သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ႏုိင္ငံေရးအုံၾကြမႈေတြၾကားက အီဂ်စ္စီးပြားေရး


အီဂ်စ္ႏုိင္ငံကုိ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ အုပ္ခ်ဳပ္လာတဲ့ သမၼတ ရာထူးကဆင္းဖုိ႔ ေတာင္းဆုိဆႏၵျပမႈေတြက စီးပြားေရးမွာ ထိခုိက္မႈေတြ ျဖစ္လာရပါတယ္။

ေဖေဖာ္၀ါရီ ၇၊ ၂၀၁၁-အီဂ်စ္ႏုိင္ငံက ႏုိင္ငံေရး မတည္ၿငိမ္မႈေတြဟာ တုိင္းျပည္စီးပြားေရးသာမက ကမာၻ႔စီးပြားေရးကိုပါ ႐ုိက္ခတ္ေနပါတယ္။

လူထုအုံၾကြမႈေတြ ႀကံဳခဲ့ရတဲ့ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံမွာ စီးပြားေရး ျပႆနာေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္လာေနရသလုိ မတည္ၿငိမ္မႈေတြက ကမာၻ႔စီးပြားေရး အေပၚမွာပါ သက္ေရာက္မႈေတြ ရွိလာပါတယ္။ အဓိကေရနံထုတ္လုပ္ရာ တုိင္းျပည္တခုအေနနဲ႔ ႏုိင္ငံေရး မၿငိမ္မသက္မႈေတြ ရွိခဲ့တာမုိ႔ ကမာၻ႔ေရနံေစ်းကြက္မွာပါ ေစ်းေတြတက္လာခဲ့သလုိ၊ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈလုိ စီးပြားေရး အႏာၱရာယ္ေတြလည္း ႀကီးထြားလာေနတာပါ။

တကယ္ေတာ့ ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနေတြသာမက စီးပြားေရး တုိးတက္မႈ မရွိတဲ့ အေျခအေနေတြအေပၚ မေက်နပ္မႈေတြကေန အီဂ်စ္ႏုိင္ငံက ျပႆနာေတြဟာ ျမစ္ဖ်ားခံလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ဗြီအုိေအ သတင္းေထာက္ Mil Arcega ရဲ႔ သတင္းေပးပုိ႔ခ်က္နဲ႔အတူ အီဂ်စ္စီးပြားေရး အေျခအေနေတြကုိေတာ့ ဒီတပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦး က စုစည္းတင္ျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အီဂ်စ္ႏုိင္ငံဟာ ကမာၻေပၚမွာ အဓိကေရနံထုတ္လုပ္တဲ့ ႏုိင္ငံတခုအျဖစ္ စူးအက္တူးေျမာင္းကေန ေန႔စဥ္ ေရနံစည္ေပပါ ၂ သန္းနီးပါး တင္ပုိ႔ေနတာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ အုပ္ခ်ဳပ္လာတဲ့ သမၼတ ဟုိစနီ မူဘာရက္ခ္ (Hosni Mubarak) ရာထူးက ထြက္ေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆုိဆႏၵျပမႈေတြကေန ေသြးထြက္သံယုိ ပဋိပကၡေတြအထိ ႀကီးထြားလာေနရာက ဒီအေျခအေနေတြ အေပၚ သက္ေရာက္မႈေတြ ရွိလာေနပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ သမၼတကုိ ေထာက္ခံသူေတြက ဒီမုိကေရစီလုိလားတဲ့ ဆႏၵျပသမားေတြနဲ႔ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ေနာက္ ကမာၻ႔ေစ်းကြက္မွာ ေရနံစိမ္း စည္တေပပါကုိ ၁၀၃ ေဒၚလာေလာက္အထိ ျမင့္တက္လာခဲ့တဲ့အတြက္ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈေတြ တုိးလာမွာ၊ ကမာၻ႔စီးပြားေရး ျပန္လည္နာလန္ထူလာတဲ့ အေျခအေနေတြအေပၚ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ ျဖစ္လာမွာကုိလည္း စုိးရိမ္မႈေတြ ထြက္ေပၚလာတာပါ။

အီဂ်စ္ႏုိင္ငံရဲ႔ ေရနံထုတ္လုပ္မႈေတြမွာ ထိခုိက္မႈေတြ ရွိလာတာနဲ႔အမွ် ကမာၻ႔စီးပြားေရး အေပၚ အက်ဳိးဆက္ေတြ ႀကီးႀကီးမားမား ရွိလိမ့္မယ္လုိ႔ Vantage Trading ကုမၸဏီက တင္မ္ ဂ်န္နင္း (Tim Jennings) တုိ႔လုိ ေရနံကုန္သည္ေတြက ပူပမ္ေနၾကတာပါ။
“အေၾကာင္းေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ စူးအက္တူးေျမာင္းက ေထာက္ပံ့ေရးလမ္းေၾကာင္းမွာ အဟန္႔အတားေတြ ရွိမယ္ဆုိရင္ ေရတုိမွာ ႀကံဳရမယ့္ အဓိက အႏာၱရယ္အျဖစ္နဲ႔ကေတာ့ တူးေျမာင္းတေလွ်ာက္သြားလာၾကတဲ့ ေရနံတင္သေဘၤာ လမ္းေၾကာင္းေတြ ပိတ္ဆုိ႔ကုန္တာေတြ ျဖစ္လိမ့္မယ္လုိ႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ ဒါဟာလည္း ေရနံျဖန္႔ျဖဴးထုတ္လုပ္မႈနဲ႔ ေထာက္ပ့ံမႈ အပုိင္းမွာ အသက္႐ႈက်ပ္မယ့္ ကိစၥလုိ႔ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက ယူဆထားတာပါ။”

အီဂ်စ္ႏုိင္ငံက ႏုိင္ငံေရးျပႆနာေတြနဲ႔အတူ ေရနံေစ်းႏႈန္းေတြ ေနာက္ထပ္ တက္လာဦးမယ္လုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကတာ ျဖစ္ေပမဲ့ စူးအက္တူးေျမာင္းကုိ ေဒသတြင္း စြမ္းအင္တင္ပုိ႔မႈေတြမွာ အဓိကအားထားေနရတဲ့ အတြက္ ပိတ္လုိက္ရတဲ့ အျဖစ္မ်ဳိးအထိေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလုိ႔လည္း အကဲခတ္ေတြက ယုံၾကည္ထားၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနေတြ မေရမရာ ရွိေနတာနဲ႔အမွ် အေျခအေနေတြဟာ ကံေသကံမ စိတ္ခ်ထားဖုိ႔ေတာ့ ခက္တယ္လုိ႔ စြမ္းအင္ ကုမၸဏီတခုျဖစ္တဲ့ Area Internatioinal Trading ေကာ္ပုိေရးရွင္းက အုိင္ယာ အက္စတိန္း (Ira Eckstein) က ဆုိပါတယ္။
“စူးအက္တူးေျမာင္းကုိ ပိတ္လုိက္မလားလုိ႔ေမးရင္ က်ေနာ္ေသခ်ာ မေျပာႏုိင္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ သိတဲ့အတုိင္းပဲ ျပႆနာေတြ တက္လာၿပီ ဆုိရင္ေတာ့ ဒါကုိ ေရွာင္ရွားဖုိ႔အတြက္ကေတာ့ ဧရာမျပႆနာ ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။ အေမရိကန္ကုိ သြားဖုိ႔ ေနာက္ထပ္ ၁၀ ရက္၊ ဥေရာပကုိ ၁၈ ရက္ပုိၿပီး အခ်ိန္ၾကာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာတကယ့္ကုိ အ႐ႈပ္ေတာ္ပုံ ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။”

ဒီထက္ပုိၿပီး စုိးရိမ္မကင္း ျဖစ္ေနရတဲ့ အေၾကာင္းရင္း တခုအေနနဲ႔ကေတာ့ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံက မတည္ၿငိမ္မႈေတြဟာ ပင္လယ္ေကြ႔ ေဒသက တျခားေရနံထုတ္လုပ္တဲ့ ႏုိင္ငံေတြကုိပါ ကူးစက္ႏုိင္တဲ့ အေျခအေနပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အီဂ်စ္နဲ႔ တူနီးရွားႏုိင္ငံေတြက အေျခအေနေတြေၾကာင့္ ေရနံေစ်းေတြ ကုန္ေစ်းႏႈန္းေတြ ျမင့္တက္လာမွာကုိ စုိးရိမ္မႈေတြနဲ႔အတူ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြက ပုိင္ဆုိင္မႈ ေစ်းကြက္မွာ တန္ဘုိးေတြျမင့္မားလာမွာကုိလည္း ပူပမ္ေနၾကတာပါ။

တကယ္ေတာ့ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံႀကံဳေနရတဲ့ ျပႆနာေတြဟာ ႏုိင္ငံေရး လြတ္လပ္ခြင့္ အတြက္သာမက၊ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ၊ အလုပ္လက္မဲ့ႏႈန္း ျမင့္မားမႈတုိ႔လုိ စီးပြားေရး အေျခအေနေတြအေပၚ မေက်နပ္မႈေတြအေပၚမွာလည္း အဓိက အေျခခံေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈႏႈန္းဟာ ၁၃ ရာခုိင္ႏႈန္းနီးပါးအထိ ရွိေနၿပီး အီဂ်စ္ႏုိင္ငံ လူဦးေရရဲ႔ ၂၀ ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ ဆုိရင္လည္း ဆင္းရဲမဲြေတတဲ့အဆင့္ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း ဒီထက္နိမ့္က်တဲ့ အေျခအေနမွာ ရွိေနၾကတာပါ။ ဒီအတြက္ စား၀တ္ေနေရး ေန႔တဓူ၀ ႐ုန္းကန္ေနရတဲ့ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံသားေတြ အေနနဲ႔ သမၼတ မူဘာရက္ခ္ ရဲ႔ မူ၀ါဒေတြကုိ ဆန္႔က်င္လာၾကတာလုိ႔ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက ႏုိင္ငံျခားဆက္ဆံေရးရာ ေကာင္စီက မူ၀ါဒေရးရာ သုံးသပ္သူ အီလိေယာ့ ေအဗရမ္ (Elliott Abrams) က ဆုိပါတယ္။
“လူေတြက အေျခခံအားျဖင့္ အခ်က္ ၂ ခ်က္ကုိ ေတာင္းဆုိၾကတာပါ။ လြတ္လပ္ခြင့္ေပးပါ၊ အစားအေသာက္ေပးပါ။ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံမွာ စီးပြားေရး အႀကီးအက်ယ္ ဖြံ႔ၿဖိဳးလာတယ္၊ စေတာ့ခ္ရွယ္ယာ ေစ်းကြက္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိလာတယ္၊ ျပည္ပက တုိက္႐ုိက္ရင္းႏွီး ျမဳပ္ႏွံမႈေတြဟာလည္း အေျမာက္အမ်ားရွိလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ဒါေတြက အားလုံးအတြက္ တေျပးညီရွိမေနပါဘူး။ ခ်မ္းသာတဲ့ လူေတြက အရမ္းခ်မ္းသာလာၿပီး၊ ဆင္းရဲတဲ့လူေတြကေတာ့ ခ်မ္းသာမလာၾကပါဘူး။”

အီဂ်စ္ႏုိင္ငံရဲ႔ ပ်မ္းမွ်လူတဦးခ်င္း ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ပမာဏေတြ ႏွစ္ဆတုိးလာတဲ့အထိ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ က်င့္သုံးခဲ့ေပမဲ့လည္း အီဂ်စ္လူဦးေရရဲ႔ ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ဟာ တေန႔ကုိ ၀င္ေငြ အေမရိကန္ ၂ ေဒၚလာနဲ႔ ေအာက္မွာသာ ရၾကတာပါ။ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံရဲ႔ အလုပ္လက္မဲ့ႏႈန္းဟာ အႏာၱရာယ္ရွိေလာက္တဲ့အဆင့္အထိ ျမင့္မားေနတာကုိ ႏုိင္ငံတကာ ေငြေၾကးရန္ပုံေငြအဖဲြ႔ (IMF) ကလည္း သတိေပးေနတာပါ။ တုိင္းျပည္လူဦးေရရဲ႔ ၁၂ ရာခုိင္ႏႈန္းရွိတဲ့ လူ ၁၀ သန္း ေလာက္ဟာ အလုပ္လက္မဲ့ျဖစ္ေနၾကရၿပီး၊ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ လူငယ္ေတြ အလုပ္အကုိင္မရႏုိင္ပဲ ျဖစ္ေနရတာမုိ႔ ဒါဟာ ခ်ိန္ကုိက္ဗုံးတလုံးလုိ ျဖစ္ေနၿပီလုိ႔ လူထုအုံၾကြမႈေတြ မျဖစ္မီ ၂ ရက္အလုိမွာပဲ IMF စီမံခန္႔ခဲြမႈဆုိင္ရာ ညႊန္ၾကားေရးမႉး ေဒါမနစ္ စေထာခန္ (Dominique Strauss-Khan) က ေျပာဆုိခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

၀ါရွင္တန္ပုိ႔စ္ သတင္းစာ ကုိင္႐ုုိၿမိဳ႔ဌာနခဲြရဲ႔ အႀကီးအကဲေဟာင္း ေဒးဗစ္ ေအာတေ၀း (David Ottaway) ကေတာ့ အထူးသျဖင့္ ဘဲြ႔ရပညာတတ္ေတြၾကား အလုပ္အကုိင္ ရွားပါးမႈဟာ ျပႆနာ ျဖစ္ေနရတာလုိ႔ ဆုိပါတယ္။
“ေကာလိပ္ေက်ာင္းသားေတြ၊ အထူးသျဖင့္ အစုိးရကေပးတဲ့ အေျခခံလစာနဲ႔ မေလာက္ၾကေတာ့ အျပင္မွာ ေနာက္ထပ္ အလုပ္တခု ထပ္လုပ္ၾကရပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၃ ႏွစ္က ဘဲြ႔ရတဲ့ လူငယ္တေယာက္ဟာ ဒီကေန႔မွာ ဘယ္လုိမွ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ေနႏုိင္ဖုိ႔ မလြယ္ဘူး။ အီဂ်စ္မွာ ႏုိင္ငံေရးသေဘာ ကဲြလဲြခ်က္ေတြထက္ စီးပြားေရး ျပႆနာက အဓိကပဲေလ။”

သမုိင္း၀င္ ယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္ေတြကုိ စိတ္၀င္စားၾကတဲ့ ကမာၻလွည့္ေတြၾကား ေရပမ္းစားတဲ့ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံမွာ မတည္မၿငိမ္ ျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြေၾကာင့္လည္း ခရီးသြားလုပ္ငန္းေတြမွာလည္း ထိခုိက္ေနရတာပါ။ ေထာင္ဂဏန္းခ်ီရွိတဲ့ ခရီးသြားေတြ ခရီးစဥ္ေတြကုိ ဖ်က္သိမ္းတာ၊ ေလေၾကာင္းခရီးစဥ္ေတြ ရပ္ဆုိင္းတာေတြ ျဖစ္ခဲ့တဲ့အတြက္လည္း ႏုိင္ငံျခား၀င္ေငြ အဓိကရေနၿပီး တုိင္းျပည္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ပမာဏရဲ႔ ၅ ရာခုိင္ႏႈန္းရွိတဲ့ ကမာၻလွည့္ခရီးသြား လုပ္ငန္းမွာ အႀကီးအက်ယ္ ထိခုိက္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆႏၵျပပဲြေတြ သီတင္းတပတ္ေက်ာ္ၾကာ ျဖစ္ပြားလာတာနဲ႔အမွ် အီဂ်စ္ႏုိင္ငံရဲ႔ စေတာ့ခ္ေစ်းကြက္ေတြ ဘဏ္လုပ္ငန္းေတြလည္း ရပ္ဆုိင္းထားရတာပါ။

စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကုိ ထိခုိက္လာေနရတဲ့အတြက္ ႏုိင္ငံတကာ ဘ႑ာေရး လုပ္ငန္းေတြက အီဂ်စ္ရဲ႔ စီးပြားေရးအဆင့္အတန္းကုိလည္း ေလွ်ာ့ခ်သတ္မွတ္လာၾကပါတယ္။ Moody’s ဘ႑ာေရးအကဲျဖတ္ ကုမၸဏီႀကီးက အီဂ်စ္ႏုိင္ငံ အဆင့္အတန္းကုိ ေလွ်ာ့ခ်လုိက္ၿပီး ရက္အနည္းငယ္အၾကာမွာပဲ S&P ကုမၸဏီကလည္း အီဂ်စ္ႏုိင္ငံရဲ႔ ႏုိင္ငံျခားေငြတန္ဘုိး ခုိင္မာမႈ အဆင့္အတန္းကုိ တဆင့္ႏွိမ့္ သတ္မွတ္လုိက္တာပါ။ ဒီလုိပဲ ေနာက္ထပ္ အဆင့္ေလွ်ာ့ခ် သတ္မွတ္ႏုိင္တဲ့ အလားအလာေတြလည္း ေရွ႔လာမယ့္ ၃ လအတြင္း ျဖစ္ႏုိင္ဖြယ္ရွိတယ္လုိ႔ S&P ကုမၸဏီႀကီးက သတိေပးထားတာမုိ႔ ႏုိင္ငံေရး ျပႆနာေတြ မေျပလည္ႏုိင္ေသးသေရြ႔ အီဂ်စ္စီးပြားေရး အလားအာလေတြဟာလည္း ေမွးမွိန္ေနဖုိ႔သာ ရွိေနဆဲ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရးက႑ကုိ ရပ္နားပါရေစ။

XS
SM
MD
LG