သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

EITI ျမန္မာ ဝင္ခြင့္ ရသင့္ မရသင့္


EITI (Extractive Industries transparency Initiative) လုိ႔ေခၚတဲ့ သဘာဝ သယံဇာတမ်ား ပြင့္လင္း ျမင္သာမႈ ေဖၚေဆာင္ေရးအဖြဲ႔။

EITI (Extractive Industries transparency Initiative) လုိ႔ေခၚတဲ့ သဘာဝ သယံဇာတမ်ား ပြင့္လင္း ျမင္သာမႈ ေဖၚေဆာင္ေရးအဖြဲ႔မွာ အဖဲြ႔ဝင္ျဖစ္ဖို႔ ေလွ်ာက္ ထားတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ သယံဇာတ တူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းေတြဟာ ျပည္သူေတြ အက်ိဳး မရွိတဲ့အတြက္ အဖြဲ႔ဝင္အျဖစ္ လက္ခံဖို႔ သင့္မသင့္ EITI ဘုတ္အဖဲြ႔က ေသေသ ခ်ာခ်ာ စဥ္းစား သံုးသပ္ဖို႔ လိုတယ္လို႔ လက္ရွိ လက္ပန္ေတာင္း ပဋိပကၡကို အေျခခံၿပီး အရပ္ဖက္ အဖဲြ႔ေတြ စုေပါင္းထားတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈနဲ႔ တာ၀န္ယူမႈ တာ၀န္ခံမႈ မဟာမိတ္အဖဲြ႔က ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ ပန္ၾကားလိုက္ပါတယ္။ အျပည့္အစံုကို ဗြီအိုေအသတင္းေထာက္ မေအးမာ သတင္းေပးပို႔ထားပါတယ္။

မၾကာေသးခင္ကမွ သဘာဝ တြင္းထြက္ သယံဇာတမ်ား ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ေဖာ္ေဆာင္ေရး အဖဲြ ့ (EITI)ရဲဲ႕အဖဲြ႔၀င္ ေလွ်ာက္ ထားတဲ့့ ျမန္မာႏုိင္ငံ အေနနဲ႔ အရပ္ဖက္ အဖဲြ႔အစည္းေတြကို အကန္႔အသတ္ေတြ လုပ္ေဆာင္ေနတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ EITI ဘုတ္အဖဲြ႔ကို ျပီးခဲ့တဲ့လေတြတုန္းကလည္း တင္ျပထားၿပီး ျဖစ္သလို အခုလည္း လက္ပန္းေတာင္းအေရးနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ တင္ျပဖုိ႔ရိွေႀကာင္း ျမန္မာႏုိင္ငံ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈနဲ႔ တာ၀န္ယူမႈ၊ တာ၀န္ခံမႈ မဟာမိတ္အဖဲြ ့က ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ဦး၀င္းမ်ိဳးသူက ဆုိပါတယ္။

" EITI ခ်မွတ္ထားတဲ့ စံႏႈန္းစံထား ထဲမွာ Resource Governance ေပါ့ေနာ္။ သယံဇာတေတြကို ေကာင္းမြန္စြာ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း ဆိုတာပါတယ္။ ေကာင္းမြန္စြာ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္းဆိုတာမွာ ႏွစ္ပိုင္းပါတယ္။ တပိုင္းက ပြင့္လင္းျမင္သာေအာင္ လုပ္ျခင္း၊ Transparency ရွိေအာင္လုပ္ျခင္းနဲ႔ တပိုင္းကေတာ့ တာဝန္ယူ၊ တာဝန္ခံမႈ တာဝန္ယူ တာဝန္ခံေဆာင္ရြက္ျခင္းေပါ့။ အဲ့ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ Report တင္တယ္ဆိုတဲ့ အစီရင္ခံစာ တင္တဲ့ အခ်က္က Transparency လုပ္လုိက္ရံုနဲ႔ ၿပီးမသြားဘူး။ ပြင့္လင္းျမင္သာရံုနဲ႔ တာဝန္ယူ တာဝန္ခံမႈ အလိုအေလ်ာက္ မျဖစ္လာဘူး။ ဒီႏွစ္ခုတြဲသြားမွ သာလွ်င္ က်ေနာ္တို႔ အဓိပၸါယ္ရွိမွာေပါ့ေနာ္။ ဒါ ႏိုင္ငံတကာ Level မွာေရာ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာေရာ အဓိက အျငင္းပြားေနတဲ့ အခ်က္ပါ။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔က ရိုးရိုးေလးပဲ EITI လုပ္တယ္ဆိုရင္ သယံဇာတက ျပည္သူ႔အတြက္ပဲ ျဖစ္ရမယ္။ မျဖစ္ဘူးဆိုရင္ ဒါက လြဲမွားေနတယ္ေပါ့ဗ်ာ။"

EITI ရဲ ့လုပ္ငန္းစဥ္ဟာ ဟန္ျပလုပ္ငန္း မဟုတ္တဲ့ အေၾကာင္း ျပည္သူကုိ စိတ္ဖိစီး ဆင္းရဲမႈ မျဖစ္ေအာင္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈျဖစ္ထြန္းလာေအာင္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈနဲ႔ တာ၀န္ယူမူ တာ၀န္ခံမႈေတြ ကို ႏုိင္ငံတကာ စံခ်ိန္စံညြန္းနဲ႔ အညီ လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ ျဖစ္တယ္လုိ႔ အရပ္ဖက္ အဖဲြ႔အစည္းေတြရဲ႕ ထုတ္္ျပန္ခ်က္မွာ ပါရွိပါတယ္။

ျပည္သူေတြရဲ႕ဘုိးဘြားပုိင္ေျမေတြ ဆံုးရွံုးရျခင္း၊ လူမႈ စီးပြားေရး အေျခအေနေတြ ပ်က္ယြင္းျခင္း အႀကိမ္ႀကိမ္ အင္အားသံုးေျဖရွင္းျခင္းေတြ ျပည္သူေတြ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရရွိတာေတြ ဖမ္းဆီး ေထာင္ခ်ခံရတာေတြ ေနာက္ဆံုး ေသြးစြန္းရတဲ့ အထိျဖစ္ရပ္ေတြ စတဲ့ လဲြမွားတဲ့ သယံဇာတ စီမံခ်ဳပ္အုပ္မူနဲ႔ သယံဇာတ တူးေဖာ္ ထုတ္လုပ္ေရး က႑ဟာ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမူမ်ားနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ လူအခြင့္ေရး ခ်ဳိးေဖာက္မူေတြ ကို မီးေမာင္းထုိးျပေနတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

EITI အဖဲြ႔၀င္ အျဖစ္ေလ်ာက္ထားတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ႏုိင္ငံသားတိုင္း သယံဇာတ တူးေဖာ္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ လြတ္လပ္စြာေျပာဆုိခြင့္ အေႏွာက္ယွက္ မျပဳပါ ဆုိတာကို လက္မွတ္ေရးထုိးထားျပီးျဖစ္တယ္လုိ႔ ဆိုပါတယ္။ EITI စံႏႈန္းေတြ ကို ေလးစားေသာအားျဖင့္ ေျမသိမ္းမူေတြကို ေဆာင္ရြက္ဖို႔ မသင့္ဘူးလို႔လည္း ဆိုထားပါတယ္ ။

လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီ စီမံကိန္း ပဋိပကၡကို အေျခခံၿပီး အစိုးရအေနနဲ႔ တာ၀န္ယူမႈ တာ၀န္ခံမႈ လုိအပ္ေနေသးေၾကာင္းကို ဦး၀င္းမ်ိဳးသူ က ေထာက္ျပပါတယ္။

" ျပည္သူေတြကပဲ အကုန္လြဲမွားေနတယ္ေပါ့ဗ်ာ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ မလြဲေရွာင္သာလို႔ ပစ္ရတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာျဖစ္ေနတယ္ ဆိုတဲ့ သေဘာျဖစ္ေနတယ္ဆိုေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ငါးဆယ္၊ ေျခာက္ဆယ္တုန္းက ေျပာေနတဲ့ စစ္တပ္အစိုးရ ရဲ႕ ေျပာေနတဲ့ ပံုစံအတုိင္းျဖစ္ေနတယ္။ အဲ့ေတာ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး တခုလုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ တဖက္ကို ျပစ္တင္ေျပာေနတယ္ဆိုတာမ်ိဳးက မျဖစ္သင့္ဘူးလို႔ က်ေနာ္တို႔ထင္တယ္ေလ။ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈနဲ႔ တာဝန္ယူ၊ တာဝန္ခံမႈေတြက လိုေနေသးတယ္။ Policy Makers ေတြကေတာ့ ရႊမ္းရႊမ္းေဝေအာင္ ႏုိင္ငံတကာမွာ သူတို႔က မ်က္ႏွာ ရေအာင္ ေျပာေနေပမဲ့ က်ေနာ္တို႔ ဦးပိုင္လို အဖြဲ႔အစည္းမ်ိဳးေတြ သို႔မဟုတ္ အစဥ္အဆက္ အာဏာကို ခ်ဳပ္ကိုင္ခဲ့တဲ့ လူေတြ ခရိုနီေတြရဲ႕ ကုမၸဏီေတြနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ႏိုင္ငံေတာ္က ကိုင္တြယ္တဲ့ေနရာမွာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိဘူး။ လိုအပ္ခ်က္ေတြရွိတယ္။ အဲ့အခါမွာ ျပည္သူေတြက သူတို႔ရဲ႕ဆႏၵေတြ တင္ျပတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ခံစားခ်က္ေတြ တင္ျပတဲ့အခါမွာ အျမဲတမ္း ထိပ္တုိက္ေတြ႔တာေတြ ေတြ႔တယ္။ ေတြ႔တိုင္းလည္း အစိုးရ အေနနဲ႔ လံုေလာက္တဲ့ ႀကိဳးစားမႈ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းတာ မရွိဘူး။ ဟိုလိုလို ဒီလိုလိုနဲ႔ပဲ ၿပီးသြားတယ္။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ EITI ေလွ်ာက္ထားတဲ့ သေဘာက အေပၚယံ သေဘာမ်ိဳးပဲ ျဖစ္ေနၿပီးေတာ့ အႏွစ္သာရအားျဖင့္ သယံဇာတ ႀကိမ္စာေတြ ေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္မယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္ကို မေဖာ္ႏုိင္ဘူးလို႔ က်ေနာ္တို႔က အဲ့လိုပဲ ေကာက္ခ်က္ခ်ပါတယ္ခင္ဗ်။ "

ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင္လကမွ မကၠဆီကို ႏိုင္ငံ မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ EITI သဘာ၀တြင္းထြက္ သယံဇာတမ်ား ပြင့္လင္းျမင္သာမႈအဖြဲ႔ ညီလာခံမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံကို အဖြဲ႔ဝင္ေလာင္းအျဖစ္ လက္ခံ အတည္ျပဳလိုက္ခဲ့တာပါ။ ဒီညီလာခံကို ျမန္မာအစိုးရ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အရပ္ဖက္ဆုိင္ရာ အဖြဲ႔အစည္းက ကိုယ္စားလွယ္ေတြ တက္ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ ၄၄ ႏုိင္ငံပါ၀င္တဲ့ အဲ့ဒီ့အဖြဲ႔ႀကီးမွာ ပူးေပါင္းဖို႔အတြက္ လက္မွတ္ေရးထုိးခ့ဲရာမွာ ႏိုင္ငံအတြင္း ေရနံ၊ သဘာ၀ ဓာတ္ေငြ႔နဲ႔ တျခား တြင္းထြက္ သယံဇာတပစၥည္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ EITI ရဲ႕ စံႏႈန္းေတြနဲ႔ အညီ ေဖာ္ထုတ္ေၾကညာ အသိေပးဖို႔ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ အျပည့္အ၀ရွိဖို႔ စတဲ့အခ်က္ေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG