သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကုလားလို႔ ဘာေၾကာင့္ မေခၚသင့္သလဲ (လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူေတြရဲ႕ အျမင္)


Zay Linn Mon and his friends started the campaign on Facebook after seeing the Black Lives Matter protests in the US. (Facebook / Zay Linn Mon)
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

Zawgyi/ Unicode

ေခတ္စနစ္ေျပာင္းလဲလာခ်ိန္ ျမန္မာမွာ ေခၚေနတဲ့ ကုလားဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈန္းကို ခဲြျခား ဆက္ဆံတဲ့ေနရာမွာ ပိုၿပီး အသံုးျပဳလာတဲ့အတြက္ "Don't call me Kalar" ကုလားလို႔ မေခၚပါနဲ႔ ဆိုတဲ့ လႈပ္ရွားမႈကို စတင္ခဲ့တာျဖစ္တယ္လို႔ လူ႕အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူေတြက ဗီြအိုေအကို ေျပာပါတယ္။

ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားတဲ့ မအင္ၾကင္းႏိုင္က အျပည့္အစံုကို ဆက္လက္တင္ျပမွာပါ။

Black Lives Matter လူမ်ိဳးေရးခြဲျခားမႈကို ဆန႔္က်င္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈ ကို အားၾကတဲ့ ျမန္မာ့လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာရွိေနတဲ့ လူမ်ိဳးေရးခြဲျခားမႈကို ဆန႔္က်င္တဲ့ ကိုယ္ပိုင္ Campaign လႈပ္ရွားမႈကို စတင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အျငင္းပြားဖြယ္ရာ ကုလားဆိုတဲ့ အသုံးအႏႈန္းမွာ ခြဲျခားႏွိမ္ခ်မႈေတြပါေနတယ္လို႔ ခံစားရတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေမြးဖြားႀကီးျပင္းလာတဲ့ အိႏၵိယန္းလူငယ္ေတြကေန "Don't call me ကုလားဆိုတဲ့" အြန္လိုင္း Campaign လႈပ္ရွားမႈကို စတင္ေနေၾကာင္း ဦးေဆာင္သူလည္းျဖစ္၊ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားတက္ႂကြသူ ကိုေဇလင္းမြန္က ဗြီအိုေအကို ေျပာပါတယ္။

" အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ လူမ်ိဳးေရးခြဲျခားမႈနဲ႔ ပက္သက္ၿပီး လႈပ္ရွားမႈေတြ ေပၚလာတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲ့ေတာ့ အဲ့ဒီျပသနာေတြေပၚမွာ အေျခခံၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံကလည္း ႐ိုက္ခတ္မႈတစ္ခုျဖစ္လာတယ္။ ဘာလဲဆိုေတာ့ ကုလားဆိုတဲ့အသုံးအႏႈန္းက လူမ်ိဳေရးခြဲျခားမႈကို ျဖစ္လား၊ မျဖစ္ဘူးလား ဆိုတဲ့ကိစၥမ်ိဳး ႐ိုက္ခတ္မႈျဖစ္လာၾကတယ္ေပါ့။ တစ္ခ်ိဳ႕ေတြကလည္း ဒါက ခဲျခားဆက္ဆံမႈ ျဖစ္တယ္ေပါ့၊ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာလူငယ္ေတြကလည္း ဒါက ခြဲျခားဆက္ဆံမႈမျဖစ္ဘူးေပါ့။ အဲ့လိုနဲ႔ အျငင္းပြားမႈေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ အဲ့ေတာ့ ဒီအသုံးအႏႈန္းကို လူမ်ိဳးေရးခြဲျခားမႈ ရွိတယ္လို႔ လက္ခံယုံၾကည္တဲ့ အိႏၵိယန္း လူငယ္တစ္ခ်ိဳ႕နဲ႔ အိႏၵိယန္းမဟုတ္တဲ့ လူငယ္တစ္ခ်ိဳ႕ကေနၿပီးေတာ့ ဒီ Campaign ကို စခဲ့တယ္ေပါ့ေနာ္။ Facebook မွာ အျငင္းပြားတာနဲ႔တင္ မၿပီးဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေရွ႕ဆက္ၿပီးေတာ့လည္း လုပ္ရမယ္။ ဒါကို မေခၚဖို႔ေျပာရမယ္ဆိုၿပီး ယူဆၿပီးေတာ့ ဒီ လႈပ္ရွားမႈ ျဖစ္ေပၚလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကုလားလို႔ မေခၚပါနဲ႔ ဆိုတဲ့ ကမ္ပိန္းလႈပ္ရွားမႈ အဓိကရည္႐ြယ္ခ်က္မွာ အရင္က အိႏၵိယ တိုက္ငယ္ကလာတဲ့ သူေတြကို ကုလားလို႔ ေခၚခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ သမိုင္းေၾကာင္း ရွိခဲ့ေပမဲ့ ဒီကေန႔ေခတ္မွာေတာ့ ကုလားဆိုတဲ့ အသုံးအႏႈန္းမွာ ႏွိမ့္ခ်၊ ခြဲျခား ပုတ္ခတ္ေျပာဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ေတြ ရွိလာတဲ့အတြက္ မသုံးဖို႔ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရးကြၽမ္းက်င္သူ ေဒါက္တာ ခင္ေဇာ္ဝင္းရဲ႕ အျမင္ကေတ။

" နီဂရိုးေတြကို အရင္က နီဂယ္လ္ လို႔ေခၚတယ္၊ နီဂယ္လ္ကေန နီဂရိုးျဖစ္လာတယ္။ ေနာက္ေတာ့ Black American ျဖစ္လာတယ္။ African American ျဖစ္လာတယ္။ အဲေတာ့ သေဘာက ကာယကံရွင္ လူထုရဲ႕ အလိုဆႏၵကို ငဲ့ညွာေပးရတာပါ။ အဲေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာလည္း တို႔ ငယ္ငယ္တုန္းကဆိုရင္ ကုလား ကုလားလို႔ ေခၚၾကတာေပါ့ေလ။ သို႔ေသာ္ ဒီဘက္ ေခတ္ေရာက္လာေတာ့ အရမ္းကို ထိလြယ္ရွလြယ္ ျဖစ္လာတယ္။ အထူးသျဖင့္ ၂၀၁၀ ေနာက္ပိုင္းမွာ လူမ်ဳိးေရး ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္လာတဲ့ အခါက်ေတာ့ ဒီလူေတြကို ဘယ္လိုေခၚၾကတာလဲ။ ၾကည့္လိုက္ေတာ့ ရိုဟင္ဂ်ာ၊ ဘဂၤါလီ၊ ကုလား၊ တိုင္းတပါးသား၊ ဘာညာျဖစ္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ ကိုယ္ေတြက စဥ္းစားရေတာ့မယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ေခတ္ကလည္း အရင္ကလို မဟုတ္ေတာ့ဘူးေလ။ အာဏာရွင္ေခတ္ေအာက္လည္း မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ဒီမိုကေရစီ ဆိုတဲ့ အခါက်ေတာ့ လူမ်ားစု၊ လူနည္းစု ရွိတယ္ဆိုေပမဲ့ လူနည္းစု ဆႏၵကိုလည္း လိုက္ေလ်ာရမ္။ အခုကိစၥမွာလည္း အလ်င္စလို အျမန္ေျပာင္းလဲရမယ္လို႔ မထင္မွတ္ထားပါဘူး။ သို႔ေသာ္ တဆင့္ၿပီး တဆင့္ သြားရမွာပဲ။ ဒါကိုမလုပ္ဘူးဆိုရင္ လူေတြက လ်စ္လ်ဴရွဳေနမွာပဲ။"

ကာယကံရွင္ေတြဘက္က မႀကိဳက္ဘူးလို႔ ေျပာတာကို စာနာ နားလည္ လက္ခံဖို႔ အေလ့အက်င့္ျပဳစု ျပဳေထာင္ဖို႔ လိုတယ္လို႔ ျမင္ေၾကာင္း လူ႔အခြင့္လႈပ္ရွားတက္ႂကြသူ မသင္ဇာ႐ႊန္းလဲ့ရည္ ဗီြအိုေအကို ေျပာပါတယ္။

" က်မတို႔က အဲဒီလို အေခၚခံရတဲ့ အသိုင္းအ၀ိုင္းေတြရဲ႕ အသံကုိ နားေထာင္မယ္ဆိုရင္ မ်ားေသာအားျဖင့္ သူတို႔ အေခၚခံလိုက္ရတဲ့အခ်ိန္မွာ သူတို႔ကို ႏွိမ္သလိုမ်ဳိး၊ ခဲြျခားသလိုမ်ဳိး၊ ဖိႏွိပ္ထားသလိုမ်ုိး ခံစားရတဲ့ဆိုတဲ့ ဖြင့္ဟေျပာဆိုခ်က္ေတြကို အမ်ားႀကီး နားေထာင္ရတယ္။ ဒီလိုေခၚဆိုမႈဟာ က်မတို႔ ေန႕စဥ္ဘ၀ေတြမွာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ သံုးေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ကုလားထိုင္၊ ကုလားပဲ စတဲ့ သက္မဲ့ ပစၥည္းေတြကို ေခၚတဲ့ေနရာမွာေတာ့ ႏွိမ့္ခ်မႈေတြပါတယ္လို႔ ေျပာလို႔ မရပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ လူေတြေပၚမွာ ႏွိမ္ခ်၊ ခဲြျခားလိုတဲ့၊ ဖယ္က်ဥ္လိုတဲ့ အဓိပၸါယ္နဲ႔ ေခၚတာမ်ဳိးဆိုရင္ မျဖစ္မေန ဆန္႔က်င္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ လူမ်ဳိးေရးအရ ခဲြျခားတာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ကို တိုင္ မခံစားခဲ့ရဘူးဆိုေပမယ့္ ခံစားေနရသူေတြကို က်မတို႔ နားလည္ေပးဖို႔လိုတယ္။ စာနာေပးဖို႔ လိုပါတယ္။"

ဒါေပမဲ့လည္း ဒီလႈပ္ရွားမႈကို ေဒါသတႀကီး တုန႔္ျပန္ခဲ့ၾကသူေတြရွိခဲ့ၿပီး သူတို႔ရဲ႕ ေရးသားထားတဲ့ မွတ္ခ်က္ေတြမွာလည္း ညစ္ညမ္းဆဲဆိုထားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။
လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွား တက္ႂကြသူေတြကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈေၾကာင့္ ႏွိမ္ခ်တဲ့ အဓိပၸါယ္ရွိေနတဲ့ ကုလားဆိုတဲ့ အေခၚအေဝၚ ခ်က္ခ်င္းေပ်ာက္ကြယ္သြားမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ သိေပမယ့္ အသိအျမင္ သတိျပဳမိလာေစေရး အစပထမ ျဖစ္တယ္လို႔ ကိုေဇလင္းမြန္က ဗြီအိုေအကို ေျပာပါတယ္။

-------------------

ကုလားလို့ ဘာကြောင့် မခေါ်သင့်သလဲ (လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူတွေရဲ့ အမြင်)

ခေတ်စနစ်ပြောင်းလဲလာချိန် မြန်မာမှာ ခေါ်နေတဲ့ ကုလားဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းကို ခွဲခြား ဆက်ဆံတဲ့နေရာမှာ ပိုပြီး အသုံးပြုလာတဲ့အတွက် "Don't call me Kalar" ကုလားလို့ မခေါ်ပါနဲ့ ဆိုတဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို စတင်ခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူတွေက ဗွီအိုအေကို ပြောပါတယ်။
ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားတဲ့ မအင်ကြင်းနိုင်က အပြည့်အစုံကို ဆက်လက်တင်ပြမှာပါ။

Black Lives Matter လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှု ကို အားကြတဲ့ မြန်မာ့လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိနေတဲ့ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ကိုယ်ပိုင် Campaign လှုပ်ရှားမှုကို စတင်ခဲ့ကြပါတယ်။

အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ကုလားဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းမှာ ခွဲခြားနှိမ်ချမှုတွေပါနေတယ်လို့ ခံစားရတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာတဲ့ အိန္ဒိယန်းလူငယ်တွေကနေ "Don't call me ကုလားဆိုတဲ့" အွန်လိုင်း Campaign လှုပ်ရှားမှုကို စတင်နေကြောင်း ဦးဆောင်သူလည်းဖြစ်၊ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားတက်ကြွသူ ကိုဇေလင်းမွန်က ဗွီအိုအေကို ပြောပါတယ်။

" အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနဲ့ ပက်သက်ပြီး လှုပ်ရှားမှုတွေ ပေါ်လာတယ်ပေါ့နော်။ အဲ့တော့ အဲ့ဒီပြသနာတွေပေါ်မှာ အခြေခံပြီးတော့ မြန်မာနိုင်ငံကလည်း ရိုက်ခတ်မှုတစ်ခုဖြစ်လာတယ်။ ဘာလဲဆိုတော့ ကုလားဆိုတဲ့အသုံးအနှုန်းက လူမျိုရေးခွဲခြားမှုကို ဖြစ်လား၊ မဖြစ်ဘူးလား ဆိုတဲ့ကိစ္စမျိုး ရိုက်ခတ်မှုဖြစ်လာကြတယ်ပေါ့။ တစ်ချို့တွေကလည်း ဒါက ခဲခြားဆက်ဆံမှု ဖြစ်တယ်ပေါ့၊ တစ်ချို့သောလူငယ်တွေကလည်း ဒါက ခွဲခြားဆက်ဆံမှုမဖြစ်ဘူးပေါ့။ အဲ့လိုနဲ့ အငြင်းပွားမှုတွေ ဖြစ်လာကြတယ်။ အဲ့တော့ ဒီအသုံးအနှုန်းကို လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု ရှိတယ်လို့ လက်ခံယုံကြည်တဲ့ အိန္ဒိယန်း လူငယ်တစ်ချို့နဲ့ အိန္ဒိယန်းမဟုတ်တဲ့ လူငယ်တစ်ချို့ကနေပြီးတော့ ဒီ Campaign ကို စခဲ့တယ်ပေါ့နော်။ Facebook မှာ အငြင်းပွားတာနဲ့တင် မပြီးဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ရှေ့ဆက်ပြီးတော့လည်း လုပ်ရမယ်။ ဒါကို မခေါ်ဖို့ပြောရမယ်ဆိုပြီး ယူဆပြီးတော့ ဒီ လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ပေါ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကုလားလို့ မခေါ်ပါနဲ့ ဆိုတဲ့ ကမ်ပိန်းလှုပ်ရှားမှု အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ အရင်က အိန္ဒိယ တိုက်ငယ်ကလာတဲ့ သူတွေကို ကုလားလို့ ခေါ်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သမိုင်းကြောင်း ရှိခဲ့ပေမဲ့ ဒီကနေ့ခေတ်မှာတော့ ကုလားဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းမှာ နှိမ့်ချ၊ ခွဲခြား ပုတ်ခတ်ပြောဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်တွေ ရှိလာတဲ့အတွက် မသုံးဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်လို့ လူ့အခွင့်အရေးကျွမ်းကျင်သူ ဒေါက်တာ ခင်ဇော်ဝင်းရဲ့ အမြင်ကတေ။

" နီဂရိုးတွေကို အရင်က နီဂယ်လ် လို့ခေါ်တယ်၊ နီဂယ်လ်ကနေ နီဂရိုးဖြစ်လာတယ်။ နောက်တော့ Black American ဖြစ်လာတယ်။ African American ဖြစ်လာတယ်။ အဲတော့ သဘောက ကာယကံရှင် လူထုရဲ့ အလိုဆန္ဒကို ငဲ့ညှာပေးရတာပါ။ အဲတော့ မြန်မာပြည်မှာလည်း တို့ ငယ်ငယ်တုန်းကဆိုရင် ကုလား ကုလားလို့ ခေါ်ကြတာပေါ့လေ။ သို့သော် ဒီဘက် ခေတ်ရောက်လာတော့ အရမ်းကို ထိလွယ်ရှလွယ် ဖြစ်လာတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၁၀ နောက်ပိုင်းမှာ လူမျိုးရေး ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်လာတဲ့ အခါကျတော့ ဒီလူတွေကို ဘယ်လိုခေါ်ကြတာလဲ။ ကြည့်လိုက်တော့ ရိုဟင်ဂျာ၊ ဘင်္ဂါလီ၊ ကုလား၊ တိုင်းတပါးသား၊ ဘာညာဖြစ်လာတဲ့အခါကျတော့ ကိုယ်တွေက စဉ်းစားရတော့မယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ခေတ်ကလည်း အရင်ကလို မဟုတ်တော့ဘူးလေ။ အာဏာရှင်ခေတ်အောက်လည်း မဟုတ်တော့ဘူး။ ဒီမိုကရေစီ ဆိုတဲ့ အခါကျတော့ လူများစု၊ လူနည်းစု ရှိတယ်ဆိုပေမဲ့ လူနည်းစု ဆန္ဒကိုလည်း လိုက်လျောရမ်။ အခုကိစ္စမှာလည်း အလျင်စလို အမြန်ပြောင်းလဲရမယ်လို့ မထင်မှတ်ထားပါဘူး။ သို့သော် တဆင့်ပြီး တဆင့် သွားရမှာပဲ။ ဒါကိုမလုပ်ဘူးဆိုရင် လူတွေက လျစ်လျူရှုနေမှာပဲ။"

ကာယကံရှင်တွေဘက်က မကြိုက်ဘူးလို့ ပြောတာကို စာနာ နားလည် လက်ခံဖို့ အလေ့အကျင့်ပြုစု ပြုထောင်ဖို့ လိုတယ်လို့ မြင်ကြောင်း လူ့အခွင့်လှုပ်ရှားတက်ကြွသူ မသင်ဇာရွှန်းလဲ့ရည် ဗွီအိုအေကို ပြောပါတယ်။

" ကျမတို့က အဲဒီလို အခေါ်ခံရတဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတွေရဲ့ အသံကို နားထောင်မယ်ဆိုရင် များသောအားဖြင့် သူတို့ အခေါ်ခံလိုက်ရတဲ့အချိန်မှာ သူတို့ကို နှိမ်သလိုမျိုး၊ ခွဲခြားသလိုမျိုး၊ ဖိနှိပ်ထားသလိုမျိုး ခံစားရတဲ့ဆိုတဲ့ ဖွင့်ဟပြောဆိုချက်တွေကို အများကြီး နားထောင်ရတယ်။ ဒီလိုခေါ်ဆိုမှုဟာ ကျမတို့ နေ့စဉ်ဘဝတွေမှာ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် သုံးနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ကုလားထိုင်၊ ကုလားပဲ စတဲ့ သက်မဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ခေါ်တဲ့နေရာမှာတော့ နှိမ့်ချမှုတွေပါတယ်လို့ ပြောလို့ မရပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ လူတွေပေါ်မှာ နှိမ်ချ၊ ခွဲခြားလိုတဲ့၊ ဖယ်ကျဉ်လိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်နဲ့ ခေါ်တာမျိုးဆိုရင် မဖြစ်မနေ ဆန့်ကျင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ လူမျိုးရေးအရ ခွဲခြားတာဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ကို တိုင် မခံစားခဲ့ရဘူးဆိုပေမယ့် ခံစားနေရသူတွေကို ကျမတို့ နားလည်ပေးဖို့လိုတယ်။ စာနာပေးဖို့ လိုပါတယ်။"

ဒါပေမဲ့လည်း ဒီလှုပ်ရှားမှုကို ဒေါသတကြီး တုန့်ပြန်ခဲ့ကြသူတွေရှိခဲ့ပြီး သူတို့ရဲ့ ရေးသားထားတဲ့ မှတ်ချက်တွေမှာလည်း ညစ်ညမ်းဆဲဆိုထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှား တက်ကြွသူတွေကတော့ သူတို့ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် နှိမ်ချတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ရှိနေတဲ့ ကုလားဆိုတဲ့ အခေါ်အဝေါ် ချက်ချင်းပျောက်ကွယ်သွားမှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ သိပေမယ့် အသိအမြင် သတိပြုမိလာစေရေး အစပထမ ဖြစ်တယ်လို့ ကိုဇေလင်းမွန်က ဗွီအိုအေကို ပြောပါတယ်။

စိတ္၀င္စားဖြယ္ ...

XS
SM
MD
LG