သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

နိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲနဲ႔ စေကာ့တလန္စီးပြါးေရး


စေကာ့တလန္ လြတ္လပ္ေရး ယူခ်င္တဲ့သူေတြနဲ႔ လြတ္လပ္ေရး မလုိခ်င္သူေတြ အၿပိဳင္အဆိုင္ ဆႏၵထုတ္ေဖၚ... (စက္တင္ဘာ ၈၊ ၂၀၁၄)

ၿဗိတိန္ႏိုုင္ငံထဲမွာ England, Wales, ေျမာက္ Ireland တိုု႔နဲ႔အတူ စေကာ့တလန္ ဒီအတိုုင္းဆက္ေနမလား၊ သီးျခားႏိုုင္ငံအျဖစ္ လြတ္လပ္ေရးယူမလား ဆုုိတာကိုု အခုုအပါတ္အတြင္း စေကာ့တလန္မွာ မဲခြဲဆံုုးျဖတ္မွာျဖစ္ပါတယ္။ သီးျခား လြတ္လပ္စြာ ခြဲထြက္ၿပီးေနမယ္ ဆိုုလ်င္ စေကာ့တလန္နယ္သားေတြအတြက္ ပိုုၿပီး စီးပြါးေရးအရ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္း နိုုင္မယ္ဆိုုတဲ့ အယူအဆေတြရွိလာတဲ့အတြက္ အခုုလိုု မဲခြဲဆံုုးျဖတ္ရမယ့္ အေျခအေနကိုု ေရာက္လာတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အခုုအပတ္စီးပြါးေရး ဂ႑မွာ စေကာ့တလန္ရဲ႔ စီးပြါးေရး အလားအလာနဲ႔ ပါတ္သတ္လိုု႔ ကိုုေအာင္ေအာင္က တင္ျပထားပါတယ္။

စေကာ့တလန္အေနနဲ႔ သီးျခား လြတ္လပ္တဲ့ ႏိုင္ငံအျဖစ္ ရပ္တည္ဖို႔ မဲခြဲဆံုးျဖတ္ရမယ့္အခ်ိန္ နီးကပ္လာတဲ့အမွ် ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံထဲက ခြဲထြက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ စီးပြါးေရးအရ အေျခအေန ပိုေကာင္းလာႏိုင္မလား ပိုဆိုးသြားႏိုင္မလား ဆိုတဲ့ ျငင္းခုန္ေဆြးေႏြးမႈေတြလည္း ဆက္ရွိေနပါတယ္။ စေကာ့တလန္အေနနဲ႔ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံထဲက ခြဲထြက္တာကို စီးပါြးေရးသမားအခ်ဳိ႔က အခြင့္အလမ္းတခုအေနနဲ႔ ျမင္ေပမယ့္ တခ်ဳိ႔ေတြကေတာ့ ေသခ်ာတဲ့ လက္ရွိအေနအထားအတိုင္း ဆက္ရွိေနေစခ်င္တာပါ။ Glasgow တကၠသိုလ္က Dr Duncan Ross က အခုလိုေျပာပါတယ္။

“အမွီအခိုကင္းတဲ့ စီးပြါးေရးစနစ္နဲ႔ စေကာ့တလန္ဟာ ရပ္တည္ႏိုင္မွာ အေတာ္ေသခ်ာတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ မွ်မွ်တတ ေျပာရလ်င္ေတာ့ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံထဲ ဆက္ေနခ်င္သူေတြဘက္က ဒါကို မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔ ေနာက္ထပ္ မျငင္းနိုင္ေတာ့ပါဘူး။”

စေကာ့တလန္မွာ ႀကီးမားတဲ့အမ်ဳိးသားေရးပံုရိပ္၊ ကိုယ္ပိုင္လႊတ္ေတာ္၊ ကမာၻလွည့္ခရီးသြားေတြအတြက္ ၀န္ေဆာင္မႈေပးတဲ့လုပ္ငန္း စတာေတြ ရွိေနၿပီးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံထဲက ခြဲထြက္လိုသူေတြကေတာ့ လြတ္လပ္တဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္ဖို႔ဟာ သဘာ၀အတိုင္း ေနာက္ အဆင့္တဆင့္သာ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ ၿဗိတိန္ကေန ခြဲထြက္ၿပီးရင္လည္း စေကာ့တလန္ရဲ႔ စီးပြါးေရးဟာ မယိမ္းမယိုင္နဲ႔ ခိုင္ခိုင္မာမာ ဆက္ရွိေနမယ့္အေၾကာင္းလည္း သူတို႔ေတြက ယံုၾကည္ထားၾကတာပါ။ ၿဗိတိန္အစိုးရနဲ႔ စေကာ့တလန္ဟာ နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအတြင္း ေျမာက္ ပင္လယ္က ေရနံလုပ္ငန္းကေနလည္း ေဒၚလာဘီလ်ံနဲ႔ခ်ီၿပီး ရရွိေနခဲ့ပါတယ္။ စေကာ့တလန္အေနနဲ႔ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ႏိုင္ငံတခုအျဖစ္ရပ္တည္ၿပီးရင္ေတာ့ စေကာ့တလန္ နယ္နမိတ္အတြင္းက ဒီေရနံလုပ္ငန္းကရရွိတဲ့ အက်ဳိးအျမတ္ေတြကို ဘယ္လို ခြဲေ၀ယူမလဲဆိုတာကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြနဲ႔ ကြ်မ္းက်င္သူေတြၾကား တသေဘာထည္းရိွၾကတာပါ။ Center for Scottish Public Policy က ပေရာ္ဖက္ဆာ Richard Kerley ကေတာ့

“၇၀ ၈၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္ေတြတုန္းကေတာ့ စေကာ့တလန္ရဲ႔ ေရနံဆိုၿပီး ေဆာင္ပုဒ္ေတြရွိခဲ့ဘူးပါတယ္။ ပင္လယ္ၾကမ္းျပင္ ပိုင္ဆိုင္မႈအေပၚ ပံုစံမ်ဳိးစံုနဲ ခြဲျခားဖို႔ ႏိုင္ငံတကာကလည္း ေျပာဆိုမႈေတြရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ တကယ္ေတာ့ သိတ္ၿပီး မလြယ္ပါဘူး။ လြတ္လပ္တဲ့ စေကာ့တလန္နဲ႔ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံၾကား ႏွစ္ဖက္ညွိႏႈိင္းဖို႔၊ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးဖို႔ေျပာၾကေပမယ့္ အဆံုးမွာ ဘယ္လိုအေျဖထြက္လာမလည္း ဆိုတာကို ေတြ႔ၾကရမွာပါ”

ၿဗိတိန္နိုင္ငံအတြင္းက စေကာ့တလန္ သီးျခားခြဲထြက္သြားမွာကို စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြလည္းရွိေနပါတယ္။ စေကာ့တလန္ ေရျပင္ပိုင္နက္အတြင္း ေရနံအမ်ားအျပားထုတ္လုပ္ႏိုင္တဲ့ေနရာေတြရွိၿပီး ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္အထိရွိေနနိုင္တယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားၾကတာပါ။ အဂၤလန္ အေရွ႔ေတာင္ဘက္ လန္ဒန္ၿမိဳ႔ရဲ႔ အျပင္မွာရွိတဲ့ Aberdeen ေရနံထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းခြင္ဟာဆိုလ်င္ လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ဖြံ႔ၿဖိဳးလာေနတာပါ။ စေကာ့တလန္အစုိးရကေတာ့ ေရနံဆီေပါင္း ၂၄ ဘီလ်ံထိ ထုတ္လုပ္ဖို႔ ရွိေနေသးတယ္လို႔ ေျပာေပမယ့္ ၿဗိတိသ်ွ အစိုးရကေတာ့ ၁၅ ဘီလ်ံေလာက္ပဲရွိေတာ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ Alex Kemp ဟာဆိုလ်င္ Aberdeen တကၠသိုလ္က ေရနံနဲ႔ ပါတ္သတ္တဲ့ စီးပြါးေရးပညာရွင္ တေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။

“လုပ္ငန္းခြင္မွာ ထုတ္လုပ္မႈတိုးလာေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မယ္ဆိုလ်င္ ၅ ႏွစ္ကေန ၆ ႏွစ္အတြင္း အခုလို ထုတ္လုပ္မႈက်ဆင္းတာဟာ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္သြားႏိုင္ပါတယ္။ ၿဗိတိန္အစိုးရအေနနဲ႔ အဲဒီလိုမ်ဳိးလုပ္ႏိုင္လိမ့္မယ္ မထင္ပါဘူး။” ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံကေန ခြဲထြက္ႏိုင္တဲ့အခါ ခြဲေ၀ရမယ့္ ၁.၃ ထရီလ်ံေပါင္၊ အေၾကြးေတြတင္ရွိေနတာနဲ႔ ဥေရာပသမဂၢထဲမွာ စေကာ့တလန္ ပါ၀င္မလားဆိုတဲ့ ကိစၥေတြဟာလည္း ေျဖရွင္းစရာအမ်ားအျပားထဲမွာ ပါ၀င္ပါတယ္။ စေကာ့တလန္အေနနဲ႔ ဘယ္လိုေငြေၾကးကို သံုးစြဲမလည္းဆိုတာကလည္း အဓိက ေဆြးေႏြးစရာအခ်က္ျဖစ္ေနပါတယ္။ လန္ဒန္က ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကေတာ့ စေကာ့တလန္အေနနဲ႔ ေပါင္စတာလင္ သံုးဖို႔ ခြင့္ျပဳေပးဖို႔ကိုေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးဆိုၿပီး ယူဆေနတာပါ။ စီးပါြးေရးဆိုင္ရာမွာ တူညီမႈေတြမရွိတဲ့အတြက္ ေငြေၾကး အတူတူ သံုးစြဲမယ္ဆိုရင္လည္း အလုပ္မျဖစ္ဘူးလို႔ ေျပာဆိုေနၾကတာပါ။ သီးျခားခြဲထြက္လိုသူေတြကေတာ့ ေပါင္ကို ဆက္သံုးဖို႔၊ ဒါမွမဟုတ္ ယူရိုေငြေၾကးသံုးစြဲဖို႔ နဲ႔ ကိုယ္ပိုင္ ေငြေၾကးသတ္မွတ္ သံုးစြဲမလားဆိုတဲ့ နည္းလမ္းေတြ ရွိေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ တကယ္လို႔ အခုအပါတ္ထဲ လြတ္လပ္ေရးယူဖို႔အတြက္ စေကာ့တလန္လူထုဟာ မဲေပးမယ္ဆိုလ်င္ေတာ့ စီးပါြးေရးအရ စေကာ့တလန္အေနနဲ႔ ဆက္ၿပီးရပ္တည္ေနႏိုင္မယ္ဆိုၿပီး အမ်ားစုကလည္း ယူဆေနတာပါ။ ဒါေပမယ့္လည္း ဘယ္လိုပံုစံမ်ဳိးနဲ႔ ဆက္ရပ္တည္ႏိုင္မလညး္ဆိုတာကေတာ့ ေမးစရာျဖစ္ေနတာပါ။ Scottland ရဲ႔ သေကၤတအျဖစ္ ထင္ရွားတဲ့ Edinburgh ၿမိဳ႔ Royal Mile လမ္းေတြဟာဆိုလ်င္ ကမာၻလွည့္ခရီးသြားေတြ လာေရာက္ၾကတဲ့ ေနရာတခုျဖစ္ပါတယ္။ အခုအခါမွာေတာ့ စေကာ့တလန္အေနနဲ႔ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံရဲ႔ တစိတ္တေဒသအျဖစ္ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀၀ ေနလာခဲ့တာကို ရပ္ဆိုင္းေတာ့မွာလားဆိုတာ ဒီေရွးေဟာင္းၿမိဳ႔မွာ အားၿပိဳင္ေနၾကပါၿပီ။ ႏိုင္ငံေရးသံုးသပ္သူနဲ႔ စာေရးဆရာတဦးျဖစ္တဲ့ David Torrance က

“စေကာ့တလန္ႏိုင္ငံကို လြတ္လပ္တဲ့ ႏိုင္ငံတခုအျဖစ္ ရပ္တည္ဖို႔ လိုလားေနတဲ့သူေတြ ရွိပါတယ္။ လြတ္လပ္တဲ့ ႏိုင္ငံတခုအေနနဲ႔ရပ္တည္လ်င္ ပိုၿပီး အက်ဳိးရွိႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့အယူအဆနဲ႔ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ ဒီလိုသီးျခားခြဲထြက္ခ်င္သူေတြ ပိုမ်ားလာတာပါ။”

စီးပြါးေရးမူ၀ါဒေတြကို လန္ဒန္က ခ်ဳပ္ကိုင္ေနဆဲျဖစ္တဲ့အတြက္ စေကာ့တလန္မွာ သီးျခားပါလီမန္ရွိေပမယ့္ အခြန္တိုးျမွင့္ ေကာက္ခံဘို႔အတြက္လည္း လုပ္ပိုင္ခြင့္ အကန္႔အသတ္နဲ႔သာရွိေနတာပါ။ Business for Scotland က Kenny Anderson ကအခုလိုေျပာပါတယ္။

“ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ စေကာ့တလန္ရဲ႔အက်ဳိးစီးပြါးနဲ႔ ပါတ္သတ္ၿပီး အၿမဲ ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုတာ မေသခ်ာပါဘူး။ ဖ်က္လိုဖ်က္ဆီးဆိုတာထက္ တျခားဖိအားေတြလည္းရွိေနတာေၾကာင့္ပါ။ ဒါေပမယ့္ စေကာ့တလန္သာ လြတ္လပ္တဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္လာလ်င္ ကိုယ့္အက်ဳိးစီးပြါးအတြက္ ကိုယ့္ဘာသာ လုပ္လာႏိုင္တာေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ ၀ီစကီ၊ ေရနံ၊ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔၊ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္း၊ ပညာေရး၊ အင္ဂ်င္နီယာနည္းပညာ ဒါေတြအားလံုးဟာ လုပ္ေဆာင္စရာ စီမံကိန္းေတြအျဖစ္ ထိပ္ဆံုးမွာရွိေနမွာပါ။”

စီးပြါးေရးအေပၚမွာ အဓိကအာရုံထားေနေပမယ့္ စေကာ့တလန္နဲ႔ အဂၤလန္ၾကား သမိုင္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြက ႀကီးထြားလာေနတာပါ။ Drew McKenzie Smith မိသားစုဟာ Tay ျမစ္ကမ္းပါးေပၚက Lindores သမုိင္း၀င္ အေဆာက္အဦးကို ပိုင္ဆိုင္ပါတယ္။ ဒီအေဆာက္အဦးအနီးမွာေတာ့ စေကာ့တလန္ရဲ႔ လြတ္လပ္ေရးတိုက္ပြဲ၀င္ သူရဲေကာင္း William Wallace ဦးေဆာင္တဲ့ စေကာ့တလန္ မ်ဳိးခ်စ္ေတြဟာ အဂၤလိပ္တပ္ဖြဲ႔ေတြကို Blackearnside တိုက္ပြဲအတြင္း အႏိုင္တိုက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ Braveheart ရုပ္ရွင္ဟာဆိုလ်င္ စေကာ့တလန္ လြတ္လပ္ေရးတိုက္ပြဲ၀င္ William Wallace အေၾကာင္း ရိုက္ကူးထားတာပါ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီတုန္းက ဒီေဆာင္ရြက္မႈေတြဟာ လက္ေတြ႔မွာ ရင္ဆိုင္ႏိုင္ဖို႔ တကယ့္အေနအထားလည္း ျဖစ္လာတာပါ။ စေကာ့တလန္အေနနဲ႔ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံထဲ ဆက္ရွိေနေစခ်င္သူ Drew Mckenzie Smith က

“က်ေနာ္ဟာ Wallace ကို အလြန္အားက်သူတဦးပါ။ ဒါေပမယ့္ အဲတုန္းက ၁၂၉၈ ခုနွစ္ေလ။ Braveheart ရုပ္ရွင္တကားလံုးဟာ တိုက္ခိုက္ခဲ့တာေတြကိုပဲ ျပခဲ့တယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ ခြဲထြက္ခ်င္တဲ့သူေတြမွာလည္း အင္အားရွိေနၿပီး ေဆာင္ရြက္စရာစီမံကိန္းေတြနဲ႔ ပါတ္သတ္ၿပီးေတာ့လည္း တင္ျပထားတာေတြရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကဲ့လက္ေတြ႔မွာေတာ့ ဘာကိုမွ တြက္ထားလို႔မရပါဘူး။”

သမိုင္းမွာက်န္ခဲ့တဲ့ အေျခအေနဆိုးေတြေၾကာင့္ စေကာ့တလန္ရဲ႔ အေနအထားဟာ ပံုရိပ္ဆိုးနဲ႔က်န္ခဲ့တာပါ။ ဒါေပမယ့္လည္း စေကာ့တလန္ရဲ႔ ကံၾကမၼာကို စေကာ့လူမ်ိဳးေတြဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ရာစုႏွစ္ေတြနဲ႔ မတူပဲ ဆံုးျဖတ္မယ့္ အခ်ိန္က်ေရာက္ေနတာလည္းျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG