သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ႏွစ္၁၆၀ ကယူသြားတဲ႔ ျမန္မာေရွးေဟာင္း ပစၥည္းေတြ နယူဇီလန္ႏိုင္ငံသား ျပန္အပ္


ေရႊေမာ္ေဓာ ဘုရားကေန လြန္ခဲ႔တဲ႔ ႏွစ္ေပါင္း ၁၆၀ ေက်ာ္က ယူေဆာင္သြားခံရတဲ႔ ေရွးေဟာင္း ဆင္းတု တခ်ိဳ႕။ (မူရင္း -nzherald' video)

၁၉ ရာစုေခတ္ ျမန္မာႏိုင္ငံက အဂၤလိပ္ျမန္မာ စစ္ပြဲေတြမွာ တာဝန္က်ခဲ့ဖူးတဲ့ အဂၤလိပ္စစ္ဗိုလ္ေတြ အမွတ္တရ ယူသြားခဲ့တဲ့ ေရွးေဟာင္း အဖိုးတန္ ပစၥည္းေတြကို လာမယ့္ရက္ပုိင္း အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံကို ျပန္လည္အပ္ႏွံမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေအာက္ျမန္မာျပည္ကုိ အဂၤလိပ္ေတြ သိမ္း ပိုက္စဥ္ ပဲခူးၿမဳိ႕နာမည္ေက်ာ္ ေရႊေမာ္ေဓာ ဘုရားကေန အဂၤလိပ္စစ္ဗိုလ္ေတြ သိမ္းယူသြားတဲ့ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းေတြကုိ နယူးဇီလန္မွာ႐ွိတဲ့ က်န္ရစ္သူ အဂၤလိပ္ သားစဥ္ေျမးဆက္က ျပန္လည္ အပ္ႏွံမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ကုိဉာဏ္ဝင္းေအာင္က ေျပာျပမွာပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အဂၤလိပ္ - ျမန္မာစစ္ပြဲ (၃) ႀကိမ္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ၁၈၂၅၊ ၁၈၅၂ နဲ႔ ၁၈၈၅ ခုႏွစ္ေတြမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တာပါ။ အဲဒီထဲက အဂၤလိပ္-ျမန္မာ ဒုတိယစစ္ပြဲနဲ႔ တတိယစစ္ပြဲေတြမွာ ပါဝင္ခဲ့ဖူးတဲ့ အဂၤလိပ္စစ္ဗိုလ္ ၂ ဦးဟာ ဒီေရွးေဟာင္း အဖုိးတန္ ပစၥည္းေတြကို အမွတ္တရ ယူခဲ့တာျဖစ္ ပါတယ္။

၁၈၅၂ မွာျဖစ္ပြားတဲ့ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ ဒုတိယစစ္ပြဲ အတြင္း ပဲခူးၿမဳိ႕ကို အဂၤလိပ္ေတြ သိမ္းပိုက္စဥ္ အဂၤလိပ္ စစ္တပ္အရာ႐ွိေတြ ျဖစ္တဲ့ ဗိုလ္မႉး Donald George Angus Darroch နဲ႔ အရာခံဗိုလ္ George Bodle တုိ႔က ပဲခူးၿမဳိ႕ေရႊေမာ္ေဓာဘုရား ကေန အမွတ္တရ သိမ္းယူသြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေရွးေဟာင္းလက္ရာ ပစၥည္းေတြကို လက္႐ွိ နယူးဇီလန္ႏိုင္ငံမွာ ေနထိုင္တဲ့ က်န္ရစ္သူ အဂၤလိပ္ သားစဥ္ေျမးဆက္က ဇူလိုင္လ (၇) ရက္ေန႔ က်ရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေရွးေဟာင္းသုေတသနနဲ႔ အမ်ဳိးသားျပတိုက္ ဦးစီးဌာနကို အခမ္းအနားနဲ႔ ျပန္လည္ အပ္ႏွံမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပစၥည္းေတြ ကိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ပို႔ထားၿပီးၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၁၆၅ ေက်ာ္ေလာက္က သူ႔ရဲ႕ “ေဘးဘီ” ေတာ္သူ အဂၤလိပ္စစ္ဗိုလ္ေတြက ပဲခူးျမဳိ့ကေန ယူလာခဲ့တဲ့ ဒီေရွးေဟာင္း ပစၥည္း ေတြကို သူတို႔သားစဥ္ေျမးဆက္ သိမ္းဆည္းလာခဲ့တာ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျမးျမစ္တီ ေတာ္စပ္သူ အသက္ ၆၀ အရြယ္ ေရွ႕ေန Gareth Bodle က ေျပာပါတယ္။

“ဒီ ျမန္မာ့ လူ႔အသုံးအေဆာင္ ပစၥည္းေတြကို ပဲခူးၿမဳိ့ကေန သိမ္းယူလာခဲ့တာ ဆိုတဲ့အေၾကာင္း က်ေနာ္တုိ႔ ငယ္ငယ္ေလးထဲက အႀကိမ္ႀကိမ္ ၾကားခဲ့ ရတာပါ။ တကယ္တမ္း က်ေတာ့ ဒါေတြက က်ေနာ္တို႔အတြက္ ဘာမွလည္း အသုံးမဝင္ပါဘူး ”

ပဲခူးၿမဳိ႕ရဲ႕ အထင္ကရ ေရႊေမာ္ေဓာ ဘုရားကေန သိမ္းဆည္းခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ အဲဒီ ေရွးေဟာင္း ပစၥည္းေတြထဲမွာ ဘုရား ဆင္းတုေတာ္ေတြ၊ ေၾကးစည္နဲ႔ ဟသၤာတံဆိပ္ ပုံေဖၚထားတဲ့ ေၾကးစည္ထုတူနဲ႔ ဘိုးေတာ္႐ုပ္၊ နန္းတြင္း စစ္သား႐ုပ္၊ လူ႐ုပ္- စတဲ့႐ုပ္တုေတြကို New Zealand သံေတာ္ဆင့္ သတင္းဌာနက ႐ို္က္ကူးထားတဲ့ ဗြီဒီယုိထဲမွာ ျမင္ေတြ႔ရပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ဒီေရွးေဟာင္း ပစၥည္းေတြဟာ မြန္လက္ရာ ပစၥည္းေတြျဖစ္ပါတယ္။ (၁၀)ရာစု ႏွစ္ေလာက္က ဟံသာဝတီေနျပည္ ေတာ္လို႔္ ေခၚတဲ႔ ပဲခူးၿမဳိ႕မွာ မြန္ဘုရင္ေတြ ထီးနန္းစိုက္ခဲ့ၾကၿပီး ဘုရားေက်ာင္းကန္ႀကီးေတြ တည္ေဆာက္ ခဲ့ၾကတာပါ။ အဲဒီအခ်ိန္က ပဲခူးမွာ မၾကာခဏ ငလွ်င္လႈပ္တာေၾကာင့္ မြန္ဘုရင္ေတြ အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပန္တည္ခဲ့ရပါတယ္။ မြန္လူမ်ဳိးေတြဟာ ဟသၤာ႐ုပ္ကို အမ်ဳိးသားေရး သေကၤတအျဖစ္ သတ္မွတ္ ထိန္းသိမ္းလာခဲ့ၿပီး ဒီကေန႔ေခတ္ မြန္တုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕ အလံေတြၾကည့္ရင္ ဟသၤာ႐ုပ္ကို ျမင္ေတြ႔ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

မြန္လက္ရာ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းေတြ သိမ္းယူခဲ့ၾကတဲ့ အဂၤလိပ္ စစ္ဗိုလ္ Darroch နဲ႔ Bodle တို႔ဟာ စစ္ၿပီးခ်ိန္မွာ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံကို ျပန္လာခဲ့ ၾကၿပီး၊ အဲဒီေနာက္ပိုင္းမွာ Darroch ရဲ႕သမီး အလီဆာ နဲ႔ Bodle သား ေဂ်ာ့တုိ႔ အိမ္ေထာင္က်သြားၾကၿပီး ၁၈၈၅ ခုႏွစ္မွာ နယူးဇီလန္ႏိုင္ ငံကိုေျပာင္းေရႊ႕ အေျခခ်ခဲ့ပါတယ္။ ေဂ်ာ့က ဆရာဝန္ျဖစ္လာၿပီး ေအာက္ကလန္ ေတာင္ပိုင္းမွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရင္း သူတို႔နဲ႔ တပါတည္း မြန္လက္ရာ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းေတြကို သိမ္းဆည္းထားခဲ့တာပါ။

သူတို႔ရဲ႕ျမစ္ျဖစ္သူ အသက္ ၆၀ အရြယ္ ေရွ႕ေန မစၥတာ Gareth Bodle က သူတို႔ရဲ႕ေဘး-ဘီေတြ ယူေဆာင္ခဲ့တဲ့ ေရွးေဟာင္း ပစၥည္းေတြကို ျမန္မာျပည္ ျပန္အပ္ဖို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာနကို စတင္ဆက္သြယ္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနနဲ႔ အဆက္သြယ္ ရခဲ့ပါတယ္။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားေတြေပၚ စာနာစိတ္နဲ႔ ဒီေရွးေဟာင္းပစၥည္းေတြကို ျပန္အပ္ခ်င္ရတာပါလို႔ ေရွ႕ေန Bodle က ေျပာပါတယ္။

“တကယ္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ဒီ ပစၥည္းေတြရဲ႕ ပုိင္႐ွင္ အစစ္အမွန္ မဟုတ္ပါဘူး။ သမိုင္းအရ ဆိုရင္ ဒါေတြက ဘိုးဘြားပိုင္ ပစၥည္းေတြျဖစ္မယ္ လို႔ က်ေနာ္ယူဆပါတယ္။ အခုက ၂၁ ရာစုကို ေရာက္ေနပါၿပီ။ က်ေနာ္တို႔ လုပ္ႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းအတိုင္း အျခားႏိုင္ငံက ပစၥည္းကို မူရင္းႏိုင္ငံ ျပန္ပုိ႔ေပးဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။”

ဒီပစၥည္းေတြကို ျပန္အပ္သြားမယ္ဆိုေပမယ့္ သူတို႔မိသားစုက ဘယ္လို ဆုလက္ေဆာင္မ်ဳိးကိုမွ မေမွ်ာ္လင့္ထားဘူးလို႔ မစၥတာ Bodle ကေျပာပါတယ္။

သူတို႔ဟာ ဒီပစၥည္းေတြကို ထိန္းသိန္းေစာင့္ေရွာက္ လာသူေတြအျဖစ္ ခံယူထားၿပီး တေန႔မွာ မူရင္းေနရာကို ျပန္ေပးခ်င္တဲ့စိတ္ ရွိေၾကာင္း၊ ဒီပစၥည္းေတြက သူတို႔မိသားစုနဲ႔ ေတာက္ေလွ်ာက္ရွိေနၿပီး အျမဲဂရုတစိုက္ ေစာင့္ေရွာက္လာခဲ့တဲ့ မ်ဳိးဆက္ေတြအျဖစ္ သူတို႔ကို အသိမွတ္ျပဳ ေစခ်င္တဲ့အတြက္ လူကိုယ္တုိင္ ျပန္အပ္ခ်င္တာပါလို႔ မစၥတာ Bodle ကေျပာပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံကို သြားေရာက္မယ့္ မစၥတာ Bodle ရဲ႕ ခရီးစဥ္ဟာ ၉ ရက္ ၾကာျမင့္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG