သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈဒဏ္ ခံေနရတဲ့ အာရွစီးပြားေရး


ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္မႈရဲ႔ ေနာက္ဆက္တဲြ မုိးသည္းထန္ ေရႀကီးမႈဒဏ္ကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံအပါအ၀င္ အာရွႏုိင္ငံေတြ ခံစားေနၾကရတာပါ။

စက္တင္ဘာ ၁၉၊ ၂၀၁၁- ျမန္မာနဲ႔ အာရွမွာ ရာသီဥတု ဆုိးရြားမႈေၾကာင့္ စီးပြားေရး တုိးတက္မႈေတြမွာ အဟန္႔အတား ျဖစ္စရာေတြ ႀကံဳေနရပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံအပါအ၀င္ အာရွေဒသမွာ ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္မႈေတြရဲ႔ အက်ဳိးဆက္အျဖစ္ စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈေတြကုိ ထိခုိက္မယ့္ အလားအလာေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔ အာရွဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဘဏ္ (ADB) က သတိေပးပါတယ္။ ဆင္းရဲမဲြေတၿပီး၊ လူဦးေရထူထပ္တဲ့ ေဒသမွာ ျပင္းထန္တဲ့ ရာသီဥတုဒဏ္ ခံရတာေၾကာင့္ လူေတြ ေနရပ္ရင္းစြန္႔ခြာ ေရႊ႔ေျပာင္းမႈေတြလည္း ေပၚေပါက္လာႏုိင္တယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းထားတာပါ။ ရာသီဥတု အေျပာင္းအလဲေတြေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ ေဒသတြင္းမွာ ႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ ျပႆနာေတြကုိေတာ့ ဒီတပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရးက႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦး က တင္ျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈေတြေၾကာင့္ လူဦးေရသန္း ၄,၀၀၀ ေက်ာ္ရွိတဲ့ အာရွ-ပစိဖိတ္ေဒသမွာ လူေတြေနရပ္စြန္႔ရတာေတြ၊ ေနာက္ဆက္တဲြအျဖစ္ စားနပ္ရိကၡာရွားပါးမႈေတြ ႀကံဳရႏုိင္တယ္လုိ႔ ေဒသတြင္း စီးပြားေရး အေျခအေနေတြကုိ ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာေနတဲ့ အာရွဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဘဏ္ (ADB) က သတိေပးပါတယ္။ ပါကစၥတန္ႏုိင္ငံမွာဆုိရင္ စက္တင္ဘာလလယ္မွာပဲ ေရလႊမ္းမုိးမႈေတြေၾကာင့္ လူေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္အထိ ေသဆုံးခဲ့တာပါ။

ပါကစၥတန္ အပါအ၀င္ တျခားအာရွႏုိင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ အိႏၵိယ၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နဲ႔ နီေပါႏုိင္ငံေတြမွာ ဆုိရင္လည္း မုတ္သုံမုိးေတြ အျပင္းအထန္ ရြာသြန္းရာက ေရလႊမ္းမုိးမႈေတြ ႀကံဳခဲ့ရတဲ့အတြက္ စက္တင္ဘာလဆန္းပုိင္းမွာပဲ လူေပါင္း ၄၀၀ ေက်ာ္ ေသဆုံးခဲ့ရသလုိ၊ လူေပါင္း ၅ သန္းေက်ာ္ဟာလည္း ေရေဘးဒဏ္ခံခဲ့ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတ၀န္းမွာလည္း မုတ္သုံရာသီမွာ မုိးသည္းထန္ ေရႀကီးမႈေတြႀကံဳခဲ့ရလုိ႔ အဓိကစီးပြားေရး လုပ္ငန္းအျဖစ္ လုပ္ကုိင္ေနၾကတဲ့ ဆန္စပါး စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းအေပၚ ႐ုိက္ခတ္မႈေတြ အႀကီးအက်ယ္ ႀကံဳေနရတယ္လုိ႔ ျပည္ပဆန္တင္ပုိ႔လုပ္ငန္း လုပ္ကုိင္ေနတဲ့ လုပ္ငန္းရွင္ တေယာက္က ေျပာျပပါတယ္။
“ျမန္မာျပည္မွာကေတာ့ မုိးမ်ားတာက တာရွည္ေနတယ္လုိ႔ ေျပာရမယ္။ ေမလကစၿပီး အခုထက္ထိ မုိးကျပတ္တယ္လုိ႔ မရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ ေမ၊ ဇြန္ေလာက္မွာ မုိးရလုိ႔စုိက္တဲ့ စပါးကြင္း အေတာ္မ်ားမ်ားေပါ့ေလ ရန္ကုန္တုိင္းပါတယ္၊ ပဲခူးတုိင္းပါတယ္၊ မြန္ျပည္နယ္ပါတယ္၊ စသျဖင့္ စစ္ကုိင္းတုိင္းမွာ ဆန္ထြက္တယ္ဆုိတဲ့ ေရႊဘုိဘက္ေတြပါတယ္။ စုိက္ၿပီးမွ ကြင္းေတြထဲကုိ ေရက အျပည့္လႊမ္းတဲ့ အခါက်ေတာ့ စပါးေတြ အကုန္ေသတာေပါ့။ ေသတဲ့အခါက်ေတာ့ ေရျပန္က်သြားတဲ့ အခ်ိန္ေစာင့္ၿပီး ေနာက္တခါ ျပန္စုိက္တယ္။ ျပန္စုိက္ေပမဲ့လည္း ဒီႏွစ္က်ေတာ့ မုိးကအရမ္းမ်ားတဲ့ အခါက်ေတာ့ ၾသဂုတ္လ အလယ္ပုိင္းေလာက္မွာပဲ ထပ္ၿပီး နစ္ျပန္တယ္။ ေရနစ္ေတာ့ တခ်ဳိ႔ကလည္း မ်ဳိးေစ့ေလးဘာေလးနဲ႔ ၀င္ေငြ ေခ်ာင္လည္တဲ့သူကေတာ့ တတိယ တခါေတာ့ ႀကိဳးပမ္းၿပီး စုိက္တာေပါ့။ တခ်ဳိ႔ကေတာ့ စိတ္ညစ္သြားၿပီး မစုိက္ၾကေတာ့ဘူးေပါ့။”

ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈေတြရဲ႔ အက်ဳိးဆက္အျဖစ္ မၾကာေသးခင္ကမွ အရွိန္အဟုန္ ေကာင္းလာေနတဲ့ ေဒသတြင္း စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈေတြအေပၚ အဓိက ႐ုိက္ခတ္ႏုိင္တာကုိ ADB ရဲ႔ စက္တင္ဘာလထုတ္ အစီရင္ခံစာက သတိေပးထားပါတယ္။ မုန္တုိင္းနဲ႔ ေရလႊမ္းမုိးမႈဒဏ္ေတြလုိ သဘာ၀ေဘး အႏာၱရာယ္ေတြေၾကာင့္ စားနပ္ရိကၡာ ရွားပါးမႈနဲ႔ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြလုိ ျပႆနာ ႀကံဳရႏုိင္တဲ့အေၾကာင္းလည္း ေဖာ္ျပထားတာပါ။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာေတာ့ မုတ္သုံရာသီ ေရလႊမ္းမုိးမႈေတြေၾကာင့္ လယ္ယာ လုပ္ငန္းေတြမွာ အပ်က္အစီးေတြ ႀကီးႀကီးမားမား ႀကံဳခဲ့ရတဲ့အတြက္ စုိက္ပ်ဳိးေရးထြက္ကုန္ေတြ က်ဆင္းမႈေတြမွာ ထိခုိက္ႏုိင္သလုိ စားေသာက္ကုန္ေစ်းႏႈန္း ျမင့္တက္ႏုိင္တဲ့ အလားအလာေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔လည္း ကုန္သြယ္ေရး လုပ္ငန္းေတြ အခ်က္အျခာရွိရာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔က ျပည္ပပုိ႔ကုန္ လုပ္ငန္းရွင္က ေျပာပါတယ္။
“ဒီႏွစ္ကုိ ခန္႔မွန္းေခ်အရ ဆုိရင္ေတာ့ စပါးအထြက္ႏႈန္း က်ႏုိင္တယ္။ ဆန္ေရစပါးကလည္း အခုတုိင္းျပည္မွာ ျပည္ပပုိ႔တာကုိ ဦးစားေပး ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ ဆန္လက္က်န္ေတာင္မွ ျပတ္သြားႏုိင္တယ္၊ ဆန္ေစ်း ကေမာက္ကမျဖစ္တာနဲ႔ ႀကံဳရႏုိင္တယ္။ လာမယ့္ႏွစ္မွာ စပါးအထြက္ေလ်ာ့တဲ့အတြက္ ဆန္စပါးေစ်းလည္း ေကာင္းႏုိင္တယ္။ အခုဆုိရင္ ႏုိင္ငံျခားကုိ တင္ပုိ႔တဲ့ ဆန္ေစ်းက ျမန္မာျပည္က ဆန္ေတာင္မွ တတန္ကုိ FOB ေဒၚလာ ၄၂၀ ၀န္းက်င္ေလာက္ရတယ္။ အရင္ဆုိ ၃၀၀ ေက်ာ္ေလာက္ပဲ ရေနတဲ့ ဆန္စပါးက ဒီႏွစ္ဆုိရင္ ကမာၻ႔စားနပ္ရိကၡာ ရွားပါးလာမႈရဲ႔ အက်ဳိးဆက္လုိ႔ ေျပာလုိ႔ရတာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္လည္း လာမယ့္ႏွစ္မွာ ဆန္စပါး ရွားပါးမႈ ျဖစ္ႏုိင္တယ္ ဆုိတာကုိ အခုရာသီဥတု အေျခအေနနဲ႔ စပါးစုိက္ပ်ဳိးမႈ၊ ပ်က္စီးမႈ အေျခအေနကုိ ၾကည့္ၿပီး ခန္႔မွန္း တြက္ခ်က္ထားတဲ့ အေနအထားေပါ့ေလ။”

ADB ရဲ႔ အစီရင္ခံစာကေတာ့ ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈေတြေၾကာင့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ထဲမွာကုိပဲ အာရွ-ပစိဖိတ္ေဒသမွာ လူသန္းေပါင္း ၃၀ ေက်ာ္ အေျခပ်က္ အေနပ်က္ ျဖစ္ခဲ့ရတယ္လုိ႔လည္း ေဖာ္ျပပါတယ္။ ဒီလုိပဲ ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈေတြက အေျခခံ အေဆာက္အအုံနဲ႔ ၀န္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းေတြအေပၚ သက္ေရာက္မႈေတြသာမက လူေတြႏုိင္ငံရပ္ျခား ေရႊ႔ေျပာင္းေနထုိင္ရာက ပဋိပကၡျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့ အေျခအေနေတြအထိ ဦးတည္ႏုိင္တယ္လုိ႔လည္း သတိေပး ထားတာပါ။

အထူးသျဖင့္ကေတာ့ ေဒသတြင္း ဆင္းရဲတဲ့ လူတန္းစားေတြအတြက္ ပုိၿပီး အခက္ႀကံဳရလိမ့္မယ္လုိ႔ ဖိလစ္ပုိင္ႏုိင္ငံ Anteneo de Manila တကၠသုိလ္က လူမႈေရးရာ မႏုႆေဗဒ ပါေမာကၡ Emma Porio ကုိ ကုိးကားၿပီး ADB က ေဖာ္ျပပါတယ္။
“ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈေတြက ဆင္းရဲသားေတြကုိ မဲြသထက္မဲြေစပါတယ္။ ေရလႊမ္းမုိးမႈေတြ၊ မုန္တုိင္းေတြ၊ မုတ္သုံမုိးေတြနဲ႔ ေရထု၊ ေလထု ညစ္ညမ္းမႈေတြက ဆင္းရဲသားေတြကုိ ပုိၿပီးဆင္းရဲတြင္း နက္ေစပါတယ္။ လူလတ္တန္းစားနဲ႔ လူလတ္တန္းစားထက္ နည္းနည္းသာတဲ့ လူေတြအဖုိ႔ကေတာ့ ဒီအက်ဳိးဆက္ေတြကုိ ႀကံ့ႀက့ံခံႏိုင္ၾကမွာပါ။”

လတ္တေလာ အေျခအေနမွာ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈေတြရဲ႔ သက္ေရာက္မႈ အတုိင္းအတာဟာ ဘယ္ေရ႔ြဘယ္မွ် ရွိတယ္ဆုိတာကုိ တိတိက်က် တုိင္းတာဖုိ႔ေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္ေသးတဲ့အေၾကာင္း ADB က အသိအမွတ္ျပဳ ေျပာဆုိထားေပမဲ့လည္း အက်ဳိးဆက္ေတြ ရွိလာမွာေတာ့ ေသခ်ာသေလာက္ ရွိေနတာမုိ႔ ေဒသတြင္း အစုိးရေတြ အေနနဲ႔ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္ထားဖုိ႔ လုိမယ့္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ စီးပြားေရးဖြ႔ံၿဖိဳးမႈေတြ အားနည္းၿပီး ဆင္းရဲတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြမွာ ႀကံဳလာႏုိင္တဲ့ ျပည္တြင္းျပည္ပ ေျပာင္းေရႊ႔ ေနထုိင္တဲ့ ျပႆနာေတြက ရင္ဆုိင္ေနရဆဲ အခက္အခဲေတြကုိ ပုိဆုိးလာေအာင္ အားေပးရာ ေရာက္လိမ့္မယ္လုိ႔လည္း သတိေပးထားတာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑ကုိ ရပ္နားပါရေစ။

XS
SM
MD
LG