သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမဳႇပ္ႏွံမႈ ႏွစ္ဆ တိုး

  • ဗြီအိုုေအ (ျမန္မာဌာန)

ႏိုင္ငံျခားေငြနဲ႔ ျမန္မာက်ပ္ေငြ။

ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမဳႇပ္ႏွံမူေတြ ၂၀၁၂ ကစၿပီး တျဖည္းျဖည္း တက္လာတာမွာ ဒီႏွစ္ထဲေတာ့ စံခ်ိန္ခ်ိဳးလိုက္ၿပီလို႔ သမၼတ အၾကံေပးတဦးက ထုတ္ေျပာလိုက္ပါတယ္။ သမၼတဦးသိန္းစိန္ရဲ့ စီးပြားေရးအၾကံေပး Dr. ေဇာ္ဦးက အခု ၂၀၁၄-၁၅ ဘ႑ာႏွစ္ အတြင္း အေနာက္ႏိုင္ငံေတြကပါ ဝင္လာတဲ့ ဒီရင္းႏွီးျမဳႇပ္ႏွံမႈေၾကာင့္ အရင္ဘ႑ာႏွစ္ထက္ ၂ ဆ ေတာင္ တက္သြားတယ္၊ ဒါေပမဲ့ စိန္ေခၚခ်က္ေတြလဲရွိေနတယ္လို႔ ထုတ္ေျပာလိုက္ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ဗီြအိုေအျမန္မာပိုင္းကေန ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး။ ။ ဟုတ္ကဲ့၊ ကိုေဇာ္ဦးခင္ဗ်ာ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြ လုပ္လာခဲ့ အၿပီးမွာေပါ့ေနာ္၊ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ဒီႏွစ္ထဲမွာ မႏွစ္ကနဲ႔ ယွဥ္လုိက္လို႔ ရွိရင္ ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈက ထူးထူးျခားျခား စံခ်ိန္ တင္ေလာက္ေအာင္ တိုးတက္သြားတယ္လို႔ သတင္းေတြ ထြက္ေနပါတယ္။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး နည္းနည္းေလး ရွင္းျပေပးပါလား။

ေျဖ။ ။ ဟုတ္ကဲ့၊ ဒီႏွစ္ရဲ႕ထူးျခားခ်က္ကေတာ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကဝင္ခဲ့တဲ့ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ (၄.၁) ဘီလီယံေလာက္ ရွိတာကေန အခုႏွစ္မွာ (၈) ဘီလီယံေလာက္ျဖစ္ တယ္ဆိုေတာ့ ႏွစ္ဆနီးပါး တက္ လာတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။

ေမး။ ။ ဟုတ္ကဲ့- ဒီေနရာမွာ ေဒသတြင္း အေရွ႕ေတာင္အာရွတြင္းက တျခားႏုိင္ငံေတြရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ တိုးတက္လာတဲ့ႏႈန္းနဲ႔ ယွဥ္မယ္ ဆိုရင္ေရာ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနအထားက ဘယ္လို အေနအထားရွိမလဲ။

ေျဖ။ ။ ေဒသတြင္းမွာေရာ ကမၻာ့စီးပြားေရးဝန္းက်င္မွာပါ တျခားႏုိင္ငံေတြနဲ႔ယွဥ္ လုိက္ရင္ အင္မတန္ေကာင္းတဲ့ ရလဒ္လုိ႔ ေျပာလို႔ရ ပါတယ္ခင္ဗ်။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ ေဒသတြင္း မွာၾကည့္မယ္ဆိုရင္လည္း ဥပမာအားျဖင့္ ေဒသတြင္းမွာ အၿမဲတန္း ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကို ရေနတဲ့ ထိုင္းႏိုင္ငံတုိ႔လို၊ ကေမၻာဒီးယားႏုိင္ငံေတြနဲ႔စာရင္ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕တိုးတက္ႏႈန္းဟာ မ်ားပါတယ္ခင္ဗ်။ ဝင္လာတဲ့ပမာဏဟာ - ဥပမာအားျဖင့္ ဗီယက္နမ္တို႔ဘာတုိ႔နဲ႔ယွဥ္လုိ႔ေတာ့ မရေသးေပမယ့္လည္း တုိးတက္ႏႈန္းမွာေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ပိုၿပီးျမင့္တာကိုေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္ ဒီပမာဏကိုပဲ တျခား ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ အာဖရိကတုိက္မွာ ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံေတြပဲၾကည့္မလား။ တျခား ေစ်းကြက္ေတြနဲ႔ယွဥ္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ တိုးတက္ႏႈန္းဟာ အင္မတန္မွ အားေကာင္းတဲ့ႏႈန္းလို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္ခင္ဗ်။

ေမး။ ။ ဟုတ္ကဲ့၊ အဲဒီေတာ့ အခုလို ႏုိင္ငံျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ တိုးတက္ လာတဲ့ေနရာမွာ ဘယ္က႑ေတြမွာ ထူးထူးျခားျခား တုိးတက္လာ တာကို ေတြ႔ခဲ့ရပါလဲ။

ေျဖ။ ။ အဲဒါေတာ့ ေရနံနဲ႔သဘာဝဓာတ္ေငြ႔နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ သဘာဝ အရင္းအျမစ္ေတြ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္တဲ့လုပ္ငန္းေတြမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈက ပိုၿပီး တိုးတက္လာတာေပါ့ေနာ္။ သူတို႔ရဲ႕တိုးတက္မႈႏႈန္းက တျခားက႑ေတြကို ဝင္တဲ့ တုိးတက္မႈႏႈန္းထက္ ျမန္ခဲ့တာကိုေတြ႔ရပါတယ္။ တဘက္ကၾကည့္ရင္လည္း ပိုၿပီးေတာ့ အားရေက်နပ္စရာေကာင္းတာက က်ေနာ္တို႔ သဘာဝရင္းျမစ္ေတြ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ ပိုၿပီး ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိေအာင္ ႏုိင္ငံတကာ စံတခုျဖစ္တဲ့ EITI ( EITI stands for Extractive Industry Transparency Initiative) မွာလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ အဖြဲ႔ဝင္ႏုိင္ငံ တခုျဖစ္လာတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ ဒါကို အထူးသျဖင့္ ႏုိင္ငံတကာ ကုမၸဏီေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား၊ အထူးသျဖင့္ အေနာက္ႏိုင္ငံက ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးစံေတြနဲ႔ EITI ( EITI stands for Extractive Industry Transparency Initiative) ပြင့္လင္းျမင္သာမႈစံေတြကို ပိုမိုတန္ဖိုးထားတဲ့ ကုမၸဏီေတြက ပိုမိုရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံလာတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

ေမး။ ။ ဟုတ္ကဲ့၊ အဲဒီေတာ့ အခုလို ေရနံနဲ႔သဘာဝဓာတ္ေငြ႔က႑အျပင္ တျခားက႑ေတြမွာေရာ တိုးတက္တာကို ေတြ႔ခဲ့ရပါလား။

ေျဖ။ ။ အရင္တုန္းကဆိုရင္ေတာ့ manufacturing လို႔ စက္မႈလက္မႈနဲ႔ ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းေတြမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈက မရွိသေလာက္ ပဲဗ်။ အခုကေတာ့ ပိုၿပီး - (၁) ဘီလီယံေက်ာ္အထိ ျဖစ္လာတယ္ဆိုတာကိုက ဒါ အေတာ္ႀကီးကို တုိးတက္လာၿပီလို႔ ေျပာလို႔ရတာေပါ့ေနာ္။ သို႔ေသာ္ ပိုၿပီးေတာ့ မ်ားမ်ားစားစား ဝင္လာဖို႔ က်ေနာ္တို႔ ဆဲြေဆာင္ရအံုးမယ့္လုပ္ငန္းေတြ အမ်ားႀကီး က်န္ေနေသးတယ္ဆိုတဲ့ဟာကို က်ေနာ္တို႔က အၿမဲ ႏႈိးေဆာ္ေနရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေမး။ ။ ဟုတ္ကဲ့၊ အခုလို တုိးတက္ေအာင္လုပ္တယ္ဆိုတဲ့ေနရာမွာေပါ့ေနာ္- အဓိက စိန္ေခၚခ်က္ေတြ ဘာေတြ ရွိေနပါလဲ။

ေျဖ။ ။ တဘက္ကၾကည့္ျပန္ေတာ့လည္း က်ေနာ္တို႔ႏုိင္ငံမွာ လက္ရွိလိုေန တာကေတာ့ တျခား စက္မႈလက္မႈနဲ႔ ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းေတြမွာ အထူးသျဖင့္ လုပ္အားကို အေျချပဳတဲ့က႑ေတြမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကို ပိုမိုဆဲြေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္ေနတဲ့ အေနအထားေတြကိုလည္း ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ လက္ေတြ႔မွာ ကေတာ့ အဓိက လူထု အေပၚမွာ ပိုမိုအက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ ခ်က္ျခင္းရႏုိင္တဲ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ဳိး ကေတာ့ စက္မႈလက္မႈ ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းနဲ႔ ဒီထုတ္လုပ္မႈကို ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ေမး။ ။ ဟုတ္ကဲ့။ အဲဒီေတာ့ ဒီေနရာမွာ အဲဒီအတြက္ အဓိက ဘာေတြလုပ္ဖို႔ လိုမလဲ။

ေျဖ။ ။ ဒီႏွစ္ထဲမွာ အျမန္ဆံုးလုပ္ႏိုင္တဲ့ကိစၥကေတာ့ ဌာနတခုနဲ႔တခုၾကားမွာ ဆက္စပ္ၿပီးေတာ့ အားလံုးေပါင္းၿပီး ေျဖေလ်ာ့ရမယ့္ကိစၥမ်ဳိး- ဥပမာအားျဖင့္ ကုန္သြယ္ေရးနဲ႔ ပို႔ကုန္ျမႇင့္တင္ေရးဆိုရင္ ဥပမာအားျဖင့္ဗ်ာ- ကုန္ထုတ္ လုပ္ငန္းေတြမွာလာၿပီး ႏုိင္ငံတကာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈရွိတယ္။ ႏုိင္ငံတကာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကို အေျချပဳၿပီးေတာ့ စက္႐ံုေတြကေနၿပီးေတာ့ ႏုိင္ငံျခားပို႔ကုန္ ပို႔ေတာ့မယ္ဆိုရင္ တခ်ဳိ႕ ပို႔ကုန္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေျဖေလ်ာ့မႈေတြ အမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိခဲ့တယ္ဆိုေပမယ့္လည္း ဌာန သံုး-ေလး-ငါးခု ေပါင္းၿပီးေတာ့ မွ ေျဖေလ်ာ့ရမယ့္ လုပ္ငန္းေလးေတြမွာ ဌာနအခ်င္းခ်င္း ေပါင္းစပ္ညႇိႏႈိင္းမႈက အေရးႀကီးေနပါတယ္။

ေမး။ ။ ဟုတ္ကဲ့။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG