘက္မွာလဲ ေပ်ာ္ရႊင္စြာနဲ႔ ပညာေရးမွာ အခြင့္အေရး ရလာႏိုင္ပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ဒါကေတာ့ ပညာေရးကိစၥေပါ့။ က်ေနာ္ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သီးျခားဥပေဒမွာ ျပဌာန္းထားတာ ရွိပါလား။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ အခု ၂၀၁၅ ဇြန္လမွာ ျပဌာန္းလိုက္တဲ့ မသန္စြမ္းသူမ်ား အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ဥပေဒမွာေတာ့ မသန္စြမ္းသူေတြကို ေဝပံုက် ခြဲတမ္းစနစ္နဲ႔ အလုပ္ခန္႔ရမယ္ဆိုၿပီးပါတယ္။ ရာခိုင္ႏႈန္း ဘယ္ေလာက္လဲဆုိတာကို ဆံုးျဖတ္ခြင့္ ဘယ္သူကို ေပးထားလဲဆိုေတာ့ အခု ဒုသမၼတတဦးက ဦးေဆာင္ၿပီး ဖြဲ႔စည္းမယ့္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ မသန္စြမ္းသူမ်ား အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေကာ္မတီဆုိတာ က်ေနာ္တုိ႔ ေပၚလာမွာေပါ့။ ဒီမွာ ဝန္ႀကီးဌာနအသီးသီးက ကိုယ္စားလွယ္ေတြပါမယ္။ မသန္စြမ္းအဖြဲ႔အစည္းအသီးသီးက ကိုယ္စားလွယ္ေတြပါမယ္။ ျမန္မာႏုိုင္ငံ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္က ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ပါမယ္။ သူတုိ႔ပါၿပီး စုေပါင္းဖြဲ႔စည္းၿပီးေတာ့ ဥပေဒကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔နဲ႔ အခုနေျပာတဲ့ မသန္စြမ္းသူရဲ ႔ ကိစၥအရပ္ရပ္ကို ေဆာင္ရြက္ဖို႔ အေရးႀကီးတဲ့ အဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီအဖြဲ႔အစည္းက ေဝပံုက်ခြဲတမ္း Percentage ကို ဆံုးျဖတ္ရမယ္။ ဘယ္ေလာက္ ဆံုးျဖတ္ရမယ္၊ ဘယ္လိုလာမလဲဆိုတာေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ခန္႔မွန္းလို႔ မရေသးဘူး။ သို႔ေသာ္လဲ တျခားႏုိင္ငံတခ်ဳိ ႔ကို ေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါမွာ တခ်ဳိ ႔က 1% တခ်ဳိ ႔က 2% ဒါမ်ဳိးေတြ ေတြ႔ပါတယ္။ ကုမၸဏီတခု သို႔မဟုတ္ အဖြဲ႔အစည္းတခုမွာ ဝန္ထမ္းအေယာက္ (၁၀၀) ရွိတယ္ဆိုရင္ အနည္းဆံုး percentage တခုက Disable ေတြကို ခန္႔ကိုခန္႔ရတယ္။ ခန္႔ေပးရင္ အခြန္သက္သာခြင့္ေတြ ေပးတယ္။ တဘက္က Incentive မက္လံုးေတြ ႏိုင္ငံေတာ္က ျပန္ၿပီးေတာ့ ေပးတယ္။ မခန္႔တဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြကို ဘာလဲဆိုရင္ ျပန္ၿပီးေတာ့ Penalty ျပစ္ဒဏ္။ ဒါမွမဟုတ္ ခန္႔မယ္ပိုက္ဆံကိုိ ရန္ပံုေငြ ႏုိင္ငံေတာ္ကို ေပးသြင္းခိုင္းေစတာမ်ဳိးေတြ။ ဒါမ်ဳိးေတြနဲ႔ အေရးယူတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ အဲဒီမွာ က်ေနာ္ တခ်က္ေမးခ်င္တာက မသန္စြမ္း အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္း။ တဘက္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ခရီးသြားလာေရးျဖစ္ေစ၊ ေန႔တဓုဝကိစၥေတြ ျဖစ္ေစ။ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အခြင့္အေရးကိစၥေတြ မသန္စြမ္းသူေတြအတြက္ သီးျခားသြားလာႏုိင္မယ့္ အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သက္သက္ သီးျခား Budget ယာထားဖို႔ေတြထားဖုိ႔ အဲဒီလိုမ်ဳိး စဥ္းစားခ်က္ေတြ ရွိပါလား။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ အခုေပၚေပါက္လာတဲ့ အစိုးရသစ္နဲ႔ လႊတ္ေတာ္သစ္ကို ဦးတည္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ မသန္စြမ္း အဖြဲ႔အစည္းေတြ စုေပါင္းၿပီးေတာ့ ေတာင္းဆိုတင္ျပခ်က္ (၁၁) ခ်က္ တင္ျပၿပီးေတာ့ Advocacy လုပ္ေနပါတယ္။ ဒီမွာေတာ့ လူမႈဝန္ထမ္း ကယ္ဆယ္ေရး နဲ႔ ေနရာျပန္လည္ခ်ထားေရး ဝန္ႀကီးဌာနနဲ႔ မသန္စြမ္းသူမ်ားအတြက္ ဘတ္ဂ်က္ ပိုၿပီးေတာ့ တုိးျမွင့္သံုးစြဲေပးဖို႔ကိစၥေတြ။ ေနာက္ ထပ္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ ႔ ကိစၥကို ဝန္ႀကီးဌာနတခုတည္းက လုပ္တာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ အားလံုးေသာ နယ္ပယ္ေတြမွာ ပိုမိုထည့္သြင္းစဥ္းစားလာေအာင္ တုိက္တြန္းေနတာေပါ့။ ဒီမွာ တခ်က္က အမ်ားျပည္သူသံုး အေဆာက္အအံုေတြ၊ အမ်ားျပည္သူသံုး ေနရာထိုင္ခင္းေတြ ေဆာက္လုပ္တဲ့အခါမွာ ဗိသုကာဒီဇုိင္း ပံုစံေတြက က်ေနာ္တုိ႔ သက္ႀကီးရြယ္အုိေတြ၊ မသန္စြမ္းသူေတြ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္ေတြ၊ ခရီးသည္ေတြ luggage ေတြ ဆြဲၿပီး သြားလာတဲ့အခါမွာ အားလံုး အဆင္ေျပႏုိင္တဲ့ ဒီဇုိင္းေတြျဖစ္ေအာင္ လုပ္ဖုိ႔လိုတယ္။ ဒါေတြကို အခု သိပ္မေတြ႔ရေသးဘူး။ ဒါေပမဲ့ ရန္ကုန္စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီ ၊ ေဆာက္လုပ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန သူတုိ႔ေတြက ဒါေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ထည့္သြင္းအေကာင္အထည္ေဖာ္လာႏိုင္ေအာင္ တတ္ႏုိင္သေလာက္ Advocacy လုပ္ေနတယ္။ ထပ္ၿပီးေတာ့လဲ ရန္ကုန္ၿမိဳ ႔ေတာ္ အစိုးရကို ခ်ဥ္းကပ္ၿပီးေတာ့ ၿမိဳ ႔ေတာ္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ပိုေကာင္းေအာင္ ႀကိဳးစားတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြမွာ က်ေနာ္တုိ႔ ပိုၿပီးေတာ့ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားဖို႔ ႀကိဳးစားပါမယ္။ ထပ္ၿပီးေတာ့လည္း တျခားႏုိင္ငံေတြရဲ ႔ သင္ခန္စာေတြ၊ အခ်ိိန္တိုအတြင္းမွာ က်ေနာ္တုိ႔ ပိုေကာင္းေအာင္ လုပ္ႏုိင္မလဲ။ ဒါေတြကိုလည္း ေလ့လာရင္နဲ႔ တဘက္မွာ ႀကိဳးစားေနပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္ၿပီး ေမးခ်င္ပါတယ္။ ဟိုးအရင္တုန္းက စစ္အစိုးရလက္ထက္။ ေနာက္ ဒီမုိကေရစီ တစံုတရာ ပြင့္လင္းလာပါတယ္။ ဦးသိန္းစိန္ လက္ထက္ .. အခုဆုိရင္ NLD အစိုးရ တက္လာပါတယ္။ မသန္စြမ္းသူေတြရဲ ႔ အခြင့္အေရးအေျခအေန တိုးတက္လာမႈ ရွိပါလား။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ က်ေနာ္တို႔ ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ထက္စာရင္ ဒီဘက္ ဆယ္စုႏွစ္က ေတာ္ေတာ္ေလး တုိးတက္လာတယ္လုိ႔ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ သံုးသပ္ရမွာေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆုိေတာ့ မသန္စြမ္းအဖြဲ႔အစည္း အေရအတြက္ေတြကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္လဲ အမ်ားႀကီိး တိုးတက္လာတယ္။ ေနာက္တခ်က္က လႈပ္ရွားမႈေတြလည္း အားေကာင္းက်ယ္ျပန္႔လာသလုိ က်ေနာ္တုိ႔ကို အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ မီဒီယာအားျဖင့္ ေဖာ္ျပလာတဲ့ စာမ်က္ႏွာေတြ ပိုမ်ားလာတယ္။ ဒီဘက္က ဥပေဒနဲ႔ မူဝါဒပိုင္းဆိုင္ရာမွာ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးမႈေတြ က်ယ္ျပန္႔လာတယ္။ ေနာက္တဘက္ကလဲ က်ေနာ္တုိ႔ တခုခု ႏုိင္ငံရဲ ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိစၥ၊ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးကိစၥေတြ စဥ္းစားတဲ့အခါမွာ မသန္စြမ္းတဲ့ လူအုပ္စုေတြကို ထည့္သြင္းအသိအမွတ္ျပဳ ဖိတ္ၾကားလာတာေတြ ေတြ႔လာရတဲ့အခါမွာေတာ့ အတုိင္းအတာတခုအထိေတာ့ တိုးတက္ျဖစ္ထြန္းလာတယ္။ သို႔ေသာ္လဲ ဒါေတြက ၿမိဳ ႔ျပေတြမွာပဲ ျဖစ္ထြန္းေနၿပီးေတာ့ ေက်းလက္ေဒသ ၇၀% ေက်းလက္ေဒသေတြမွာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး တိတ္ဆိတ္ေနေသးတယ္လို႔ သံုးသပ္မိပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ က်ေနာ္ တဆက္တည္း ေမးခ်င္ပါတယ္။ ကိုေနလင္းစိုးရဲ ႔ အေတြ႔အႀကံဳေပါ့။ အရင္တုန္းက မသန္စြမ္း အခြင့္အေရးေတြက သိပ္ၿပီးေတာ့ အေလးေပး မခံရဘူး။ ေနာက္ပိုင္းမွာ အေလးေပး ခံရတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီအခြင့္အေရးေတြ ရဖို႔အတြက္ ကိုေနလင္းစိုးလိုမ်ဳိး မသန္စြမ္း activist ေတြ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြ လုပ္တဲ့အခါမွာ ကိုယ့္အခြင့္အေရးရဖို႔အတြက္ လုပ္တဲ့ေနရာ ႀကိဳးပမ္းတဲ့ေနရာမွာ အခက္အခဲေတြ၊ စိန္ေခၚခ်က္ေတြ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရပါလဲ။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ ပထမဦးဆံုးကေတာ့ ျပည္သူလူထုၾကားထဲမွာ တိုးဝင္ၿပီးေတာ့မွ က်ေနာ္တို႔ကိစၥေတြကို က်ေနာ္တို႔ကိုယ္တုိင္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ၾကတဲ့အခါမွာ ဥပမာ အမ်ားျပည္သူသံုး ဘတ္စ္ကားေတြ စီးတယ္။ Public Transportations ေတြ Access လုပ္တဲ့အခါမွာ တခ်ဳိ ႔က က်ေနာ္တုိ႔ကို သနားတာေပါ့။ သနားလြန္ကဲၿပီးေတာ့မွ အိမ္မွာေကာင္းေကာင္းေနတာက ပိုအဆင္ေျပတယ္။ သက္ေတာင့္သက္သာ ျဖစ္တယ္။ ဒုကၡခံၿပီးေတာ့မွ၊ ဒုကၡရွာၿပီးေတာ့ သြားလာလႈပ္ရွားေနတယ္ဆိုတဲ့ အျမင္မ်ဳိးေလးေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ က်န္းမာေရးျပႆနာ ရႈေထာင့္ကေန ျမင္ၿပီးေတာ့ ေရာဂါသည္ လူနာေတြလို တခါတရံမွာ ျမင္တတ္တဲ့ သေဘာထားေလးေတြ။ ဒါေလးေတြက က်ေနာ္တို႔အတြက္ လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းထဲကို တိုးတဲ့အခါမွာ စိန္ေခၚမႈ အခက္အခဲ။ အားေပးမႈထက္ က်ေနာ္တုိ႔ကို သနားျခင္းက ထပ္ၿပီးေတာ့ ေရွ ႔တိုးမေရာက္ေစဘူးေပါ့။ ေနာက္တခ်က္က အမ်ားျပည္သူသံုး Transportation အိမ္တြင္းကအိမ္ျပင္ ထြက္ၿပီဆုိရင္ Public Transportation က လူတုိင္း ျဖတ္ေက်ာ္ၾကတဲ့ကိစၥတခု။ ဒါေတြကို က်ေနာ္တုိ႔ အဆင္ေျပေျပ အသံုးျပဳခြင့္ မရေသးတဲ့အခါၾကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အျပင္မေရာက္ႏုိင္တဲ့ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ ႏုိင္ငံေရး တိုင္းျပည္အေရးကိစၥေတြမွာ က်ေနာ္တုိ႔ မသန္စြမ္းသူေတြက စိတ္ရွိေသာ္လဲ ပါဝင္ႏုိင္ခြင့္ေတြ အခက္အခဲ ျဖစ္ေနခဲ့တယ္။ ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ထပ္ၿပီးေတာ့မွ ေပၚလစီက႑ေတြမွာ Barrier ေလးေတြ ရွိပါတယ္။ အလုပ္အကိုင္နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ အလုပ္ေခၚစာေတြမွာ က်န္းမာသန္စြမ္းသူ ျဖစ္ရမယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ေၾကာင့္ကို က်ေနာ္တုိ႔က နဂိုတည္းက အလုပ္ေလွ်ာက္ဖို႔ကို တြန္႔သြားၿပီ။ အခက္အခဲေတြက ျဖစ္သြားတာေပါ့။ ထုိ႔နည္းအတူ တခ်ဳိ ႔ေသာ ဥပေဒေတြမွာဆိုရင္လဲ ဥပမာ ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္ ရရွိေရးကိစၥေတြမွာ ဘယ္ေလာက္ပဲ စြမ္းႏိုင္စြမ္းႏိုင္ ေမာင္းႏိုင္။ ေပၚလစီမွာ ကိုယ္လက္အဂၤါျပည့္စံုသူ ျဖစ္ရမယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္မ်ုိးေလးေတြ။ ဒါေလးေတြက အတားအဆီးေလးေတြ။ ဒီလိုဟာမ်ဳိးေလးေတြကလဲ ဥပေဒအရ တန္းတူအခြင့္အေရးရဖို႔ စိန္ေခၚမႈေလးေတြ ရွိတယ္။ ေနာက္ဆံုးအခ်က္ကေတာ့ က်ေနာ္တုိိ႔ မသန္စြမ္းတဲ့ လူအမ်ားစုဟာ Proverty Line ေအာက္မွာ ေနၾကရတယ္။ ပညာေရးမွာလည္း အမ်ားႀကီး ေနာက္က်က်န္ေနတယ္။ အလုပ္အကိုင္မွာလည္း Jobless ေတြက ပိုမ်ားတယ္။ ထုိနည္းအတူ လူေနထုိင္မႈပံုစံ ဝင္ေငြကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္လဲ မသန္စြမ္းတဲ့သူေတြအားလံုးက နိမ့္ပါးၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ က်ေနာ္တုိ႔ဘဝကို ရပ္တည္ထူေထာင္ဖို႔ တႏိုင္တပိုင္ ဝင္ေငြတုိး လုပ္ငန္းေတြ လုပ္လာႏိုင္ဖို႔ က်ေနာ္တုိ႔ လူ႔စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ေတြကို လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြက္ အသံုးခ်ႏုိင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းေတြ၊ ပံ့ပိုးေပးတဲ့ အစီအစဥ္ေတြ နည္းေနျခင္းကလဲ က်ေနာ္တို႔အတြက္ စိန္ေခၚမႈေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ေနာက္ဆံုးတခု ေမးခ်င္ပါတယ္။ အခု ကိုေနလင္းစိုးက ႏုိင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းတခုကေန ဒီမုိကေရစီဆုကို ကိုယ္လုပ္တဲ့အလုပ္အတြက္ ခ်ီးျမွင့္ခံရတယ္။ ခ်ီးျမွင့္ခံရတဲ့ဆုေၾကာင့္ ကိုေနလင္းစိုး လုပ္ေနတဲ့ မသန္စြမ္းေတြရဲ ႔ အခြင့္အေရးေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္ေလာက္အထိ သက္ေရာက္မႈ ရွိိမလဲလို႔ ထင္ပါလဲ။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ ပထမဆံုးအခ်က္ကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ကိုယ့္ရဲ ႔က႑ေလးထဲမွာပဲ ကိုယ္ရဲ ႔ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြနဲ႔ တတ္ႏုိင္သေလာက္ ေဆာင္ရြက္ေနၾကတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္၊ လႈပ္ရွားမႈေတြကို တဘက္က ႏုိင္ငံတကာက ၾကည့္ေနတယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာ အသိအမွတ္ျပဳေနတယ္ဆိုတဲ့ ခံစားခ်က္တခုရေတာ့ အားရွိတာေပါ့။ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာ ေနာက္ မသန္စြမ္းတဲ့သူေတြအတြက္လည္း ခြန္အားနဲ႔ တြန္းအားတခု ျဖစ္ေစပါတယ္။ ကိုယ္တတ္ႏုိင္သေလာက္ ကိုယ့္နယ္ပယ္က႑အတြင္းမွာ မိမိရဲ ႔ ဘဝတူ မသန္စြမ္းေတြအတြက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ရပ္ရြာအတြက္ ေဆာင္ရြက္ၾကတဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တို႔ ေဆာင္ရြက္သေလာက္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ ကမာၻႀကီးက အသိအမွတ္ျပဳေနတယ္။ ဒီလို Recognition တခုကိုလည္း ရတဲ့အခါၾကေတာ့ လူတိုင္း ဆက္ၿပီးေတာ့ အခြင့္အလမ္းေတြကို လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ ႀကိဳးစားႏိုင္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ေပးတာေပါ့။ ေနာက္ဆံုးတခ်က္ကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အခု အေရးႀကီးတဲ့ကာလမွာ က်ေနာ္တုိ႔ ေရြးၿပီးေတာ့မွ အာရွတိုက္မွာလည္း ပထမဦးဆံုး မသန္စြမ္းသူတေယာက္ကို ေပးလိုက္တာ ဆုအမ်ဳိးအစား ျဖစ္တယ္။ ကမာၻမွာလည္း ပထမဦးဆံုး မသန္စြမ္းသူတေယာက္ကို ေပးတဲ့ဆု အမ်ဳိးအစား ျဖစ္တဲ့အခါၾကေတာ့ ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီ အေျပာင္းအလဲမွာ မသန္စြမ္းတဲ့သူေတြရဲ ႔ လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းအတြင္း ဂုဏ္သိကၡာရွိစြာ ဝင္ဆန္႔ႏိုင္ေရးကို ပိုမိုထည့္သြင္းအာရံုစိုက္ဖို႔ကို မီးေမာင္းထိုးျပလုိက္တာေပါ့။ တဘက္မွာလည္း ကမာၻ႔ႏုိင္ငံအသီးသီးရဲ ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ Global Development Agenda မွာ Disability Issue ကို Mainstream လုပ္ၾကပါစို႔ဆိုတဲ့ Message ေပးလိုက္တယ္လုိ႔ က်ေနာ္အေနနဲ႔ ခံယူတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ရဲ ႔ လႈပ္ရွားမႈေတြကိုေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ တြန္းအားျဖစ္ေစတယ္၊ ခြန္အားျဖစ္ေစတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ကိုေနလင္းစိုး အခုလို ရွင္းျပေပးတာ ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္။

ကိုေနလင္းစိုး ။ ။ က်ေနာ္ကလည္း ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG