သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ပဋိဇီ၀ေဆး၀ါးသစ္ေတြကို ေနာက္ထပ္ အခ်ိန္မီ မထုတ္ႏုိင္ခဲ့ရင္ သာမန္ေရာဂါကူးစက္မႈေတြကေန လူေတြေသဆံုးႏုိင္ပါတယ္။ WHO ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ႀကီးရဲ႕ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၂၇ ရက္ေန႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ေၾကညာခ်က္မွာေတာ့ - သိပၸံပညာရွင္ေတြအေနနဲ႔ ပဋိဇီ၀ေဆးသစ္ေတြကို သုေတသနျပဳ ထုတ္လုပ္ဖို႔နဲ႔ အစိုးရေတြအေနနဲ႔ ရန္ပံုေငြေတြ ပံ့ပုိးေပးၾကဖို႔ အေရးေပၚ ေတာင္းဆိုလိုက္ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ဗြီအိုေအ သတင္းေထာက္ Carol Pearson ၀ါရွင္တန္ကေန ေပးပို႔ထားတဲ့ သတင္းလႊာကို မနႏၵာခ်မ္း က တင္ျပထားပါတယ္။

ကမၻာႀကီးဟာ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈေတြေၾကာင့္ ေသ ဆံုးရမယ့္ ကာလတခုကို ခ်ဥ္းနင္း၀င္ေရာက္လာေနပါတယ္။ ဒီလုိအေျခအေနအေပၚ တကၠဆက္တကၠသုိလ္၊ အေနာက္ေတာင္ပုိင္း ေဆးပညာဌာနက Dr. Trish Perl တုိ႔လုိ ဆရာ၀န္ေတြ စိုးရိမ္ေနၾကပါတယ္။

“ပဋိဇီ၀ေဆးေတြ မရွိခဲ့တဲ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀၊ ၇၀၊ ၈၀ ေလာက္တုန္းက ေဆးပညာကို လူေတြ ခ်က္ျခင္း သေဘာေပါက္ သြားၾကပါလိမ့္မယ္။”

လူသားေတြက်န္းမာေရးကို အႀကီးအက်ယ္ ၿခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့ ဘက္တီးရီးယားပိုးကို တိုက္ဖ်က္ဖို႔အတြက္ ပဋိဇီ၀ေဆး၀ါးသစ္ေတြ အေရးေပၚ လိုအပ္ေနတာပါ။ လူအို႐ံုေတြမွာ ေနထိုင္ၾကသူေတြ၊ ေဆး႐ံုလူနာေတြနဲ႔ ကေလးေတြကေတာ့ အႏၱရာယ္ အမ်ားဆံုးပါ။ ကေလးေတြဟာဆိုရင္ လူႀကီးေတြထက္ ခႏၶာကိုယ္တြင္းခုခံစြမ္းအား နည္းေကာင္းနည္းႏိုင္ၿပီး၊ လူႀကီးေတြကို ေပးတဲ့ ပမာဏထက္လည္း ကေလးေတြဟာ ပဋိဇီ၀ေဆး ေသာက္ရတဲ့ ပမာဏ ပိုနည္းပါတယ္။ အေမရိကန္ ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာနက Dr. Michael Bell ကေတာ့ -

“ပဋိဇီ၀ေဆးေတြကုိ အခ်ိန္မေရြး ရႏုိင္တဲ့ အၾကာဆုံးကာလတခု ရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း တခုမရွိေတာ့ဘူးဆုိရင္ ေနာက္တခုကုိ ေျပာင္းသုံးၾကတာပါပဲ။”

ဒါေပမဲ့လည္း ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ကစလုိ႔ အေမရိကန္မွာ ပဋိဇီ၀ေဆးသစ္ေတြ ထုတ္လုပ္ဖို႔ ျပန္စခဲ့ရတာပါ။ အေမရိကန္ က်န္းမာေရးနဲ႔ လူသားအရင္းအျမစ္ဌာနက ပါေမာကၡ Joe Larsen ကေတာ့ အေျခအေနဟာ အရင္နဲ႔မတူေတာ့ဘူးလုိ႔ ဆုိပါတယ္။

“ပဋိဇီ၀ေဆးေတြ ရွိေနဆဲျဖစ္ေပမဲ့ - လံုေလာက္တဲ့ အေရအတြက္အထိေတာ့ မရွိေတာ့ပါဘူး။ ပဋိဇီ၀ေဆး မတိုးေတာ့တဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြ ပိုမ်ားလာတဲ့ႏႈန္းကုိ ကာကြယ္ဖုိ႔ မလံုေလာက္ေတာ့ပါဘူး။”

လက္ရွိပဋိဇီ၀ေဆးေတြဟာ သာမာန္ေဆးမတုိးတဲ့ အေျခအေနကုိလည္း ကုသႏုိင္စြမ္း မရွိၾကေတာ့ပါဘူး။ ဘက္တီးရီးယားပိုးေတြကလည္း သူတုိ႔ကို တိုက္ဖ်က္မယ့္ ေဆးေတြကို ခံႏုိင္ရည္ရွိတဲ့ နည္းလမ္းသစ္ေတြ အၿမဲတမ္း ရွာေဖြေနၾကသလုိ၊ ခံႏုိင္ရည္ရွိတဲ့ အခါမွာေတာ့ ေဆးမတုိးတဲ့ အဆင့္ကုိ ေရာက္လာပါတယ္။ ေဆးမတုိးတဲ့ ျပႆနာဟာ ေဆးပညာေလာကအတြက္ ႀကီးမားတဲ့ စိန္ေခၚမႈတခု ျဖစ္လာေနၿပီလုိ႔လည္း အေမရိကန္ ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာနက Dr. Laurie Hicks ကေျပာပါတယ္။

“ပဋိဇီ၀ေဆးမတိုးေတာ့တဲ့ ေရာဂါကူးစက္ခံရမႈျဖစ္ရပ္ေပါင္း ၂ သန္းေက်ာ္ကို အေမရိကန္ တႏုိင္ငံတည္းမွာတင္ ႏွစ္စဥ္ ျမင္ေတြ႔ေနရပါတယ္။ အဲဒီထဲကမွ ၂ ေသာင္း ၃ ေထာင္ေလာက္ဟာ ေသဆံုးၾကရတာပါ။”

ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ ကာကြယ္တားဆီးေရးဌာန (CDC) ကေတာ့ - ပဋိဇီ၀ေဆးေတြကို အလြန္အကၽြံ မသံုးဘဲ သတိထားၾကဖုိ႔ ေဆး႐ံုေတြနဲ႔ ဆရာ၀န္ေတြကို ေတာင္းဆိုထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အလြန္အကၽြံသံုးစြဲမႈအျပင္ ေဆးေတြအာနိသင္ ေလ်ာ့က်ရတဲ့ တျခား အေၾကာင္းေတြလည္း ရွိပါတယ္။

“ပဋိဇီ၀ေဆး မတိုးေတာ့တာဟာ ပဋိဇီ၀ေဆး အလြန္အကၽြံ သံုးစြဲမႈေၾကာင့္ပဲေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ တကုိယ္ေရသန္႔ရွင္းမႈမရွိတဲ့အတြက္ ေရာဂါကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေစသလို - ညစ္ပတ္ေနတဲ့ အေပၚယံ အေရျပားေတြကေန မရည္ရြယ္ဘဲ ထိေတြ႔မႈကေနလည္း ကူးစက္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါကူးစက္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ဖုိ႔ကုိလည္း တၿပိဳင္တည္းလုပ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။”

ေဆးမတုိးတဲ့ ျပႆနာအတြက္ လူနာေတြလည္း တဖက္တလမ္းက ကူညီႏုိင္ၾကပါတယ္။ လူနာေတြအေနနဲ႔ ေရာဂါသက္သာသြားရင္ေတာင္မွ - ညႊန္ၾကားတဲ့အတိုင္း ပဋိဇီ၀ေဆးကို သတ္မွတ္ထားတဲ့ရက္ ျပည့္တဲ့အထိ ေသာက္ဖို႔ CDC က သူတုိ႔ရဲ႕ ၀ပ္ဆုိဒ္ေပၚမွာ တုိက္တြန္းထားပါတယ္။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ ပဋိဇီ၀ေဆးမတိုးေတာ့တဲ့ ကပ္ဆုိးႀကီးနဲ႔ႀကံဳရမယ့္ ေခတ္တေခတ္ကို တားဆီးႏုိင္ဖို႔အတြက္ကေတာ့ တကမာၻလုံး အတုိင္းအတာနဲ႔ အႀကီးတေရး ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ လိုအပ္ေနတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG