သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးဟာ ဒီႏွစ္မွာ တုိးတက္မႈေတြ အားနည္းမယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းေနခ်ိန္မွာပဲ အဓိက ၀င္ေငြရေပါက္ရလမ္း တခုျဖစ္တဲ့ ခရီးသြားလုပ္ငန္းမွာ ပုံစံသစ္နဲ႔ ကမာၻလွည့္ ခရီးသြားေတြကုိ ဆဲြေဆာင္ႏုိင္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနၾကပါတယ္။ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ဖက္က ကန္ႀကီးမွာဆုိရင္လည္း ရွားပါးမ်ဳိးစိတ္ေတြ အပါအ၀င္ ငွက္မ်ဳိးစုံကုိ သဘာ၀အတုိင္း ၾကည့္႐ႈခံစားႏုိင္မယ့္ အစီအစဥ္ကုိေတာ့ မၾကာေသးခင္ကပဲ စတင္ခဲ့တာပါ။ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းရာလည္းေရာက္ ခရီးသြားလုပ္ငန္းက ၀င္ေငြလည္း ရႏုိင္ဖုိ႔ ႀကိဳးပမ္းေနတဲ့ ကေမာၻဒီးယားက ထူးထူးျခားျခား ခရီးသြားလုပ္ငန္း အေၾကာင္းကုိေတာ့ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႕ စီးပြားေရးက႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦး ကတင္ျပထားပါတယ္။

ကေမာၻဒီးယား ႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးတုိးတက္မႈဟာ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္မွာ ၇.၂% ရွိေနရာက ဒီႏွစ္မွာေတာ့ ၇% ေလာက္အထိ ျပန္က်လာႏုိင္တယ္လုိ႔ အာရွဖြ႔ံၿဖိဳးေရးဘဏ္ (ADB) ကခန္႔မွန္းပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရး တင္းမာမႈေတြနဲ႔ အလုပ္သမား အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားမႈေတြက ကေမာၻဒီးယားရဲ႕ စီးပြားေရးအေပၚ ႐ုိက္ခတ္ႏုိင္တယ္လုိ႔လည္း သတိေပးထားတာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ခရီးသြားလုပ္ငန္း အပါအ၀င္ ၀န္ေဆာင္မႈက႑မွာေတာ့ တုိးတက္မႈေတြ ရွိေနတဲ့ အေၾကာင္းလည္း ADB ရဲ႕ အစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ႏုိင္ငံျခား၀င္ေငြ ရႏုိင္မယ့္ ကမာၻလွည့္ ခရီးသြား အစီအစဥ္ေတြကုိ တုိးခ်ဲ႕လာေနတဲ့ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံမွာေတာ့ အခုဆုိရင္ Eco-tourism လုိ႔ေခၚတဲ့ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကုိ အေျခခံတဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းေတြဟာလည္း တေန႔တျခား ေရပမ္းစားလာ ေနတာပါ။ အခုေနာက္ဆုံးမွာေတာ့ သက္ရွိေတြနဲ႔ သဘာ၀ အျပန္အလွန္ မွီတြယ္ေနၾကတဲ့ ေဂဟေဗဒ စနစ္ေတြရွိရာ ေနရာတခု အျဖစ္နဲ႔ ကုလသမဂၢ ပညာေရး၊ သိပၸံနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈအဖဲြ႔ (UNESCO) ကထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ဖုိ႔ စာရင္းသြင္းထားတဲ့ Tonle Sap ကန္လည္း ပါ၀င္လာပါတယ္။

Tonle Sap ကန္က ခရီးသြားလုပ္ငန္း အစီအစဥ္သစ္ကုိ ကမကထလုပ္ေနတဲ့ Indochine Exploration အဖဲြ႔ကုိ ပူးတဲြတည္ေထာင္သူ Nick Butler ကေတာ့ ေရေပ်ာ္ငွက္ေတြ မွီတင္းရာ အဓိက ေနရာတခု အျဖစ္နဲ႔ အမ်ားက အာ႐ုံစုိက္လာဖုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနတာပါ။
“အခုက်ေနာ္တုိ႔ Tonle Sap ကန္မွာ ေရာက္ေနတာပါ။ ကေမာၻဒီးယားရဲ႕ အခ်က္အျခာျဖစ္သလုိ၊ အေရွ႕ေတာင္ အာရွေဒသမွာ အႀကီးဆုံးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ လူေတြအတြက္ အသားဓာတ္အျဖစ္ ငါးေတြရႏုိင္တဲ့ ေနရာဆုိတာကုိ သိေကာင္း သိၾကေပမဲ့လည္း အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ ေရေပ်ာ္ငွက္ေတြ အမ်ားဆုံး ေနၾကတဲ့ ေနရာတခု ဆုိတာကုိေတာ့ မသိၾကပါဘူး။”

Tonle Sap ကန္ဟာဆုိရင္ ေျခာက္ေသြ႔တဲ့ ရာသီ ၆ လေလာက္မွာ စတုရန္းမုိင္ ၉၀၀ ေလာက္အထိ ရွိတတ္ေပမဲ့ စုိစြတ္တဲ့ မုိးတြင္းကာလမ်ဳိးမွာေတာ့ စတုရန္းမုိင္ ၄,၀၀၀ ေလာက္အထိ က်ယ္၀န္းေလ့ ရွိတတ္ၿပီး အာရွမွာ အႀကီးဆုံး ေရခ်ဳိအုိင္ႀကီး တခုပါ။ Tonle Sap ကန္ကုိျဖတ္ၿပီး တနာရီေလာက္ သေဘၤာနဲ႔ ေမာင္းသြားတယ္ ဆုိရင္ေတာ့ ေရေပၚရြာ ၁၇၀ ေလာက္ရွိတဲ့ အထဲက အေနာက္ေျမာက္ဖက္စြန္းမွာရွိတဲ့ Prek Toal ရြာကုိ ေရာက္ပါတယ္။ စည္ေပပါ အေဟာင္းေတြေပၚမွာ ၀ါးၾကမ္းခင္းၿပီး ေဆာက္လုပ္ထားတဲ့ အိမ္ေတြမွာ ေနထုိင္ၾကသူ အမ်ားစုကေတာ့ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းနဲ႔ အသက္ေမြးၾကတာပါ။ Prek Toal ရြာဟာ ဆုိရင္ေတာ့ ငွက္မ်ဳိးစိတ္ေပါင္း ၁၀၀ ေလာက္ က်င္လည္က်တ္စားရာ စတုရန္းမုိင္ ၈၀ ေလာက္ အက်ယ္အ၀န္းရွိတဲ့ နယ္နမိတ္ရဲ႕ အ၀င္၀လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ၀န္ပုိငွက္၊ ခ႐ုစုပ္ငွက္၊ တင္က်ီးငွက္၊ လင္းယုန္နဲ႔ ရွားပါး ေရေပ်ာ္ငွက္ေတြရွိရာ ဒီေဒသကုိေတာ့ ကြယ္လြန္သူ ကေမာၻဒီးယား ဘုရင္ေဟာင္း Norodom Sihanouk က ၂၀၀၂ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ ေဘးမဲ့ေတာအျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး ေစာင့္ေရွာက္ ထားတာပါ။

ေရတိမ္တဲ့ ေဘးမဲ့ေတာ အတြင္းပုိင္းအထိ ေရာက္ဖုိ႔ကေတာ့ ခရီးသြားေတြ စက္ေလွငယ္ေတြကုိ ေျပာင္းၿပီး စီးၾကရပါတယ္။ နာရီ၀က္ေလာက္ စက္ေလွ စီးၿပီးရင္ေတာ့ ေတာ႐ုိင္းတိရစာၦန္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (WCS) က တည္ေဆာက္ထားတဲ့ ငွက္ၾကည့္ ေမွ်ာ္စင္ကုိ ေရာက္ပါတယ္။ ေတာ႐ုိင္းတိရစာၦန္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း ကေတာ့ ႏွစ္စဥ္ ဇန္န၀ါရီနဲ႔ ေဖေဖာ္၀ါရီလေတြမွာ ေရာက္လာၾကတဲ့ ငွက္ေကာင္ေရဟာ ၅ ေသာင္းေက်ာ္အထိ ရွိတယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းထားတာပါ။

ဒီေဒသမွာ လာၿပီးနားခုိၾကတဲ့ ငွက္ေတြရဲ႕ ဥေတြကုိ အခုိးမခံရဖုိ႔ကုိေတာ့ Chan Dara တုိ႔လုိ ေဒသခံ ေတာေခါင္းေတြက ပုံမွန္ကင္းလွည့္ၿပီး ေစာင့္ေရွာက္ၾကပါတယ္။ ဒီေဒသမွာ ေဘးမဲ့ေတာအျဖစ္ ဖန္တီးၿပီး ေနာက္မွာေတာ့ ငွက္အေကာင္ေရ တုိးလာတယ္လုိ႔လည္း သူကေျပာပါတယ္။
“ေဘးမဲ့ေတာမွာ ေပါက္ပြားၾကတဲ့ ငွက္ေတြထဲမွာေတာ့ ငွက္ႀကီးတုံးစပ္၊ တုံးၿမီးကြက္၊ ငွက္က်ား၊ ငွက္ႀကီး၀န္ပုိနဲ႔ တင္က်ီးငွက္ေတြ ပါၾကပါတယ္။”

ေတာ႐ုိင္းတိရစာၦန္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (WCS) ကေတာ့ ေဘးမဲ့ေတာအျဖစ္ သတ္မွတ္လာခဲ့တဲ့ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ Prek Toal ေဒသမွာ Oriental Darter လုိ႔ေခၚတဲ့ ဥပန္းငွက္ တမ်ဳိးတည္းကုိပဲ ေကာင္ေရ ၂ ေထာင္ကေန ၂ ေသာင္းအထိ တုိးလာခဲ့တဲ့အေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး ႏုိင္ငံတကာ အဖဲြ႔အစည္း တခုျဖစ္တဲ့ (IUCN) ရဲ႕ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ ဥပန္းငွက္ အမ်ဳိးအစားဟာ မ်ဳိးတုန္း ေပ်ာက္ကြယ္လုနီးပါး အႏာၱရာယ္ က်ေရာက္ေနတာကုိ မွတ္တမ္းတင္ ထားတာပါ။

Indochine Exploration အဖဲြ႔က Nick Butler ကေတာ့ ရွားပါးငွက္ေတြအတြက္ အဖက္ဖက္က ျပည့္စုံေနတဲ့ Prek Toal ေဒသဟာ ဒီလုိအေျခအေနေတြကုိ ဟန္႔တားႏုိင္တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။
“ဒီငွက္ေတြ အုပ္လုိက္သင္းလုိက္ ဒီေနရာကုိ ေရာက္လာၾကတာပါ။ ငါးေတြ ေပါက္ၾကပြားၾကတဲ့ အဓိကေနရာ ျဖစ္တာေၾကာင့္ သူတုိ႔အတြက္ အစာကလည္း ေပါပါတယ္။ နားစရာ၊ အသုိက္ဖဲြ႔စရာ သစ္ပင္ေတြကလည္း ေပါတယ္ေလ။”

Indochine Exploration အဖဲြ႔နဲ႕ Siem Reap ၿမိဳ႕က Amansara ဟုိတယ္လုပ္ငန္းနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ၀န္ေဆာင္မႈ ေပးေနတဲ့ ေရေၾကာင္း ခရီးစဥ္မွာေတာ့ ေဘးမဲ့ေတာထဲက ရွားရွားပါးပါး ငွက္ေတြကုိ ၾကည့္႐ႈခြင့္နဲ႔ စားစရိတ္ အပါ၀င္ လူတေယာက္အတြက္ ေဒၚလာ ၁၄၀ ေလာက္ ကုန္က်ပါတယ္။ မနက္ခင္းမွာ ငွက္ေတြရဲ႕ သဘာ၀ကုိ ၾကည့္ခြင့္ရခဲ့ၾကတဲ့ ခရီးသြားေတြ အေနနဲ႔ကေတာ့ အျပန္ခရီး စက္ေလွေပၚမွာ ကေမာၻဒီးယား ေဒသထြက္ အစားအစာေတြကုိလည္း ျမည္းစမ္းႏုိင္ၾကပါတယ္။

ေျမထဲပင္လယ္ေဒသ Montenegro က ေရာက္လာၾကတဲ့ ခရီးသြားေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ Dusan Domazetovic နဲ႔ Jelena Randjelovic တုိ႔ကေတာ့ သူတုိ႔အေတြ႔အႀကံဳကုိ ေက်နပ္ေနၾကတာပါ။
“အံ့မခန္းေလာက္တဲ့ အေတြ႔အႀကံဳပါ။ ငွက္ေတြကုိ ဒီေလာက္ႀကီး စိတ္မ၀င္စားေပမဲ့၊ သြားျဖစ္ခဲ့တာကုိေတာ့ ေနာင္တမရမိပါဘူး။ ကန္တေလွ်ာက္ ခရီးထြက္ရတာ၊ သစ္ကုိင္းႀကိဳ သစ္ကုိင္းၾကားက လမ္းက်ဥ္းက်ဥ္းမွာ ေလွစီးၿပီး၊ ေနာက္ဆုံး ငွက္ေတြရဲ႕ အလွကုိ သစ္ပင္ေတြၾကားကေန ၾကည့္ခြင့္ရတာမ်ဳိးကုိ တျခားလူေတြလည္း စမ္းၾကည့္ဖုိ႔ တုိက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။”

“စိတ္၀င္စားစရာေတြ အမ်ားႀကီးေတြ႔ရပါတယ္။ ေဘးမဲ့ေတာ တခုတည္း မဟုတ္ပါဘူး။ Tonle Sap ကန္ႀကီးအေၾကာင္း၊ ေရေပၚ ရြာေတြအေၾကာင္း၊ လူေတြ ဘယ္လုိေနၾကထုိင္ၾကသလဲ ဆုိတာေတြနဲ႔ ကေမာၻဒီးယားရဲ႕ ႐ုိးစင္းတဲ့ အလွအပကုိ ေတြ႔ခဲ့ရတာပါ။”


၂၀၁၃ ခုႏွစ္ထဲမွာ ကမာၻလွည့္ ၄ သန္းခဲြေလာက္ ေရာက္လာခဲ့တဲ့ ကေမာၻဒီးယားဟာ ခရီးသြားလုပ္ငန္းကေန ေဒၚလာသန္း ၃ ေထာင္ေလာက္ ၀င္ေငြရခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းလည္း တရား၀င္ ကိန္းဂဏန္းေတြက ေဖာ္ျပခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ႏုိင္ငံေရး မတည္္ၿငိမ္မႈေတြ၊ အလုပ္သမား ဆႏၵျပပဲြေတြနဲ႔အတူ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံၾကမယ့္ သူေတြအတြက္ မေရမရာ အေျခအေနေတြ ႀကံဳေနရတာေတြက ခရီးသြားလုပ္ငန္း အေပၚမွာပါ အက်ဳိးဆက္ေတြ ႐ုိက္ခတ္လာႏုိင္တယ္လုိ႔ ADB က သတိေပးထားပါတယ္။ ခရီးသြားလုပ္ငန္းမွာ အားေကာင္းလာဖုိ႔ ဆုိရင္လည္း အစုိးရအေနနဲ႔ ပုဂၢလိကက႑ေတြမွာ ဖြ႔ံၿဖိဳးလာေစမယ့္ မူ၀ါဒမ်ဳိးေတြကုိ ေျပာင္းလဲက်င့္သုံးဖုိ႔ လုိအပ္မယ္လုိ႔လည္း ADB ရဲ႕ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္အတြက္ စီးပြားေရး ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းခ်က္က အႀကံျပဳထားတဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႕ စီးပြားေရးက႑ကုိ ရပ္နားလုိက္ပါရေစ။
XS
SM
MD
LG