သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

သယံဇာတ တူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိ မရွိ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေနတဲ့ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းေတြအေနနဲ႔ ေဒသဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ျခိမ္းေျခာက္မႈေတြ၊ ဟန္႔တားမႈေတြနဲ႔ရင္ဆိုင္ေနရတယ္လို႔ အရပ္ဘက္အဖြဲ႔အစည္းေတြက ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။ အစိုးရအေနနဲ႔ ေအာက္ေျခ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာပိုင္ေတြကို EITI လို႔ေခၚတဲ့ သံယဇာတ ထုတ္ယူမႈ ပြင့္လင္းျမင္သာေရးအဖြဲ႔ရဲ႕ လုပ္ငန္းရပ္ေတြကို ပြင့္လင္းျမင္သာေစဖို႔ အသိပညာေပးမႈေတြ အားနည္းတယ္လို႔ ေ၀ဖန္လိုက္ပါတယ္။ သဘာ၀သယံဇာတေတြထုတ္ယူေရးမွာ ပြင့္လင္းျမင္သာေစေရး ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာမႈ အေၾကာင္း ဗီြအိုေအသတင္းေထာက္ ကိုစည္သူက ေျပာျပေပးမွာပါ။

သဘာ၀သယံဇာတမ်ား ထုတ္ယူေရး ပြင့္လင္းျမင္သာမႈအဖြဲ႔ (EITI) ရဲ႕ အဖြဲ႔၀င္ေလာင္းႏိုင္ငံျဖစ္လာတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အရပ္ဘက္အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာမႈက႑ကို ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ ဟန္႔တားမႈေတြ ရွိေနတယ္လို႔ EITI သဘာ၀သယံဇာတ ထုတ္ယူမႈ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ သံုးပြင့္ဆိုင္ ညြန္႔ေပါင္းအဖြဲ႔မွာ ပါ၀င္တဲ့ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းေတြက ေျပာလိုက္တာပါ။

ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕သယံဇာတေတြ ဘယ္လိုထုတ္ယူသံုးစြဲေနတာကို ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ သိရွိဖို႔လိုအပ္တဲ့အတြက္ အစိုးရ၊ အရပ္ဖက္ အဖြဲ႔အစည္း၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ သံုးပြင့္ဆိုင္ပါ၀င္တဲ့ သဘာ၀ သယံဇာတထုတ္ယူမႈ ပြင့္လင္းျမင္သာေစေရး ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႔ေတြကို ေအာက္ေျခ အဆင့္အထိ ေဒသအလိုက္ ဖြဲ႔စည္းသြားဖို႔ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းေတြက ေတာင္းဆိုထားတာပါ။

အစိုးရက EITI ရဲ႕ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို သိရွိေပမယ့္ ေအာက္ေျခအဆင့္ထိ ပညာေပးမႈနည္းပါးတာေၾကာင့္ သယံဇာတထုတ္ယူမႈ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ အခက္အခဲေတြ ျဖစ္ေပၚေနတယ္လို႔ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအဖြဲ႔မွာပါ၀င္တဲ့ မမိုးမိုးထြန္းက ေျပာပါတယ္။

“ပိတ္ပင္တားဆီးမႈက ဘယ္ေလာက္အထိ ဆိုးဆိုးဝါးဝါးရွိလဲဆိုရင္ က်မတို႔ မေကြးတုိင္း၊ ေစတုတၱရာၿမိဳ႕နယ္မွာဆိုလို႔ရွိရင္ awareness ေပါ့ေနာ္- အျမင္ဖြင့္ သင္တန္း ေပးေနရင္းတန္းလန္းနဲ႔ကို ရပ္ထားပါ။ သူတို႔ ဒီ - EITI ကို မသိေသးဘူး- ဆိုၿပီးေတာ့ တခါ၊ ေနာက္တခါက် ရခိုင္ျပည္နယ္မွာတခါ၊ awareness - အျမင္ဖြင့္သင္တန္းေပးေနရင္း တန္းလန္းနဲ႔ပဲ EITI ဆိုတာ ဘာလဲ မသိခ်င္ဘူး၊ အခုခ်က္ျခင္း ရပ္ထားပါ ဆိုတာမ်ဳိး၊ တကယ္လို႔ သံုးပြင့္ဆိုင္ဖဲြ႔-ေနတယ္ဆိုရင္ က်မတိုက National level မွာ သိေနတယ္။ Regional ေတြ၊ State ေတြမွာ ဒီအေၾကာင္းကို သိမေနဘူး။ EITI အေၾကာင္း သူတို႔ ေကာင္းေကာင္းမသိေနလို႔ ဒီလို ျပႆနာျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း ထင္တယ္။”

အစိုးရအေနနဲ႔ သဘာ၀သယံဇာတ ထုတ္ယူေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ အင္တိုက္အားတိုက္ပါ၀င္ဖို႔ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းေတြက တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။ EITI လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ အစိုးရအေနနဲ႔ အားနည္းခ်က္ေတြကို ျပဳျပင္ဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ (၈၈) မ်ိဳးဆက္ ပြင့္လင္းလူ႔အဖြဲ႔အစည္းက ကိုထြန္းျမင့္ေအာင္က ေျပာပါတယ္။

“အားလံုး လြတ္လပ္စြာ၊ တက္ႂကြစြာ ေစာင့္ၾကည့္ခြင့္ေတြ၊ ေလ့လာစံုစမ္းခြင့္ေတြအတြက္ အင္မတန္ကို အားနည္းပါတယ္။ အခုဆိုလို႔ရွိရင္ က်ေနာ္တို႔ အခုနက ေျပာထားခဲ့တဲ့ ျပည္နယ္နဲ႔တုိင္း ေဒသႀကီး (၉) ခုကို က်ေနာ္တို႔ ေရြးလိုက္တယ္။ အစိုးရဘက္ကေရာ ကုမၸဏီေတြေရာ၊ အရပ္ဘက္အဖဲြ႔အစည္းေတြေရာ ဆပ္ေကာ္မတီေတြကေန သေဘာတူၿပီးေတာ့ ေရြးလိုက္တာ၊ ဒါေပမယ့္ ဒီေရြးခ်ယ္လိုက္မႈကို အဲဒီေဒသ (၉) ေနရာစလံုးမွာ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ဖို႔ ကိစၥက်ေတာ့ အစုိးရပိုင္းကပဲ ထပ္ၿပီးေတာ့ အစိုးရဆီမွာ တင္ျပရတာေတြ၊ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတာင္းရတာေတြ ရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြက ၾကန္႔ၾကာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ က်ေနာ္တို႔က ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္သြားၿပီးေတာ့ ေလ့လာေဆာင္ရြက္မယ့္ အပိုင္းေတြမွာ ေႏွာင့္ေႏွးမႈျဖစ္တယ္။”

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ သဘာ၀ သယံဇာတထုတ္ယူမႈ လုပ္ငန္းေတြ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈအေျခအေနကို အစိုးရ၊ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္း၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြ ပါ၀င္တဲ့ (Multi Stakeholder Group) သံုးပြင့္ဆိုင္အဖြဲ႔ကေန ေနာ္ေ၀းႏိုင္ငံမွာ အေျခစိုက္တဲ့ EITI အဖြဲ႔အစည္းဆီကို အစီရင္ခံစာတင္ျပရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အဖြဲ႔၀င္ေလာင္းႏိုင္ငံအျဖစ္ အစစ္ေဆးခံၿပီးမွသာ တင္းျပည့္အဖြဲ႔၀င္အျဖစ္ သတ္မွတ္ခံရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

သဘာ၀ သယံဇာတထုတ္လုပ္မႈလုပ္ငန္းေတြထဲ ေရနံနဲ႔ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔လုပ္ငန္းေတြဟာ အေရးပါတဲ့ က႑မွာ ပါ၀င္ေနတာပါ။ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ ကမၻာမွာ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ပုိင္ဆုိင္မႈ အမ်ားဆုံးႏုိင္ငံေတြထဲမွာ အဆင့္ ၃၄ မွာ ရွိေနေပမယ့္ ရွာေဖြေရးလုပ္ငန္းေတြ ဆက္လက္ လုပ္ေဆာင္ေနဆဲ ျဖစ္တာေၾကာင့္ အသစ္ ထပ္မံ ရွာေဖြေတြ႔ရွိဖို႔ အေျခအေနေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာ သယံဇာတေတြကို ဘယ္လိုထုတ္ယူတယ္ဆိုတာ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ သိရွိဖို႔လည္း လိုအပ္ေနပါတယ္။

အာရွႏိုင္ငံေတြထဲ မြန္ဂိုလီးယားနဲ႔ တီေမာလက္စတီႏိုင္ငံတို႔ဟာ သဘာ၀သယံဇာတမ်ား ထုတ္ယူေရး ပြင့္လင္းျမင္သာမႈအဖြဲ႔ရဲ႕ တင္းျပည့္ႏိုင္ငံေတြျဖစ္ၿပီး အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံကေတာ့ အရန္အဖြဲ႔၀င္ႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။

EITI သဘာ၀တြင္းထြက္ သယံဇာတမ်ား ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ေဖာ္ေဆာင္ေရးအဖြဲ႔ရဲ႕ (၂၇) ႀကိမ္ေျမာက္ အစည္းအေ၀းမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံကို အဖြဲ႔ဝင္ေလာင္း ႏုိင္ငံအျဖစ္ လက္ခံခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG